Supreme Court allows appeal against lower court's dismissal of heirs' claim for breach of contract and invalidation of property transfer.

Απόφαση 1720 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1720/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Βασίλειο Πέππα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 24 Φεβρουαρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των καλούντων-αναιρεσειόντων: 1.Ι. Α. του Σ., ατομικά και ως εξ αδιαθέτου συγκληρονόμου της Ε. Α. που απεβίωσε την 12-2-2012 , 2. Χ. Α. του Χ., 3.Χ. Α. του Π., 4. Η. Α. του Π. και 5. Γ. Μ. του Ε., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ευάγγελο Παπαγιαννούλα.

Των καθών η κλήση-αναιρεσιβλήτων:1. Ε. Μ. του Κ. και 2. Ζ. συζ. Ε. Μ., το γένος Κ.Ζ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Μπραζιώτη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Κοινοποιούμενη(η κλήση) προς τον αρχικώς αναιρεσείοντα Π. Α. του Σ., κ... ατομικά και ως εξ αδιαθέτου συγκληρονόμου της Ε. Α., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-10-2000 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Λάρισας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 225/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 496/2007 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησαν οι αναιρεσείοντες με την από 30-6-2008 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η 266/2012 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση της υπόθεσης. Την υπόθεση επαναφέρουν οι καλούντες με την από 5-8-2013 κλήση τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Βασίλειος Πέππας ανέγνωσε την από 15-3-2010 έκθεσή της κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του δικαστηρίου τούτου, ήδη Αντιπροέδρου Δήμητρας Παπαντωνοπούλου, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της απόφασης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων-καλούντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, την καταδίκη των αντιδίκων του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 5/8/13 κλήση των 2ου, 4ης, 5ου, 6ου και 7ου από τους αρχικούς αναιρεσείοντες επαναφέρεται προς συζήτηση η από 30/6/08 αίτηση αναιρέσεως, μετά την έκδοση της 266/12 απόφασης του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία είχε κηρυχτεί απαράδεκτη η συζήτησής της, κατά την δικάσιμο της 31ης Οκτωβρίου 2011, για τους αναφερόμενους σ' αυτήν λόγους.

Περαιτέρω, από την προσκομιζόμενη και επικαλούμενη από τους ως άνω αναιρεσείοντες, που επισπεύδουν τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, 467/5-11-2013 έκθεση της δικαστικής επιμελήτριας Νέας Ιωνίας Αττικής Η. Γ., προκύπτει ότι ακριβή αντίγραφα: 1) της κλήσεως, με τη σχετική πράξη προσδιορισμού δικασίμου, για την προκείμενη δικάσιμο και 2) της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, επιδόθηκαν νομοτύπως και εμπροθέσμως στον 1° αναιρεσείοντα Π.

Α., με τήρηση των διατυπώσεων του άρθρου 128 παρ. 4 ΚΠολΔ, λόγω απουσίας του παραλήπτη και άλλου συνοίκου από την οικία του (στην οδό ...). Επομένως, εφ' όσον αυτός δεν εμφανίσθηκε στην δικάσιμο, κατά την οποία εκφωνήθηκε η υπόθεση από τη σειρά του πινακίου, ούτε εκπροσωπήθηκε με δήλωση πληρεξούσιου δικηγόρου του, κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ., πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία του.

Εξάλλου, στη δικονομική θέση της αρχικής 3ης αναιρεσείουσας Ε. χήρας Σ. Α., που απεβίωσε στις 12/2/2010, υπεισήλθαν ο 1ος αναιρεσείων Π. Α., υιός της, ο οποίος κλητεύθηκε στη συζήτηση ατομικά και ως εξ αδιαθέτου συγκληρονόμος της και ο 2ος αναιρεσείων Ι. Α., υιός της, ο οποίος επισπεύδει τη συζήτηση, μαζί με τους λοιπούς αναιρεσείοντες, ατομικά και ως εξ αδιαθέτου συγκληρονόμος της (βλ.

την ... ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιαρχείου Δήμου Ν. Φιλαδέλφειας και το ... πιστοποιητικό του Δήμου Κ. Νευροκοπίου).

Από τις διατάξεις των άρθρων 939 επ. ΑΚ προκύπτει, ότι δικαιούται να ζητήσει τη διάρρηξη απαλλοτριωτικής, κατά την έννοια των διατάξεων αυτών, δικαιοπραξίας κάθε δανειστής, του οποίου η απαίτηση είναι, κατά το χρόνο που επιχειρήθηκε η απαλλοτρίωση, γεννημένη, με την έννοια ότι τα παραγωγικά γεγονότα αυτής πρέπει να έχουν συντελεστεί κατά το χρόνο της απαλλοτρίωσης, έστω και αν τελεί υπό προθεσμία ή αίρεση ή είναι ανεκκαθάριστη, εφόσον ο οφειλέτης αποσκοπούσε στη ματαίωση της ικανοποίησης της απαίτησης αυτής, αρκεί να έχει καταστεί ορισμένη, απαιτητή και ληξιπρόθεσμη έως την πρώτη συζήτηση της αγωγής (ΑΠ 278/11, Α.Π. 602/2005, ΑΠ 698/2004).

Εξάλλου, από τα άρθρα 361,478 ΑΚ, 8 παρ. 5 εδ. γ' και 25 παρ. 10 του Α.Ν. 1846/1951 περί ΙΚΑ συνάγεται, ότι, πριν από την ισχύ του ν. 2676/1999, επί ανεγειρόμενης οικοδομής, υπόχρεος για την καταβολή των εισφορών προς το ΙΚΑ είναι ο κύριος του κτίσματος, ο οποίος όμως μπορεί να συμφωνήσει με τον εργολάβο, ότι ο τελευταίος θα καταβάλει τις εισφορές αυτές στο ΙΚΑ, η σύμβαση δε αυτή δεν είναι άκυρη, κατά το άρθρο 25 παρ.10 του AN 1846/1951, γιατί δεν μεταθέτει το ασφαλιστικό βάρος, αλλά λειτουργεί και ισχύει μόνο μεταξύ εργοδότου και εργολάβου.

Σε περίπτωση, μάλιστα, αθετήσεως μιας τέτοιας υποσχέσεως από τον εργολάβο, ο εργοδότης μπορεί, με σχετική αγωγή του, να ζητήσει την αναγνώριση της σχετικής υποχρεώσεως του εργολάβου, που απορρέει από τη σχετική σύμβαση (ΑΠ 30/2006). Η αξίωση αυτή του δέκτη της υποσχέσεως εργοδότη, ως φορέα ενοχικής απαιτήσεως, κατά του υποσχεθέντος την καταβολή των εισφορών εργολάβου, προς τήρηση της υποσχέσεώς του, γεννάται (τουλάχιστον) με την έκδοση σε βάρος του και κοινοποίηση σ' αυτόν από το ΙΚΑ των σχετικών πράξεων επιβολής εισφορών, διότι έκτοτε έχουν συντελεστεί τα παραγωγικά γεγονότα της απαιτήσεώς του, δηλαδή η σύμβαση και η αθέτηση της υποχρεώσεως του εργολάβου προς καταβολή των εν λόγω εισφορών, οπότε και γεννάται ενοχή προς τήρηση της υποχρεώσεως αυτής.

Τέλος, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή λόγο αναίρεσης, υπάρχει όταν ο κανόνας δικαίου είτε ερμηνεύτηκε εσφαλμένα, δηλαδή το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σ' αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε δεν εφαρμόσθηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, είτε εφαρμόσθηκε, ενώ αυτές δεν συνέτρεχαν (ΟλΑΠ 4/2005, 7/2006).

Έτσι, με τον λόγο αυτό ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής ή των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς (ΟλΑΠ 20/2005).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση του δικογράφου της αγωγής των ήδη αναιρεσειόντων και δέχθηκε και το Εφετείο, οι τελευταίοι ισχυρίστηκαν: Ότι δυνάμει συμβάσεως εργολαβίας, καταρτισθείσας μεταξύ του δικαιοπαρόχου τους και του πρώτου των αναιρεσιβλήτων, ο τελευταίος ανέλαβε την ανέγερση οικοδομής επί ακινήτου του πρώτου και με ειδικό όρο του εργολαβικού, την υποχρέωση πληρωμής των εργατικών και εργοδοτικών εισφορών του προσωπικού που θα χρησιμοποιούσε για την εκτέλεση του έργου.

Ότι ο αναιρεσίβλητος αθέτησε την εκ της συμβάσεως αυτής υποχρέωσή του πληρωμής πρόσθετων εισφορών τις οποίες καταλόγισε το ΙΚΑ, γι' αυτό και εκδόθηκαν σε βάρος τους, ως κληρονόμων του δικαιοπαρόχου τους οι αναφερόμενες στην αγωγή πράξεις επιβολής εισφορών των ετών 1995, 1996 και 1997, συνολικού ποσού 50.161.385 δραχμών, με βάση τις οποίες επιβλήθηκε αναγκαστική κατάσχεση σε βάρος της περιουσίας τους.

Ότι ο πρώτος αναιρεσίβλητος τελών εν γνώσει του χρέους αυτού, με σκοπό να ματαιώσει την εκ της προαναφερθείσας υπόσχεσης ελευθερώσεως απορρέουσα ισόποση προς το χρέος αυτό απαίτηση των αναιρεσειόντων, απαλλοτρίωσε τα αναφερόμενα στην αγωγή μοναδικά περιουσιακά του στοιχεία (ακίνητο με αποθήκη), με την μεταβίβαση τούτων προς την δεύτερη αναιρεσίβλητη σύζυγό του, αιτία δωρεάς δυνάμει του ...

συμβολαίου του Συμβολαιογράφου Λάρισας Βασιλείου Νάνου. Με βάση το ιστορικό αυτό και με την περαιτέρω επίκληση ελλείψεως άλλης περιουσίας του πρώτου αναιρεσιβλήτου ζήτησαν την διάρρηξη της ως άνω καταδολιευτικής δικαιοπραξίας. Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, απέρριψε την αγωγή, ως μη νόμιμη, δεχόμενο έλλειψη της ιδιότητας των αναιρεσειόντων ως δανειστών, με την αιτιολογία ότι η αναφερόμενη στην αγωγή απαίτησή τους, δεν είχε γεννηθεί κατά το χρόνο καταρτίσεως της καταδολιευτικής δικαιοπραξίας, στις 4-1-2000, αλλά γεννήθηκε, όταν υποχρεώθηκαν να πληρώσουν το χρέος τους προς το ΙΚΑ, στις 28-3-2003, δηλαδή μετά την άσκηση της αγωγής.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο παραβίασε με εσφαλμένη εφαρμογή τις προδιαληφθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις. Τούτο, διότι με βάση το παραπάνω περιεχόμενο της αγωγής η επίδικη αξίωση των αναιρεσειόντων γεννήθηκε, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν στη μείζονα σκέψη (τουλάχιστον) αφ' ης στιγμής βεβαιώθηκε το χρέος με την έκδοση και κοινοποίηση σ' αυτούς των πράξεων επιβολής εισφορών του ΙΚΑ, οπότε και θεωρείται συντελεσθείσα η αθέτηση της υποχρεώσεως του πρώτου αναιρεσιβλήτου προς καταβολή του βεβαιωθέντος ποσού.

Επομένως, ο μοναδικός λόγος της αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο υπό την επίκληση πλημμέλειας από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, οι αναιρεσείοντες μέμφονται το Εφετείο για ευθεία παραβίαση, με εσφαλμένη εφαρμογή, των πιο πάνω διατάξεων, είναι βάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν τούτων και κατά παραδοχή του μοναδικού λόγου της αιτήσεως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, εφ' όσον είναι δυνατή η συγκρότηση αυτού, από δικαστές άλλους, εκτός εκείνων που δίκασαν. Ακόμη, πρέπει να επιβληθούν τα δικαστικά έξοδα των παραστάντων από τους αναιρεσείοντες σε βάρος των αναιρεσιβλήτων, λόγω της ήττας τους (άρθρα 176,183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 496/2007 απόφαση του Εφετείου Λάρισας.

Παραπέμπει την υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους, εκτός εκείνων που δίκασαν.

Επιβάλλει σε βάρος των αναιρεσιβλήτων τα δικαστικά έξοδα των παραστάντων από τους αναιρεσείοντες, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 6 Μαΐου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 25 Αυγούστου 2014.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ