Supreme Court allows appeal against perjury verdicts, rejecting prosecution's request for dismissal due to statute of limitations.

Απόφαση 1727 / 2019 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1727/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' Ποινικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αρτεμισία Παναγιώτου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, (σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 194/2019 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου), Γεώργιο Αναστασάκο, Ευφροσύνη Καλογεράτου -Ευαγγέλου- Εισηγήτρια, Πηνελόπη Παρτσαλίδου-Κομνηνού και Σταματική Μιχαλέτου Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημα του στις 15 Οκτωβρίου 2019, με την παρουσία της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Αριστέα Θεοδόση, (κωλυομένης της Εισαγγελέως) και του Γραμματέως Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση των αναιρεσειόντων - κατηγορουμένων 1.Α. Μ. του Α., κατοίκου ... που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Νικόλαο Πανανό, και 2.Α. Μ. του Α., κατοίκου ... που παρέστη με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Πανανο, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 611/2018 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας. Με πολιτικώς ενάγοντα τον Κ. Β. του Ι., κάτοικο ..., ο οποίος παρέστη με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Αυγέρη.

Το Τριμελές Εφετείο Λάρισας, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος, ζητάει την αναίρεση της αποφάσεως αυτής για τους λόγους που αναφέρονται στις υπ' άριθμ. 9/27-6-2019 και 8/27-6-2019 αντίστοιχα αιτήσεις τους, που καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με αριθμό 1030/2019.

Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη κατά των κατηγορούμενων λόγω παραγραφής και τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Οι κρινόμενες υπ' αριθμ. 9/2019 από 27.6.2019 και 8/2019 από 27.6.2019, αντίστοιχα αιτήσεις τον :1. Α. Μ. του Α. και 2. Α. Μ. του Α., για αναίρεση της υπ' αριθμ. 611/24.5.2018 αποφάσεοϊς του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Λάρισας (το οποίο - κατ' έφεση δικάζοντας-κήρυξε τους ήδη αναιρεσείοντες-ενόχους: τον πρώτο για ψευδορκία μάρτυρα και τον δεύτερο α. για ηθική αυτουργία σε ψευδορκία μάρτυρα και β. για απάτη) ασκήθηκαν νομοτύπως και εμπροθέσμως (καταχώρηση της προσβαλλομένης αποφάσεως στο ειδικό βιβλίο στις 18.6. 2019), από πρόσωπα που είχαν δικαίωμα και έννομο συμφέρον προς τούτο, κατ' άρθρα 462 περ. β, 463, 465 παρ. 1,2, 473 παρ. 3 , 504παρ. 1 και 505 του προισχύσαντος Κ.ΠοινΔ, σε συνδ. με τα-άρθρα 589 παρ.2 590 παρ. 1 του νυν ισχύοντος ΚΠοινΔ (ν. 4620/ 1.7.2019). Είναι, επομένως, παραδεκτές και πρέπει, συνεκδικαζόμενες, αφού στρέφονται κατά της ιδίας ως άνω αποφάσεως, να εξεταστούν περαιτέρω.

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 224 παρ. 2 του προισχύσαντος ΠΚ "με την ίδια ποινή (δηλαδή φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους) τιμωρείται όποιος, ενώ εξετάζεται ενόρκους ως μάρτυρας ενώπιον αρχής αρμόδιας να ενεργεί ένορκη εξέταση ή αναφέρεται στον όρκο που έχει δώσει, καταθέτει εν γνώσει του ψέματα ή αρνείται ή αποκρύπτει την αλήθεια" Μετά από την ισχύ του νέου Π.Κ. (ν. 4619/2019) από 1.7.2019, ορίζεται στο άρθρο 224 (Ψευδής κατάθεση )παρ. 1 αυτού (όπου γίνεται συγχώνευση των άρθρων 224 και 225 του προισχύσαντος Π.Κ.

ότι : "1. Όποιος, ενώ εξετάζεται ως διάδικος ή μάρτυρας σε δικαστήριο ή ενώπιον αρχής αρμόδιας να ενεργεί εξέταση για την κρινόμενη υπόθεση, εν γνώσει του καταθέτει ψευδή στοιχεία σχετικά με την υπόθεση αυτή ή αρνείται ή αποκρύπτει την αλήθεια, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών έως τρία έτη και χρηματική ποινή." Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 46 παρ. 1 του νέου Π.Κ, που προβλέπει την ηθική αυτουργία και ταυτίζεται απολύτους με τα οριζόμενα για αυτή στο άρθρο 46 παρ. 1 περ.

α' του προισχύσαντος Π.Κ "1. Με την ποινή του αυτουργού τιμωρείται όποιος με πρόθεση προκάλεσε σε άλλον την απόφαση να εκτελέσει την άδικη πράξη που διέπραξε." Επομένως, μετά από την ισχύ του νέου Π.Κ. η προβλεπόμενη ποινή για το αδίκημα της ηθικής αυτουργίας σε ψευδορκία μάρτυρα είναι φυλάκιση τριών μηνούν έως τρία έτη και χρηματική ποινή.

Σύμφωνα, εξ άλλου, με τη διάταξη του άρθρου 386 παρ. 1 εδ. α' του από 1.7.2019 ισχύοντος (νέου) Ποινικού Κώδικα " 1. Όποιος με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγονότων σαν αληθινών ή την αθέμιτη απόκρυψη ή παρασιώπηση αληθινών γεγονότων βλάπτει ξένη περιουσία πείθοντας κάποιον σε πράξη, παράλειψη ή ανοχή με σκοπό από τη βλάβη αυτής της περιουσίας να αποκομίσει ο ίδιος ή άλλος παράνομο περιουσιακό όφελος τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή".

Ας σημειωθεί ότι ουδεμία μεταβολή επήλθε στη διάταξη του άρθρου 53 του Π.Κ., με την οποία καθορίζεται η διάρκεια της φυλάκισης.

Η ως άνω νεώτερη διάταξη ως προς το αδίκημα της απάτης είναι ευμενέστερη, αφού υπό τον προισχύσαντα Π.Κ προβλεπόταν ελάχιστο όριο ποινής φυλάκισης ήτοι 3 μήνες, ενώ από την έναρξη ισχύος του νέου Π.Κ. (1.7.2019) προβλέπεται φυλάκιση, δηλαδή ελάχιστο όριο 10 ημέρες, ανεξαρτήτως του ότι το μέγιστο όριο της απειλούμενης ποινής παραμένει το ίδιο. Σύμφωνα, εξ άλλου, με τη μεταβατική διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 590 του νέου ΚποινΔ (ν.4620/2019), υποθέσεις που εκκρεμούν σε οποιοδήποτε στάδιο της ποινικής διαδικασίας και σε οποιονδήποτε βαθμό συνεχίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος κώδικα. Οι πράξεις της ποινικής διαδικασίας που τελέστηκαν όταν ίσχυαν οι διατάξεις που καταργούνται διατηρούν το κύρος τους. Σύμφωνα δε με το άρθρο 2 του νυν ισχύοντος Ποινικού Κώδικα ( 4619/2019)(Αναδρομική ισχύς του ηπιότερου νόμου) ''Αν από την τέλεση της πράξης ως την αμετάκλητη εκδίκασή της ίσχυσαν περισσότερες διατάξεις νόμων, εφαρμόζεται αυτή που στη συγκεκριμένη περίπτωση οδηγεί στην ευμενέστερη μεταχείριση του κατηγορουμένου''. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι καθιερώνεται με αυτή η αρχή της αναδρομικότητας του επιεικεστέρου νόμου που ίσχυσε από την τέλεση της πράξης μέχρι του χρόνου της αμετάκλητης εκδίκασης της υπόθεσης (Ολ ΑΠ 3/1995, ΑΠ 840/2017).

Τέλος, κατά τα άρθρα 111, 112 και 113 του νυν ισχύοντος ΠΚ, το αξιόποινο εξαλείφεται με την παραγραφή, η οποία προκειμένου για πλημμελήματα είναι πέντε έτη και αρχίζει από τότε που τελέστηκε η πράξη. Η προθεσμία της παραγραφής αναστέλλεται, για όσο χρόνο διαρκεί η κύρια διαδικασία και ωσότου να γίνει αμετάκλητη η καταδικαστική απόφαση, πάντως όχι πέρα των τριών ετών για τα πλημμελήματα.

Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 368 περιπτ. Β (πρώην 370) και 511 του νυν ισχύοντος ΚΠΔ, προκύπτει ότι η παραγραφή, ως θεσμός δημόσιας τάξης, εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο σε κάθε στάση της ποινικής διαδικασίας, ακόμη δε και στον Άρειο Πάγο, ο οποίος διαπιστώνοντας την συμπλήρωση της παραγραφής, οφείλει να αναιρέσει την προσβαλλόμενη απόφαση και να παύσει οριστικά την ποινική δίωξη, λόγω παραγραφής, εφ' όσον η αίτηση αναίρεσης είναι τυπικά παραδεκτή, για το λόγο ότι ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα και περιέχεται σ' αυτή, σύμφωνα με το άρθρο 474 παρ. 4 του ΚΠΔ, ένας τουλάχιστον παραδεκτός λόγος αναίρεσης από αυτούς που περιοριστικά αναφέρονται στο άρθρο 510 του ίδιου κώδικα.

Ειδικότερα, κατά τη διάταξη του προαναφερομένου (νέου) άρθρου 511 ΚΠΔ (Λόγοι αναίρεσης που εξετάζονται αυτεπαγγέλτως): ''Av εμφανιστεί ο αναιρεσείων και κριθεί παραδεκτή η αίτηση αναίρεσης, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν και δεν προτάθηκαν, όλους τους λόγους της αναίρεσης που αναφέρονται στην παρ. 1 του άρθρου 510, εκτός από τον προβλεπόμενο στο στοιχ.

Β. Δεν επιτρέπεται όμως να χειροτερεύσει η θέση του κατηγορουμένου. Υπό τις ίδιες προϋποθέσεις ο Άρειος Πάγος αυτεπαγγέλτως λαμβάνει υπόψη το δεδικασμένο και την παραγραφή που επήλθαν μετά από τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης απόφασης. Επίσης, αυτεπαγγέλτως εφαρμόζει τον επιεικέστερο νόμο που ισχύει μετά τη δημοσίευσή της. '' Επομένως, ο Άρειος Πάγος λαμβάνει υπόψη αυτεπαγγέλτους την παραγραφή, αφού διαπιστώσει τη συμπλήρωσή της, που επήλθε μετά από τη δημοσίευση της προσβαλλομένης αποφάσεως, και παύει οριστικώς την ασκηθείσα ποινική δίωξη, υπό την προϋπόθεση, όμως ότι έχει κριθεί παραδεκτή η αίτηση αναίρεσης.

Στην προκειμένη περίπτωση, το δίκασαν κατ' έφεση Τριμελές Πλημμελειοδικείο Λάρισας, με την προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 611 / 218 απόφασή του, κήρυξε ενόχους του ήδη αναιρεσείοντες Α. Α. Μ. και Α. Α. Μ.: τον πρώτο για ψευδορκία μάρτυρα, και του επέβαλε ποινή φυλακίσεως ενός έτους, και τον δεύτερο α. για ηθική αυτουργία σε ψευδορκία μάρτυρα και β.

για απάτη, και του επέβαλε συνολική ποινή φυλακίσεως 16 μηνών, τις οποίες (ποινές) αμφοτέρων ανέστειλε επί τριετία.

Σύμφωνα με τις παραδοχές της ως άνω υπ' αριθμ. 611/ 2018 προσβαλλομένης αποφάσεως οι πράξεις για τις οποίες καταδικάστηκαν οι ήδη αναιρεσείοντες, και οι οποίες έχουν χαρακτήρα πλημμελήματος, τελέστηκαν, στις 7.6.2011 .

Σύμφωνα, επομένως, με όσα προεκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη της παρούσας, και εφ' όσον μέχρι τη συζήτηση επί της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως (15.10.2019), υπολογιζομένου και του χρόνου αναστολής, παρήλθε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της οκταετίας, εξαλείφθηκε με παραγραφή το αξιόποινο των πράξεων αυτών. Λαμβανομένου δε περαιτέρω υπόψη ότι οι υπό κρίση αναιρέσεις ασκήθηκαν παραδεκτώς και οι λόγοι που περιέχονται σε αυτές και αναφέρονται στην έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και σε απόλυτη ακυρότητα, λόγω λήψης υπόψη εγγράφων των οποίων δεν προσδιορίζεται η ταυτότητα, είναι ορισμένοι και επομένως παραδεκτοί και εφ' όσον εμφανίστηκαν οι αναιρεσείοντες κατά τη συζήτηση της κρινόμενης υπόθεσης πρέπει κατ' αυτεπάγγελτη εφαρμογή από το Δικαστήριο τούτο του επιεικεστέρου νόμου, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη κατά των αναιρεσειόντων 1.Α. Α. Μ. για ψευδορκία μάρτυρα, και 2. Α. Α. Μ. για ηθική αυτουργία σε ψευδορκία μάρτυρα και για απάτη, λόγω παραγραφής, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 611/24.5.2018 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Λάρισας.

Παύει οριστικά, λόγο παραγραφής, την ποινική δίωξη κατά των: 1. Α. Μ. του Α., κατοίκου ..., οδός ..., για ψευδορκία μάρτυρα, και 2. Α. Μ. του Α., κατοίκου ..., ...ο χλμ Ε.Ο. ..., για ηθική αυτουργία σε ψευδορκία μάρτυρα και για απάτη, και ειδικότερα, για το ότι: Ι. Ο Α. Μ. στα .... και στις 7/6/2011, εξεταζόμενος ενόρκως ως μάρτυρας ενώπιον αρχής αρμόδιας να ενεργεί ένορκη εξέταση, κατέθεσε εν γνώσει του ψέματα και ειδικότερα, στον παραπάνω τόπο και χρόνο, εξεταζόμενος ως μάρτυρας ενώπιον του Ειρηνοδικείου Τρικάλων, που δίκασε κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων τη με αριθμό έκθεσης κατάθεσης ...47/5-5-2011 αίτηση ασφαλιστικών μέτρων νομής κινητού του δεύτερου κατηγορουμένου, Α. Μ. κατά του εγκαλούντος, Κ. Β., κατέθεσε ψευδή γεγονότα, εν γνώσει της αναλήθειας αυτών. Ειδικότερα, κατέθεσε ότι ο εγκαλών Κ. Β., έδωσε μία επιταγή ποσού τεσσάρων χιλιάδων τριακοσίων (4.300,00) ευρώ προς τον δεύτερο κατηγορούμενο, Α. Μ., την οποία δεν εξόφλησε, ενώ η αλήθεια, την οποία γνώριζε ο κατηγορούμενος ήταν ότι ο εγκαλών είχε εξοφλήσει το ως άνω ποσό στις 4/7/2003 με κατάθεση του ποσού σε τραπεζικό λογαριασμό, που τηρούσε ο δεύτερος κατηγορούμενος στην ....

ΙΙ. Ο Α. Μ. στα ...και στις 7/6/2011 με περισσότερες πράξεις τέλεσε περισσότερα αδικήματα και δη:

i) στον υπό άνω τόπο και χρόνο, που έδρασε ο πρώτος κατηγορούμενος της ως άνω περιγραφόμενης πράξης, με πρόθεση προκάλεσε στον πρώτο κατηγορούμενο την απόφαση να τελέσει την πράξη της ψευδορκίας μάρτυρα, που αυτός διέπραξε και, συγκεκριμένα, με πειθώ και φορτικότητα τον έπεισε να καταθέσει ενόρκως, ενώπιον του Ειρηνοδικείου Τρικάλων, τα ψευδή γεγονότα που, αναφέρονται ως άνω.

ii) στον υπό άνω τόπο και χρόνο έχοντας σκοπό να αποκομίσει ο ίδιος παράνομο περιουσιακό όφελος, έβλαψε ξένη περιουσία πείθοντας τον Δικαστή της ουσίας σε έκδοση ευνοϊκής υπέρ αυτού απόφασης με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγονότων σαν αληθινών και την επίκληση ψευδούς αποδεικτικού στοιχείου. Ειδικότερα, με την ιδιότητα του αιτούντος, καθώς είχε υποβάλει τη με αριθμό έκθεσης κατάθεσης ....47/5-5-2011 αίτηση ασφαλιστικών μέτρων νομής κινητού κατά του εγκαλούντος, Κ.

Β., βάσει της οποίας αιτούνταν να του επιδικαστεί η νομή και η κατοχή ενός μεταχειρισμένου φορτηγού αυτοκινήτου, μάρκας SCANIA, τύπου RM 6X2, με αριθμό πλαισίου XLER...80902 και με αριθμό κυκλοφορίας ...33, διότι ο εγκαλών του όφειλε ως υπόλοιπο τιμήματος πώλησης το ποσό των τεσσάρων χιλιάδων τριακοσίων (4.300,00) ευρώ, κατά την εκδίκαση της αίτησης εξέτασε ως μάρτυρα τον πρώτο κατηγορούμενο, Α.

Μ., ο οποίος ψευδώς κατέθεσε και επιβεβαίωσε τους ισχυρισμούς του περί οφειλής του προρρηθέντος χρηματικού ποσού. Με την εξέταση του πρώτου κατηγορουμένου ο κατηγορούμενος παρέπεισε την Ειρηνοδίκη Τρικάλων και εξέδωσε τη με αριθμό 38/2011 απόφαση, σύμφωνα με την οποία έγινε δεκτή η αίτηση, αναγνωρίστηκε ο δεύτερος κατηγορούμενος ως προσωρινός νομέας του προπεριγραφέντος οχήματος και διατάχθηκε η αφαίρεση του από τον εγκαλούντα και η παράδοσή του στον δεύτερο κατηγορούμενο, με αποτέλεσμα να ζημιωθεί η περιουσία του εγκαλούντος κατά την αξία του οχήματος τον χρόνο της αφαίρεσης".

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 29 Οκτωβρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 6 Νοεμβρίου 2019.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ