1701/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1701 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1701/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Μιλτιάδη Σπυρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 23 Σεπτεμβρίου 2011, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπούμενου υπό του Υπουργού Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντος στην Αθήνα, των Υπουργών Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων και Πολιτισμού, κατοικοεδρευόντων στην Αθήνα και του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας Αττικής το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Χρήστο Μητκίδη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους .

Του αναιρεσιβλήτου: Ν. Μ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Κωνσταντίνου Δάμη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 31 Οκτωβρίου 2007, 29 Ιανουαρίου 2007 και 29 Ιανουαρίου 2008, αγωγή -αίτηση, και τις συμπληρωματικές αιτήσεις Β.Α.Β. 1240/2007, Β.Α.Β. 138/2008 και Β.Α.Β. 139/2008, που κατατέθηκαν εκδόθηκε η 7327/2008 απόφαση του Εφετείου, την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 8 Δεκεμβρίου 2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Ρουμπής ανέγνωσε την από 1 Σεπτεμβρίου 2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 4 Δεκεμβρίου 2009 αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ο από το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ λόγος για παράβαση κανόνα του ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται αν ο κανόνας αυτός του ουσιαστικού δικαίου δεν εφαρμοσθεί, ενώ συντρέχουν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα (ΟλΑΠ 36/1988). Περαιτέρω το άρθρο 17 παρ.1, 2 και 4 του Συντάγματος ορίζει: "1.

Η ιδιοκτησία τελεί υπό την προστασία του Κράτους, τα δικαιώματα όμως απορρέουν από αυτήν δεν μπορούν να ασκούνται σε βάρος του γενικού συμφέροντος. 2.Κανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του, παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και όπως ο νόμος ορίζει, και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση... 4.Η αποζημίωση ορίζεται από τα αρμόδια δικαστήρια.

Νόμος μπορεί να προβλέπει την εγκαθίδρυση ενιαίας δικαιοδοσίας, κατά παρέκκλιση από το άρθρο 94, για όλες τις διαφορές και υποθέσεις που σχετίζονται με απαλλοτρίωση, καθώς και την κατά προτεραιότητα διεξαγωγή των σχετικών δικών". Ως καταβλητέα αποζημίωση για τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης και τη δυνατότητα κατάληψης νοείται η κατά την ως άνω διάταξη της παρ.2 "πλήρης", η οποία πρέπει συνεπώς να περιλαμβάνει και την αξία των κατά το άρθρο 953 ΑΚ συστατικών του ακινήτου, τα οποία συν απαλλοτριώνονται αυτοδικαίως, σύμφωνα με το άρθρο 4 ν. 2882/2001 περί αναγκαστικών απαλλοτριώσεων.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 16 παρ.1 και 17 παρ.3 του ίδιου νόμου η προσαγωγή στη δίκη καθορισμού της αποζημιώσεως, πλην άλλων στοιχείων, του κτηματολογικού πίνακα είναι στοιχείο της προδικασίας, άνευ δε αυτού η αίτηση απορρίπτεται ως απαράδεκτη. Η διάταξη του άρθρου 16 παρ. 1 ν. 2882/2001 αναφέρεται στην καθόλου παράλειψη προσαγωγής κτηματολογικού πίνακα.

Επομένως, αν προσκομίζεται κτηματολογικός πίνακας για το ακίνητο, υπάρχει η αναγκαία προδικασία έστω και αν στον πίνακα αυτόν δεν περιέχονται όλα τα συστατικά του απαλλοτριωθέντος ακινήτου .Ως προς τα συστατικά που δεν περιλαμβάνονται στον κτηματολογικό πίνακα το δικαστήριο έχει εξουσία να προσδιορίζει τιμή μονάδος αποζημίωσης εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα.

Έχει δε το δικαστήριο την ευχέρεια κατ' άρθρο 20 παρ. 6 και 7 του ίδιου νόμου, είτε να διατάξει τη συμπλήρωση του πίνακα είτε να προχωρήσει στον καθορισμό τιμής και για τα παραλειφθέντα συστατικά, βάσει των προσκομιζόμενων ή τασσόμενων και διεξαγόμενων αποδείξεων (λ.χ. πραγματογνωμοσύνης). Στην τελευταία αυτή περίπτωση ο πίνακας θα συμπληρωθεί, αν υπάρχει ανάγκη, εκ των υστέρων, προκειμένου να υπολογισθεί η συνολικώς καταβλητέα, για τη συντέλεση της απαλλοτριώσεως, αποζημίωση (Ολ.ΑΠ 5/2002).

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσίβλητος με τη ΒΑΒ 139/30-1-2008 αίτησή του ζήτησε για πρώτη φορά στο Εφετείο Αθηνών, εκτός άλλων, που δεν αποτελούν αντικείμενο της προκειμένης αναιρετικής δίκης, τον οριστικό προσδιορισμό αποζημιώσεως για τα αναφερόμενα σ' αυτή συστατικά πράγματα, τα οποία δεν είχαν περιληφθεί στον αρχικό κτηματολογικό πίνακα, αλλά περιλήφθηκαν εκ των υστέρων στον από 6-3-2003 συμπληρωματικό πίνακα. Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, έκρινε παραδεκτή την ως άνω αίτηση, ακολούθως έκανε δεκτές και καθόρισε την αναφερόμενη στην ίδια απόφαση οριστική τιμή μονάδας για καθένα ξεχωριστά από τα ως άνω έξι (6) επικείμενα του ακινήτου που αναγκαστικά απαλλοτριώθηκε. Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν παρέλειψε παρά το νόμο να κηρύξει απαράδεκτο και κατά συνέπεια ο πρώτος λόγος της κρινόμενης αιτήσεως με την οποία το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο προβάλλει την από το άρθρο 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ πλημμέλεια είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Εξάλλου ο από το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν το δικαστήριο της ουσίας παρά το νόμο δεν κήρυξε έκπτωση από δικαίωμα. Το δικαίωμα αυτό προέρχεται από παραβίαση δικονομικής διατάξεως και όχι διατάξεως ουσιαστικού δικαιώματος, έκπτωση δε δικονομική επέρχεται από την παρέλευση της προθεσμίας που έχει τάξει ο νόμος για μια ενέργεια ή λόγω της μη ενέργειας κατά ορισμένο χρονικό σημείο.

Στην προκειμένη περίπτωση το αναιρεσείον με το δεύτερο λόγο της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως προβάλλει την εκ του ως άνω αριθμού και άρθρου του ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια του Εφετείου Αθηνών που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση. Ειδικότερα ισχυρίζεται ότι καίτοι πρότεινε σ' αυτό την ένσταση παραγραφής της ως άνω ένδικης αξίωσης του αναιρεσιβλήτου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 9 περ.4 εδ.

β' του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), κατά την οποία "όποιος δεν κλητεύθηκε ούτε έλαβε μέρος στη δίκη για τον καθορισμό της αποζημίωσης δικαιούται να ασκήσει με αίτησή του την αξίωση για καθορισμό μεγαλύτερης οριστικής αποζημίωσης, κατά το άρθρο 21 του παρόντος νόμου, μέσα σε πέντε έτη από την εκτέλεση της απαλλοτρίωσης και σε περίπτωση που αποδεδειγμένα έχει λάβει γνώση", μέσα σε έξι μήνες από τότε που έλαβε γνώση που κατά το αναιρεσείον είχαν παρέλθει κατά τα εκτιθέμενα στην εν λόγω ένστασή του και αναφερόμενα στην κρινόμενη αίτησή του.

Το Εφετείο απέρριψε την ανωτέρω ένσταση του αναιρεσείοντος ως μη νόμιμη, με την παραδοχή ότι με την ένδικη αίτηση ο αναιρεσίβλητος και τότε αιτών ζήτησε τον απ' ευθείας καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδας αποζημιώσεως για συστατικά ιδιοκτησίας του (άρθρα 953-954 ΑΚ) που δεν περιλαμβάνονταν στον αρχικό κτηματολογικό πίνακα και δεν είχε καθοριστεί δικαστικώς η τιμή μονάδος αποζημίωσης αυτών και ότι συνεπώς η ασκούμενη με την ένδικη αίτηση αξίωσή του δεν υπόκειται στην προβλεπόμενη από την ως άνω διάταξη παραγραφή που αφορά τον ανακαθορισμό της ήδη καθορισμένης αποζημίωσης απαλλοτριωμένων ακινήτων και των επικειμένων σ' αυτών πραγμάτων (δένδρων, κτισμάτων κλπ).

Έτσι που έκρινε το Εφετείο ως προς το εμπρόθεσμο της ασκήσεως της ενδίκου αιτήσεως για την αξίωση του αναιρεσιβλήτου και συνεπώς της μη εκπτώσεώς του από του σχετικού δικονομικού δικαιώματός του, δεν παρέλειψε παρά το νόμο να κηρύξει έκπτωση από δικαίωμα και γι' αυτό ο δεύτερος λόγος ομοίως εκ του άρθρου 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος αναιρέσεως για έρευνα πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστεί το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 4.12.2009 αίτηση αναιρέσεως του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της υπ' αριθμ. 7327/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, που ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 17 Οκτωβρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Νοεμβρίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ