Supreme Court adjourns appeal due to missing service of summons on guarantor under debt restructuring law.

Απόφαση 1711 / 2025 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1711/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αλεξάνδρα Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σωκράτη Πλαστήρα, Σταύρο Μάλαινο, Αντιγόνη Τζελέπη και Ερασμία Λιούλη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, την 1η Νοεμβρίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Α. Λ., για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΩΝ" (Τ.Π.κ.Δ.), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Ανδριανή Κατσαρού, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Χ. Μ. του Κ., κατοίκου ..., 2) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 3) ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "Τράπεζα Eurobank Ανώνυμη Εταιρεία" και δ.τ. "Eurobank" (πρώην "ΤΡΑΠΕΖΑ EUROBANK ERGASIAS AE"), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 4) τελούσας υπό ειδική εκκαθάριση ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΥΒΟΙΑΣ ΣΥΝ.ΠΕ", που εδρεύει στην Χαλκίδα και εκπροσωπείται νόμιμα και 5) Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, ως εκπροσώπου του Δημοσίου, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Διοικητή της και εν προκειμένω από τον Προϊστάμενο της ΔΟΥ Χαλκίδας, εκ των οποίων η 1η εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Σοφία Λιονάκη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, η 3η εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Γαρυφαλλιά Γιαννακούρου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, το 5ο εκπροσωπήθηκε από την Νικολέτα Παπαρούνη, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσε προτάσεις, ενώ οι 2η και 4η δεν παραστάθηκαν.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-12-2015 αίτηση της 1ης των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Χαλκίδας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 584/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 294/2020 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 22-12-2020 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Αντιγόνη Τζελέπη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο το αναιρεσείον και οι 1η, 3η και 5ο των αναιρεσιβλήτων όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Φέρεται προς συζήτηση η από 22-12-2020 (αριθμ. εκθ. καταθ.3463/23-12-2020) αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ.294/2-11-2020 απόφασης του, ως Εφετείου, δικάσαντος Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας, η οποία εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας των άρθρων 739 επ. ΚΠολΔ (με την οποία δικάζονται, σύμφωνα με το άρθρο 3 του Ν. 3869/2010, οι υποθέσεις για τη ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων). 2. Κατά το άρθρο 769 ΚΠολΔ, που ορίζει τους δικαιούμενους να ασκήσουν αναίρεση στη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, "αναίρεση έχουν δικαίωμα να ασκήσουν, και αν νίκησαν, ο αιτών, εκείνος κατά του οποίου στρέφεται η αίτηση, ο εκκαλών, ο εφεσίβλητος, εκείνοι που άσκησαν κύρια και πρόσθετη παρέμβαση και οι καθολικοί και ειδικοί διάδοχοί τους, καθώς και ο εισαγγελέας πρωτοδικών. Οι διατάξεις του άρθρου 762 εφαρμόζονται και εδώ". Ως προς την παθητική νομιμοποίηση, η ως άνω διάταξη, του άρθρου 769 του ΚΠολΔ, παραπέμπει στο άρθρο 762 του ΚΠολΔ, που ρυθμίζει την παθητική νομιμοποίηση της έφεσης κατά των αποφάσεων, οι οποίες εκδίδονται κατά την ειδική διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας.

Συνεπώς, η διάταξη αυτή, που ορίζει ότι "αν περισσότεροι έλαβαν μέρος στην πρωτόδικη δίκη, η έφεση που ασκεί ένας από αυτούς απευθύνεται κατά των άλλων ή των καθολικών διαδόχων ή των κληροδόχων τους" εφαρμόζεται και για την παθητική νομιμοποίηση της αναίρεσης κατά των αποφάσεων, που εκδίδονται κατά τη διαδικασία αυτή.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 748 παρ. 3 εδ.α'του ΚΠολΔ, η οποία εφαρμόζεται και στα ένδικα μέσα (άρθρο 760 εδ. α' του ΚΠολΔ), το δικαστήριο που είναι αρμόδιο να δικάσει το ένδικο μέσο, επομένως και την αναίρεση, κατά απόφασης που εκδίδεται κατά την εκούσια δικαιοδοσία, μπορεί να διατάξει την κλήτευση τρίτων που έχουν έννομο συμφέρον από τη δίκη, το οποίο μπορεί να στηρίζεται και στο γεγονός, ότι η ισχύς της απόφασης, που θα εκδοθεί στη δίκη αυτή, εκτείνεται και στις έννομες σχέσεις αυτού (τρίτου), οπότε εφαρμόζονται τα άρθρα 76, 77, 78 ΚΠολΔ για την αναγκαστική ομοδικία, ενόψει του ότι οι διατάξεις περί ομοδικίας του ΚΠολΔ εφαρμόζονται και στη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρο 741 του ΚΠολΔ).

Επομένως, το δικαστήριο, που είναι αρμόδιο να δικάσει το ένδικο μέσο, μπορεί, σύμφωνα με την ως άνω διάταξη του άρθρου 748 παρ. 3 ΚΠολΔ, να επιβάλει την κλήτευση και του διαδίκου κατά του οποίου δεν απευθύνεται το ένδικο μέσο της αναίρεσης και ο οποίος είχε λάβει μέρος είτε μόνον ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, είτε και στην κατ'έφεση δίκη.

Τούτο δικαιολογείται από το γεγονός ότι το άρθρο 748 παρ. 3 ΚΠολΔ, στο οποίο παραπέμπει το άρθρο 760 ΚΠολΔ, δεν καταλαμβάνει μόνο τους τρίτους που δεν κατέστησαν διάδικοι στη δίκη αλλά και τους διαδίκους που έλαβαν μέρος σ` αυτήν και κατά των οποίων δεν στρέφεται η αίτηση αναίρεσης. Για τον ίδιο λόγο, επί αίτησης αναίρεσης κατ` απόφασης που εκδόθηκε κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, αν η αίτηση αναίρεσης δεν απευθύνεται εναντίον όλων εκείνων, που έλαβαν μέρος στη δίκη, κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση, όπως επιβάλλεται από τη διάταξη του άρθρου 769 ΚΠολΔ σε συνδυασμό με το άρθρο 760 ΚΠολΔ, το δικαστήριο, που είναι αρμόδιο να δικάσει την αίτηση αναίρεσης, μπορεί, κατ` εφαρμογήν της παρεχόμενης σ` αυτό δυνατότητας από τη διάταξη του άρθρου 748 παρ. 3 ΚΠολΔ, να επιβάλει την κλήτευση τρίτων που έχουν έννομο συμφέρον από τη δίκη, να διατάξει την κλήτευση του διαδίκου που είχε λάβει μέρος στη δίκη κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση, κατά του οποίου δεν απευθύνεται η αίτηση αναίρεσης (ΟλΑΠ 6/1999, ΑΠ 1391/2024,ΑΠ 421/2023,ΑΠ 1487/2022, ΑΠ 1561/2022).

Εξάλλου, η έννοια του διαδίκου, όπως αυτή καθορίζεται στα πλαίσια της αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας, δεν προσαρμόζεται στη ρυθμιζόμενη από τα άρθρα 741-781 ΚΠολΔ διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, στην οποία δεν υπάρχει αντιδικία, αλλά μετέχουν στη διαδικασία αυτή οι ενδιαφερόμενοι για το ρυθμιστικό μέτρο, οι οποίοι αποκτούν την ιδιότητα του διαδίκου:

α) με την υποβολή της αίτησης για την εκδίκαση ορισμένης υπόθεσης της εκούσιας δικαιοδοσίας, β) με την κλήτευσή τους στη διαδικασία αυτή κατόπιν διαταγής του αρμοδίου δικαστηρίου (άρθρ. 748 παρ. 3 ΚΠολΔ), γ) με την άσκηση κύριας ή πρόσθετης παρέμβασης (άρθρ. 752 ΚΠολΔ), δ) με την προσεπίκλησή τους που γίνεται με πρωτοβουλία κάθε διαδίκου ή αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο (άρθρ. 753 ΚΠολΔ) (ΑΠ 1103/2005,ΑΠ 41/2003, σχετ.

ΑΠ 1040/2009). Στη ρύθμιση οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων, ο δεσμός που συνδέει τους πιστωτές του αιτούντος - οφειλέτη, ενόψει του ότι η ισχύς της απόφασης που θα εκδοθεί εκτείνεται σε όλους τους "μετέχοντες στη δίκη" πιστωτές, είναι αυτός της αναγκαστικής παθητικής ομοδικίας (άρθρο 76 παρ. 1 περ. β` του ΚΠολΔ, ΑΠ 1767/2024, ΑΠ 1098/2024, ΑΠ 273/2023, ΑΠ 128/2019, ΑΠ 1049/2017).

Με τη διάταξη, δε, του άρθρ. 5 παρ. 1 ν. 3869/2010, όπως ισχύει μετά το Ν. 4161/2013, θεσπίζεται, ως αναγκαίο στοιχείο της προδικασίας, το υποχρεωτικό της επίδοσης της αίτησης στον εγγυητή, παράλληλα με την επίδοση προς όλους τους πιστωτές. Με την επίδοση ο εγγυητής καθίσταται αυτοδικαίως διάδικος, εφόσον η επίδοση διατάσσεται από το νόμο κατ` άρθρ. 5 παρ. 1, και δεσμεύεται από την απόφαση.

Ο λόγος που οδήγησε το νομοθέτη να θεσπίσει το υποχρεωτικό της επίδοσης στον εγγυητή, ώστε να καταστεί διάδικος, είναι βασικά να ενημερωθεί για τις ενέργειες του πρωτοφειλέτη και να προστατεύσει τα συμφέροντά του, επιδιώκοντας να ενταχθεί και αυτός σε ρύθμιση με την υποβολή δικής του αίτησης, δοθέντος ότι τόσο ο εγγυητής όσο και ο συνοφειλέτης δεν καλύπτεται απ` αυτή του πρωτοφειλέτη, ενόψει και της ρύθμισης της διάταξης του αρθρ. 12 του νόμου, σύμφωνα με την οποία η απαλλαγή του οφειλέτη ενεργεί μόνο υποκειμενικά, και δεν συναπαλλάσσονται οι υπόλοιποι εις ολόκληρο συνοφειλέτες και εγγυητές, οι οποίοι εφόσον ικανοποιήσουν πλήρως τον πιστωτή στερούνται του δικαιώματος της αναγωγής κατά του απαλλαγέντα οφειλέτη.

Τέλος, στην εκούσια δικαιοδοσία - κατά την ορθότερη γνώμη - δεν εφαρμόζεται, όπως στην αμφισβητούμενη, η διάταξη του άρθρου 76 παράγραφος 1 εδάφιο τελευταίο του ΚΠολΔ, κατά την οποία "οι ομόδικοι που μετέχουν νόμιμα στη δίκη ή έχουν προσεπικληθεί, αν δεν παραστούν, θεωρούνται ότι αντιπροσωπεύονται από εκείνους που παρίστανται".

Και τούτο διότι η έκταση του επηρεασμού στις έννομες σχέσεις του αιτούντος και των άλλων ενδιαφερομένων είναι διάφορη. Ειδικά, στο Ν. 3869/2010 (Φ.Ε.Κ. Α` 130/2010) "Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων και άλλες διατάξεις", δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής η ανωτέρω διάταξη, για το λόγο ότι συντρέχουν αντίθετα συμφέροντα των πιστωτών (ΑΠ 1767/2024,ΑΠ 1487/2022, ΑΠ 757/2019).

3. Στην ερευνώμενη περίπτωση, από την παραδεκτή, κατ' άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση των σχετικών διαδικαστικών εγγράφων, προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την από 22-12-2015 αίτησή της ενώπιον του Ειρηνοδικείου Χαλκίδας, η αιτούσα και ήδη πρώτη αναιρεσίβλητη ζήτησε τη ρύθμιση των χρεών της με την υπαγωγή της στη διαδικασία του ν. 3869/2010 και την εξαίρεση της κύριας κατοικίας της από την εκποίηση.

Την αίτηση αυτή 1) απηύθυνε κατά πιστωτών της ήτοι α) της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Της ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε" β) της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ EFG EUROBANK ERGASIAS ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, γ) της τελούσας υπό εκκαθάριση ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΥΒΟΙΑΣ ΣΥΝ.

ΠΕ(ΥΠΟ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ", δ) του ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΩΝ", ε)του Ελληνικού Δημοσίου 2) κοινοποίησε στην εγγυήτρια Ι. Μ. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την υπ' αριθμ.584/2017 απόφασή του, αφού δίκασε την ως άνω αίτηση αντιμωλία του τέταρτου και πέμπτου των καθ'ών και ερήμην των λοιπών διαδίκων, δέχθηκε εν μέρει την αίτηση, ρύθμισε τα χρέη της αιτούσας, κατά τα αναλυτικά αναφερόμενα στο διατακτικό της, και εξαίρεσε από την εκποίηση το σύνολο των ακινήτων αυτής, μεταξύ των οποίων και την κύρια κατοικία της.

Την απόφαση αυτή προσέβαλε τόσο το τέταρτο των καθ'ών η αίτηση και ήδη αναιρεσείον ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΩΝ", όσο και το πέμπτο των καθ'ών η αίτηση Ελληνικό Δημόσιο με τις από 20-11-2017 (αριθμ. εκθ. καταθ.4948/2017) και από 23-7-2018 (αριθμ. εκθ. καταθ. 3889/2018) εφέσεις τους, αντίστοιχα, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας, το οποίο με την υπ.

αριθμ.294/2020 απόφασή του, αφού συνεκδίκασε τις ως άνω εφέσεις ερήμην των κάτωθι εφεσίβλητων: 1) της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "EUROBANK ERGASIAS A.E" ως καθολικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΤΑΧΥΔΡΟΜΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ" και ήδη τρίτης αναιρεσίβλητης, 2) της τελούσας υπό εκκαθάριση ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΕΥΒΟΙΑΣ ΣΥΝ.

ΠΕ(ΥΠΟ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ" και ήδη τέταρτης αναιρεσίβλητης και ερήμην της Ι. Μ., στην οποία είχαν κοινοποιηθεί οι εκδικασθείσες εφέσεις, απέρριψε τυπικά την έφεση του Ελληνικού Δημοσίου, δέχτηκε τυπικά την έφεση του ήδη αναιρεσείοντος και την απέρριψε κατ'ουσίαν. Κατά της απόφασης αυτής ασκεί αναίρεση το ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΩΝ".

Η ένδικη αίτηση αναίρεσης προσδιορίστηκε, σύμφωνα με τα οριζόμενα στη διάταξη του άρθρου 568 παρ. 2, 3 και 4 του ΚΠολΔ, να συζητηθεί κατά τη δικάσιμο της 27-1-2023 οπότε, μετά από αίτημα που υπέβαλε η πρώτη αναιρεσίβλητη Χ. Μ., αναβλήθηκε, για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (1-11-2024). Το αναιρεσείον, δεν επικαλείται ούτε αποδεικνύει, ότι αντίγραφο της αίτησης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αρχική δικάσιμο της 27-1-2023 επιδόθηκε στην εγγυήτρια Ι.

Μ., ούτε άλλωστε η τελευταία παραστάθηκε αυτοβούλως κατά την εκφώνηση και συζήτηση της ένδικης αίτησης από το οικείο πινάκιο, τόσο κατά την αρχική δικάσιμο της 27-1-2023 όσο και κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (1-11-2024). Ωστόσο, ενόψει του ότι η Ι. Μ. κατέστη διάδικος σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 5 ν.3869/2010, πρέπει να αναβληθεί η κρίση του δικαστηρίου επί της αίτησης αναίρεσης και να διαταχθεί με επιμέλεια του επιμελέστερου των διαδίκων κατά τη νέα συζήτηση της υπόθεσης, η κλήτευσή της, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναβάλλει την έκδοση οριστικής απόφασης επί της από 22-12-2020 (αριθμ. εκθ. καταθ. 3463/23-12-2020) αίτησης αναίρεσης κατά της υπ' αριθμ. 294/2020 τελεσίδικης απόφασης του, ως Εφετείου, δικάσαντος Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας.

Διατάσσει την κλήτευση, με επιμέλεια του επιμελέστερου των διαδίκων, της Ι. Μ. του Ι.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 18 Σεπτεμβρίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 6 Οκτωβρίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ