Supreme Court dismisses appeal on grounds that lower court did not consider facts outside the case file.

Απόφαση 1713 / 2014 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1713/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, Εμμανουήλ Κλαδογένη και Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Φεβρουαρίου 2014, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων:1.Ε. Ζ. του Α., κατοίκου ..., 2.Σ. συζ. Ε. Ζ. το γένος Σ. και Γ. Σ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αντώνιο Μπιλίση.

Του αναιρεσιβλήτου: ΝΠΔΔ με την επωνυμία "Δήμος Καστοριάς" που εδρεύει στην Καστοριά στο Σκαπέρδιο Δημοτικό Κέντρο και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Δήμαρχό του, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Λάμπρο Σινανιώτη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-5-2007 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Καστοριάς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 15/2009 του ίδιου Δικαστηρίου και 102/2011 του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 31-5-2012 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεράσιμος Φουρλάνος, ανέγνωσε την από 31-10-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Εισάγεται προς προς κρίση αναίρεση κατά απόφασης Εφετείου, με την οποία κρίθηκε υπόθεση ανάκλησης δωρεάς (λόγω αχαριστίας), στην οποία φέρονται ότι προέβησαν οι αναιρεσείοντες προς τον ήδη αναιρεσίβλητο Δήμο.

ΙΙ. Κατά το άρθρο 559 αρ. 1 και 8 περ. α Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται, αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου και αν το δικαστήριο παρά τον νόμο, έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν. "Πράγματα", είναι οι πραγματικοί αυτοτελείς ισχυρισμοί, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, δηλαδή κάθε περιστατικό, το οποίο, αν ληφθεί, αφηρημένα, υπόψη οδηγεί, κατά νόμον, στην γέννηση ή στην κατάλυση του δικαιώματος, που ασκείται με την αγωγή, την ένσταση ή την αντένσταση (ΟλΑΠ 3/1997, ΑΠ 1795/2008). Δεν αποτελούν, όμως, "πράγματα" οι ισχυρισμοί του εναγομένου περί έλλειψης ενεργητικής ή παθητικής νομιμοποίησης, γιατί τούτο αποτελεί άρνηση (ΑΠ 87/2008). Η άρνηση δε, αιτιολογημένη ή μη της αγωγής, ανταγωγής ή ένστασης, δεν έχει "αυτοτέλεια" και άρα, δεν αποτελεί "πράγμα", κατά την έννοια της πιο πάνω διάταξης (ΟλΑΠ 469/1984, ΑΠ 2166/2009) Στην κρινόμενη περίπτωση, με αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, ζητήθηκε, πλην άλλων, η αναγνώριση της ανάκλησης συγκεκριμένων δωρεών λόγω αχαριστίας, ειδικότερα δε, διότι ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσίβλητος Δήμος, δεν τους αναγνωρίζει ως δωρητές, αλλά θεωρεί, ότι δωρητές είναι "... οι εφοριακοί και τα μέλη..." ενός υπό εκκαθάριση συνεταιρισμού.

Συναφώς το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: "Η με το άνω περιεχόμενο και αίτημα αγωγή δεν είναι νόμιμη και πρέπει να απορριφθεί, διότι τα πραγματικά περιστατικά που επικαλούνται οι ενάγοντες ως λόγο ανάκλησης και ειδικότερα, ότι ο εναγόμενος Δήμος δεν τους αναγνώρισε ως δωρητές των ως άνω δωρεών, αλλά ισχυρίσθηκε ότι δωρητές είναι οι εφοριακοί και τα μέλη του υπό εκκαθάριση Συνεταιρισμού, δεν πληρούν το πραγματικό των νομικών εννοιών του βαρέος παραπτώματος και της αχαριστίας του άρθρου 505 Α.Κ.

και αληθή υποτιθέμενα, ενόψει και του ότι ο δωρεοδόχος δεν στερείται του δικαιώματος να αμφισβητήσει την αλήθεια του λόγου της ανακλήσεως για να αποφύγει το δυσμενές εις βάρος του αποτέλεσμα, εφόσον περί τούτου, αμφισβητουμένου θα κρίνει πάντοτε το δικαστήριο... και κατά τα εκτιθέμενα ως άνω στην κρινόμενη αγωγή τους, ότι δωρητές της εν λόγω δωρεάς είναι οι ενάγοντες προκύπτει από την ερμηνεία.

των προσυμφώνων αγοράς και των συμβολαιογραφικών πληρεξουσίων και όχι ευθέως εκ της σχετικής συμβολαιογραφικής πράξεως. Εφόσον η εκκαλουμένη απόφαση έκρινε όμοια με τα παραπάνω, αν και κατά ένα μέρος με διαφορετική αιτιολογία, που αντικαθίσταται από την παρούσα, (άρθρο 534 Κ.Πολ.Δ.), ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε την διάταξη του άρθρου 505 και έκρινε την αγωγή ως μη νόμιμη και όλοι οι λόγοι της εφέσεως που υποστηρίζουν τα αντίθετα είναι αβάσιμοι και απορριπτέοι". 'Ηδη οι αναιρεσείοντες εκθέτουν:

ότι το Εφετείο παραβίασε τη διάταξη του άρθρου 505 ΑΚ, αναφέροντας κατά λέξη: "... ο αντίδικος με την ένσταση έλλειψης ενεργητικής μας νομιμοποίησης που υπέβαλε, δεν αμφισβήτησε τους επικαλούμενους στην αγωγή μας λόγους ανάκλησης των δωρεών ..., αλλά αρνήθηκε αυτήν καθ' αυτήν την ιδιότητά μας ως δωρητών του ...".

Δεν πρόκειται, όμως, για εσφαλμένη εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας, αλλά για εκτίμηση προσήκουσα του αγωγικού δικογράφου, το οποίο έχει το προαναφερθέν περιεχόμενο. 'Αλλωστε, όπως προαναφέρθηκε, μόνος ο ισχυρισμός της έλλειψης ενεργητικής νομιμοποίησης, ως άρνηση δεν αποτελεί "πράγμα". Άρα ο σχετικός πρώτος από το άρθρο 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ., λόγος είναι απαράδεκτος.

ΙΙΙ. Περαιτέρω εκτίθεται, ότι "η ρητή και έγγραφη άρνηση του δωρεοδόχου ν' αναγνωρίσει ως δωρητή τον όντως δωρητή του, αποτελεί όχι απλώς βαρύ, αλλά το βαρύτερο παράπτωμα εκδήλωσης αγνωμοσύνης και αχαριστίας ...". Όμως: α) κατά το άρθρο 505 ΑΚ ανάκληση της δωρεάς, λόγω αχαριστίας προϋποθέτει: 1) αχαριστία, δηλαδή έλλειψη από το δωρεοδόχο συναισθήματος ευγνωμοσύνης προς τον δωρητή (ΑΠ 982/2004, ΑΠ 902/2002) 2) αυτή εκδηλώνεται με βαριά, υπαίτια και δυνάμενη να καταλογισθεί αντικοινωνική συμπεριφορά του δωρεοδόχου προς τον δωρητή (ΑΠ 1384/2004), η οποία αντίκειται σε κανόνες δικαίου ή σε κρατούσες στην κοινωνία αντιλήψεις περί ηθικής και ευπρέπειας (ΑΠ 1982/2006, ΑΠ 905/2002). Τα παραπάνω, όμως, προϋποθέτουν, ως "λογικώς πρότερον", την μη αμφισβητούμενη ιδιότητα δωρητή και δωρεοδόχου. Δηλαδή, υπάρχουν δωρητής και δωρεοδόχος και εξετάζονται, πλέον, οι λοιπές προϋποθέσεις της πιο πάνω διάταξης. Αν, όμως, αμφισβητείται η ύπαρξη του συγκεκριμένου ενάγοντος, ως δωρητή, τούτο ουδεμία αχαριστία ενέχει, γιατί αμφισβητείται η ύπαρξη της έννομης σχέσης της δωρεάς μεταξύ των διαδίκων. Κατά ταύτα, ορθά έκρινε επ' αυτού το Εφετείο και ο δεύτερος από το άρθρο 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ. (κατ' εκτίμησιν), λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος.

ΙV. Στη συνέχεια, η απόφαση πλήττεται, διότι το Εφετείο, δέχτηκε, πως η άρνηση της αγωγής είναι δικαίωμα του εναγόμενου, ενώ τούτο δεν είναι ορθό, διότι δεν μπορεί ο εναγόμενος να "λέει ψέμματα εν γνώσει της αναλήθειας ή επιδεικνύοντας κακόπιστη συμπεριφορά ή συμπεριφορά αντίθετη με τα χρηστά ήθη, διότι αυτό απαγορεύεται από τη θεμελιώδη δικονομική αρχή του αρ. 116 Κ.Πολ.Δ. που ρυθμίζει την καλόπιστη διεξαγωγή της δίκης...". Όμως το πιο πάνω παράπονο εδράζεται σε εσφαλμένη προϋπόθεση: ότι δηλαδή η συμπεριφορά του εναγόμενου αντιβαίνει στη διάταξη του άρθρου 116 Κ.Πολ.Δ. το οποίο θεωρούν οι αναιρεσείοντες δεδομένο και επ' αυτού στηρίζουν τον αναιρετικό τους λόγο. Επιπλέον, εδώ, δεν στοιχειοθετείται η από το άρθρο 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια, εφ' όσον η διάταξη του άρθρου 116 Κ.Πολ.Δ. είναι αμιγώς δικονομικού δικαίου (ΑΠ 177/2010), ενώ ο πιο πάνω λόγος δεν εφαρμόζεται επί κανόνων δικονομικού δικαίου (ΑΠ 608/2008, ΑΠ 1140/2005, ΑΠ 405/2004). Άρα και ο τρίτος λόγος της αναίρεσης είναι απαράδεκτος.

V. Με τον επόμενο λόγο αναίρεσης, επαναλαμβάνεται η πλημμέλεια περί "ένστασης ενεργητικής νομιμοποίησης", η οποία κακώς έγινε δεκτή από το Εφετείο και εκφράζεται η εκτίμηση, πως κακώς το δευτεροβάθμιο δικαστήριο δεν δέχτηκε, ότι η αμφισβήτηση της ιδιότητάς τους ως δωρητών, αποτελεί "... ξεκάθαρη εκδήλωση αγνωμοσύνης και αχαριστίας...". Όμως, πάντα ταύτα, έχουν ήδη αντιμετωπιστεί σε προηγούμενο λόγο αναίρεσης, ούτε, άλλωστε, οι αναιρεσείοντες επικαλούνται συγκεκριμένη αναιρετική πλημμέλεια. Αν, σε κάθε περίπτωση, εκτιμηθεί, πώς προβάλλεται η από το άρθρο 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ. αιτίαση, ο πιο πάνω, τέταρτος λόγος, είναι αβάσιμος, για όσα, ήδη, προαναφέρθηκαν.

VI. Με τον πέμπτο λόγο, χωρίς και πάλι να προβάλλεται συγκεκριμένη αναιρετική πλημμέλεια, εκτίθεται, όπως αυτός αξιολογείται ότι: η ένδικη δίκη απασχόλησε τα Μ.Μ.Ε. και " τον κόσμο της πόλεως της Καστοριάς...", οι συμπεριφορές των διαδίκων και των δικηγόρων τους " ... είναι κοινωνικές συμπεριφορές ...", η δε συγκεκριμένη του αντιδίκου του "είναι ασύμβατη με αυτά και ως εκ τούτου άδικη και ανήθικη και παρεπομένως αποτελεί βαρύ παράπτωμα, αφού εκφράστηκε εγγράφως ενώπιον του Δικαστηρίου, δηλαδή με τον πλέον επίσημο τρόπο...". Όμως, οι παραπάνω γενικεύσεις και εκτιμήσεις κοινωνικών και ηθικών συμπεριφορών δεν συγκροτούν συγκεκριμένο λόγο αναίρεσης και ο προβαλλόμενος ως πέμπτος λόγος, είναι απαράδεκτος.

VII. Με τον έκτο λόγο της αναίρεσης εκτίθεται η παραβίαση της διάταξης του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ., διότι το δικαστήριο, ώφειλε, να διαπιστώσει "ποιος εκ των πραγμάτων προκύπτει ότι είναι δωρητής...". Στη συνέχεια γίνεται αναφορά σε έγγραφα της δικογραφίας (προσύμφωνα και πληρεξούσια των πωλητών εφοριακών και του συνεταιρισμού, σε έγγραφα του αναιρεσίβλητου κ.λ.π.), και οι αναιρεσείοντες συναφώς εξάγουν το ουσιαστικό συμπέρασμα, πώς αυτοί ήταν οι αληθείς δωρητές. Όμως, κατά τα ήδη αναφερθέντα: α) οι ουσιαστικές αναφορές και εκτιμήσεις των αναιρεσειόντων, κείνται εκτός της διαδικασίας του παρόντος δικαστηρίου (άρθρ. 561 § 1 Κ.Πολ.Δ.) β)το Εφετείο δεν εισήλθε στην ουσιαστική εκτίμηση του αποδεικτικού υλικού της υπόθεσης γ) δεν ηχθη προς κρίση το ποιος είναι ο αληθής δωρητής, αλλά το αν η αμφισβήτηση της ενεργητικής νομιμοποίησης των εναγόντων αποτελεί αχαριστία που επιτρέπει την από το άρθρο 509 ΑΚ ανάκληση της δωρεάς ε) δεν μπορεί να γίνει λόγος για παραβίαση του άρθρου 496 ΑΚ, γιατί η πιο πάνω αμφισβήτηση δεν συνέχεται με την ύπαρξη η μη σύμβασης δωρεάς, αλλά με το θέμα του ποιος είναι ο δωρητής. Κατά ταύτα, ο πιο πάνω λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος.

VIII. Προβάλλεται, ωσαύτως, η παραβίαση του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ., δοθέντος ότι, το Εφετείο "παρεπομένως", με το να δεχθεί, δηλαδή, πως η αγωγή των αναιρεσειόντων δεν ήταν νόμιμη, επίσης δέχτηκε, ότι είναι βάσιμη και η επικουρική, από το άρθρο 138 ΑΚ, βάση αυτής, δηλονότι, ότι τα συμβόλαια μεταβίβασης των επιδίκων ακινήτων είναι εικονικά. Όμως το Εφετείο, ουδόλως εισήλθε στην ουσία της υπόθεσης, ώστε να ερευνηθεί το πάνω θέμα, ούτε μπορεί αυτό να εξαχθεί, "παρεπομένως". 'Ετσι, ουδεμία παραβίαση της πιο πάνω διάταξης υπήρξε, ούτε, άλλωστε εκτίθεται στο σχετικό λόγο αναίρεσης, ποια ήταν η ερμηνεία της ως άνω διάταξης από την προσβαλλόμενη απόφαση. Άρα και ο έβδομος λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος.

Στη συνέχεια, χωρίς να συγκεκριμενοποιείται ο αναιρετικός λόγος, προβάλλεται η αιτίαση, πως το Εφετείο "απέδωσε ιδιότυπη ασυλία στον αντίδικό μας ΔΗΜΟ..." και ότι "... το κύρος του θεσμού της απονομής της Δικαιοσύνης στη Δημοκρατία εξαρτάται προεξαρχόντως από τη συμβατότητα των δικαστικών αποφάσεων με τα διδάγματα της κοινής πείρας και της λογικής ...". Τα παραπάνω, αν εκτιμηθεί πως προβάλλουν τον από το άρθρο 559 αρ. 1 λόγο, δοθέντος ότι η παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας, αποτελεί λόγο αναίρεσης (ΑΠ 1652/2009, ΑΠ 2079/2007) προβάλλονται εντελώς αόριστα, αφού, ούτε για το πώς παραβιάστηκαν αυτά γίνεται λόγος, ούτε ποιες ήταν οι συναφείς παραδοχές του Εφετείου. Άρα και οι πιο πάνω αιτιάσεις είναι απαράδεκτες. Μετά ταύτα, πρέπει ν'απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος από τους αναιρεσείοντες παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο, αλλά να συμψηφιστεί, στο σύνολό της, η δικαστική δαπάνη των διαδίκων, γιατί η ερμηνεία των προαναφερθεισών διατάξεων κρίνεται ότι ήταν ιδιαίτερα δυσχερής για τους αναιρεσείοντες (άρθρ. 179 και 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 31/5/2012 αίτηση των Ε. Ζ. και Σ. συζύγου Ε. Ζ. προς αναίρεση της 102/2011 απόφασης του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας.

Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος από τους αναιρεσείοντες παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο Συμψηφίζει συνολικά, μεταξύ των διαδίκων, την δικαστική τους δαπάνη.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 18 Μαρτίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 25 Αυγούστου 2014.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ