1718/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1718 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1718/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο, Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του στις 26 Σεπτεμβρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. Κ. του Ζ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Καραγκούνη με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Π. Κ. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-11-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Σερρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 20/2005 του ίδιου Δικαστηρίου που παρέπεμψε την υπόθεση λόγω αρμοδιότητας στο Ειρηνοδικείο Σερρών, 165/2007 του Ειρηνοδικείου Σερρών και 111/2009 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σερρών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 20-9-2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ευφημία Λαμπροπούλου ανέγνωσε την από 16-9-2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της προσβαλλόμενης αποφάσεως κατά παραδοχή του πρώτου λόγου αναιρέσεως και την απόρριψη του δεύτερου λόγου αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την 8823β/2-3-2010 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Σερρών ..., την οποία επικαλείται και προσκομίζει ο επισπεύδων τη συζήτηση της υποθέσεως αναιρεσείων, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση από 20-9-2009 αιτήσεως για αναίρεση της 111/2009 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σερρών με την πράξη καταθέσεως και ορισμού δικασίμου που υπάρχει κάτω από αυτήν και με κλήση για συζήτηση της αναιρέσεως κατά την αναφερόμενη στην αρχή αυτής της αποφάσεως δικάσιμο (26-9-2011), επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στον αναιρεσίβλητο. Εξάλλου από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά του δικαστηρίου τούτου προκύπτει ότι κατά την αναφερόμενη στην αρχή αυτής της αποφάσεως δικάσιμο, κατά την οποία συζητήθηκε η υπόθεση με εκφώνησή της από τη σειρά του οικείου πινακίου, δεν εμφανίστηκε ο αναιρεσίβλητος ούτε κατέθεσε δήλωση σύμφωνα με το άρθρο 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ. Επομένως πρέπει να συζητηθεί η υπόθεση παρά την απουσία του (άρθρο 576 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.).

Στην περίπτωση ανεγέρσεως πολυόροφης οικοδομής με αντιπαροχή, η παροχή του οικοπεδούχου συνίσταται στην αναλαμβανομένη με τη σύμβαση υποχρέωση προς μεταβίβαση στον εργολάβο ή σε τρίτα πρόσωπα που υποδεικνύονται από τον τελευταίο ορισμένων ποσοστών εξ αδιαιρέτου επί του οικοπέδου, με τις οριζόντιες ιδιοκτησίες που αντιστοιχούν σε αυτά τα ποσοστά, η δε αντιπαροχή του εργολάβου συνίσταται στην εκτέλεση του έργου, επί του οποίου ο οικοπεδούχος διατηρεί την κυριότητα των υπολοίπων ποσοστών εξ αδιαιρέτου στο οικόπεδο με τις οριζόντιες ιδιοκτησίες που αντιστοιχούν σε αυτά τα ποσοστά (Α.Π. 379/1976).

Η αμοιβή του εργολάβου συνίσταται στην ανωτέρω υποχρέωση του οικοπεδούχου εργοδότη να μεταβιβάσει σ' αυτόν ή σε τρίτα πρόσωπα που υποδεικνύονται από αυτόν τα συμφωνημένα ποσοστά του οικοπέδου με τις οριζόντιες ιδιοκτησίες που αντιστοιχούν σ' αυτά. Πρόκειται για περίπτωση αμοιβής σε είδος, η οποία για να εξοφληθεί πρέπει να επακολουθήσει η μεταβίβαση κυριότητας από τον οικοπεδούχο είτε στον εργολάβο είτε σε τρίτα πρόσωπα, οπότε το τίμημα της πωλήσεως θα καταβληθεί στον εργολάβο, τούτο δε, εφόσον εξετάζεται στα πλαίσια της εννόμου σχέσεως που συνδέει τον οικοπεδούχο με τον εργολάβο, επέχει θέση εργολαβικού ανταλλάγματος.

Η παροχή συνεπώς του οικοπεδούχου-εργοδότη φέρει μικτό χαρακτήρα: αφενός αμοιβής κατά τη διάταξη του άρθρου 681 Α.Κ. και αφετέρου μεταβιβάσεως εμπραγμάτου δικαιώματος, η οποία όταν γίνεται προς τον τρίτο, αιτία έχει την πώληση. Κατά τα λοιπά, παρά το μικτό χαρακτήρα της παροχής του οικοπεδούχου-εργοδότη προς τον εργολάβο, η σχέση που συνδέει αυτούς δεν αποτελεί μικτή σύμβαση.

Πρόκειται για καθαρή σύμβαση έργου, στην οποία η παροχή του εργολάβου προς τον οικοπεδούχο δεν φέρει μικτό χαρακτήρα. Η σύμβαση μεταξύ οικοπεδούχου και εργολάβου δεν υπόκειται κατ' αρχήν σε ορισμένο τύπο αφού κατά τ' ανωτέρω αποτελεί καθαρή σύμβαση έργου. Επειδή όμως με τη σύμβαση αυτή προσυμφωνείται και η μεταβίβαση εμπραγμάτων δικαιωμάτων επί ακινήτου, επιβάλλεται, κατά τις διατάξεις των άρθρων 166, 369, 513, 681 επ., 1033 Α.Κ.

και 13 παρ.3 ν.1587/1950, ο συμβολαιογραφικός τύπος, η μη τήρηση του οποίου συνεπάγεται ακυρότητα της σχετικής συμβάσεως, δηλαδή η σύμβαση αυτή θεωρείται σαν να μην έγινε (άρθρα 159 παρ.1 και 180 Α.Κ.). Όπως δε προκύπτει από τη διάταξη του άρθρου 164 Α.Κ. ο συμβολαιογραφικός τύπος επιβάλλεται και για τις τυχόν τροποποιήσεις της ανωτέρω συμβάσεως, οι οποίες, αν δεν τηρηθεί ο τύπος αυτός, είναι επίσης άκυρες.

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης αποφάσεως προκύπτει ότι με αυτήν έγινε δεκτή κατά ένα μέρος της ως νόμιμη και κατ' ουσίαν βάσιμη η από 25-11-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, με την οποία, κατά το μέρος της που έγινε δεκτή και που ενδιαφέρει εν προκειμένω, ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος ισχυρίσθηκε, κατ' εκτίμηση του σχετικού δικογράφου, ότι με το .../20-3-1997 συμβόλαιο (προσύμφωνο μεταβιβάσεως ποσοστών εξ αδιαιρέτου οικοπέδου κατά τις διατάξεις περί οριζοντίου ιδιοκτησίας με δικαίωμα οικοδομήσεώς του και εργολαβική σύμβαση) της συμβολαιογράφου Σερρών Θεοδώρας Κούτκου-Χατζητρύφωνος, ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων και η μη διάδικος μητέρα του Μ.

Κ. του ανέθεσαν την ανέγερση πολυόροφης οικοδομής κατά το σύστημα της αντιπαροχής στο αναφερόμενο οικόπεδο του οποίου ο πρώτος ήταν κύριος κατά ποσοστό 3/4 εξ αδιαιρέτου και ψιλός κύριος κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου και η δεύτερη επικαρπώτρια κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου και ότι κατά την υπογραφή του πιο πάνω συμβολαίου ο αναιρεσείων ζήτησε να περιληφθεί στις οριζόντιες ιδιοκτησίες που θα περιέρχονταν σ' αυτόν, αντί της αρχικά συμφωνηθείσης ψιλής κυριότητας του διαμερίσματος με τον αριθμό 2 του πρώτου υπέρ το ισόγειο ορόφου, μικτής επιφανείας 83 τετραγωνικών μέτρων, η ψιλή κυριότητα του διαμερίσματος με τον αριθμό 2 του τρίτου υπέρ το ισόγειο ορόφου, της ίδιας επιφανείας, με πρόσθετη αμοιβή 20.000 δραχμών για κάθε τετραγωνικό μέτρο και συνολικά 1.660.000 δραχμών (4.871,61 ευρώ), η οποία συμφωνήθηκε προφορικά.

Έτσι που έκρινε το δευτεροβάθμιο δικαστήριο παραβίασε τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 159 παρ.1, 164, 180, 369, 513, 681 επ., 1033 Α.Κ. και 13 παρ.3 ν.1587/1950, αφού δέχθηκε ως νόμιμη και κατ' ουσίαν βάσιμη αγωγή με την οποία ο αναιρεσίβλητος εργολάβος ζήτησε την καταβολή εργολαβικού ανταλλάγματος που συμφωνήθηκε προφορικά, πλέον του συμφωνηθέντος με το συμβολαιογραφικά καταρτισθέν εργολαβικό, ενώ, με βάση όσα έχουν εκτεθεί στην αρχή αυτής της σκέψεως, τέτοια συμφωνία (δηλαδή προφορικά γενόμενη τροποποίηση του συμβολαιογραφικά καταρτισθέντος εργολαβικού με το οποίο προσυμφωνήθηκε η μεταβίβαση ποσοστών εξ αδιαιρέτου σε ακίνητο) είναι άκυρη και δεν γεννά αγώγιμη αξίωση του εργολάβου.

Συνεπώς ο πρώτος λόγος της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο ο αναιρεσείων, επικαλούμενος το άρθρο 559 (πράγματι δε 560) αριθ.1 Κ.Πολ.Δ., αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια ότι παραβίασε τις προαναφερθείσες διατάξεις (πλην εκείνων των άρθρων 159 παρ.1 και 180 Α.Κ., ως προς τις οποίες παραδεκτά συμπληρώθηκε ο λόγος αναιρέσεως με την από 16-9-2001 εισήγηση κατά το άρθρο 562 παρ.4 Κ.Πολ.Δ.) είναι βάσιμος. Επομένως πρέπει να γίνει δεκτός ο ανωτέρω λόγος αναιρέσεως και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, παρελκούσης της έρευνας του άλλου λόγου αναιρέσεως, να παραπεμφθεί δε η υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 580 παρ.3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος σύμφωνα με το σχετικό αίτημα του τελευταίου (άρθρα 176, 183 και 191 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 111/2009 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σερρών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Νοεμβρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 29 Νοεμβρίου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ