1730/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1730 / 2014 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1730/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Χρυσικό, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Γεώργιο Γεωργέλλη, Δημήτριο Κράνη, Αντώνιο Ζευγώλη και Γεώργιο Λέκκα, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 4 Νοεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Δ. συζ. Γ. Σ., το γένος Θ. Σ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ορέστη Δασκαλάκη.

Του αναιρεσιβλήτου: Τ. Σ. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σωτήριο Φέλιο, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8 Νοεμβρίου 2007 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3075/2010 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 3295/2012 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 6 Δεκεμβρίου 2012 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Λέκκας, ανέγνωσε την από 23 Οκτωβρίου 2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί ο μοναδικός λόγος της αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους του στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, προσβάλλεται η υπ' αριθμ. 3295/2012 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε επί των από 6-7-2010 και 7-7-2010 εφέσεων της αναιρεσείουσας και του αναιρεσίβλητου αντίστοιχα κατά της υπ' αριθμ. 3075/2010 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή η από 8-11-2007 αγωγή της αvαιρεσείoυσας.

Κατά τα άρθρα 294, 295, 297 και 299 του ΚΠολ.Δ., η παραίτηση, ολική ή μερική, από ασκηθέν ένδικο μέσο, όπως είναι η έφεση (Κ.Πολ.Δ. 495 § 1), γίνεται ή με δήλωση η οποία καταχωρίζεται στα πρακτικά ή με δικόγραφο που επιδίδεται στον αντίδικο του παραιτουμένου. Στην περίπτωση αυτή το ένδικο μέσο θεωρείται ότι δεν ασκήθηκε. Επομένως, δήλωση (ολικής ή μερικής) παραίτησης από ασκηθέν ένδικο μέσο που γίνεται με τις προτάσεις δεν είναι νόμιμη και δεν παράγει τα πιο πάνω έννομα αποτελέσματα (ΑΠ 1038/2007). Στην προκείμενη περίπτωση, η αναιρεσείουσα, με τον τρίτο λόγο αναίρεσης, προβάλλει ότι, ενώ με τις προτάσεις της παραιτήθηκε από τον πρώτο λόγο της έφεσης της, το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη την άνω παραίτηση της, εξέτασε το λόγο αυτό της έφεσης και έτσι, με το να μη λάβει υπόψη πράγματα που προτάθηκαν, υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559, κατ' εκτίμηση, αριθ. 8 Κ.Πολ.Δ. Εφόσον η προαναφερόμενη παραίτηση από τον πρώτο λόγο της έφεσης της ήδη αναιρεσείουσας έγινε με τις προτάσεις, κατά τα εκτεθέντα στη μείζονα σκέψη, δεν ήταν νόμιμη (δεν προτάθηκε παραδεκτά), η παράλειψη του Εφετείου να λάβει υπόψη την παραίτηση αυτή δεν ιδρύει τον αναιρετικό λόγο του άρθρου 559 αρ. 8 ΚΠολ.Δ και κατά συνέπεια ο αντίθετος τρίτος λόγος της αναίρεσης είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος.

Στο άρθρο 69 § 2 Ν. 2676/1999 ορίζεται ότι "οι διατάξεις του άρθρου 115 του Ν. 2238/1994, όπως ισχύουν κάθε φορά, που αναφέρονται στην ευθύνη των διοικούντων νομικά πρόσωπα για την καταβολή των φόρων που οφείλουν στο Δημόσιο τα πρόσωπα αυτά, εφαρμόζονται κατ' αναλογία και για την καταβολή των οφειλόμενων στο ΙΚΑ ασφαλιστικών εισφορών".

Περαιτέρω, στο άρθρο 115 § 1 εδ. α' του Ν. 2238/1994 "Κύρωση του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος" ορίζεται ότι: "Τα πρόσωπα που είναι διευθυντές, διαχειριστές ή διευθύνοντες σύμβουλοι και εκκαθαριστές των ημεδαπών ανωνύμων εταιριών ή συνεταιρισμών κατά το χρόνο διάλυσης ή συγχώνευσης τους, ευθύνονται προσωπικώς και αλληλεγγύως για την πληρωμή του φόρου που οφείλεται από αυτά τα νομικά πρόσωπα σύμφωνα με τον παρόντα, καθώς και του φόρου που παρακρατείται, ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσης τους", ενώ κατά την παρ. 2, "τα πρόσωπα που είναι διευθυντές, διαχειριστές και γενικά εντεταλμένοι στη διοίκηση του νομικού προσώπου, κατά το χρόνο της διάλυσης των λοιπών νομικών προσώπων του άρθρου 101, ευθύνονται προσωπικώς και αλληλεγγύως για την πληρωμή του φόρου που οφείλεται από αυτά τα νομικά πρόσωπα σύμφωνα με τον παρόντα καθώς και των φόρων που παρακρατούνται, ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσης τους".

Στο άρθρο, εξάλλου, 101 § 1 του ως άνω Νόμου ορίζεται ότι "Στο φόρο υπόκεινται.......ε) οι ημεδαπές εταιρείες περιορισμένες ευθύνης". Με τις προαναφερθείσες διατάξεις, θεσπίσθηκε η προσωπική και αλληλέγγυος ευθύνη των διευθυντών, διαχειριστών και γενικά των εντεταλμένων στη διοίκηση, μεταξύ άλλων, των Ανωνύμων Εταιρειών και των Εταιρειών Περιορισμένης Ευθύνης για την πληρωμή των οφειλών των νομικών αυτών προσώπων, οι οποίες έχουν γεννηθεί κατά τη διάρκεια του χρόνου λειτουργίας τους και προέρχονται από τη μη καταβολή στο ΙΚΑ των ασφαλιστικών εισφορών και των φόρων, ανεξάρτητα από τον χρόνο βεβαιώσεως τους.

Συνεπώς, με τη διάταξη αυτή δεν επιβάλλεται, σε βάρος των φυσικών αυτών προσώπων, αναδρομικώς φορολογικό βάρος κατά παράβαση του Συντάγματος, αφού με αυτή θεσπίζεται απλώς η ευθύνη των προσώπων αυτών για ήδη βεβαιωθείσες οφειλές σε βάρος των προαναφερθέντων νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου, προερχόμενες από ασφαλιστικές εισφορές και φόρους, οι οποίες δεν έχουν τον χαρακτήρα του φόρου (ΣτΕ 3147/2005).Περαιτέρω, οι διατάξεις των άρθρων 487-488 ΑΚ περιέχουν ειδικά ρύθμιση για την αναγωγή στην παθητική εις ολόκληρον ενοχή, μεταξύ των συνοφειλετών, δηλαδή για την εσωτερική σχέση των συνοφειλετών μεταξύ τους. Το δικαίωμα αναγωγής του συνοφειλέτη, ο οποίος κατέβαλε στο δανειστή, εξαρτάται από μόνη την εσωτερική σχέση των συνοφειλετών, η οποία διακρίνεται από την εξωτερική σχέση του δανειστή έναντι των τελευταίων. Η παθητική εις ολόκληρον ενοχή εκδηλώνεται σε σχέση με τον σύνδεσμο που δημιουργείται ανάμεσα στον δανειστή και τους συνοφειλέτες, καθένας από τους οποίους ευθύνεται έναντι αυτού, χωρίς αυτό να υποδηλώνει και το περιεχόμενο των σχέσεων των συνοφειλετών, οι οποίες βρίσκονται έξω από τη σχέση της εις ολόκληρον ενοχής, η οποία έχει ίδιο αυτοτελή σκοπό, ήτοι την εξασφάλιση του δανειστή.

Εξάλλου, η ανεπάρκεια των πραγματικών περιστατικών που εκτίθενται στην αγωγή σε σχέση με αυτά που απαιτούνται από το νόμο για τη θεμελίωση της, χαρακτηρίζεται ως νομική αοριστία και ελέγχεται με τον αναιρετικό λόγο από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ως παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, εφόσον το δικαστήριο της ουσίας έκρινε τελικά ως ορισμένη την αγωγή, αρκουμενο σε λιγότερα ή διαφορετικά στοιχεία από αυτά που απαιτεί ο νόμος.

Με τον ίδιο λόγο ελέγχεται και το σφάλμα του δικαστηρίου της ουσίας να κρίνει ως αόριστη την αγωγή, αξιώνοντας για τη θεμελίωσή της περισσότερα στοιχεία από όσα απαιτεί ο νόμος για τη θεμελίωση του επίδικου δικαιώματος. Πρόκειται και πάλι για παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ως προς τη διαπίστωση νομικής δήθεν αοριστίας της αγωγής.

Επομένως νομική είναι η αοριστία που συνδέεται με τη νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου. Αντίθετα η έλλειψη εξειδίκευσης των πραγματικών περιστατικών που θεμελιώνουν κατ' αρχήν το ασκούμενο- με την αγωγή ουσιαστικό δικαίωμα και αποτελούν την προϋπόθεση εφαρμογής του αντίστοιχου κανόνα ουσιαστικού δικαίου χαρακτηρίζεται ως ποσοτική αοριστία της αγωγής, ενώ η επίκληση απλώς των στοιχείων του νόμου χωρίς αναφορά πραγματικών περιστατικών χαρακτηρίζεται ως ποιοτική αοριστία της αγωγής και ελέγχονται αμφότερες αναιρετικά με τους λόγους από τους αριθ. 8 και 14 του αρθρ. 559 ΚΠολΔ. (ΑΠ 470/2013).

Με τους συναφείς πρώτο, δεύτερο και τέταρτο λόγους αναίρεσης, η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από το άρθρο 559, κατ' εκτίμηση, αριθμ. 1 ΚΠολΔ πλημμέλεια, ισχυριζόμενη ότι κατ' εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου απέρριψε την 8-11-2007 αγωγή της. Στη συγκεκριμένη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση της ένδικης αγωγής (ΚΠολΔ 561 § 2), προκύπτει ότι στο δικόγραφο της, μεταξύ άλλων, εκτίθεται ότι δυνάμει του υπ' αριθμ. ...

συμβολαίου της Συμβολαιογράφου Αθηνών Ιωάννας Κάλλη - Μπενάρδου συστάθηκε η εταιρεία περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "SKILL ΕΠΕ", τα εταιρικά μερίδια της οποίας ανήκαν στους διαδίκους κατά ποσοστό 40% στον καθένα και στο σύζυγο της αναιρεσείουσας κατά ποσοστό 20%, ότι η διαχείριση και εκπροσώπηση της εταιρείας συμφωνήθηκε να ανήκει στους διαδίκους, καθένας από τους οποίους μπορούσε να δεσμεύει την εταιρεία, ότι λόγω της κακοδιαχείρισης των εταιρικών υποθέσεων από τον αναιρεσίβλητο, ο οποίος στην πραγματικότητα ασκούσε (μόνος του τη διαχείριση της εταιρείας, η τελευταία λύθηκε δυνάμει του υπ' αριθμ....

συμβολαίου της Συμβολαιογράφου Αθηνών Ελ. Δρόσου - Κατσουράκη. Περαιτέρω, στην αγωγή εκτίθεται ότι ο αναιρεσίβλητος κατά τη διαχείριση των εταιρικών υποθέσεων απασχολούσε προσωπικό, το οποίο όμως δεν ασφάλιζε στο ΙΚΑ, με αποτέλεσμα να εκδοθούν από το Υποκατάστημα ΙΚΑ Ομονοίας πράξεις καταλογισμού, συνολικού ποσού 110.352 ευρώ, οι οποίες στάλθηκαν στο Α' Ταμείο Είσπραξης Εισόδων ΙΚΑ, ότι η Ίδια ως διαχειρίστρια της εταιρείας και ως έχουσα υποχρέωση με βάση τη διάταξη του άρθρου 115 Ν. 2238/1994 καταβολής των φόρων που έχουν βεβαιωθεί εις βάρος της εταιρείας, καθώς και τω/ χρεών της προς το ΙΚΑ, προχώρησε σε διακανονισμό καταβολής του χρέους σε 24 μηνιαίες δόσεις, το οποίο μετά από αυτό ανήλθε συνολικά σε 135.593,02 ευρώ, ότι κατά μήνα Οκτώβριο του έτους 2002, με βάση απόφαση που εκδόθηκε από το ΙΚΑ για τη διευκόλυνση των οφειλετών του, κατέβαλε εφάπαξ ολόκληρο τη υπόλοιπο ποσό της οφειλής, ανερχόμενο σε 28.051,71 ευρώ και έτσι πλήρωσε συνολικά 89.459,28 ευρώ, από το οποίο, αφού αφαιρεθούν 15.369,04 ευρώ, που καταβλήθηκαν από το ταμείο της εταιρείας, ο αναιρεσίβλητος της οφείλει, με βάση το ποσοστό συμμετοχής του στην εταιρεία, 29.636 ευρώ (74.090,24 ευρώ που κατέβαλε εξ ιδίων Χ 40%).

Ακόμη, η αναιρεσείουσα εκθέτει ότι εξαιτίας της κακοδιαχείρισης των υποθέσεων της εταιρείας δημιουργήθηκε χρέος προς το Δημόσιο, συνολικού ύψους, 317.581,33 ευρώ, από το οποίο, αφού αφαιρεθούν 35.032,01 ευρώ, τα οποία καταβλήθηκαν από το ταμείο της εταιρείας, αναγκάστηκε, με βάση την προαναφερθείσα διάταξη, να καταβάλει η ίδια ποσό 282.549,32κευρώ και έτσι ο αναιρεσίβλητος, με βάση το ποσοστό συμμετοχής του στην εταιρεία, της οφείλει 113.019,73 ευρώ 282.549,32 ευρώ που κατέβαλε εξ ιδίων Χ 40%).

Περαιτέρω, στην αγωγή εκτίθεται ότι ο αναιρεσίβλητος, αν και γνώριζε ότι η εταιρεία δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να πληρώσει φόρους, όχι μόνο δεν προσπάθησε να περιορίσει τις δαπάνες της, αλλά αντίθετα επεξέτεινε τις δραστηριότητές της, μη αποδίδοντας τον ΦΠΑ ούτε καταβάλλοντας τις εισφορές του ΙΚΑ και έτσι εμφάνιζε την εταιρεία να προσφέρει καλλίτερες τιμές από τον ανταγωνισμό, προσπαθώντας με αυτά τα αθέμιτα μέσα να ανταπεξέλθει στις συναλλαγές και να επικρατήσει στην αγορά, ότι η συμπεριφορά του αυτή, η οποία είναι παράνομη και συνιστά αθέμιτο ανταγωνισμό, της προκάλεσε αγωνία και ψυχικό πόνο, ενώ παράλληλα μείωσε την προσωπικότητα της ως εμπόρου, καθόσον δημιούργησε εις βάρος την εντύπωση ότι δεν εκπληρώνει τις φορολογικές της υποχρεώσεις, καθώς και τις υποχρεώσεις της απέναντι στο ΙΚΑ και ότι για την αποκατάσταση της ηθικής βλάβης που της προκάλεσε η συμπεριφορά του αναιρεσιβλήτου πρέπει να της επιδικαστεί χρηματική ικανοποίηση ποσού 40.000 ευρώ.

Με την επίκληση των περιστατικών αυτών η αναιρεσείουσα ζήτησε να υποχρεωθεί ο αναιρεσίβλητος να της καταβάλει για τις ανωτέρω αιτίες το ποσό των 142.65,5,73 ευρώ, καθώς και το ποσό των 40.000 ευρώ αντίστοιχα, Η ένδικη αγωγή και ειδικότερα κατά το σκέλος αυτής, με το οποίο ζητείται, να υποχρεωθεί ο αναιρεσίβλητος να καταβάλει στην αναιρεσείουσα το ποσό των 142.655,73 ευρώ, που εκείνη κατέβαλε στο ΙΚΑ και στο Δημόσιο, δεν είναι νόμιμη, καθόσον κατά τα εκτιθέμενα στο δικόγραφό της, δεν στοιχειοθετείται έννομη σχέση, στα πλαίσια της οποίας να δικαιούται τελευταία να στραφεί αναγωγικά κατά του πρώτου και να αξιώσει την καταβολή του πιο πάνω ποσού ούτε και προκύπτει κάτι τέτοιο από τις προπαρατεθείσες διατάξεις των άρθρων 69 § 2 του Ν. 2676/1999^και 115 §§ 1 εδ.

ά και 2 του Ν. 2238/1994. Από μόνο του δε το γεγονός ότι οι διάδικοι ήταν εταίροι και συνδιαχειριστές της εταιρείας δέν αρκεί για τη θεμελίωση του σχετικού αγωγικού δικαιώματος της αναιρεσείουσας.

Το Εφετείο, επομένως, το οποίο με την προσβαλλόμενη απόφαση του απέρριψε την αγωγή της αναιρεσείουσας ως μη νόμιμη δεν προέβη σε εσφαλμένη εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων και συνεπώς οι πρώτος, δεύτερος και τέταρτος συναφείς λόγοι του αναιρετηρίου, με τους οποίους πλήττεται η απόφαση μόνο κατά το μέρος τούτο, απορριπτέοι κρίνονται ως αβάσιμοι.. Κατόπιν τούτων και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος προς έρευνα, πρέπει η αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί. Ακολούθως, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου που κατέθεσε η αναιρεσείουσα στο δημόσιο ταμείο (ΚΠολΔ 495 § 4).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δικάζει κατ' αντιμωλίαν των διαδίκων.

Απορρίπτει την αίτηση αναίρεσης.

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου που κατέθεσε η αναιρεσείουσα, δυνάμει του υπ' αριθμ. 8870082 σειρά VI διπλοτύπου της ΔΟΥ Ψυχικού στο δημόσιο ταμείο.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 5 Μαΐου 2014.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Αυγούστου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ