Supreme Court allows revocation of gift due to breach of care condition despite missing written terms.

Απόφαση 1711 / 2006 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1711/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Νικόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Καπερώνη, Σταύρο Γαβαλά, Ιωάννη Ιωαννίδη και Μίμη Γραμματικούδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Σεπτεμβρίου 2006, με την παρουσία και της γραμματέως Γραμματικής Κονταξή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ...., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεράσιμο Απέργη.

Του αναιρεσίβλητου:...., που δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-9-2002 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Πλωμαρίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 15/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 158/2004 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 21-1-2005 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Ιωαννίδης ανέγνωσε την από 11-9-2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

ΕΠΕΙΔΗ όπως προκύπτει από την προσκομιζόμενη έκθεση επιδόσεως με αριθμό 00836/29.3.06 του δικαστικού επιμελητού Μυτιλήνης Γρηγορίου Φωτεινού, αντίγραφο της κρινομένης αιτήσεως αναιρέσεως, με την πάνω σ΄αυτό πράξη ορισμού της προκειμένης δικασίμου και κλήση για συζήτηση κατ΄ αυτήν επιδόθηκε με επίσπευση της αναιρεσείουσας νομοτύπως και εμπροθέσμως στον αναιρεσίβλητο, ο οποίος δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από την σειρά του οικείου πινακίου, ούτε κατέθεσε δήλωση κατ΄ άρθρο 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Συνεπώς πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση σαν να ήταν ο διάδικος αυτός παρών (άρθρο 576 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.). ΕΠΕΙΔΗ κατά το άρθρο 560 αρ.1 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται μόνον αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, ο κανόνας δε δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί ενώ δεν έπρεπε καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (Ολ.ΑΠ 36/1988).

Περαιτέρω κατά μεν το άρθρο 505 ΑΚ ο δωρητής δικαιούται να ανακαλέσει τη δωρεά αν ο δωρεοδόχος φάνηκε με βαρύ του παράπτωμα αχάριστος απέναντι στο δωρητή ή στο σύζυγο ή σε στενό συγγενή του, ιδίως αν αθέτησε την υποχρέωσή του, νόμιμη ή συμβατική, να διαθρέψει τον δωρητή, κατά δε το άρθρο 507 ίδιου Κώδικα ο δωρητής ή ο κληρονόμος του έχει δικαίωμα να ανακαλέσει τη δωρεά, αν ο δωρεοδόχος παραλείπει υπαίτια να εκτελέσει τον τρόπο υπό τον οποίον έγινε η δωρεά, τέτοιος δε μπορεί να είναι και η παροχή διατροφής προς τον δωρητή, από τον δωρεοδόχο.

Εξάλλου κατά το άρθρο 498 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ. για τη σύσταση δωρεάς ακινήτου απαιτείται συμβολαιογραφικό έγγραφο και για την μεταβίβαση της κυριότητας τούτου μεταγραφή. Τέλος στη δωρεά υπό τρόπο, στο συμβολαιογραφικό τύπο υποβάλλεται και η πρόσθετη υποχρέωση (όρος) που υπό την μορφή του τρόπου βαρύνει τον δωρεοδόχο.

Στην προκειμένη περίπτωση το ως Εφετείο δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο Μυτιλήνης, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, δέχθηκε τα ακόλουθα κρίσιμα πραγματικά περιστατικά: Με το υπ΄ αρ. 2843/1989 δωρητήριο συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Πλωμαρίου Ξενοφώντα Σάββα, που νόμιμα έχει μεταγραφεί, ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος, δώρησε στην εναγομένη αδελφή του (αναιρεσείουσα) την ψιλή κυριότητα μιας διώροφης οικίας, στην συνοικία ....., ως αυτή στην αγωγή και στην απόφαση ειδικότερα περιγράφεται.

Η ανωτέρω δωρεά έγινε όταν ο ενάγων εμφάνισε κάποιο πρόβλημα στα μάτια του και με τον όρο, η εναγομένη - αναιρεσείουσα να τον περιποιείται και να τον περιθάλπει όταν ο ίδιος θα αδυνατούσε να φροντίζει τον εαυτό του λόγω του ανωτέρω προβλήματος της υγείας του καθώς και λόγω του επερχομένου ήδη γήρατός του, αφού ήδη κατά το χρόνο κατάρτισης του προαναφερομένου συμβολαίου αυτός ήταν 66 ετών.

Είναι βέβαια αληθές ότι ο ανωτέρω όρος (τρόπος) δεν περιελήφθη στο καταρτιθέν μεταξύ τους δωρητήριο συμβόλαιο, το γεγονός όμως ότι η δωρεά της ψιλής κυριότητας της προαναφερομένης οικίας προς την εναγομένη έγινε με τον ανωτέρω όρο (τρόπο) αποδεικνύεται από όσα ο ίδιος ο ενάγων κατέθεσε εξεταζόμενος ανωμοτί ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου και επιβεβαιώνεται πλήρως από τη μεταγενέστερη της κατάρτισης του συμβολαίου συμπεριφορά της εναγομένης.

Τα δύο τελευταία έτη πριν από την άσκηση της αγωγής η εναγομένη άρχισε να αδιαφορεί για το πρόσωπο του ενάγοντος, ενώ στις εκκλήσεις του για την παροχή εκ μέρους της κάποιας υλικής συμπαράστασης, δεδομένου ότι η σύνταξή του δεν του επαρκούσε για την αντιμετώπιση των ήδη αυξημένων αναγκών του, που συνεπάγονταν το προχωρημένο της ηλικίας του (διήνυε ήδη το 80ον έτος της ηλικίας του) αυτή του συνέστησε να προσφύγει σε κάποιο γηροκομείο αρνούμενη είτε να τον συνδράμει οικονομικά, είτε να τον δεχθεί στην οικία της στην Αθήνα και να διαμένει διαρκώς μαζί του προσφέροντάς του η ίδια τη φροντίδα που απαιτούσε η κατάσταση της υγείας του.

Με την συμπεριφορά της αυτή η εναγομένη παραβίασε υπαίτια τον όρο (τρόπο) της δωρεάς για περιποίηση και περίθαλψη του ενάγοντος αδελφού της και ως εκ τούτου η ανάκληση της δωρεάς, η οποία έλαβε χώρα εκ μέρους του ενάγοντος ήταν νόμιμη. Ακολούθως το ως Εφετείο δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο Μυτιλήνης, κατά παραδοχή ως βασίμου της έφεσης του ενάγοντος, εξαφάνισε την εκκαλουμένη απόφαση, με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή ως αβάσιμη στην ουσία της και κατά παραδοχή της αγωγής καταδίκασε την εναγομένη σε δήλωση βουλήσεως μεταβίβασης της επίδικης οικίας, με την κατάρτιση σχετικού συμβολαιογραφικού εγγράφου.

Με το να δεχθεί όμως το ως Εφετείο δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο Μυτιλήνης νόμιμη την αγωγή και εντεύθεν έγκυρη την ανάκληση της άνω δωρεάς, παρότι ο ως άνω όρος (τρόπος) δεν υποβλήθηκε στον συμβολαιογραφικό τύπο (δεν περιελήφθηκε στο περιεχόμενο του εν λόγω δωρητηρίου συμβολαίου) παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 498, 503 και 507 Α.Κ.

και κατέστησε αναιρετέα την απόφασή του κατά το βάσιμο περί τούτου από το άρθρο 560 παρ.1α Κ.Πολ.Δ. πρώτο λόγο αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 158/2004 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Πρωτοδικείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα, τα οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Οκτωβρίου 2006.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, την 1η Νοεμβρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ