Supreme Court annuls first instance judgment due to illegal composition of the single judge panel violating constitutional requirements.

Απόφαση 1721 / 2017 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1721/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Ευγενία Προγάκη, Ασπασία Μαγιάκου, και Ιωάννη Φιοράκη-εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 20 Σεπτεμβρίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ε. Μ. του Γ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Εμμανουήλ Γιαννακάκη, ο οποίος ανακάλεσε την από 18-9-2017 δήλωση για παράσταση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. και παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Του αναιρεσίβλητου:Θ. Ε. του Α., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Δημήτρη Παπουτσή, με δήλωση για παράσταση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-4-2012 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Παγγαίου.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 116/2013 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 186/2015 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 11-1-2016 αίτησή του και τους από 29-6-2017 πρόσθετους λόγους αυτής.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης και οι πρόσθετοι λόγοι αυτής και να καταδικασθεί το αντίδικο μέρος στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αριθ. 2 ΚΠολΔ κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων επιτρέπεται αναίρεση (και) αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος. Ο λόγος αυτός, συνδεόμενος με την επιταγή του άρθρου 8 εδάφιο α’ του Συντάγματος, που επαναλήφθηκε και στο άρθρο 109 παρ. 1 ΚΠολΔ, σύμφωνα με την οποία " δεν επιτρέπεται να αφαιρεθεί από κανέναν, χωρίς τη θέληση του, ο δικαστής που ορίζει ο νόμος γι’ αυτόν", ιδρύεται μόνον όταν η σχετική πλημμέλεια βαρύνει τη σύνθεση του δικαστηρίου που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, μη νόμιμη σύνθεση του Δικαστηρίου υπάρχει, αν δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις του ΚΠολΔ, του Οργανισμού των δικαστηρίων ή ειδικών νόμων για τη σύνθεση αυτού και την αναπλήρωση των κωλυομένων μελών του. Έτσι, σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 15 του ν. 1756/1988, όπως αντικαταστάθηκαν από το άρθρο 2 του ν. 2172/1993, ο καθορισμός της σύνθεσης του δικαστηρίου, με την έννοια του προσδιορισμού του συγκεκριμένου δικαστή ή των συγκεκριμένων δικαστών που θα εκδικάσουν τις υποθέσεις, γίνεται από τον πρόεδρο του δικαστηρίου.

Συναφώς, κατά το άρθρο 305 αριθ. 1 ΚΠολΔ, το πρωτότυπο της απόφασης πρέπει να αναφέρει, μεταξύ άλλων, τη σύνθεση του δικαστηρίου. Η απόδειξη δε της κακής σύνθεσης γίνεται από την απόφαση ή από τα πρακτικά, ενόσω δεν προσβάλλονται για πλαστότητα. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 17 Α ΚΠολΔ, όπως προστέθηκε με το άρθρο 3 παρ. 3 του ν. 3994/2011, στην αρμοδιότητα των μονομελών πρωτοδικείων υπάγονται και οι εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων της περιφερείας τους.

Στην περίπτωση αυτή τα μονομελή πρωτοδικεία συγκροτούνται από πρόεδρο πρωτοδικών ή πρωτοδίκη με πενταετή τουλάχιστον υπηρεσία, στην οποία συνυπολογίζεται και η υπηρεσία αυτού ως παρέδρου πρωτοδικείου και, σε περίπτωση που δεν υπηρετούν πρωτοδίκες με την πιο πάνω υπηρεσία ή αυτοί που υπηρετούν δεν επαρκούν, από τον αρχαιότερο κατά διορισμό πρωτοδίκη.

Στην προκειμένη περίπτωση, από τα διαδικαστικά έγγραφα της δικογραφίας προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την προσβαλλόμενη απόφασή του το Μονομελές Πρωτοδικείο Καβάλας, που δίκασε ως Εφετείο, δέχθηκε την από 28-12-2013 έφεση του αναιρεσιβλήτου-εναγομένου κατά της υπ’ αριθ. 116/2013 απόφασης του Ειρηνοδικείου Παγγαίου, την οποία εξαφάνισε και στη συνέχεια απέρριψε την από 27-4-2012 αγωγή του αναιρεσείοντος.

Στη σύνθεση του Μονομελούς Πρωτοδικείου που συνεδρίασε στις 18-11-2014 και εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση μετείχε ως μονομελής δικαστής η Πρωτοδίκης του δικαστηρίου αυτού Α. Λ., η οποία όμως δεν είχε συμπληρώσει την κατά νόμο απαιτούμενη πενταετή υπηρεσία ως Πρωτοδίκης, αφού είχε διοριστεί ως πάρεδρος πρωτοδικείου με προεδρικό διάταγμα στις 2-7-2010 (ΦΕΚ Γ’ ...-7-2010) και ακολούθως, είχε προαχθεί στο βαθμό της Πρωτοδίκη στις 7-7-2011.

Κατά το χρονικό σημείο της προαναφερόμενης συνεδρίασης (18-11-2014) υπηρετούσαν στο Πρωτοδικείο Καβάλας οι Πρόεδροι Πρωτοδικών Δ. Σ. και Χ. Ζ. και οι κατά σειρά αρχαιότητος Πρωτοδίκες Α. Κ. και Β. Κ., με χρονολογία αρχικού διορισμού αμφοτέρων την 1-8-2008, Ν. Κ., με χρονολογία αρχικού διορισμού την 1-7-2009, Ε. Θ. και Μ. Κ., με χρονολογία αρχικού διορισμού αμφοτέρων την 2-7-2010, όπως τούτο προκύπτει και από τα προσκομιζόμενα με επίκληση υπ’ αριθ.

πρωτ. ΕΠ ...-6-2017 και ...-6-2017 έγγραφα του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του Πρωτοδικείου Καβάλας αντίστοιχα. Επομένως, σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν, η συγκρότηση της σύνθεσης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας που εξέδωσε, ως Εφετείο, την προσβαλλόμενη απόφαση, είναι μη νόμιμη, αφού έγινε κατά παράβαση της διάταξης του άρθρου 17 Α ΚΠολΔ και, συνεπώς, το πιο πάνω δικαστήριο υπέπεσε στην προβλεπόμενη από το άρθρο 560 παρ. 2 ΚΠολΔ πλημμέλεια, όπως βάσιμα υποστηρίζει ο αναιρεσείων με τον μοναδικό από 29-6-2017 πρόσθετο λόγο αναίρεσης, ο οποίος και πρέπει να γίνει δεκτός.

Μετά την παραδοχή του λόγου αυτού και δοθέντος ότι παρέλκει η έρευνα των υπολοίπων (κυρίων και προσθέτων) αναιρετικών λόγων, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, στο ίδιο Πρωτοδικείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνη που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή στον αναιρεσείοντα του κατατεθέντος παραβόλου (αρθρ. 495 παρ. 4 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Συνεκδικάζει την από 11-1-2016 αναίρεση και τους από 25-11-2016 και 29-6-2017 προσθέτους λόγους της.

Αναιρεί την υπ’ αριθ. 186/2015 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας που δίκασε ως Εφετείο.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Πρωτοδικείο που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνη που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στον αναιρεσείοντα.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσειόντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων πεντακοσίων (3.500) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 18 Οκτωβρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 19 Οκτωβρίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ