170/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 170 / 2012 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 170/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο, Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Εμμανουήλ Κλαδογένη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 26 Σεπτεμβρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Α. Κ. του Α., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Πελάγιο Σταυρίδη.

Του αναιρεσιβλήτου: Γ. Τ. του Α., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-3-1999 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 22275/2000 του ίδιου Δικαστηρίου και 1496/2007 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 19-11-2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Εμμανουήλ Κλαδογένης ανέγνωσε την από 5-3-2009 έκθεση του ήδη προαχθέντος σε Αντιπρόεδρο Αθανασίου Κουτρομάνου, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο πρώτος αναιρετικός λόγος και να απορριφθεί ο δεύτερος.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από την υπ'αριθμ. 12166/27-4-2009 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Θεσ/κης ..., την οποία επικαλείται και προσκομίζει η επισπεύδουσα την συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως αναιρεσείουσα, ακριβές αντίγραφο της κρινομένης από 19-11-2007 αιτήσεως για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1496/2007 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών, περιέχον πράξη καταθέσεως δικογράφου και ορισμού δικασίμου ως και κλήση προς συζήτηση της αναιρέσεως κατά την αρχικώς ορισθείσαν δικάσιμον της 16-3-2009, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στον αναιρεσίβλητο. Ομοίως, από την υπ' αριθμ. 12935/3-3-2011 έκθεση επιδόσεως του ιδίου ως άνω δικαστικού επιμελητού προκύπτει, ότι ύστερα από ματαίωση της συζητήσεως της υποθέσεως κατά την μετ' αναβολήν ορισθείσαν δικάσιμον της 27-9-2010, αντίγραφο της από 3-11-2010 κλήσεως της αναιρεσειούσης, η οποία επαναφέρει την υπόθεση προς συζήτηση, περιέχον πράξη ορισμού δικασίμου ως και κλήση προς συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως κατά την παρούσαν δικάσιμον της 26-9-2011, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στον αναιρεσίβλητο, ο οποίος κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από την σειρά του πινακίου δεν εμφανίσθηκε, ούτε κατέθεσε δήλωση σύμφωνα με το άρθρο 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. Επομένως, πρέπει να συζητηθεί η υπόθεση σαν να ήσαν παρόντες οι διάδικοι, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 576 παρ. 12 Κ.Πολ.Δ.

Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339 και 349 Κ.Πολ.Δ.προκύπτει ότι το δικαστήριο για να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση συνεκτιμά ελεύθερα όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και προσκομίζουν νόμιμα οι διάδικοι για την απόδειξη των ισχυρισμών τους. Και έχει μεν υποχρέωση το δικαστήριο να αιτιολογήσει την απόφαση του, ν' αναφέρει δηλαδή τους λόγους που το οδήγησαν στο σχηματισμό της δικανικής του πεποίθησης, όχι όμως και να κάμει ειδική μνεία καθενός από τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι για άμεση ή έμμεση απόδειξη. Αν όμως από το όλο περιεχόμενο της απόφασης δεν καθίσταται απολύτως βέβαιο ότι για το σχηματισμό της δικανικής πεποίθησης του δικαστηρίου επί ενός ουσιώδους ζητήματος δεν λήφθηκαν υπόψη, ούτε συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα, που με επίκληση, προσκομίσθηκαν, τότε ιδρύεται ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 11 Κ.Πολ.Δ..

Στην προκειμένη περίπτωση, επί της αγωγής της αναιρεσειούσης, με την οποία αυτή, στρεφόμενη κατά του μη όντος στο παρόν στάδιο διαδίκου Ι. Κ. και του αναιρεσίβλητου και ισχυριζομένη ότι αμφότεροι ετέλεσαν εις βάρος της αδικοπραξίαν, ζητεί αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση, το Εφετείο δέχθηκε τα εξής: "Ο εναγόμενος στις 18 Ιανουαρίου 1996, ως αντιδήμαρχος τότε του Δήμου Πυλαίας Θεσσαλονίκης, έχοντας αρμοδιότητα να εκδίδει δημόσια έγγραφα, και να βεβαιώνει το γνήσιο της υπογραφής φυσικών προσώπων, θεώρησε το γνήσιο της υπογραφής της ενάγουσας κάτω από μία υπεύθυνη δήλωση του Ν. 1599/1986, της οποίας το περιεχόμενο συμπλήρωσε κατά πάσα πιθανότητα ο μη διάδικος πρώην γαμβρός της (σύζυγος της κόρης της Α., συζύγου τότε του Ι. Κ.), Ι. Κ. του Δ., κάτοικος τότε Πυλαίας και την προσκόμισε σ' αυτόν (εναγόμενο) προκειμένου, με την ως άνω ιδιότητα του, να βεβαιώσει το γνήσιο της υπογραφής της, με σκοπό αυτός (ο Ι. Κ.) να τη χρησιμοποιήσει στην Αγροτική Τράπεζα για να προβεί σε ανάληψη ποσού 1.000.000 δραχμών από κοινό λογαριασμό, που τηρούσε η ενάγουσα με την ανήλικη τότε εγγονής και κόρη του, Α. Κ., τον οποίο είχε ανοίξει η ενάγουσα καταθέτοντας αποκλειστικά δικά της χρήματα. Η εν λόγω υπεύθυνη δήλωση, περιέχει τα στοιχεία ταυτότητας της ενάγουσας και έχει ως περιεχόμενο τα εξής: "Εξουσιοδοτώ τον Κ. Ι. όπως εισπράξει για λογαριασμό μου από την Αγροτική Τράπεζα από ,τον κ. λογαριασμό Κ. Α. του Ι., ..., το ποσό του 1.000.000 δραχμών -ένα εκατομμύριο δραχμές" και κάτω από το κείμενο αυτό, Πυλαία 18-1-1996". Ο εναγόμενος προέβη στη θεώρηση της υπάρχουσας στην ως άνω υπεύθυνη δήλωση, υπογραφής, της αναφερομένης στη δήλωση βάσει των αναγραφομένων στοιχείων ταυτότητας, Α. Κ. του Α. (δηλαδή της ενάγουσας), θέσας την ένδειξη ΕΘΕΩΡΗΘΗ, με την υπογραφή του και την ιδιότητα του (του αντιδημάρχου) καθώς και τη σφραγίδα του Δημάρχου Πυλαίας ως νόμιμα αντικαθιστών αυτόν (βλ. αντίγραφο της επίμαχης υπεύθυνης δήλωσης), ο δε Κ. χρησιμοποίησε αυτήν, αυθημερόν στην ως άνω -Τράπεζα (υποκ/μα περιοχής ...), και πραγματοποίησε ανάληψη ποσού 1.000.000 δραχμών, αφού την επέδειξε στους αρμοδίους υπαλλήλους της. για να αποδείξει την εξουσιοδότηση που του χορήγησε η δικαιούχος του λογαριασμού προς είσπραξη του αναφερομένου σ αυτήν άνω χρηματικού ποσού. Από τα ως άνω περιστατικά, όσα αφορούν τον εναγόμενο, ήτοι η προσκομιδή της υπεύθυνης δήλωσης, ενώπιον του, της θεώρησης του γνησίου της υπογραφής της ενάγουσας, η ανάληψη του παραπάνω χρηματικού ποσού υπό του Ι. Κ., συνομολογούνται υπ' αυτού πλην όμως ο εναγόμενος ισχυρίζεται ότι η θεώρηση του γνησίου της υπογραφής της ενάγουσας έγινε νόμιμα με την παρουσία της κατά την ημέρα εκείνη (18-1-1996) στο Δημαρχείο Πυλαίας, αφού ελέγχθηκαν τα στοιχεία της ταυτότητας της από τους υπαλλήλους του Δήμου Πυλαίας και ως εκ τούτου ουδέν ψευδές γεγονός βεβαίωσε υπό την ως άνω ιδιότητα του, με τη θεώρηση του γνησίου της υπογραφής της. Ειδικότερα ισχυρίστηκε ότι την ημέρα εκείνη πήγε ο Ι. Κ. στο Δημαρχείο συνοδευόμενος από δύο γυναίκες, εκ των οποίων η μία ήταν η πεθερά του, δηλαδή η ενάγουσα, την οποία γνώριζε (ο εναγόμενος) .ως δημότισσα του Δήμου Πυλαίας". Η αναιρεσείουσα, για να αποδείξει τον περιεχόμενο στην αγωγή της ισχυρισμό, περί πλαστογραφήσεως της υπογραφής της προκειμένου να επιτευχθεί η εν αγνοία της ανάληψη ποσού 1.000.000 δρχ. από τον τραπεζικό λογαριασμό της, επικαλέσθηκε και προσκόμισε στο δικαστήριο δύο γνωμοδοτήσεις ειδικών γραφολόγων, για τις οποίες στην απόφαση του Εφετείου διαλαμβάνονται τα εξής: "Σε ό,τι αφορά τις προσκομισθείσες γνωμοδοτήσεις των γραφολόγων Γ. Μ., και Π. Τ., που συντάχθηκαν με εντολή της, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν ως αποδεικτικά μέσα στην δίκη αυτή, σύμφωνα με τις οποίες η υπογραφή της στο ως άνω επίμαχο έγγραφο, (υπεύθυνη δήλωση) είναι πλαστή, εκτιμώνται ελεύθερα υπό του δικαστηρίου, σε συνδυασμό με τα λοιπά ενώπιον του προσκομισθέντα αποδεικτικά μέσα, ως έγγραφα, καθότι δεν αποτελούν αποδεικτικά μέσα εκ των υπό του ΚΠολΔ προβλεπομένων, ούτε, συνιστούν πραγματογνωμοσύνη, αλλ' αποτελούν έγγραφες γνωμοδοτήσεις προσώπων με ειδικές γνώσεις, τυγχάνουσες ξεχωριστής ρύθμισης (άρθρο 390 του ΚΠολΔ) και ως εκ τούτου δεν είναι δεσμευτικές για το δικαστήριο, ούτε απαιτείται ιδιαίτερη μνημόνευσή τους ότι τις έχει λάβει υπόψη". Από τις σκέψεις αυτές του Εφετείου, σε συνδυασμό προς το γεγονός ότι δεν παρέχεται καμία εξήγηση περί της αιτίας για την οποίαν η αναιρεσείουσα, προκειμένου να προβεί σε ανάληψη χρημάτων για να τα δώσει στον γαμβρό της, δεν επήγε μαζί του για τον σκοπό αυτόν στην Τράπεζα, αλλά προτίμησε να πράξει τούτο με περισσότερες ενέργειες, ήτοι με σύνταξη εξουσιοδοτήσεως προς εκείνον και θεώρηση του γνησίου της υπογραφής της στο Δημαρχείο, καθίσταται αμφίβολο εάν και πώς αξιολόγησε το Εφετείο αποδεικτικώς τις ως άνω δύο γνωμοδοτήσεις των γραφολόγων, οι οποίοι φέρονται να βεβαιώνουν, ότι η αποδιδόμενη στην αναιρεσείουσα υπογραφή είναι πλαστή. Επομένως, πρέπει κατά παραδοχήν των περί τούτου από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ αιτιάσεων, οι οποίες προβάλλονται με τον πρώτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρον 580 και 9 Κ.ΠολΔ), παρελκούσης ως εκ τούτου της ερεύνης του δευτέρου λόγου αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1496/2007 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές πλην εκείνων οι οποίοι εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσειούσης από τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 15 Νοεμβρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 31 Ιανουαρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ