1734/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1734 / 2011 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1734/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Χαράλαμπο Αθανασίου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 21 Σεπτεμβρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Δ. του Γ. , κατοίκου ... , ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γρηγόριο Δάτσιο.

Του αναιρεσίβλητου: Ι. Δ. του Γ. , κατοίκου ... , ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Βικτωρία Μπουκοβάλα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-8-2007 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Μηλεών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 28/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 366/2009 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Βόλου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 21-2-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Αθανασίου ανέγνωσε την από 9-9-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 1§1,2 του ν.δ. 1024/1971 "περί διηρημένης ιδιοκτησίας επί οικοδομημάτων ανεγειρόμενων επί ενιαίου οικοπέδου", 1§1, 2§1, 3, 4§1, 5, 13, 14 του ν. 3741/1929 " περί της ιδιοκτησίας κατ' ορόφους"(διατηρηθέντων σε ισχύ με το άρθρο 54 ΕισΝΑΚ),1002 και 1117ΑΚ προκύπτει, ότι στην έννομη σχέση της κάθετης ( αμιγούς και μη αμιγούς ή απλής και σύνθετης ) ιδιοκτησίας το βασικότερο αντικείμενο της αναγκαστικής συγκυριότητας και εντεύθεν της εξουσίας οποιουδήποτε δικαιούχου κάθετης ή επί μέρους οριζόντιας ιδιοκτησίας για "απόλυτη" χρήση είναι το "ενιαίο" οικόπεδο, σε ολόκληρη την έκταση του και δη τόσο ως προς το καλυπτόμενο από τις οικοδομές όσο και ως προς το ακάλυπτο μέρος του.

Με βάση όμως τη διάταξη του άρθρου 13§1 του ν. 3741/1929 και στο πλαίσιο της αρχής της αυτονομίας της ιδιωτικής βουλήσεως, μπορεί, με δικαιοπρακτική ρύθμιση, περιεχόμενη στη συστατική της κάθετης ιδιοκτησίας πράξη ή στον κανονισμό ή σε άλλη σύμβαση των δικαιούχων των επί μέρους ιδιοκτησιών, υποβαλλόμενη στον τύπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου και σε μεταγραφή, να παραχωρηθεί σε έναν ή σε ορισμένους από αυτούς (συνιδιοκτήτες ) δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως ολόκληρου ή μέρους του ακάλυπτου χώρου του οικοπέδου.

Η ρύθμιση αυτή έχει τον χαρακτήρα δουλείας (άρθρο 13§3 ν. 3741/1929). Ενόψει δε του ειδικού χαρακτήρα των ως άνω διατάξεων του ν. 3741/1929 και του ν.δ. 1024/1971, η θέσπιση των οποίων έχει υπαγορευθεί από την ιδιαιτερότητα του θεσμού της οριζόντιας (και κάθετης) ιδιοκτησίας, είναι φανερό ότι δεν υπάρχουν περιθώρια ευθείας ή αναλογικής εφαρμογής των γενικών διατάξεων του Αστικού Κώδικα, για τη σύσταση δουλειών με χρησικτησία και την κατάργηση τους με αχρησία.

Δεν μπορεί έτσι κανένας από τους δικαιούχους των επί μέρους ιδιοκτησιών να αποκτήσει με χρησικτησία δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως ή συγχρήσεως των κοινόκτητων μερών, ούτε να απωλέσει με αχρησία ένα τέτοιο δικαίωμα, που έχει αποκτήσει σ' αυτά κατά τους όρους των ειρημένων διατάξεων. Εξάλλου, κατά το άρθρο 560 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης, αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, αν, δηλαδή, για την εφαρμογή κανόνα ουσιαστικού δικαίου, το δικαστήριο απαίτησε περισσότερα στοιχεία ή αρκέσθηκε σε λιγότερα στοιχεία από εκείνα που απαιτεί ο νόμος, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή, Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσία την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχτηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο, ιδρύεται δε ο λόγος αυτός όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε ότι αποδείχτηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται.

Εν προκειμένω, με την προσβαλλόμενη απόφαση του, το κατ' έφεση δίκασαν Πολυμελές Πρωτοδικείο δέχθηκε-μεταξύ άλλων-και τα εξής : Με την από 9-10-1981, νομίμως δημοσιευθείσα, ιδιόγραφη διαθήκη του, ο αποβιώσας στις 3-8-1982 Γ. Δ. κατέλιπε στους δύο υιούς του ( ήδη διαδίκους), ως κληρονομιά, πλην άλλων, και το περιγραφόμενο σ' αυτή οικόπεδο, το οποίο με την ίδια διαθήκη υπήγαγε στο καθεστώς της κάθετης (απλής και σύνθετης) ιδιοκτησίας.

Με την 3582/28-11-1994 πράξη του συμβολαιογράφου Μηλεών Ευσταθίου Ρακή, νομίμως μεταγραφείσα, όπως αυτή διορθώθηκε και συμπληρώθηκε με τη νομίμως μεταγραφείσα .../22-7-1996 πράξη του ίδιου συμβολαιογράφου, οι διάδικοι (συγκληρονόμοι) όρισαν ότι το ενιαίο οικόπεδο, συνολικού εμβαδού 258,18 μ2, περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τις, ενδιαφέρουσες εν προκειμένω και περιγραφόμενες στα συνημμένα στις άνω πράξεις τοπογραφικά διαγράμματα, δύο κάθετες ιδιοκτησίες, με τα στοιχεία Ε3 και Ε4.

Η πρώτη ιδιοκτησία (Ε3) αποτελείται από μία παλαιά διώροφη οικία, η οποία, μαζί με την οδηγούσα στον πρώτο (άνω)όροφο εξωτερική κλίμακα, καλύπτει εδαφικό τμήμα συνολικού εμβαδού 44,80 μ2 (40 μ2 και 4,80 μ2 αντιστοίχως) και στην οποία αντιστοιχεί ποσοστό αναγκαστικής συγκυριότητας 190/1000 αδιαιρέτως επί του όλου οικοπέδου και των λοιπών κοινής χρήσεως μερών, ο εκάστοτε δε ιδιοκτήτης αυτής (οικίας) θα έχει δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως του άνω εδαφικού τμήματος των 44,80 μ2.

Επιπλέον και σε αρμονία προς τις σχετικές διατάξεις της ως άνω ιδιόγραφης διαθήκης, με την οποία η εν λόγω διώροφη οικία έχει υπαχθεί στο καθεστώς της οριζόντιας ιδιοκτησίας, όρισαν ότι στον κάθε όροφο, εμβαδού 40 μ2, θα αντιστοιχεί ποσοστό αναγκαστικής συγκυριότητας 95/1000 επί του ενιαίου οικοπέδου και των λοιπών κοινών μερών και ότι η πρόσβαση στον πρώτο όροφο πάνω από το ισόγειο θα γίνεται μόνο από την υπάρχουσα εξωτερική κλίμακα, την αποκλειστική χρήση της οποίας θα έχει ο εκάστοτε ιδιοκτήτης αυτού του ορόφου.

Η δεύτερη ιδιοκτησία (Ε4) αφορά στα επί εδαφικού τμήματος, εμβαδού 89,60 μ2, ανεγερθησόμενα κτίσματα, ο ιδιοκτήτης των οποίων θα έχει αφενός ποσοστό αναγκαστικής συγκυριότητας 380/1000 αδιαιρέτως στο ενιαίο οικόπεδο και τα λοιπά κοινά μέρη και αφετέρου δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως του εν λόγω τμήματος του ενιαίου οικοπέδου.

Με βάση την ίδια πιο πάνω συμβολαιογραφική πράξη, στους διαδίκους περιήλθαν, πλην άλλων, και τα εξής: Στον μεν αναιρεσείοντα (ενάγοντα) ο πρώτος υπέρ το ισόγειο όροφος της ευρισκόμενης στην Ε3 κάθετη ιδιοκτησία διώροφης οικίας, ως οριζόντια ιδιοκτησία, με το δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως της προαναφερθείσας εξωτερικής κλίμακας, στον δε αναιρεσίβλητο (εναγόμενο) ισόγειος όροφος της ανωτέρω διώροφης οικίας, ως οριζόντια ιδιοκτησία, καθώς και ολόκληρη η υπό στοιχεία Ε4 κάθετη ιδιοκτησία, με το δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως του αντιστοιχούντος σ' αυτή ( ιδιοκτησία) εδαφικού τμήματος των 89,60 μ2.

Όπως προκύπτει ιδίως από τα μνημονευόμενα πιο πάνω τοπογραφικά διαγράμματα, συνεχίζει το Πρωτοδικείο, η περιγραφόμενη στην αγωγή του αναιρεσείοντος εδαφική λωρίδα ( επίδικη), μήκους 8,60 μέτρων και πλάτους 2 μέτρων, ήτοι εμβαδού 17,20 μ2, περιλαμβάνεται : α) κατά το υπό την εξωτερική κλίμακα ευρισκόμενο τμήμα της, εμβαδού 4,80 μ2, στη με στοιχεία Ε3 κάθετη ιδιοκτησία και β) κατά το υπόλοιπο τμήμα της, εμβαδού 12,40 μ2 στη με στοιχεία Ε4 κάθετη ιδιοκτησία, με συνέπεια στο μεν πρώτο (υπό α') τμήμα, λόγω της ιδιότητας του ως κοινοχρήστου, να έχουν δικαίωμα συγχρήσεως αμφότεροι οι διάδικοι, στο δε δεύτερο (υπό β') τμήμα να έχει δικαίωμα αποκλειστικής χρήσεως μόνο ο αναιρεσίβλητος.

Ακολούθως, το Πρωτοδικείο, κρίναν ότι ο αναιρεσίβλητος, με το να κατασκευάσει κατά το έτος 2006 σιδερένια αυλόπορτα επί του ανωτέρω εκ 12,40 μ2 τμήματος της επίδικης εδαφικής λωρίδας και να απαγορεύσει τη διέλευση του αναιρεσείοντος από αυτή (αυλόπορτα) και από το εν λόγω συνεχόμενο εδαφικό τμήμα, δεν ενήργησε παρανόμως αλλά (δικαιωματικώς) στο πλαίσιο του δικαιώματος του για αποκλειστική χρήση του άνω εδαφικού τμήματος, καθώς και ότι δεν αποδείχθηκε καμία εκ μέρους του αναιρεσιβλήτου αποβολή του αναιρεσείοντος από τη σύννομη του στο ανωτέρω εκ 4,80 μ2 εδαφικό τμήμα, εξαφάνισε την αντιθέτως κρίνασα απόφαση του Ειρηνοδικείου και απέρριψε την από 22-8-2007 αγωγή του αναιρεσείοντος, ως προς τα αιτήματα της α) να αναγνωρισθεί ότι ο τελευταίος είναι συννομέας της ειρημένης αυλόπορτας και ότι έχει δικαίωμα χρήσεως της επίδικης εδαφικής λωρίδας και β) να υποχρεωθεί ο αναιρεσίβλητος να άρει την παρακώλυση εκείνου (αναιρεσείοντος) στη χρήση της εν, λόγω εδαφικής λωρίδας.

Με την κρίση του αυτή, το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε τις αναφερόμενες πιο πάνω διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου, γι' αυτό και ο περί του αντιθέτου, εκ του άρθρου 560 αρ. 1 ΚΠολΔ πρώτος λόγος του αναιρετηρίου είναι αβάσιμος. Ειδικότερα, ως προς την αιτίαση ότι, κατά παραβίαση των διατάξεων των άρθρων 1041 και 1045 ΑΚ, δεν έγινε δεκτός από το Πρωτοδικείο ο αγωγικός ισχυρισμός του αναιρεσείοντος, περί αποκτήσεως από αυτόν δικαιώματος συγχρήσεως της επίδικης εδαφικής λωρίδας με τακτική και έκτακτη χρησικτησία, ο λόγος είναι αβάσιμος, ως στηριζόμενος σε εσφαλμένη προϋπόθεση διότι, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στην πρώτη (μείζονα) πρόταση του νομικού συλλογισμού, δεν υπάρχει εν προκειμένω έδαφος εφαρμογής των εν λόγω διατάξεων.

Με τον δεύτερο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως, ο αναιρεσείων επικαλούμενος το άρθρο 560 αρ. 1 μέμφεται το Πρωτοδικείο, ότι, με το να δεχθεί τον αναιρεσίβλητο ως δικαιούχο αποκλειστικής χρήσεως της επίμαχης εδαφικής λωρίδας, παρεβίασε το άρθρο 1 του ν.δ. 1024/1971, καθ' όσον η αντίστοιχη ρύθμιση της κρίσιμης πράξεως συστάσεως διηρημένων ιδιοκτησιών, συνεπαγόμενη την αποστέρηση προσβάσεως της άνω οριζόντιας ιδιοκτησίας (πρώτου ορόφου της διώροφης οικίας) σε "κοινόχρηστο δημόσιο χώρο", καθιστά την εν λόγω ιδιοκτησία "περίκλειστη", με συνέπεια η ανωτέρω πράξη να είναι άκυρη, ως αντιβαίνουσα στις σχετικές προς τούτο πολεοδομικές διατάξεις. Ο λόγος αυτός ενέχει αοριστία και είναι, ως εκ τούτου, απαράδεκτος, διότι στο αναιρετήριο δεν γίνεται μνεία περί προβολής από τον αναιρεσείοντα του σχετικού με την άνω ακυρότητα ισχυρισμού του στο Δικαστήριο της ουσίας (άρθρο 562§2 ΚΠολΔ), αλλ' ούτε και αναφέρονται σ' αυτό οι οικείες πολεοδομικές διατάξεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21 Φεβρουαρίου 2010 αίτηση του Α. Δ. του Γ. , για αναίρεση της 366/2009 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Βόλου, που δίκασε ως Εφετείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία καθορίζει σε χίλια οχτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα την 1 Νοεμβρίου 2011. Και,

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 29 Νοεμβρίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ