Supreme Court allows appeal against lower court's dismissal of appeal due to missing court fee deposit.

Απόφαση 1719 / 2022 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1719/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευδοξία Κιουπτσίδου - Στρατουδάκη, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη - Εισηγητή και Ασημίνα Υφαντή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 14 Μαρτίου 2022, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Γ. Χ. του Χ., κατοίκου ..., 2) Α. Χ. του Γ., ατομικά και ως ασκώντας από κοινού με την σύζυγό του Μ. Μ., την γονική μέριμνα και επιμέλεια των ανηλίκων τέκνων τους α) Γ. Χ. του Α., β) Α. Χ. του Α., κατοίκων ..., 3) Α. Χ. του Γ., ατομικά και ως ασκώντας από κοινού με τον σύζυγό της Τ. Γ., την γονική μέριμνα και επιμέλεια των ανηλίκων τέκνων τους α) Α. Γ. του Τ., β) Έ. Γ. του Τ., κατοίκων ..., 4) Μ. Μ. του Β., ατομικά και ως ασκώντας από κοινού με τον σύζυγό της Α. Χ., την γονική μέριμνα και επιμέλεια των ανηλίκων τέκνων τους α) Γ. Χ. του Α., β) Α. Χ. του Α., κατοίκων ..., 5) Τ. Γ. του Έντουαρντ, ατομικά και ως ασκώντας από κοινού με την σύζυγό του Α. Χ., την γονική μέριμνα και επιμέλεια των ανηλίκων τέκνων τους α) Α. Γ. του Τ., β) Έ. Γ. του Τ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Βαρδακουλά και κατέθεσαν προτάσεις, 6) Ν. Μ. του Μ., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, 7) Μ. Μ. του Μ., κατοίκου ...., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο Βαρδακουλά και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Σ. Μ. του Π., κατοίκου ..., 2) Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Α.Ε." και το διακριτικό τίτλο "ΣΤΑΣΥ Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως οιονεί καθολικής διαδόχου της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΜ Α.Ε." οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Σολομονή Παραλίδου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις, 3) Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Σωτηρία Βελέντζα με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Στο σημείο αυτό, ο συνήγορος των ως άνω αναιρεσειόντων, αφού έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσε ότι η υπό στοιχείο 6 αναιρεσείουσα απεβίωσε στις 14/1/2021 σύμφωνα με το υπ' αριθμό ... κρατικό πιστοποιητικό θανάτου της Δημοκρατίας της ..., και την παρούσα δίκη συνεχίζει ο μοναδικός εξ αδιαθέτου κληρονόμος αυτής Μ. Μ. του Μ., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27/11/2015 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, την από 28/3/2016 ανακοίνωση δίκης - προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση - παρεμπίπτουσα αγωγή της δεύτερης ήδη αναιρεσιβλήτου και την από 5/9/2016 πρόσθετη παρέμβαση της τρίτης ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 10006/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 6211/2018 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 4/3/2019 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 286 επ. περ.α', 287, 291 ΚΠολΔ, που εφαρμόζονται, κατά το άρθρο 573 παρ.1 του ίδιου Κώδικα, και στην αναιρετική δίκη, προκύπτει ότι η δίκη διακόπτεται, αν μετά την άσκηση της αίτησης αναίρεσης και μέχρι να τελειώσει η προφορική συζήτηση, μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση του Αρείου Πάγου, αποβιώσει κάποιος διάδικος.

Η διακοπή επέρχεται από τη γνωστοποίηση προς τον αντίδικο του λόγου διακοπής με επίδοση δικογράφου ή με προφορική δήλωση στο ακροατήριο ή εκτός του ακροατηρίου κατά την επιχείρηση διαδικαστικής πράξης από εκείνον που έχει το δικαίωμα να επαναλάβει τη δίκη ή και από εκείνον που μέχρι την επέλευση του θανάτου ήταν πληρεξούσιος του θανόντος.

Η δίκη που διακόπηκε μπορεί να επαναληφθεί εκουσίως ρητώς με δήλωση των κληρονόμων του θανόντος στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης προς συζήτηση, ακόμα και ταυτόχρονα με τη δήλωση διακοπής, εφόσον παρίσταται ο αντίδικος, είτε με την επίδοση ιδιαιτέρου δικογράφου ή και με εξώδικη δήλωση, αλλά και σιωπηρώς με την κοινοποίηση κλήσης για συζήτηση της υπόθεσης(ΑΠ 392/2019, ΑΠ 1045-1046/2017, ΑΠ 711/2015, ΑΠ 1726/2013).

Ο θάνατος όμως ενός απλού ομοδίκου επιφέρει βιαία διακοπή της δίκης μόνο ως προς τον θανόντα διάδικο ενώ ως προς τους λοιπούς απλούς ομοδίκους η δίκη συνεχίζεται κανονικά (ΑΠ 739/2021, ΑΠ 240/2021). Στην προκειμένη περίπτωση, κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, μετά την εκφώνηση της υποθέσεως στο ακροατήριο από την σειρά του οικείου πινακίου και πριν από την προφορική συζήτηση της υποθέσεως αυτής, ο πληρεξούσιος δικηγόρος του έβδομου (7ου) των αναιρεσειόντων Μ.

Μ. του Μ., Βασίλειος Βαρδακουλάς, ενεργών δυνάμει του από 16.7.2020 ειδικού πληρεξουσίου της Συμβολαιογράφου Λος Άντζελες της Πολιτείας της Καλιφόρνια των Η.Π.Α., Dianna Anderson, με προφορική δήλωσή του, η οποία καταχωρήθηκε στα πρακτικά και περιέχεται και στις κατατεθείσες έγγραφες προτάσεις του, γνωστοποίησε ότι η έκτη (6η) των αναιρεσιβλήτων, Ν.

Μ. του Μ., απεβίωσε στις 14.01.2021, στο ..., π. ..., της ..., όπως προκύπτει και από το προσαγόμενο μετ' επικλήσεως υπ' αριθμ. ... κρατικό πιστοποιητικό θανάτου της Δημοκρατίας της ..., ήτοι μετά την άσκηση της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης, καθώς και ότι, ως προς την εν λόγω αποβιώσασα διάδικο, την παρούσα δίκη συνεχίζει ο μοναδικός εξ αδιαθέτου κληρονόμος αυτής και υιός της, Μ.

Μ. του Μ., έβδομος των αναιρεσειόντων, σύμφωνα και με το επικαλούμενο και προσαγόμενο σε νόμιμη μετάφραση από 25.02.2022 ακριβές αντίγραφο του πιστοποιητικού γέννησης της συμβολαιογράφου της πόλης του ... της Δημοκρατίας της ... Nune Razmik Sargsyan. Επομένως, σύμφωνα και με τις προεκτεθείσες στην αρχή νομικές σκέψεις, ως προς την ως άνω αποβιώσασα έκτη(6η)των αναιρεσειόντων, Ν.

Μ. του Μ., πρέπει να κηρυχθεί βιαίως διακοπείσα η δίκη, την οποία ο ως άνω έβδομος (7ος) των αναιρεσειόντων, και ως μοναδικός εξ αδιαθέτου κληρονόμος της νομίμως δήλωσε, δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του, στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης, ότι συνεχίζει με την εκούσια στο όνομά του επανάληψή της, και, επομένως, η διαδικασία νομίμως θα χωρήσει ως προς τον τελευταίο ως άνω αναιρεσείοντα, και υπό την προαναφερθείσα ιδιότητά του.

Με την κρινόμενη δε από 04.03.2019 και με ειδικό αριθ. κατάθ. 192/04.03.2019 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η με αριθ. 6211/14.12.2018 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την τακτική διαδικασία. Η ένδικη αυτή αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε εμπρόθεσμα και νομότυπα (άρθρ. 552,553,556,558, 564 παρ.3 και 566 παρ.1 ΚΠολΔ).

Είναι, επομένως, παραδεκτή (άρθρ.577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο του μοναδικού προβαλλόμενου λόγου της (άρθρ.577 παρ.3 ΚΠολΔ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Ο λόγος αναφέρεται σε ακυρότητες, εκπτώσεις από δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό μόνο δίκαιο, ενώ οι ακυρότητες από το ουσιαστικό δίκαιο ελέγχονται μέσω του λόγου του αριθμού 1.

Με τον όρο "απαράδεκτο" νοείται το δικονομικό απαράδεκτο, δηλαδή αυτό που δημιουργείται από την αθέτηση-παραβίαση δικονομικής διάταξης, με αποτέλεσμα η δικονομική ενέργεια να στερείται των αναγκαίων προϋποθέσεων του κύρους της (ΟλΑΠ 2/2001, 12/2000, ΑΠ 1496/2017). Εξάλλου, στη διάταξη του άρθρου 495 παρ. 3 ΚΠολΔ, (όπως αυτή ίσχυε μετά και την αντικατάσταση του άρθρου αυτού με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν.4335/2015, και στη συνέχεια την τροποποίησή της με το άρθρ. 35 παρ.2 του Ν.4446/2016, και αφορά τα κατατιθέμενα από 23.1.2017 ένδικα μέσα, σύμφωνα με το άρθρο 45 του ίδιου τελευταίου Νόμου), ορίζονται ότι "Εκείνος που ασκεί το ένδικο μέσο της έφεσης, της αναίρεσης και της αναψηλάφησης, υποχρεούται να καταθέσει παράβολο, που επισυνάπτεται στην έκθεση που συντάσσει ο γραμματέας, ως εξής:

Α. Για το ένδικο μέσο της έφεσης:... β)κατά απόφασης Μονομελούς Πρωτοδικείου παράβολο ποσού εκατό (100) ευρώ... Σε περίπτωση που ασκήθηκε ένα ένδικο μέσο από ή κατά περισσότερων διαδίκων κατατίθεται ένα παράβολο από τους εκκαλούντες... Σε περίπτωση που δεν κατατεθεί το παράβολο, το ένδικο μέσο απορρίπτεται από το δικαστήριο ως απαράδεκτο...".

Από την πιο πάνω διάταξη, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 532 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι εκείνος που ασκεί το ένδικο μέσο της έφεσης κατά απόφασης Μονομελούς Πρωτοδικείου, υποχρεούται να καταθέσει παράβολο ποσού (100) εκατό ευρώ, το οποίο επισυνάπτεται στην έκθεση που συντάσσει ο γραμματέας, καθώς και ότι σε περίπτωση που δεν κατατεθεί το παράβολο, το ένδικο αυτό μέσο απορρίπτεται από το δικαστήριο και αυτεπαγγέλτως ως απαράδεκτο.

Με βάση τα παραπάνω η κατάθεση του παραβόλου συνιστά τυπική προϋπόθεση του παραδεκτού της έφεσης (ΑΠ 1310/2021,ΑΠ 480/2020, 933/2019, 341/2015).Στην προκειμένη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες με το μοναδικό λόγο της ένδικης αίτησης αναίρεσης αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, προβάλλοντας ότι το Εφετείο εσφαλμένα έκρινε ότι δεν είχε κατατεθεί από αυτούς το αναγκαίο για την άσκηση της έφεσής τους κατά της υπ` αριθ. 10006/01.11.2017 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, παράβολο ποσού 100 ευρώ, και απέρριψε την έφεσή τους ως απαράδεκτη.

Προς διερεύνηση της ουσιαστικής βασιμότητας του ως άνω λόγου και προκειμένου να διαγνωσθεί η αλήθεια της αποδιδόμενης με την αίτηση αναίρεσης συγκεκριμένης αιτίασης, επισκοπούνται επιτρεπτώς, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, από τα διαδικαστικά έγγραφα, εκείνα της προσβαλλόμενης απόφασης και του δικογράφου της έφεσης.

Στο πρώτο από τα έγγραφα αυτά, που είναι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση (με την οποία εκδικάσθηκε η από 22.12.2017 έφεση των αναιρεσειόντων), διαλαμβάνεται η διαπίστωση (που ενδιαφέρει εν προκειμένω), ότι από τη σχετική υπ' αριθμ. 613531/507547/28.12.2017 έκθεσης κατάθεσης της έφεσης στη γραμματεία του Πρωτοδικείου Αθηνών, που ήταν συνημμένη στο επικυρωμένο αντίγραφο της έφεσης που υπήρχε στη δικογραφία, δεν προέκυπτε ότι το δικόγραφο της έφεσης είχε κατατεθεί με την καταβολή του οικείου παραβόλου των εκατό (100) ευρώ και ότι εφόσον η έφεση ασκήθηκε χωρίς την κατάθεση του εν λόγω παραβόλου, λείπει μία από τις προϋποθέσεις του παραδεκτού της, η οποία λαμβάνεται και αυτεπαγγέλτως υπόψη, και για το λόγο αυτό είναι απαράδεκτη.

Κατόπιν αυτού, το Εφετείο απέρριψε την έφεση των αναιρεσειόντων ως απαράδεκτη. Το δεύτερο από τα επισκοπούμενα έγγραφα, είναι το προσκομιζόμενο από τους αναιρεσείοντες στην παρούσα δίκη, σε ακριβές θεωρημένο αντίγραφο, δικόγραφο της έφεσης, το οποίο υπογράφεται από τον συντάξαντα τότε πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Γερασίμου και κατατέθηκε στο Πρωτοδικείο Αθηνών (Τμήμα Πολιτικών Ενδίκων Μέσων) από τον συνυπογράφοντα στην έκθεση κατάθεσης δικηγόρο Αθηνών Αθανάσιο Γκουμόπουλο, στις 28.12.2017, ενώπιον της αρμόδιας Γραμματέα Ροδόπης Καλαβέσιου, η οποία συνέταξε προς τούτο τη με γενικό αριθμό κατάθεσης 613531/2017 και ειδικό αριθμό κατάθεσης 507547/28.12.2017 έκθεση κατάθεσης ενδίκου μέσου έφεσης, που ενσωματώνεται στο κατατεθέν δικόγραφο της εν λόγω έφεσης και φέρει την υπογραφή της άνω Γραμματέα και του καταθέσαντος ως άνω πληρεξούσιου δικηγόρου των αναιρεσειόντων.

Από το ίδιο αυτό επισκοπούμενο έγγραφο προκύπτει ότι κατά την αυτή ημέρα κατάθεσης του δικογράφου της έφεσης προσκομίσθηκε από τον άνω πληρεξούσιο δικηγόρο των αναιρεσειόντων και συνυποβλήθηκε με την κατάθεση της έφεσης το υπ' αριθ. 18812558795803300069 (ηλεκτρονικό)e-παράβολο, που απαιτείτο, κατά νόμο, για την άσκηση της ένδικης έφεσης, ποσού εκατό (100) ευρώ, για την πιστοποίηση δε της καταβολής του παραβόλου αυτού, η άνω αρμόδια Γραμματέας συνέταξε και την οικεία από 28.12.2017 πράξη κατάθεσης παραβόλου, την οποία ενσωμάτωσε (μαζί με το ανωτέρω παράβολο), στο πρωτότυπο του κατατεθέντος δικογράφου της έφεσης και χορήγησε στον πληρεξούσιο δικηγόρο των αναιρεσειόντων επικυρωμένο αντίγραφο της έφεσης, στο οποίο έχει ενσωματωθεί σε φωτοτυπία το ανωτέρω παράβολο και η από 28.12.2017 πράξη κατάθεσης του δικογράφου της έφεσης μετά της αντίστοιχης πράξης κατάθεσης του παραβόλου, προκειμένου, στη συνέχεια, να προσκομιστεί αυτό ενώπιον του αρμόδιου Εφετείου για τον προσδιορισμό δικασίμου συζήτησης της έφεσης.

Έτσι, από το δεύτερο των επισκοπούμενων εγγράφων προκύπτει ότι κατά την άσκηση της πιο πάνω έφεσης των αναιρεσειόντων είχε κατατεθεί από αυτούς το ως άνω απαιτούμενο παράβολο ενδίκου μέσου, ποσού εκατό (100) ευρώ. Με τα δεδομένα αυτά, η από 22.12.2017 (αριθ. κατ. 613531/507547/ 28.12.2017) έφεση των αναιρεσειόντων είχε ασκηθεί παραδεκτώς και ως εκ τούτου το Μονομελές Εφετείο Αθηνών παρά το νόμο απέρριψε αυτήν ως απαράδεκτη.

Συνεπώς, ο μοναδικός λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, η αίτηση αναίρεσης πρέπει να γίνει δεκτή και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 6211/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Στη συνέχεια, πρέπει, κατά την παρ. 3 του άρθρ. 580 ΚΠολΔ, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από δικαστή άλλον από αυτόν που εξέδωσε την απόφαση αυτή και να διαταχθεί η επιστροφή του κατατεθέντος για την άσκηση της αίτησης αναίρεσης παραβόλου στους αναιρεσείοντες (άρθρ. 495 παρ. 3 ΚΠολΔ), μη επιβαλλομένων των δικαστικών εξόδων σε βάρος των αναιτίων για τη διεξαγωγή της παρούσας δίκης ηττηθέντων αναιρεσιβλήτων (άρθρ.177, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει βιαίως διακοπείσα τη δίκη ως προς την έκτη (6η) των αναιρεσειόντων Ν. Μ. του Μ., την οποία συνεχίζει, με την εκούσια στο όνομά του επανάληψή της, ο έβδομος (7ος) των αναιρεσειόντων, Μ. Μ. του Μ., ως μοναδικός εξ αδιαθέτου κληρονόμος της.

Αναιρεί την 6211/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλο δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Διατάζει την επιστροφή στους αναιρεσείοντες του παραβόλου που έχουν καταθέσει.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 20 Ιουνίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 14 Οκτωβρίου 2022.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ