Supreme Court allows appeal against appeal court dismissal due to incorrect application of statute of limitations under CMR.

Απόφαση 1714 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1714/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Γεώργιο Κοντό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Φεβρουαρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Μεταφορικής εταιρίας με την επωνυμία "Δ. ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΕΠΕ" που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημοσθένη Γκούντα.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Π. και ΥΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΑΕ" που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Κωνσταντίνο Γκαρτζονίκα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-12-2004 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 13/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 122/2011 του Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 10-2-2012 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Κοντός, ανέγνωσε την από 19-8-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αίτησης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 Κ.Πολ.Δ.: "Αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών...". Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Με το λόγο αυτό ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βασίμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ. ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνος δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν (Ολ.

ΑΠ 27 και 28/1998, 1756/2011). Εξάλλου, από το άρθρο 1 παρ. 1 της συμβάσεως για τις διεθνείς μεταφορές εμπορευμάτων (C.M.R.) που κυρώθηκε με τον ν. 559/1977, συνάγεται ότι η σύμβαση αυτή έχει εφαρμογή για κάθε μεταφορά εμπορευμάτων οδικώς, όταν ο τόπος παραλαβής και ο τόπος παραδόσεως βρίσκονται σε δύο διαφορετικές χώρες, από τις οποίες η μία τουλάχιστον έχει υπογράψει την εν λόγω σύμβαση, ασχέτως του τόπου διαμονής και την εθνικότητος των συμβαλλομένων.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 32 παρ. 1 της Συμβάσεως: "Ο περιοριστικός χρόνος δια την έγερσιν αγωγής συνεπεία μεταφοράς δυνάμει της παρούσης Συμβάσεως θα είναι ενός έτους. Παρά ταύτα, εν περιπτώσει ηθελημένης κακής διαχειρίσεως ή τοιαύτης αμελείας ήτις συμφώνως προς την νομοθεσίαν του επιληφθέντος της υποθέσεως δικαστηρίου, θεωρείται ως αντιστοιχούσα προς ηθελημένην κακήν διαχείρισιν, το περιοριστικόν χρονικόν διάστημα θα είναι τρία έτη.

Το περιοριστικόν χρονικόν διάστημα θα άρχεται υπολογιζόμενον: α) Εν περιπτώσει μερικής απώλειας, βλάβης ή καθυστερήσεως παραδόσεως, από της ημερομηνίας παραδόσεως. Εν περιπτώσει ολικής απώλειας, από την τριακοστήν ημέραν μετά την λήξιν του συμφωνηθέντος χρονικού ορίου ή, οσάκις δεν υφίσταται συμφωνηθέν χρονικόν όριον, από την εξηκοστήν ημέραν από της ημερομηνίας κατά την οποίαν τα εμπορεύματα παρελήφθησαν υπό του μεταφορέως.

γ) Εις απάσας τας λοιπάς περιπτώσεις, κατά την λήξιν χρονικού διαστήματος τριών μηνών μετά την υπογραφήν του συμβολαίου μεταφοράς. Η ημέρα κατά την οποίαν το περιοριστικόν χρονικόν διάστημα άρχεται υπολογιζόμενον δεν θα περιλαμβάνεται εις αυτό". Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών με εκείνες των άρθρων 30 και 31 της ιδίας Συμβάσεως προκύπτει, ότι η καθιερουμένη δι' αυτής βραχυπρόθεσμη παραγραφή του ενός έτους αφορά τις αξιώσεις του παραλήπτου κατά του μεταφορέως για ζημία ή απώλεια (ολική ή μερική) των μεταφερομένων εμπορευμάτων, για καθυστέρηση παραδόσεως αυτών κ.λπ., όχι όμως και την αξίωση του μεταφορέως για την καταβολή της αμοιβής του (κομίστρου) κατά του οφειλέτου αυτής.

Τούτο συνάγεται πρωτίστως από την διατύπωση του άρθρου 32 και δη του δευτέρου εδαφίου της παραγράφου 1 αυτού, που αντιδιαστέλλει ως προς το χρόνο παραγραφής την περίπτωση της "θελημένης κακής διαχειρίσεως" ή της αμελείας, τουτέστιν συμπεριφοράς αναγομένης ευθέως στο πρόσωπο του μεταφορέως (ως οφειλέτου) υποδηλούσα σαφώς ότι τις κατ' αυτού αξιώσεις αφορά και η διάταξη του πρώτου εδαφίου της αυτής παραγράφου.

Προς την ερμηνεία αυτή συνάδει και η διατύπωση της παραγράφου 2 του ιδίου άρθρου, που αφορά επίσης την ευθύνη του μεταφορέως, η ρύθμιση της οποίας άλλωστε συνιστά και τον κύριο λόγο συνάψεως της ως άνω διεθνούς συμβάσεως, σύμφωνα και με την ρητή σχετική διατύπωση στον πρόλογο ταύτης (πρβλ και Α.Π.537/2009, 1319/2011).

Εξάλλου υπέρ της ερμηνείας αυτής συνηγορεί και ο σκοπός της εν λόγω διατάξεως, συνιστάμενος στην ταχεία εκκαθάριση των διαφορών που δημιουργούνται από απώλειες, ζημίες, καθυστερήσεις κ. λ. π. των μεταφερομένων εμπορευμάτων (ήτοι αξιώσεων κατά του μεταφορέως), ενόψει του, μετά παρέλευση ικανού χρόνου, δυσχερούς της αποδείξεως αυτών, ο οποίος (σκοπός) δεν συντρέχει προκειμένου περί της αμοιβής του μεταφορέως.

Ανάλογη άλλωστε είναι και η διάταξη του άρθρου 107 του Εμπορικού Νόμου, η οποία καθιερώνει βραχυπρόθεσμη (ενιαύσια) παραγραφή μόνο για τις αξιώσεις κατά του μεταφορέως για καθυστέρηση, απώλεια εμπορευμάτων κ.λ.π., όχι όμως και για τις αξιώσεις του μεταφορέως για την πληρωμή του κομίστρου, οι οποίες υπάγονται στην πενταετή παραγραφή του άρθρου 250 αριθ. 5 του Α.Κ..

Επομένως, εφόσον με την ανωτέρω διεθνή σύμβαση, δεν ρυθμίζεται ειδικώς το θέμα της παραγραφής της αξιώσεως του μεταφορέως κατά του παραλήπτου για την αμοιβή του, τυγχάνουν εφαρμογής τα επί εθνικών μεταφορών ισχύοντα, δηλαδή οι διατάξεις του ΕμπΝ και συμπληρωματικώς αυτές του Α. Κ. μεταξύ των οποίων και εκείνη του άρθρου 250 αριθ. 5 περί πενταετούς παραγραφής.

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή άρθρο 561 παρ.2 Κ,Πολ.Α., επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων προκύπτουν τα εξής: Η αναιρεσείουσα με την ένδικη αγωγή της ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων ισχυρίσθηκε ότι διατηρεί μεταφορική εταιρεία στην πόλη ... της ... και ότι, κατά το χρονικό διάστημα από 23-1-2002 έως 14-5-2002, συνήψε μετά της εναγομένης ήδη αναιρεσιβλήτου τις λεπτομερώς αναφερόμενες στην αγωγή άτυπες συμβάσεις διεθνούς οδικής μεταφοράς εμπορευμάτων, δυνάμει των οποίων ανέλαβε την υποχρέωση έναντι του συμφωνηθέντος και μνημονευομένου στην αγωγή κομίστρου, να μεταφέρει από τη Γαλλία και την Ισπανία στη Θεσσαλονίκη τα περιγραφόμενα κατ' είδος και ποσότητα εμπορεύματα, που η εναγομένη είχε αγοράσει και των οποίων ήταν παραλήπτρια, και ότι η ίδια, ανταποκριθείσα στις συμβατικές της υποχρεώσεις, εξετέλεσε εμπροθέσμως και προσηκόντως τις αναληφθείσες μεταφορές, πλην όμως η εναγομένη αρνείται να της καταβάλει τα συμφωνηθέντα κόμιστρα, ανερχόμενα συνολικώς στο ποσό των 17.168,04 ευρώ.

Εζήτησε δ' ακολούθως με την αγωγή να υποχρεωθεί η εναγομένη να της καταβάλει το ποσό τούτο (νομιμοτόκως). Το ανωτέρω Δικαστήριο με την υπ' αριθμ. 13/2007 απόφαση του, απορρίπτοντας την προβληθείσα παρά της εναγομένης ένσταση παραγραφής της ενδίκου αξιώσεως, δέχθηκε ως νόμιμη και βάσιμη στο σύνολο της την αγωγή.

Κατά της αποφάσεως αυτής η εναγομένη άσκησε έφεση επί της οποίας εξεδόθη η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση. Με την απόφαση αυτή το Εφετείο, κρίνοντας ότι η επίδικη αξίωση της εναγούσης για την καταβολή του οφειλομένου κομίστρου υπόκειται στην ενιαύσια παραγραφή του άρθρου 32 παρ. 1 της κυρωθείσης με τον ν. 559/1977 συμβάσεως για τις διεθνείς μεταφορές εμπορευμάτων (C.M.R.), η οποία και είχε συμπληρωθεί στην προκειμένη περίπτωση, δέχθηκε την προταθείσα παρά της εναγομένης σχετική ένσταση και, εξαφανίζοντας την πρωτόδικη απόφαση, απέρριψε την αγωγή.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο έσφαλε ως προς την ερμηνεία και εφαρμογή της ως άνω διατάξεως, η οποία δεν ήταν εφαρμοστέα, σύμφωνα με την προεκτεθείσα νομική σκέψη, επί της ενδίκου αξιώσεως, υπαγόμενης στην πενταετή παραγραφή του άρθρου 250 Α.Κ.. Επομένως, το Εφετείο παραβιάζοντας την ρηθείσα περί παραγραφής διάταξη, υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ., που του αποδίδεται με τον μοναδικό λόγο της κρινομένης αιτήσεως. Πρέπει, συνεπώς, να γίνει δεκτή η αίτηση και να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση, να παραπεμφθεί δε η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές κατά το άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ., όπως ισχύει, και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητος, ως ηττωμένη (άρθρα 176 , 183 και 191 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσειούσης, όπως ορίζονται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 122/2011 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων.

Παραπέμπει την υπόθεση για εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους από αυτούς που εξέδωσαν την αναιρουμένη απόφαση.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσειούσης, τα οποία ορίζει στο ποσό τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 29 Aπριλίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 25 Αυγούστου 2014.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ