1708/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1708 / 2017 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1708/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντώνιο Ζευγώλη, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Γεώργιο Κοντό και Αβροκόμη Θούα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 12 Δεκεμβρίου 2016, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ομόρρυθμης εταιρίας με την επωνυμία "...." και το διακριτικό τίτλο "... Ο.Ε.", η οποία εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, εκπροσωπήθηκε δε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ανδρέα Γούναρη.

Της αναιρεσίβλητης: Β. συζύγου Α. Κ., το γένος Τ. και Α. Σ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ξενοφώντα Νικολάου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-2-2012 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πατρών.

Εκδόθηκε η απόφαση 107/2014 του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 18-7-2014 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωσήφ Τσαλαγανίδης ανέγνωσε την από 17-11-2016 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθούν όλοι οι λόγοι της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 399 ΑΚ, αν στη σύμβαση συνομολογήθηκε ότι ο οφειλέτης που δεν εκπληρώνει την υποχρέωσή του εκπίπτει από τα συμβατικά του δικαιώματα, θεωρείται ότι ο δανειστής επιφύλαξε για την περίπτωση αυτή δικαίωμα υπαναχώρησης. Η παραπάνω διάταξη περιλαμβάνει ερμηνευτικό κανόνα, σύμφωνα με τον οποίο η συνομολόγηση ρήτρας εκπτώσεως, σε περίπτωση που ο οφειλέτης δεν εκπληρώνει την υποχρέωσή του από τη σύμβαση, λογίζεται ως επιφύλαξη δικαιώματος υπαναχώρησης, επί της οποίας έχουν εφαρμογή οι διατάξεις των άρθρων 389 έως 397 ΑΚ.

Ως μη εκπλήρωση της σύμβασης από τον οφειλέτη νοείται, κατά τη γενική θεωρία περί μη εκπληρώσεως της σύμβασης, είτε η αδυναμία παροχής (άρθρα 335-336 ΑΚ), είτε η καθυστέρηση εκπληρώσεως, που όταν ευθύνεται γι’ αυτήν ο οφειλέτης αποτελεί υπερημερία αυτού (άρθρο 340 ΑΚ), είτε τέλος η πλημμελής εκπλήρωση. Η υπαναχώρηση χωρεί με δικαιοπλαστική δήλωση αυτού που έχει το δικαίωμα προς τον άλλο (άρθρο 390 ΑΚ), εκτός της περίπτωσης της ρητής συνομολόγησης ρήτρας αυτόματης έκπτωσης, με την ενέργεια της οποίας η σύμβαση διαλύεται ενοχικώς, αυτοδικαίως και αναδρομικώς και όταν επέλθει αποσβέννυνται, κατ’ άρθρο 389 ΑΚ, οι υποχρεώσεις για παροχή που πηγάζουν από τη σύμβαση και οι συμβαλλόμενοι έχουν αμοιβαία υποχρέωση να αποδώσουν τις παροχές που έλαβαν σύμφωνα με τις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό.

Λόγω του ενδοτικού χαρακτήρα της διάταξης, οι αντισυμβαλλόμενοι μπορούν να συμφωνήσουν και να προσδώσουν και άλλες συνέπειες στην υπαναχώρηση. Το αν για την άσκηση του δικαιώματος της υπαναχώρησης απαιτείται η μη εκπλήρωση να οφείλεται σε υπαιτιότητα του οφειλέτη είναι ζήτημα ερμηνείας της συμβάσεως, εν αμφιβολία δε, κατά τον ερμηνευτικό κανόνα του άρθρου 397 ΑΚ, η υπαιτιότητα του οφειλέτη αποτελεί προϋπόθεση της υπαναχώρησης.

Την έλλειψη της υποκειμενικής προϋποθέσεως της ευθύνης του πρέπει, σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις των άρθρων 336, 342 και 363 ΑΚ, να επικαλεστεί και αποδείξει ο οφειλέτης, όπως άλλωστε συμβαίνει και στην περίπτωση της νόμιμης υπαναχώρησης σε περίπτωση υπερημερίας, που επέρχεται κατ’ άρθρο 341 παρ. 1 ΑΚ, και με την παρέλευση της δήλης ημέρας που συμφωνήθηκε, κατά την οποία ο οφειλέτης καταλύει τις στηριζόμενες στην υπερημερία του απαιτήσεις του δανειστή με την ένσταση ότι η καθυστέρηση της παροχής του οφείλεται σε γεγονός για το οποίο δεν έχει ευθύνη.

Η έλλειψη πταίσματος δεν είναι λόγος άρσεως της υπερημερίας, αλλά λόγος μη επελεύσεώς της (ΑΠ 192/2006). Περαιτέρω, οι ερμηνευτικοί κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, οι οποίοι ορίζουν αφενός μεν ότι κατά την ερμηνεία της δηλώσεως βουλήσεως αναζητείται η αληθινή βούληση χωρίς προσήλωση στις λέξεις, αφετέρου δε ότι οι συμβάσεις ερμηνεύονται όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη, εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση κατά την οποία υπάρχει κενό στη δικαιοπραξία ή γεννιέται αμφιβολία για τη δήλωση βουλήσεως.

Μέσα από την εφαρμογή των διατάξεων αυτών θα ανευρεθεί και θα κατανοηθεί το πραγματικό περιεχόμενο μιας δικαιοπραξίας, κατά τρόπο ώστε τούτο να ανταποκρίνεται στην πραγματική θέληση των δικαιοπρακτούντων. Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών.

Η προσφυγή στις διατάξεις αυτές προϋποθέτει την ύπαρξη κενού ή ασάφειας στη δικαιοπραξία, που διαπιστώνεται ανελέγκτως από το δικαστήριο της ουσίας, έστω και έμμεσα, οπότε, σε περίπτωση μη αναζήτησης του αληθινού περιεχομένου της δικαιοπραξίας βάσει των διατάξεων αυτών, ιδρύεται ο ως άνω λόγος αναίρεσης.

Ο ίδιος λόγος επίσης ιδρύεται και όταν με τη δοθείσα ερμηνεία παραβιάζονται οι αρχές της καλής πίστεως και των συναλλακτικών ηθών, ως κριτηρίων συμπεριφοράς που επιβάλλονται στις συναλλαγές κατά την κρίση χρηστού και εχέφρονος ανθρώπου, όταν, δηλαδή, το ερμηνευτικό πόρισμα δεν είναι σύμφωνο προς την καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη.

Για τη διαμόρφωση της σχετικής κρίσης, το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα των μερών και ιδίως εκείνου, την ιδιαίτερη προστασία του οποίου επιδιώκει ο ερμηνευόμενος όρος, το δικαιοπρακτικό σκοπό, τις συνήθειες και τις άλλες συνθήκες, υπό τις οποίες έγιναν οι δηλώσεις βουλήσεως, τη φύση της σύμβασης, τις διαπραγματεύσεις και την προηγούμενη συμπεριφορά των μερών.

Στην προκειμένη περίπτωση, η ενάγουσα, ήδη αναιρεσίβλητη, με την ένδικη αγωγή της ζητούσε να αναγνωρισθεί ότι η από 20-2-2012 εξώδικη δήλωσή της, με την οποία άσκησε αυτή το δικαίωμα νόμιμης υπαναχωρήσεως από την καταρτισθείσα μεταξύ των διαδίκων εργολαβική σύμβαση ανεγέρσεως συγκροτήματος κατοικιών με το σύστημα της αντιπαροχής λόγω μη εμπρόθεσμης παραδόσεως του έργου, επέφερε τη λύση της μεταξύ των διαδίκων συμβάσεως.

Η εναγομένη, ήδη αναιρεσείουσα, προς αντίκρουση της αγωγής, ισχυρίσθηκε ότι έχει υπάρξει αναστολή των προθεσμιών παράδοσης των ιδιοκτησιών που θα περιέρχονταν ως αντιπαροχή στην αναιρεσίβλητη, λόγω αδικαιολόγητης αρνήσεως της τελευταίας να συμπράξει στην κατάρτιση της πράξεως σύστασης θέσεων στάθμευσης και κάθετης ιδιοκτησίας.

Υπό τα ως άνω πραγματικά περιστατικά, ισχυρίζεται ότι δεν περιήλθε σε υπερημερία, ότι συνεπώς ακύρως κηρύχθηκε έκπτωτη και συνεπεία της έκπτωσης αποβλήθηκε από το έργο. Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, όπως προκύπτει απ’ αυτήν, δέχθηκε ανελέγκτως εκ των αποδείξεων τα εξής: "Η ενάγουσα είναι αποκλειστική κυρία ενός οικοπέδου, με την επ’ αυτού υφιστάμενη διώροφη οικοδομή, έκτασης ... 1.103,50 τ.μ. ...

Στις 13-3-2007 η ενάγουσα συμφώνησε με την εναγομένη εταιρεία ... δυνάμει ... προσυμφώνου μεταβίβασης εξ αδιαιρέτου ποσοστών οικοπέδου και εργολαβικού ανέγερσης συγκροτήματος κατοικιών με το σύστημα της αντιπαροχής, ... δυνάμει της οποίας η τελευταία αναλάμβανε, ως εργολάβος, την υποχρέωση με δικά της έξοδα να κατασκευάσει επί του ως άνω οικοπέδου, πέραν της ήδη υπάρχουσας εκεί διώροφης οικίας, ένα συγκρότημα τεσσάρων διώροφων κατοικιών, οι οποίες θα διέπονταν από τις διατάξεις του ν.δ/τος 1024/1971 περί κάθετης ιδιοκτησίας, με το σύστημα της αντιπαροχής.

Συγκεκριμένα, συμφωνήθηκε, με τη σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας, να παρακρατήσει η ενάγουσα το ποσοστό 550/1000 εξ αδιαιρέτου επί του οικοπέδου της, μαζί με τις αντιστοιχούσες στο ποσοστό αυτό αυτοτελείς ιδιοκτησίες, δηλαδή της υπάρχουσας και της μέλλουσας να κατασκευασθεί με στοιχεία Μ1 αυτοτελούς ιδιοκτησίας. ...

Περαιτέρω, με το ίδιο συμβολαιογραφικό έγγραφο, τα συμβαλλόμενα μέρη, μεταξύ άλλων, συνομολόγησαν και τις ακόλουθες ... ρυθμίσεις: α) Οι ... εργασίες εκσκαφής θεμελίωσης ... πρέπει να αρχίσουν το αργότερο μέσα σε διάστημα 2 μηνών από την έκδοση της άδειας ανοικοδόμησης ... β) Η εναγομένη είναι υποχρεωμένη να κατασκευάσει και να παραδώσει στην ενάγουσα την ...

αυτοτελή ιδιοκτησία με στοιχεία Μ1, κατάλληλη για χρήση ... μέσα σε προθεσμία 2 ετών από την έναρξη των οικοδομικών εργασιών ... Αν καθυστερήσει η παράδοση της αντιπαροχής πέρα της ανωτέρω προθεσμίας (24 + 2 = 26 μήνες), η εναγομένη είναι υποχρεωμένη να καταβάλει για χρονικό διάστημα 6 μηνών από την έναρξη της καθυστέρησης, ως ποινική ρήτρα, στην ενάγουσα το ποσό των 8 ευρώ μηνιαίως για κάθε τετραγωνικό μέτρο της οφειλόμενης αντιπαροχής.

Μετά την πάροδο του εξαμήνου ... η ενάγουσα θα έχει το δικαίωμα ή να εξακολουθήσει να εισπράττει την ως άνω συμφωνηθείσα ποινική ρήτρα ή να κηρύξει έκπτωτη την εναγομένη ... γ) Οι προθεσμίες του άρθρου 9 αναστέλλονται μόνο στις παρακάτω περιπτώσεις 1) ... 2) όταν η καθυστέρηση οφείλεται σε υπαιτιότητα της ενάγουσας, που επηρεάζει την πρόοδο του έργου και σαν τέτοια θεωρείται η αδικαιολόγητη άρνηση αυτής για τη μεταβίβαση των ποσοστών του οικοπέδου για τόσο χρόνο όσο θα διαρκέσει αυτή ...

δ) Αν η παράδοση της αντιπαροχής της ενάγουσας - οικοπεδούχου υπερβεί τους 24 μήνες, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 9, η τελευταία θα μπορεί να κηρύξει έκπτωτη την εναγομένη με την κοινοποίηση προς αυτήν σχετικής εξώδικης δήλωσης - καταγγελίας. ... στ) Κάθε παράβαση των όρων του ... συμβολαιογραφικού προσυμφώνου από οποιονδήποτε των συμβαλλομένων δίνει το δικαίωμα στο άλλο μέρος να αρνείται την εκπλήρωση των υποχρεώσεών του μέχρι τη συμμόρφωση του παραβάτη, σύμφωνα με το άρθρο 374 ΑΚ (άρθρο 27 του συμφωνητικού).

ζ) Η οικοπεδούχος - ενάγουσα αναλαμβάνει ρητά με το άνω προσύμφωνο την υποχρέωση, όπως, όταν την προσκαλέσει εγγράφως η εργολήπτρια - εναγομένη, εμφανιστεί σε συμβολαιογράφο και υπογράψει πράξη σύστασης διηρημένης ιδιοκτησίας (άρθρο 32 του συμφωνητικού). ... Μέχρι το Μάιο του 2008 η εναγομένη προέβη στο οικόπεδο της ενάγουσας στις αναγκαίες εργασίες εκσκαφής, θεμελίωσης και σκυροδέτησης, έχοντας κατασκευάσει μάλιστα και την τοιχοποιία της αντιπαροχής αυτής ...

αλλά και το σκελετό των τριών λοιπών ιδιοκτησιών, επιδεικνύοντας ... ικανοποιητική συμμόρφωση σε σχέση με το συμφωνηθέν χρονοδιάγραμμα παραδόσεως του έργου. ... Όμως η συνεργασία των διαδίκων ... είχε ήδη από το Μάρτιο του 2008 αρχίσει να διαταράσσεται, καθόσον η ενάγουσα, μολονότι κλήθηκε, δυνάμει της από 18-3-2008 έγγραφης πρόσκλησης ...

σύμφωνα με τον προβλεπόμενο στο άρθρο 32 του συμφωνητικού, συμβατικό όρο, για να προβεί μαζί με την εναγομένη στις 31-3-2008 ενώπιον της συμβολαιογράφου Πατρών ... στην κατάρτιση της πράξης παραχώρησης των προβλεπόμενων στην ... οικοδομική άδεια θέσεων στάθμευσης και της πράξης σύστασης κάθετης ιδιοκτησίας, δεν προσήλθε.

Μετά την εξέλιξη αυτή η εναγομένη επανέλαβε την ίδια πρόσκληση στην ενάγουσα ... χωρίς όμως η ενάγουσα να παρασταθεί στην ορισθείσα ημερομηνία της 21-4-2008 στο γραφείο της ... συμβολαιογράφου. Ακολούθως, η εναγομένη διέκοψε τη συνέχιση των οικοδομικών εργασιών επί του οικοπέδου της ενάγουσας, κατ’ εφαρμογή του ...

άρθρου 27 του συμφωνητικού. ... Περαιτέρω, η ενάγουσα άσκησε ... αίτηση για τη διενέργεια συντηρητικής πραγματογνωμοσύνης ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών, επικαλούμενη ότι η εναγομένη προέβη κατά την εκτέλεση του αναληφθέντος έργου σε παραβάσεις των διατάξεων του ΓΟΚ και της οικοδομικής άδειας, προκαλώντας μάλιστα και φθορές στην υφιστάμενη οικία της. ...

Η αίτηση συζητήθηκε αντιμωλία των διαδίκων ... και εκδόθηκε ... απόφαση του άνω δικαστηρίου, δυνάμει της οποίας ορίστηκε πραγματογνώμονας ... προκειμένου να ελέγξει τη στατική επάρκεια της υφιστάμενης ... διώροφης οικοδομής και αν αυτή επηρεάστηκε από την ανέγερση της νέας οικοδομής και να γνωμοδοτήσει περί των εκτιθέμενων στην αίτηση κακοτεχνιών και παρανομιών της εναγομένης ...

Ο πολιτικός μηχανικός που πραγματοποίησε αυτοψία στο οικόπεδο της ενάγουσας ... διέγνωσε ... ότι α) πράγματι υπάρχει υγρασία στην τοιχοποιία της παλαιάς οικοδομής που εφάπτεται με τη νέα λόγω της μη στεγανοποίησης του αντισεισμικού αρμού, κακοτεχνία που πρέπει να αποκατασταθεί άμεσα με μόνωση του αντισεισμικού αρμού ή με την κατασκευή της προβλεπόμενης στη σύμβαση στέγης, β) δεν υπάρχουν ρωγμές στο φέροντα οργανισμό του παλαιού κτιρίου παρά μόνο στον οργανισμό πλήρωσης, οι οποίες όμως δεν οφείλονται στην κατασκευή της νέας οικοδομής, γ) στο ισόγειο της Μ1 ιδιοκτησίας ο τοίχος προς το φωταγωγό δεν έχει τοποθετηθεί σύμφωνα με τα εγκεκριμένα σχέδια της άδειας και του εργολαβικού, με αποτέλεσμα να μικραίνει η κουζίνα, δ) η νέα οικοδομή στην κατασκευαστική φάση που βρισκόταν κατά τη σύνταξη της έκθεσης πραγματογνωμοσύνης ήταν σύμφωνη με τα εγκεκριμένα σχέδια και τις διατάξεις του ΓΟΚ, η δε μεζονέτα Μ1 ήταν σύμφωνη, πλην του τοίχου της κουζίνας, με τα εγκεκριμένα σχέδια της άδειας και του εργολαβικού.

Όρισε δε το ποσό της αποκατάστασης των βλαβών εξαιτίας των ... κακοτεχνιών στο ύψος των 2.500 ευρώ, το οποίο βάρυνε την εναγομένη - εργολάβο. ... Ακολούθως, και ενώ οι εργασίες είχαν σταματήσει ... ήδη από το Μάιο του 2008, η ενάγουσα, δυνάμει της από 29-3-2010 εξώδικης δήλωσής της ... επιχείρησε να κηρύξει έκπτωτη την εναγομένη, επικαλούμενη το δικαίωμα της συμβατικής υπαναχώρησης, λόγω καθυστέρησης παράδοσης της προοριζόμενης για την ίδια αντιπαροχής, καθόσον από την έκδοση της ...

οικοδομικής άδειας, στις 7-11-2007 μέχρι τις 6-4-2010, ... παρήλθε το συμφωνημένο (κατά τα άρθρα 3 και 9 του συμφωνητικού) χρονικό διάστημα των 26 μηνών, το οποίο είχε συμπληρωθεί ήδη από τις 8-1-2010. ... Η ως άνω συμβατική υπαναχώρηση όμως ... δεν ασκήθηκε σύμφωνα με τους όρους των άρθρων 3 και 9 του ένδικου συμφωνητικού και ως εκ τούτου δεν μπορούσε να επιφέρει την έκπτωση της εναγομένης από το ένδικο έργο.

Και αυτό γιατί ασκήθηκε πρόωρα ... Ως εκ τούτου, λόγω ακριβώς της ακυρότητας της προγενέστερης δήλωσης υπαναχώρησης ... η μεταγενέστερη και επίδικη από 20-2-2010 δήλωση υπαναχώρησης ... είναι πρόσφορη ... να επιφέρει τη λύση της ένδικης σύμβασης έργου, για το λόγο ότι η εναγομένη καθυστέρησε την παράδοση της οφειλόμενης κατά τα ανωτέρω αντιπαροχής. ...

Η επικαλούμενη από την εναγομένη, προς δικαιολόγηση της εγκατάλειψης του έργου από τον Απρίλιο του 2008, αντισυμβατική συμπεριφορά της ενάγουσας, λόγω της μη εμφάνισής της στη ... συμβολαιογράφο για την κατάρτιση του συμβολαίου σύστασης κάθετης ιδιοκτησίας, δεν επιφέρει στην προκειμένη περίπτωση ... την αναστολή ...

των προθεσμιών παράδοσης της αντιπαροχής, εξαιτίας της "αδικαιολόγητης άρνησης της ενάγουσας για μεταβίβαση των ποσοστών του οικοπέδου". ... Η φερομένη ως άνω αθέτηση της υποχρέωσης, που πράγματι ρητά ανέλαβε η ενάγουσα (άρθρα 25 και 32 του συμφωνητικού) είναι, κατ’ αρχήν, ικανή να επιφέρει την αναστολή των προθεσμιών παράδοσης της αντιπαροχής, καθόσον συνιστά παράβαση του άρθρου 27 της σύμβασης, που δίνει το δικαίωμα στο άλλο μέρος ...

να αρνηθεί την εκπλήρωση των υποχρεώσεών του, για όσο διαρκεί αυτή. Η κατάσταση αυτή εμπίπτει ... στο ρυθμιστικό πεδίο του ... άρθρου 10 αρ. 2 του ένδικου συμφωνητικού, καθόσον πρόκειται για καθυστέρηση που οφείλεται σε υπαιτιότητα της οικοπεδούχου και επηρεάζει την πρόοδο του έργου ... αφού χορηγεί το δικαίωμα στην εργολάβο - εναγομένη να αρνηθεί την εκπλήρωση των υποχρεώσεών της μέχρι τη συμμόρφωση της ενάγουσας, κατ’ άρθρο 374 ΑΚ (άρθρο 27 παρ. 1 του προσυμφώνου).

Η δε αναφορά στο άρθρο 10 αρ. 2, της αδικαιολόγητης άρνησης της οικοπεδούχου για τη μεταβίβαση των ποσοστών του οικοπέδου στην εργολάβο ως λόγου που εξειδικεύει την ως άνω υπαίτια, από πλευράς οικοπεδούχου, καθυστέρηση του έργου, δεν είναι αποκλειστική, αλλά κατά την ερμηνεία της σύμβασης, κατά τα άρθρα 173 και 200 ΑΚ, ενόψει της σχετικής ασάφειας, ενδεικτική.

Τούτο, γιατί διαφορετικά θα ήταν άνευ αντικειμένου και μη ανεκτή, ειδικά για την εναγομένη, κατά τους κανόνες της καλής πίστης (άρθρο 288 ΑΚ), η πρόβλεψη περί άρνησης εκπλήρωσης των υποχρεώσεών της (εναγομένης), μέχρι την εκπλήρωση της παραβιασθείσας από την οικοπεδούχο υποχρέωσής της (άρθρο 27 του ένδικου συμφωνητικού), αφού η τελευταία θα μπορούσε, αζημίως, απλώς να αναμένει την πάροδο της προθεσμίας παράδοσης της αντιπαροχής και μετά από αυτή να κηρύξει έκπτωτη την εργολάβο.

Όμως, στην προκειμένη περίπτωση, αποδεικνύεται ότι κατά το χρόνο που κλήθηκε η ενάγουσα να συμπράξει στην κατάρτιση της σύστασης κάθετης ιδιοκτησίας, ήδη υπήρχαν κακοτεχνίες κατά την κατασκευή του έργου που επηρέαζαν τόσο την υφιστάμενη διώροφη οικοδομή της ενάγουσας όσο και την αποτελούσα την αντιπαροχή της, υπό στοιχεία Μ1 ιδιοκτησία, οι οποίες μάλιστα διαπιστώθηκαν και στην ...

πραγματογνωμοσύνη. Υπεύθυνη για την άρση αυτών των κακοτεχνιών ήταν η εναγομένη ... Παρά την ως άνω συνομολόγηση ευθύνης, η εναγομένη ουδόλως προέβη σε αποκατάσταση των ως άνω κακοτεχνιών, μη ανταποκρινόμενη στις συνεχείς οχλήσεις της ενάγουσας που έλαβαν χώρα πριν την πρώτη χρονικά πρόσκληση της εναγομένης για την κατάρτιση της πράξης σύστασης κάθετης ιδιοκτησίας και κορυφώθηκαν με την κατάθεση από την ενάγουσα της αίτησης για τη διεξαγωγή της ...

συντηρητικής πραγματογνωμοσύνης. Την ίδια στάση, εγκατάλειψης του έργου, εξακολούθησε να επιδεικνύει η εναγομένη και μετά την έκδοση της πραγματογνωμοσύνης, μολονότι το ποσό για την αποκατάσταση των ζημιών δεν ήταν ιδιαίτερα υψηλό, καθόσον σύμφωνα με τον πραγματογνώμονα ανερχόταν σε 2.500 ευρώ. Κατ’ αυτόν τον τρόπο όμως η εναγομένη είχε ήδη παραβιάσει τους όρους της ένδικης σύμβασης έργου, όταν ζητούσε τη σύμπραξη της ενάγουσας για την κατάρτιση της πράξης σύστασης θέσεων στάθμευσης και κάθετης ιδιοκτησίας, με συνέπεια να εμφανίζεται δικαιολογημένη η άρνηση της τελευταίας, σύμφωνα με το άρθρο 27 της ένδικης σύμβασης, να εκπληρώσει τη δική της υποχρέωση περί σύμπραξης στην κατάρτιση των ως άνω συμβολαιογραφικών πράξεων, μέχρι τη συμμόρφωση της εναγομένης.

Παράλληλα δε, ενόψει της δικαιολογημένης ... άρνησης της ενάγουσας να συμμορφωθεί στην πρόσκληση της εναγομένης ουδεμία αναστολή των προθεσμιών παράδοσης της αντιπαροχής της διαπιστώνεται, κατά το άρθρο 10 αριθμ. 2 του ένδικου συμφωνητικού, το οποίο απαιτεί "αδικαιολόγητη" άρνηση της ενάγουσας να συμπράξει στη μεταβίβαση των ποσοστών του οικοπέδου προς την εναγομένη".

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Πολυμελές Πρωτοδικείο Πατρών, του οποίου η προσβαλλόμενη απόφαση έχει ήδη καταστεί τελεσίδικη, απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την ένσταση της εναγομένης περί συμβατικής αναστολής των προθεσμιών παράδοσης της αντιπαροχής της ενάγουσας για το λόγο ότι η καθυστέρηση οφειλόταν σε υπαιτιότητα της τελευταίας λόγω της μη σύμπραξής της στην κατάρτιση της κάθετης ιδιοκτησίας, και δέχθηκε την ένδικη αγωγή, αναγνωρίζοντας ότι η από 20-2-2010 δήλωση της ενάγουσας επέφερε τη λύση της συμβάσεως έργου που περιεχόταν στο μεταξύ των διαδίκων συμβολαιογραφικό προσύμφωνο για τη μεταβίβαση ποσοστών εξ αδιαιρέτου οικοπέδου και εργολαβικού ανεγέρσεως συγκροτήματος κατοικιών με το σύστημα της αντιπαροχής.

Από την κατάστρωση των ως άνω παραδοχών του δικαστηρίου της ουσίας προκύπτει ότι αυτό, προκειμένου να οριοθετήσει τις συμβατικές υποχρεώσεις της αναιρεσίβλητης και να διαγνώσει το ουσιώδες πλην αμφισβητούμενο εκ μέρους της αναιρεσείουσας περιστατικό της προσήκουσας εκπλήρωσης αυτών υποχρεώθηκε να αναζητήσει την πράγματι ηθελημένη έννοια των δικαιοπρακτικών δηλώσεων, οι οποίες είχαν συμπεριληφθεί στο αναφερόμενο υπ’ αριθμ. .../13-3-2007 προσύμφωνο μεταβιβάσεως ποσοστών και εργολαβικό συμφωνητικό.

Έτσι, ενώ δέχθηκε, ότι το άρθρο 10 παρ. 2 αυτού είναι ασαφές ως προς την έννοια της αδικαιολόγητης άρνησης της οικοπεδούχου για τη μεταβίβαση ποσοστών εξ αδιαιρέτου του οικοπέδου, ως λόγου αναστολής των προθεσμιών παραδόσεως του έργου εκ μέρους της εργολήπτριας εταιρείας, παρέλειψε να αναζητήσει το αληθές περιεχόμενο του ως άνω όρου με βάση τα κριτήρια της καλής πίστεως και των συναλλακτικών ηθών, λαμβάνοντας υπόψη για τη διαμόρφωση της κρίσης του, πλην άλλων, τα συμφέροντα των μερών, το δικαιοπρακτικό σκοπό και την φύση της σύμβασης, ενόψει της αξίας του μέχρι την υπαναχώρηση εκτελεσθέντος έργου σε σύγκριση με το ύψος της απαιτούμενης για την αποκατάσταση των ελαττωμάτων δαπάνης αλλά συνήγαγε το ερμηνευτικό του πόρισμα χωρίς προσφυγή στους ως άνω κανόνες.

Έτσι όμως παραβίασε ευθέως τις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, αφού, αν και διαπίστωσε, την ύπαρξη κενού στις δηλώσεις βούλησης των δικαιοπρακτούντων και εντεύθεν την ανάγκη συμπλήρωσης ή ερμηνείας τους, παρέλειψε να προσφύγει, για τη συμπλήρωση ή την ερμηνεία τους, στις διατάξεις των πιο πάνω άρθρων, υποπίπτοντας έτσι στην από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ πλημμέλεια, και εντεύθεν είναι βάσιμος ο εκ της διατάξεως αυτής όπως εκτιμάται δεύτερος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως.

Κατ’ ακολουθίαν των όσων έγιναν δεκτά παραπάνω, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί δε η υπόθεση για νέα εκδίκαση στο δικαστήριο που την εξέδωσε, εφόσον είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό, παρέλκει δε κατόπιν τούτου η έρευνα των λοιπών λόγων της ίδιας αιτήσεως δεδομένου ότι η αναιρετική εμβέλεια του ως δεκτού γενόμενου λόγου καλύπτει και τους λοιπούς. Η αναιρεσίβλητη, ως ηττώμενη διάδικος, πρέπει να καταδικασθεί στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας (άρθρο 176, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ) και να διαταχθεί, σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ. 4 ΚΠολΔ, η επιστροφή του οικείου παραβόλου στην αναιρεσείουσα, όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 107/2014 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πατρών.

Παραπέμπει την εκδίκαση της υποθέσεως στο αυτό δικαστήριο συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας και τα ορίζει στις δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στην αναιρεσείουσα.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 30 Μαΐου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 18 Οκτωβρίου 2017.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ