Supreme Court allows appeal against lower court's dismissal of church land claim due to vague property description.

Απόφαση 1713 / 2009 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1713/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Ιωάννη Σίδερη και Νικόλαο Μπιχάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Μαρτίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εδρεύει στην Αθήνα, νόμιμα εκπροσωπουμένου από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσιά του Ευγενία Βελώνη Νομική Σύμβουλος Ν.Σ.Κ με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων: Α) 1. ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "Εκκλησία της Ελλάδος", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 2. ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Πεντέλης" που εδρεύει στην Παλαιά Πεντέλη Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Σούζα, Β) 1. ...., 2. α) ...., β) .... και γ) ...., ως νομίμων κληρονόμων του αποβιώσαντος αρχικού διαδίκου ...., 3. .... και 4. ...., οι οποίοι ΔΕΝ παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε: α) με την από 1-4-1994 αγωγή της Εκκλησίας της Ελλάδος και της Ι. Μονής Κοιμήσεως Θεοτόκου Πεντέλης, β)με την από 24-2-1996 προσεπίκληση της Εκκλησίας της Ελλάδος και της Ι.Μονής Κοιμήσεως Θεοτόκου Πεντέλης, γ) με την από 26-6-1997 κυρία παρέμβαση του Ελληνικού Δημοσίου και δ) με την από 26-6-1997 κυρία παρέμβαση του Παλαιού Εκκλησιαστικού Ταμείου που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 31/1996 μη οριστική, 2334/1997 οριστική που παρέπεμψε την υπόθεση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών λόγω αρμοδιότητας, 3671/2000 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και 8374/2003 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 5-10-2006 αίτησή τoυ. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Μπιχάκης ανέγνωσε την από 7-1-2009 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου τούτου Αρεοπαγίτη Χαράλαμπου Παπαηλιού, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτησης αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

ΕΠΕΙΔΗ, από τις διατάξεις των άρθρων 94 παρ. 1, 96 παρ.1; 104 και 576 παρ. 1-3 του ΚΠολΔ, προκύπτει ότι, αν ο πληρεξούσιος κάποιου από τους διαδίκους εμφανίζεται στο ακροατήριο κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, αλλά δεν αποδεικνύει την ύπαρξη ρητής πληρεξουσιότητάς, του αυτεπαγγέλτως πλέον εξετάζει το δικαστήριο, ο διάδικος αυτός θεωρείται ως μη παριστάμενος.

Στην περίπτωση αυτή η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς όλους τους διαδίκους, αν ο διάδικος αυτός, που δεν έλαβε μέρος στη συζήτηση με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, δεν έχει κλητευθεί από τον αντίδικό του είτε από τους λοιπούς ομοδίκους του (Ολ. 9/2003). Στην προκειμένη περίπτωση, από το σχετικό πινάκιο, τα πρακτικά συνεδρίασης αυτού του δικαστηρίου και τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτουν τα εξής :

Κατά την εκφώνηση της υπόθεσης προς συζήτηση από τη σειρά του σχετικού πινακίου κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης αυτής, η αναιρεσίβλητη Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Πεντέλης παραστάθηκε εκπροσωπούμενη από τον φερόμενο ως πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Σούζα. Δεν αποδεικνύεται όμως από τα στοιχεία του φακέλλου της δικογραφίας, με προσκομιδή συμβολαιογραφικού εγγράφου, η χορήγηση στο δικηγόρο αυτόν πληρεξουσιότητας από την αναιρεσίβλητη Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Πεντέλης και συνεπώς αυτή θεωρείται ότι δεν έλαβε μέρος στη συζήτηση με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος.

Το αναιρεσείον που επισπεύδει τη συζήτηση της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης προσκομίζει τις ...., ...., ...., ...., ...., .... και ...., εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Αθηνών ..., από τις οποίες προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου για την αρχικά ορισθείσα δικάσιμο της 23-1-2008, οπότε η συζήτηση της υποθέσεως αναβλήθηκε από το πινάκιο για την αναφερομένη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στους απολειπομένους αναιρεσιβλήτους και τη θεωρουμένη ως μη παραστάσα ως άνω αναιρεσίβλητη, μη απαιτουμένης νέας κλητεύσεως αυτών για την μετ' αναβολή δικάσιμον, αφού η αναβολή εκ του πινακίου επέχει θέση κλητεύσεως και αφού αυτοί δεν εμφανίσθηκαν κατά τη συζήτηση της υπόθεσης που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, πρέπει παρά την απουσία τους η συζήτηση της υπόθεσης να προχωρήσει.- Επειδή, η νομική αοριστία της αγωγής, στηρίζει λόγο αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ), συντρέχει δε αν το δικαστήριο για τη θεμελίωση της αγωγής στο συγκεκριμένο κανόνα ουσιαστικού δικαίου αρκέστηκε σε στοιχεία λιγότερα ή αξίωσε περισσότερα από εκείνα που ο κανόνας αυτός απαιτεί για τη γένεση του οικείου δικαιώματος, κρίνοντας αντιστοίχως νόμιμη ή μη στηριζόμενη στο νόμο την αγωγή.

Αντίθετα η ποσοτική ή ποιοτική αοριστία της αγωγής, η οποία υπάρχει όταν δεν εκτίθενται στην αγωγή όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμο για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής, τα πραγματικά, δηλαδή, περιστατικά που απαρτίζουν την ιστορική βάση της αγωγής και προσδιορίζουν το αντικείμενο της δίκης, δημιουργεί λόγους αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 8 και 14 του ΚΠολΔ.

Ο από το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ λόγος ιδρύεται αν το δικαστήριο έκρινε ορισμένη και νόμιμη την αγωγή, λαμβάνοντας υπόψη αναγκαία για τη θεμελίωσή της και την περιγραφή του αντικειμένου της δίκης γεγονότα που δεν εκτίθενται σε αυτή ή εάν απέρριψε ως αόριστη ή μη νόμιμη την αγωγή, παραγνωρίζοντας εκτιθέμενα για τη θεμελίωση της και την περιγραφή του αντικειμένου της δίκης γεγονότα, που με επάρκεια εκτίθενται σε αυτήν, ενώ ο από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο, παρά την μη επαρκή έκθεση σε αυτήν των στοιχείων που είναι αναγκαία για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής, την έκρινε ορισμένη, θεωρώντας ότι αυτά εκτίθενται με επάρκεια ή αν παρά την επαρκή έκθεση των στοιχείων αυτών την απέρριψε ως αόριστη.

Εξάλλου, όπως προκύπτει από το άρθρο 216 παρ. Ι του ΚΠολΔ, για να είναι ορισμένη η αγωγή, πρέπει να περιέχει, εκτός των άλλων αναγκαίων στοιχείων, και ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς, ώστε να μη δημιουργείται αμφιβολία για την ταυτότητα του. Προκειμένου για αγωγή αναγνωριστική ή διεκδικητική της κυριότητας ακινήτου απαιτείται για το ορισμένο αυτής, από απόψεως περιγραφής του αντικειμένου της διαφοράς, ο καθορισμός κατά τρόπο σαφή της θέσεως, στην οποία κείται το ακίνητο, και οπωσδήποτε των ορίων του, ώστε να μη γεννάται αμφιβολία περί της ταυτότητάς του (ΑΠ 712/1993).

Όμως δεν προσαπαιτείται για το ορισμένο της ως άνω αγωγής να αναφέρονται στο αγωγικό δικόγραφο οι πλευρικές διαστάσεις του επίδικου ακινήτου, ούτε ο προσανατολισμός αυτού (ΑΠ 230/1993, ΑΠ 1614/1980). Στην προκείμενη περίπτωση με την από 26-6-1997 και με αριθμό καταθέσεως 7239/1997 παρέμβασή του το αναιρεσείον Παλαιό Εκκλησιαστικό Ταμείο, παρενέβη κυρίως πρωτοδίκως στη δίκη της πρώτης και δεύτερης των αναιρεσιβλήτων κατά των λοιπών, η οποία είχε ως αντικείμενο την αναγνώριση της κυριότητας ακινήτου, εκτάσεως 10.350 τ.μ., στη θέση ...

και την απόδοση του στη δεύτερη των εναγόντων, και ζήτησε, όπως προκύπτει από την επισκόπηση αυτής, στην οποία ενσωματώθηκε η αγωγή, να απορριφθεί η αγωγή των δύο πρώτων αναιρεσιβλήτων και να αναγνωριστεί η δική του κυριότητα επί του ως άνω ακινήτου. Με την ενσωματούμενη στην κύρια παρέμβαση αγωγή, η επίδικη έκταση περιγράφεται ως βραχώδης έκταση εις θέση ..., της περιφέρειας του Δήμου ...., παρά τον κόμβο της οδού ..., επιφάνειας 10.350 τ.μ., περιγραφόμενη στο υπ' αριθμ. ...σχέδιο της 11-5-1982 της Τοπογραφικής Υπηρεσίας "της Εκκλησίας της Ελλάδος (Ι.

Μονής)", οριζόμενη προς βορρά με συνεχόμενη έκταση του αυτού κτήματος, προς νότο με εγκαταστάσεις ΓΕΤΝΘΑ, πρώην έκταση "Εκκλησίας της Ελλάδος (Ι. Μονής)", προς δυσμάς με έκταση "των εναγουσών" (μισθωθείσα παρά του συνδέσμου Δήμων και Κοινοτήτων) και προς ανατολάς με λεωφόρο ..., φέρεται δε η εν λόγω διεκδικούμενη έκταση ως τμήμα μεγαλύτερου ακινήτου, επιφάνειας 5.000 περίπου στρεμμάτων, δεξιά και αριστερά της λεωφόρου ..., συνορευόμενου ανατολικώς με κτήμα δημοσίου (....), δυτικώς με έκταση Πολεμικού Ναυστάθμου, βορείως με κτήμα Δημοσίου (...) και ιδιοκτησίας ...και νοτίως με αδελφούς ...και αδελφούς ...και κατά ένα μέρος με εκποιηθείσες από τον ΟΔΔΕΠ, διοικητή, τότε και διαχειριστή, κατά νόμο, της περιουσίας της Ι.

Μονής, από της θέσεως του οικισμού ... μέχρι του συνοικισμού .... Με την προσβαλλόμενη απόφασή του το Εφετείο, όπως προκύπτει από αυτή επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση, που απέρριψε την αγωγή, δέχθηκε ότι η περιγραφή της επίδικης έκτασης στην κύρια παρέμβαση (όπως και στην αγωγή) είναι αόριστη, διότι δεν γίνεται αναφορά των πλευρικών διαστάσεών τους, καθώς και του σχήματος των πλευρών της σε σχέση με τα προς δυσμάς και βορρά όριά της.

Όμως η περιγραφή του επίδικου ακινήτου στην ένδικη κύρια παρέμβασή μας είναι ορισμένη και πλήρης, ώστε να μη γεννάται καμιά αμφιβολία περί της ταυτότητας αυτού, αφού αναφέρονται με σαφάνεια α) η θέση του, ήτοι στα ..., της περιφέρειας του Δήμου ..., "παρά τον κόμβον της οδού ..." β) τα όρια, ήτοι οι ιδιοκτησίες και λοιπά τοπογραφικά χαρακτηριστικά (π.χ.

δρόμοι) με τα οποία συνορεύει το επίδικο ακίνητο και ως προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, ήτοι προς βορράν με συνεχόμενη έκταση της Εκκλησίας της Ελλάδος προς νότον με εγκαταστάσεις ΓΕΤΝΟΑ, πρώην έκταση της Εκκλησίας της Ελλάδος, προς δυσμάς με έκταση των με στοιχ. Α αναιρεσιβλήτων και προς ανατολάς με Λεωφόρο ...

γ) το εμβαδόν αυτού, ήτοι 10.350 τ.μ., και με την αναφορά ότι πρόκειται για τμήμα μείζονος εκτάσεως της Ι. Μονής Πεντέλης εμβαδού 5.000 στρεμμάτων περίπου, της οποίας επίσης καθορίζονται τα όρια. Αναφορικά με τις πλευρικές διαστάσεις του επίδικου ακινήτου προς βορράν και προς δυσμάς όπως αναγράφεται περαιτέρω στην κύρια παρέμβαση ότι το μεν ακίνητο με το οποίο συνορεύει το επίδικο προς βορράν, περιλαμβανόταν μεν στην προαναφερθείσα μείζονα έκταση, πλην όμως έχει καταστεί αυτοτελές με τη μεταβίβαση του στη ΓΕΤΝΟΑ, ενώ η έκταση με την οποία το επίδικο ακίνητο συνορεύει προς δυσμάς έχει μισθωθεί από την Εκκλησία της Ελλάδος προς το σύνδεσμο Δήμων και Κοινοτήτων, υφίσταται δηλ.

και ως προς αυτό συγκεκριμένη οριοθέτηση. Επομένως το Εφετείο με το να δεχθεί ότι η κυρία παρέμβαση του αναιρεσείοντος είναι αόριστη λόγω μη αναφοράς των ρηθέντων στοιχείων, ενώ αυτή είναι πλήρως ορισμένη, υπέπεσε στην πλημμέλεια που προβλέπεται από το άρθρο 559 αριθμ. 14 και ο μοναδικός λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος.- Μετά ταύτα πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 8.374/2003 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 31 Μαρτίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 8 Ιουλίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ