Supreme Court allows appeal against food safety conviction due to lack of specific reasoning and incorrect application of lenient law.

Απόφαση 1732 / 2019 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1732/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α'ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρία Κουβίδου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (ως αρχαιότερο μέλος της συνθέσεως), Στυλιανό Δαρέλλη - Εισηγητή, Όλγα Σχετάκη - Μπονάτου, Αλεξάνδρα Σιούτη και Ζωή Κωστόγιαννη - Καλούση, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 16 Ιουλίου 2019, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ισίδωρου Ντογιάκου και της Γραμματέως Ευθυμίας Καλογεροπούλου, για να δικάσει την αίτηση της αναιρεσείουσας - κατηγορουμένης Θ. Γ. του Δ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Τσαμασίρο, για αναίρεση της υπ'αριθ.61/2017 αποφάσεως του Τριμελούς Αγορανομικού Πλημμελειοδικείου Πειραιώς. Το Τριμελές Αγορανομικό Πλημμελειοδικείο Πειραιώς με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και η αναιρεσείουσα - κατηγορούμενη ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 3 Απριλίου 2019 αίτησή της αναιρέσεως η οποία ασκήθηκε με δήλωση που επιδόθηκε στην Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου στις 4 Απριλίου 2019 και έλαβε αριθμό πρωτοκόλλου 4120/04.04.2019, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 705/19.

Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή η από 3 Απριλίου 2019 κρινόμενη αίτηση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως και τον πληρεξούσιο δικηγόρο της αναιρεσείουσας, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η από 03 Απριλίου 2019 με αριθμό 271/2019 αίτηση της Θ. Γ. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 61/2017 απόφασης του Τριμελούς Πλημμελημάτων Πειραιώς (Αγορανομικού) με την οποία αυτή κηρύχθηκε ένοχη για την αξιόποινη πράξη της εκ προθέσεως διάθεσης ακατάλληλων για ανθρώπινη κατανάλωση τροφίμων κατ' άρθρο 19 παρ. 2 του Ν. 4177/2013 και καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης οκτώ (8) μηνών, η εκτέλεση της οποίας ανεστάλη επί τριετία, ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, καθ' όσον η προσβαλλόμενη απόφαση καταχωρήθηκε καθαρογραμμένη στο ειδικό βιβλίο την 15-03-2019 και η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε την 04-04-2019 με δήλωση που επιδόθηκε στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου (άρθρα 473 παρ. 2,3, 474 παρ. 1 και 2 ΚΠΔ, όπως ίσχυαν πριν τον Ν. 4620/2019, εφαρμόζονται όμως στην προκειμένη περίπτωση, κατά τα άρθρα 585 και 589 παρ. 2 του νέου ΚΠοινΔ, αφού η προσβαλλομένη απόφαση εκδόθηκε πριν την 1-7-2019), περιέχει δε ως λόγους αναίρεσης την έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και την εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης (άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' του ΚΠΔ). Είναι επομένως τυπικά δεκτή και πρέπει να ερευνηθεί, περαιτέρω, κατ' ουσίαν.

Σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 36 του Αγορανομικού Κώδικα (Ν.Δ. 136/1946), για κάθε παράβαση των διατάξεων του διατάγματος αυτού και των σε εκτέλεση αυτού διατάξεων που γίνεται στα ξενοδοχεία φαγητού και ύπνου, τα εστιατόρια κάθε είδους και στα εκεί αναφερόμενα λοιπά καταστήματα, εργοστάσια και εργαστήρια, τιμωρούνται ως αυτουργοί "o κύριος της επιχειρήσεως, ο διευθυντής και ο επόπτης του εστιατορίου ή ξενοδοχείου και λοιπών καταστημάτων, εργοστασίων, εργαστηρίων κλπ.", κατά δε το άρθρο 30 περ. 12 του ίδιου Κώδικα "Με φυλάκισιν ή με χρηματικήν ποινήν ή και δι' αμφοτέρων των τούτων τιμωρούνται......

Οι μη συμμορφούμενοι με τας υπό της αρμοδίας χημικής υπηρεσίας οδηγίας γνωμοδοτήσεις και αποφάσεις, δι' ων καθορίζονται οι όροι ους δέον να πληρώσι τα εις κατανάλωσιν προσφερόμενα εδώδιμα και ποτά, ως και τα αντικείμενα χρήσεως και οι όροι οίτινες δέον να τηρώνται κατά την κατεργασίαν και την συντήρησιν αυτών προς φύλαξιν της δημοσίας υγείας και αποφυγήν απάτης των αγοραστών.", αν δε η παράβαση αυτή τελέσθηκε από αμέλεια, επιβάλλεται φυλάκιση το πολύ έξι μηνών ή χρηματική ποινή, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 33 του ίδιο Κώδικα.

Περαιτέρω σύμφωνα με το άρθρο 19 παρ. 2α του Ν. 4177/2013, του οποίου η παρ. 2 του άρθρου 48 κατήργησε το Ν.Δ. 136/1946, "Όποιος παράγει, διακινεί ή διαθέτει τρόφιμα μη ασφαλή ή ακατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση ή νοθεύει τρόφιμα τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών".

Η ως άνω διάταξη του άρθρου 19 παρ. 2α του Ν. 4177/2013 είναι δυσμενέστερη σε σχέση με την προϊσχύσασα αντίστοιχη του Ν.Δ. 136/1946 καθώς, αφενός μεν διευρύνει τον κύκλο των ενεργητικών υποκειμένων τελέσεως της συγκεκριμένης πράξεως, δηλαδή των προσώπων που μπορεί να θεωρηθούν ως αυτουργοί αυτής και δεν απαιτείται ο ποινικά υπεύθυνος να έχει την ιδιότητα του κυρίου της επιχειρήσεως ή του διευθυντή ή του επόπτη του εστιατορίου ή ξενοδοχείου και των λοιπών καταστημάτων, εργοστασίων εργαστηρίων κ.λπ., αφετέρου δε προβλέπει ποινή φυλάκισης τουλάχιστον τριών μηνών, ενώ από τις διατάξεις των άρθρων 36 παρ. 1 και 30 παρ. 12 του Ν.Δ. 136/1946, σε συνδυασμό με το άρθρο 53 ΠΚ προβλεπόταν ποινή φυλάκισης, με κατώτερο όριο εκείνο των δέκα ημερών.

Εξάλλου η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη από τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠοινΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγο αναιρέσεως της από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ του ΚΠοινΔ, όταν αναφέρονται σ' αυτή, με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία, στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην εφαρμοσθείσα ουσιαστική ποινική διάταξη. Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό της αποφάσεως, τα οποία αποτελούν ενιαίο σύνολο.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε' του ΚΠοινΔ, λόγο αναίρεσης της απόφασης συνιστά και η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης. Εσφαλμένη ερμηνεία τέτοιας διάταξης υπάρχει, όταν το δικαστήριο αποδίδει σ' αυτή διαφορετική έννοια από εκείνη που πραγματικά έχει, ενώ εσφαλμένη εφαρμογή υφίσταται, όταν το δικαστήριο δεν υπήγαγε ορθά τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, στην εφαρμοσθείσα διάταξη, αλλά και όταν η διάταξη αυτή παραβιάσθηκε εκ πλαγίου, για τον λόγο ότι έχουν εμφιλοχωρήσει στο πόρισμα της απόφασης, που περιλαμβάνεται στον συνδυασμό του διατακτικού προς το σκεπτικό και ανάγεται στα στοιχεία και την ταυτότητα του εγκλήματος, ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος από τον Άρειο Πάγο της ορθής ή μη εφαρμογής του νόμου, οπότε η απόφαση στερείται νόμιμης βάσης.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, χρόνος τελέσεως των αξιοποίνων πράξεων για τις οποίες καταδικάστηκε η αναιρεσείουσα είναι, σύμφωνα με το διατακτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως, η 20-9-2012 και η 25-9-2012. Κατά το χρόνο εκείνο ίσχυαν οι σχετικές διατάξεις του Ν.Δ. 136/1946, ενώ από 8-8-2013 μέχρι και σήμερα ισχύουν εκείνες του Ν. 4177/2013, από την προσβαλλόμενη δε δια της αναιρέσεως απόφαση προκύπτει ότι το Δικαστήριο εφάρμοσε τις διατάξεις του άρθρου 19 παρ. 2 περίπτ. α του Ν. 4177/2013.

Ειδικότερα, όπως προκύπτει από την υπ' αριθμ. 61/2017 απόφασή του, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Πειραιά, που δίκασε σε δεύτερο βαθμό, δέχθηκε τα ακόλουθα: ότι η κατηγορούμενη τέλεσε την πράξη που της αποδίδεται με το κατηγορητήριο και πρέπει να κηρυχθεί ένοχη γι' αυτήν, καθ' όσον, όσον αφορά την ποσότητα των 237 κιλών δεν μπορεί να ταυτοποιηθεί εάν πρόκειται για την ίδια ποσότητα που πούλησε στην "...

Α.Ε." στις 7-7-2012, αλλά ακόμη και αν πρόκειται για την ίδια, η αλλοίωση είχε ξεκινήσει από τις δικές της εγκαταστάσεις, γι' αυτό και δέχτηκε να τα πάρει πίσω. για την ποσότητα των 300 κιλών, αποδείχθηκε ότι, ναι μεν δεν είχαν μολυνθεί από το μικρόβιο της σαλμονέλας και της λιστέριας, εξ' αυτού όμως δεν καθίστανται κατάλληλα προς βρώση, αφού έφεραν αλλαγές οργανοληπτικών χαρακτηριστικών (οσμή - χρώμα - σύσταση).

Δεν πρέπει να της αναγνωριστεί το ελαφρυντικό του προτέρου εντίμου βίου, διότι έρχεται σε αντίφαση με όσα προέκυψαν κατά τη διαδικασία. Στη συνέχεια, κήρυξε ένοχη την αναιρεσείουσα του ότι "στον ..., στις 20-9-2012 και στις 25-9-2012 με περισσότερες πράξεις που συνιστούν εξακολούθηση του ίδιου εγκλήματος, ως νόμιμη εκπρόσωπος της Ανώνυμης Εταιρείας "..." με διακριτικό τίτλο "...

ΑΕΒΕ", με πρόθεση διέθετε τρόφιμα ακατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση και συγκεκριμένα στις 20/09/2012, κατελήφθη σε γενόμενο έλεγχο να έχει διαθέσει στην εταιρεία ... ΑΕ, κείμενης επί της οδού Μ..., 237 κιλά βοείου κατεψυγμένου κιμά, σε ατομικές συσκευασίες 500gr με ημερομηνία λήξης 7/11/2013, ακολούθως δε, στον παραπάνω χρόνο, σε έλεγχο των εργαστηρίων της εταιρείας επί της οδού ...

στον ... κατελήφθη να κατέχει προς διάθεση 300 κιλά βοείου κατεψυγμένου κιμά σε ατομικές συσκευασίες των 500gr και των 1000gr (120 κιλά με ημερομηνία λήξης 1-08-2013 και 180 κιλά με ημερομηνία λήξης 14-11-2012), τα οποία ήταν ακατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση καθόσον διαπιστώθηκαν αλλαγές των οργανοληπτικών χαρακτήρων τους (χρώμα, εγκαύματα) στην κατάσχεση των οποίων προέβησαν οι αρμόδιοι υπάλληλοι στις 25/09/2012.".

Με τις παραδοχές του όμως αυτές, το Δικαστήριο προέβη σε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των προαναφερομένων διατάξεων του Ν.Δ. 136/1946 του Ν. 4177/2013 και του άρθρου 2 παρ. 1 ΠΚ. Συγκεκριμένα, ενόψει του γεγονότος ότι από το χρόνο τέλεσης της αξιόποινης πράξης για την οποία κρίθηκε ένοχη η αναιρεσείουσα, μέχρι την έκδοση της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης ίσχυσαν περισσότεροι του ενός Νόμοι, το Δικαστήριο της ουσίας έπρεπε, κατ' εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 2 παρ. 1 ΠΚ, να ελέγξει ποιά από τις ως άνω διατάξεις είναι ευμενέστερη για την κατηγορουμένη και αυτή να εφαρμόσει.

Περαιτέρω, πρέπει να αναφερθεί ότι όσον αφορά την κατάφαση της ευθύνης για την ως άνω αξιόποινη πράξη, στη συγκεκριμένη περίπτωση, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, ευμενέστερες είναι οι διατάξεις του Ν.Δ. 136/1946 που προσδιορίζουν συγκεκριμένα και μόνο τρεις ιδιότητες, οι οποίες διαζευκτικά πρέπει να συντρέχουν στο πρόσωπο του αυτουργού για τη θεμελίωσή της, ενώ με τις διατάξεις του νεότερου Ν. 4177/2013 δεν απαιτούνται αυτές οι ιδιότητες για τη στοιχειοθέτηση της ποινικής ευθύνης, με αποτέλεσμα να είναι αυστηρότερες αφού διευρύνεται απεριόριστα ο κύκλος των προσώπων τα οποία μπορούν να είναι υποκείμενα του εγκλήματος.

Ωστόσο, το Τριμελές Πλημμελειοδικείο δεν εξέτασε το ζήτημα αυτό και καταδίκασε την ήδη αναιρεσείουσα για την αξιόποινη πράξη του άρθρου 19 παρ. 2α του Ν. 4177/2013. Ειδικότερα, το Τριμελές Αγορανομικό Πλημμελειοδικείο Πειραιά, δεν διέλαβε στην προσβαλλόμενη δια της αναιρέσεως απόφασή του την απαιτούμενη από τις προαναφερόμενες διατάξεις ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού δεν αναφέρεται ούτε στο σκεπτικό ούτε στο διατακτικό της, το οποία συμπληρώνει παραδεκτά την αιτιολογία της, αν η αναιρεσείουσα, κατά τους παραπάνω χρόνους τέλεσης της πράξης της, είχε μία από τις τρεις προαναφερθείσες ιδιότητες, καθόσον μόνη η αναφερόμενη στο σκεπτικό της ως "νόμιμη εκπρόσωπος της εταιρείας" δεν επαρκεί για να θεμελιώσει την κατάφαση της τέλεσης εκ μέρους της αναιρεσείουσας της αξιόποινης πράξης για την οποία καταδικάστηκε.

Για να έχει όμως η καταδικαστική για παράβαση του άρθρου 19 παρ. 2α του Ν. 4177/2013 απόφαση απαιτούμενη αιτιολογία, όταν η δικαζόμενη πράξη φέρεται να τελέστηκε κατά το χρόνο ισχύος του Ν.Δ. 136/1946, απαιτείται, εκτός των άλλων, να αναφέρεται σε αυτήν ότι ο κατηγορούμενος, κατά το τελέσεως της πράξεως είχε μία από τις τρεις προαναφερόμενες ιδιότητες του άρθρου 30 παρ. 12 του Ν.Δ. 136/1946, καθώς και τα πραγματικά περιστατικά που αποδείχθηκαν και προσδίδουν σε αυτή μία από τις ιδιότητες αυτές, οπότε η συμπεριφορά θα ήταν και υπό το καθεστώς της διάταξης αυτής αξιόποινη.

Επομένως, οι από τις διατάξεις του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. Δ και E του ΚΠοινΔ λόγοι αναιρέσεως με τους οποίους αποδίδονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι πλημμέλειες της έλλειψης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διατάξεως, είναι βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί. Ακολούθως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου η συγκρότηση από Δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως είναι εφικτή (άρθρ. 519 ΚΠοινΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 61/2017 απόφαση του Τριμελούς Αγορανομικού Πλημμελειοδικείου Πειραιώς.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 30 Σεπτεμβρίου 2019.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Νοεμβρίου 2019.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ