1716/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1716 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1716/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Φεβρουαρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Δημοτικής Επιχείρησης Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Ναυπάκτου, που εδρεύει στην Ναύπακτο και εκπροσωπείται νόμιμα, και εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αθανασία Τριανταφυλλοπούλου, η οποία δήλωσε την αλλαγή της επωνυμίας στην νέα "Κοινωφελούς Επιχείρησης Δήμου Ναυπάκτου" .

Του αναιρεσιβλήτου: Δ. Α. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-5-2007 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Μεσολλογίου.

Εκδόθηκε η υπ' αριθ. 2/2009 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου την αναίρεση της οποίας ζητά η αναιρεσείουσα με την από 17-9-2012 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Εμμανουήλ Κλαδογένης, ανέγνωσε την από 31-10-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από την υπ'αριθμ.4515Γ'/6-9-2013 έκθεση της δικαστικής επιμελήτριας Μεσολογγίου Ε. Σ. ,την οποία επικαλείται και προσκομίζει η επισπεύδουσα την συζήτηση αναιρεσείουσα, αντίγραφο της κρινομένης αιτήσεως αναιρέσεως περιέχον πράξη ορισμού δικασίμου για την 11-11-2013 και μετ' αναβολήν για την παρούσα δικάσιμο και κλήση για να παραστεί κατά την συζήτηση της υποθέσεως επεδόθη νομίμως και εμπροθέσμως στον αναιρεσίβλητο. Ο τελευταίος όμως δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από την σειρά του πινακίου, ούτε εκπροσωπήθηκε με νόμιμο τρόπο και συνεπώς πρέπει να συζητηθεί η υπόθεση , παρά την απουσία του , σαν να ήτο παρών.

Κατά το άρθρο 559 αριθμ.1 περ.α' Κ.Πολ.Δ.: "Αναίρεση επιτρέπεται, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες του δικαιοπραξιών". Κατά τον αριθμό 19 του ιδίου άρθρου: "Αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης".

Κατά δε το άρθρο 578 Κ.Πολ.Δ: "Αν το αιτιολογικό της προσβαλλόμενης απόφασης κρίνεται εσφαλμένο αλλά το διατακτικό της ορθό, ο Άρειος Πάγος απορρίπτει την αναίρεση, εκτός να υπάρχει έννομο συμφέρον να αποτραπεί δεδικασμένο, οπότε αναιρείται η απόφαση μόνο ως προς την εσφαλμένη αιτιολογία της". Εξ άλλου , κατά το άρθρο2 Α.Κ: "Ο νόμος ορίζει για το μέλλον, δεν έχει αναδρομική δύναμη και διατηρεί την ισχύ του εφόσον άλλος κανόνας δικαίου δεν τον καταργήσει ρητά ή σιωπηρά".

Με τη φράση "Ο νόμος ορίζει για το μέλλον ,δεν έχει αναδρομική δύναμη" εκφράζεται η γενικότερη αρχή του δικαίου περί μη αναδρομικότητος των νόμων, η οποία επιβάλλεται από την ανάγκη βεβαιότητος των δικαιωμάτων, ασφαλείας των συναλλαγών και σταθερότητος του δικαίου. Ο νομοθέτης όμως, δύναται να δώσει στον νέο νόμο αναδρομική δύναμη, ούτως ώστε αυτός να καταλάβει και παρωχημένα γεγονότα ή σχέσεις.

Αυτό μπορεί να γίνει ρητώς ή σιωπηρώς, όταν δηλαδή από την έννοια του νέου νόμου συνάγεται νομοθετική βούληση για αναδρομική ισχύ του. Έτσι, δεν εμποδίζεται ο νομοθέτης να ανατρέψει ακόμη και κεκτημένα δικαιώματα, εκτός μόνον εκείνων τα οποία προστατεύονται από διατάξεις του Συντάγματος. Ο ρυθμίζων όμως την ενοχή νέος, χωρίς αναδρομική ισχύ, νόμος δεν έχει εφαρμογή στις ήδη υπό τον παλαιό νόμο συσταθείσες ενοχές, διότι η γέννηση, το περιεχόμενο, η έκταση κ.λ.π.

αυτών υπάγονται και για τον μέλλοντα χρόνο στον παλαιό νόμο. Περαιτέρω, το Π.Δ. 410/1995 ("Δημοτικός και Κοινοτικός Κώδικας") προέβλεπε, ότι το αξίωμα του δημάρχου, του αντιδημάρχου κ.λ.π. "είναι τιμητικό και άμισθο", ότι οι δήμαρχοι, οι αντιδήμαρχοι κ.λ.π. έχουν δικαίωμα να εισπράττουν από τον δήμο ή την κοινότητα "έξοδα παράστασης", οριζόμενα με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών κ.λ.π.

ανάλογα με τα τακτικά έσοδα που πραγματοποιούν οι δήμοι και οι κοινότητες (άρθρο 173§§1, 2) και εφόσον μετακινούνται για εκτέλεση υπηρεσίας καταβάλλονται σε εκείνους τα αποδεδειγμένως γενόμενα "έξοδα μετακίνησης" (άρθρο 175§2). Το ίδιο προεδρικό διάταγμα, με το άρθρο 277, προέβλεπε ότι οι δήμοι και οι κοινότητες μπορούν να συνιστούν δικές τους επιχειρήσεις και στο άρθρο 278§3 όριζε, ότι: "Στον πρόεδρο και τον αντιπρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου για τις υπηρεσίες που παρέχουν στην επιχείρηση μπορεί να καταβάλλεται αποζημίωση που ορίζεται με απόφαση του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου ύστερα από πρόταση του διοικητικού συμβουλίου της επιχείρησης.

Με την ίδια διαδικασία μπορεί να καταβάλλεται αποζημίωση στα μέλη του διοικητικού συμβουλίου για τη συμμετοχή τους στις συνεδριάσεις του". Το εν λόγω προεδρικό διάταγμα καταργήθηκε ρητώς με το άρθρο δεύτερο του Ν.3463/8-6-2006 ("Κύρωση του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων"). Με τον νέο Κώδικα δήμων και Κοινοτήτων ορίσθηκε, ότι με προεδρικό διάταγμα μπορεί να καθορίζεται αποζημίωση των δημάρχων και προέδρων κοινοτήτων (άρθρο 135 περ.δ'), ότι μέχρις εκδόσεως του προεδρικού διατάγματος αυτοί δικαιούνται "εξόδων παράστασης" (άρθρο 136§1), οι δε μετακινούμενοι δικαιούνται και "δαπάνες μετακίνησης" (άρθρο140§2).

Τέλος ο ίδιος Κώδικας με το άρθρο 255§5 ορίζει για τον πρόεδρο κ.λ.π. της δημοτικής επιχειρήσεως: "Στον πρόεδρο ή στον αντιπρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου, ανάλογα με τις υπηρεσίες που παρέχει στην επιχείρηση, μπορεί να καταβάλλεται αποζημίωση, η οποία ορίζεται με απόφαση του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου ύστερα από πρόταση του διοικητικού συμβουλίου της επιχείρησης.

Με την ίδια διαδικασία μπορεί να καταβάλλεται αποζημίωση στα μέλη του διοικητικού συμβουλίου για τη συμμετοχή τους στις συνεδριάσεις του. Για τον καθορισμό των αποζημιώσεων της παραγράφου αυτής λαμβάνεται οπωσδήποτε υπόψη η οικονομική κατάσταση της επιχείρησης κατά την προηγούμενη διαχειριστική περίοδο.

Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, Δημοσίας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, η οποία εκδίδεται μετά από γνώμη της Κ.Ε.Δ.Κ.Ε., καθορίζονται τα ανώτερα χρηματικά όρια των ως άνω αποζημιώσεων". Από τις διατάξεις του προϊσχύσαντος Π.Δ. 410/1995 προκύπτει, ότι οι δήμαρχοι, αντιδήμαρχοι κ.λ.π εδικαιούντο να εισπράττουν από τον δήμο ή την κοινότητα α)έξοδα παραστάσεως και β) έξοδα μετακινήσεως.

Επίσης, από την σύγκριση των αναφερθεισών διατάξεων εν σχέσει προς την αποζημίωση των προέδρων κ.λ.π. των δημοτικών επιχειρήσεων προκύπτει, ότι τόσον ο παλαιός όσον και ο νέος Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων (άρθρο 278§3 Π.Δ. 410/1995 και άρθρο 255§5 Ν 3463/8-6-2006 αντιστοίχως) προβλέπουν την δυνατότητα καταβολής στους πρόεδρο κ.λ.π.

του διοικητικού συμβουλίου της δημοτικής επιχειρήσεως αποζημιώσεως, η οποία ορίζεται με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου ύστερα από πρόταση του διοικητικού συμβουλίου της επιχειρήσεως, ενώ ο νέος Κώδικας θέτει επί πλέον τους όρους α) ότι για τον καθορισμό της αποζημιώσεως λαμβάνεται οπωσδήποτε υπόψη η οικονομική κατάσταση της επιχειρήσεως κατά την προηγούμενη διαχειριστική περίοδο και β)ότι το ανώτερο χρηματικό όριο της αποζημιώσεως καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Μονομελές Πρωτοδικείο Μεσολογγίου δέχθηκε με την προσβαλλομένη απόφασή του τα ακόλουθα: "Με την με αριθμό 31/31-1-2006 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Ναυπάκτου ο ενάγων ορίστηκε Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Δημοτικής Επιχείρησης Αθλητισμού και Νεολαίας Ναυπάκτου (ΔΕΑΝ) για το έτος 2006...

Σημειωτέον ότι η εν λόγω επιχείρηση συνεστήθη το έτος 2004... Εξάλλου, το άρθρο 255 παρ.5 του Κώδικα δήμων και Κοινοτήτων (Ν 3463/2006) ορίζει ότι στον Πρόεδρο και Αντιπρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου της ως άνω Επιχείρησης μπορεί να καταβάλλεται για τις υπηρεσίες που παρέχουν με απόφαση του Δημοτικού ή Κοινοτικού Συμβουλίου αποζημίωση.

Περαιτέρω, με την με αριθμ 383/2004 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Ναυπάκτου αποφασίστηκε η αναπροσαρμογή των εξόδων παράστασης του Προέδρου και του Αντιπροέδρου και των μελών των Διοικητικών Συμβουλίων των εταιρειών της ΔΕΥΑΝ, ώστε αυτά να ακολουθούν τα ποσοστά αύξησης των εξόδων παράστασης των Αντιδημάρχων και των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου.

Κατ' αυτό τον τρόπο ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου θα λάμβανε τα έξοδα παράστασης του Αντιδημάρχου και ο Αντιπρόεδρος του ΔΣ τα μισά του Προέδρου. Με την δε με αριθμό 63882/2005 απόφαση του Υφυπουργού Εσωτερικών, Δημοσίας Διοίκησης και Αποκέντρωσης ορίστηκε ότι το ετήσιο ποσό εξόδων παράστασης Δημάρχων που αναλογεί σε αυτούς, βάσει των πραγματοποιηθέντων ετήσιων τακτικών εσόδων του Δήμου στον οποίο ανήκουν και τα οποία ανέρχονται από 2.934.000 μέχρι 5.869.000 ευρώ, θα ανέρχεται σε ποσό 44.800 ευρώ.

Σύμφωνα επομένως με την ως άνω απόφαση τα έξοδα παράστασης του Δημάρχου Ναυπάκτου- του οποίου Δήμου τα έξοδα ανέρχονταν σε ποσό 3.513.727,89 ευρώ... θα ανέρχονταν σε ποσό 44.800 ευρώ, του δε Προέδρου του ΔΣ της ΔΕΑΝ, σύμφωνα με τα ανωτέρω, θα ανέρχονταν σε ποσό 1866,66 ανά μήνα (44.800:2 = 22.400,22.400 : 12 = 1866,66). Ο ανωτέρω απασχολήθηκε, όπως αποδείχθηκε, στην θέση του Προέδρου του ΔΣ της δεύτερης εναγομένης για χρονικό διάστημα 12 μηνών ...

έναντι δε των εξόδων του, του κατεβλήθη ποσό 3.180 ευρώ, όπως προκύπτει από την προσαγόμενη από αυτόν με αριθμό 10/6-7-2006 απόδειξη πληρωμής, το δε υπόλοιπο ποσό των 19.200 ευρώ δεν του κατεβλήθη και του οφείλεται μέχρι σήμερα. Από το γεγονός εξάλλου ότι του κατεβλήθη μέρος της ορισθείσας αποζημίωσης προκύπτει ως λογικό προηγούμενο αυτού, ότι εχώρησε σύμφωνα με τον νόμο η πρόταση του διοικητικού συμβουλίου της επιχείρησης προκειμένου για την καταβολή της...".

Με αυτά τα οποία δέχθηκε το δικαστήριο, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου559αριθ1 ή 19 Κ.Πολ.Δ. Ειδικότερα, σύμφωνα με τις αναφερθείσες στην αρχή σκέψεις, εφόσον η ανάθεση των καθηκόντων του προέδρου της δημοτικής επιχειρήσεως στον αναιρεσίβλητο έγινε την 31-1-2006, ήτοι υπό την ισχύ του Π.Δ. 410/1995, η μεταξύ εκείνου και της αναιρεσειούσης ενοχική σχέση, όσον αφορά την γέννηση, το περιεχόμενο, την έκταση και τα αποτελέσματά της, ρυθμίζεται από τις διατάξεις του διατάγματος αυτού και, εν προκειμένω, η αποζημίωση του προέδρου της δημοτικής επιχειρήσεως ρυθμίζεται από το αναφερθέν άρθρο 278§3.

Σύμφωνα με το άρθρο αυτό, όπως ήδη έχει εκτεθεί, για την καταβολή αποζημιώσεως στον πρόεδρο της δημοτικής επιχειρήσεως και για τον προσδιορισμό του ποσού αυτής απαιτείται να προηγηθούν πρόταση του διοικητικού συμβουλίου της επιχειρήσεως και απόφαση του δημοτικού συμβουλίου. Από την προσβαλλομένη απόφαση προκύπτει, ότι καίτοι το σκεπτικό της είναι εσφαλμένο επειδή αναφέρεται στην μη έχουσα εν προκειμένω εφαρμογή διάταξη του άρθρου 255§5 του Ν3463/2006, εν τούτοις το διατακτικό της είναι ορθό, καθόσον το δικαστήριο δεν εφάρμοσε εν τέλει το άρθρο αυτό, αλλά εφάρμοσε το άρθρο 278§3 του Π.Δ. 410/1995.

Τούτο συνάγεται από το γεγονός ότι στην προσβαλλομένη απόφαση γίνεται μνεία μόνον της προτάσεως του διοικητικού συμβουλίου της επιχειρήσεως και της αποφάσεως του δημοτικού συμβουλίου για τον καθορισμό της αποζημιώσεως, δηλαδή των προϋποθέσεων οι οποίες τίθενται από το άρθρο 278§3 Π.Δ. 410/1995 και ουδόλως αναφέρονται πρόσθετοι όροι, οι οποίοι τίθενται από το άρθρο 255§5 Ν3463/2006 και οι οποίοι συνίστανται, όπως ήδη αναφέρθηκε, 1) στο ότι για τον καθορισμό της αποζημιώσεως ελήφθη υπόψη η οικονομική κατάσταση της επιχειρήσεως, δηλαδή της αναιρεσειούσης, κατά την προηγούμενη διαχειριστική περίοδο και 2) στην έκδοση αποφάσεως του Υπουργού Εσωτερικών για τον καθορισμό του ανωτέρου χρηματικού ορίου της αποζημιώσεως.

Εξ άλλου, το γεγονός ότι η προσβαλλομένη απόφαση επεδίκασε στον ενάγοντα, όπως προβλέπεται από το προεδρικό διάταγμα, αποζημίωση, ενώ στην απόφαση του δημοτικού συμβουλίου αναφέρεται, ότι εγκρίνονται έξοδα παραστάσεως , δεν δημιουργεί δυσχέρεια στον έλεγχο της αποφάσεως , καθόσον είναι προφανές ότι στην απόφαση του δημοτικού συμβουλίου γίνεται λόγος εκ παραδρομής για έξοδα παραστάσεως , επειδή η αποζημίωση του ενάγοντος καθορίσθηκε επί τη βάσει των εξόδων παραστάσεως του δημάρχου.

Άλλωστε, όπως προκύπτει από τις διατάξεις του Π.Δ 410/1995 (αλλά και του Ν.3463/2006) για τον πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου της δημοτικής επιχειρήσεως προβλέπεται η παροχή μόνον αποζημιώσεως και όχι εξόδων παραστάσεως ή εξόδων κινήσεως. Τέλος, για την πληρότητα των αιτιολογιών, δεν ήτο απαραίτητο να αναφέρονται στην προσβαλλομένη απόφαση οι υπηρεσίες τις οποίες παρείχε ο αναιρεσίβλητος ως πρόεδρος της αναιρεσειούσης.

Επομένως, το Μονομελές Πρωτοδικείο δεν παραβίασε τον ουσιαστικού δικαίου κανόνα του άρθρου 278§3 Π.Δ. 410/1995, τον οποίο εφάρμοσε, αλλά ούτε και τον κανόνα του άρθρου 255§5 Ν 3463/2006,τον οποίο, ορθώς, δεν εφάρμοσε και οι τα αντίθετα υποστηρίζοντες πρώτος, καθ' όλα τα σκέλη του και δεύτερος, κατά τα πρώτο και τρίτο σκέλη, λόγοι αναιρέσεως είναι αβάσιμοι.

Kατά το άρθρο 551 παρ.1 Κ.Πολ.Δ: "Η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας πραγματικών γεγονότων και ιδιαίτερα του περιεχομένου εγγράφων δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, εκτός αν παραβιάσθηκαν κανόνες δικαίου, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί ή αν υπάρχει λόγος αναίρεσης κατά το άρθρο 559 αριθμ.19 και 20".

Στην προκειμένη περίπτωση , η αναιρεσείουσα ισχυρίζεται με τον δεύτερο, κατά το δεύτερο σκέλος του, λόγο αναιρέσεως, ότι το εκδόσαν την προσβαλλομένη απόφαση δικαστήριο παρέβη τα άρθρα 278§3 Π.Δ. 410/1995 και 255§5 Ν 3463/2006 και επειδή, κατά την άποψη εκείνης "ουδέποτε έλαβε χώρα" πρόταση του διοικητικού συμβουλίου της αναιρεσειούσης προ της λήψεως αποφάσεως από το Δημοτικό Συμβούλιο για τον καθορισμό αποζημιώσεως.

Ο λόγος αυτός, σύμφωνα με την ως άνω διάταξη του Κ.Πολ.Δ, είναι απαράδεκτος, καθόσον αναφέρεται στην εκτίμηση, από το δικαστήριο της ουσίας, πραγματικών γεγονότων.

Ακολούθως, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17-9-2012 αίτηση της Δημοτικής Επιχείρησης Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Ναυπάκτου για αναίρεση της υπ' αριθμ 2/2009 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 18 Μαρτίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 25 Αυγούστου 2014.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ