Supreme Court dismisses appeal as time-barred for three appellants and rejects appeal arguments regarding will authenticity.

Απόφαση 1700 / 2018 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1700/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Πέτρο Σαλίχο, Ιωάννη Φιοράκη, Παρασκευή Καλαϊτζή- Εισηγήτρια και Γέωργιο Παπανδρέου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 10η Οκτωβρίου 2018 με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων:1. Α. Β. του Μ., κατοίκου ...,2.Ν. Σ. του Γ., κατοίκου ... 3.Μ. χήρας Α. Π., το γένος Ε. Σ., κατοίκου ..., 4.Κ. συζ. Χ. Μ., το γένος Γ. Σ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Νικόλαο Κωνσταντόνπουλο.

Της αναιρεσίβλητης:Β. Σ. του Χ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Εμμανουήλ Γλυφό με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16-5-2012 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Σάμου

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 59/2015 του ίδιου Δικαστηρίου, 73/2017 του Μονομελούς Εφετείου Αιγαίου(Μεταβατική έδρα Σάμου). Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 19-10-2017 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί το αντίδικο μέρος στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Κατ' άρθρ. 564ΚΠολΔ, "Αν ο αναιρεσείων διαμένει στην Ελλάδα, η προθεσμία της αναίρεσης είναι τριάντα ημέρες και αρχίζει από την επίδοση της απόφασης" (§1), ενώ κατά την §2 του ιδίου άρθρου, "Αν ο αναιρεσείων διαμένει στο εξωτερικό ή η διαμονή του είναι άγνωστη, η προθεσμία της αναίρεσης είναι εξήντα (60) ημέρες και αρχίζει από την επίδοση της απόφασης". Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την .../31-7-2017 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή Δ. Χ. του Πρωτοδικείου Σάμου, που επικαλείται και προσκομίζει η αναιρεσίβλητη (ως επισπεύσασα), κατά την ανωτέρω ημεροχρονολογία (31-7-17) επιδόθηκε στον πληρεξούσιο δικηγόρο των αναιρεσειόντων (ως υπογράψαντα το αναιρετήριο κατ' άρθρ. 143§3ΚΠολΔ), ακριβές αντίγραφο της αναιρεσιβαλλομένης 73/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αιγαίου (μεταβατικής έδρας Σάμου). Επομένως, η κρινομένη αίτηση αναιρέσεως, η οποία ασκήθηκε δια της καταθέσεώς της στην Γραμματεία του εκδόντος την προσβαλλομένη απόφαση δικαστηρίου στις 23-10-2017, είναι ως προς τους τρεις πρώτους αναιρεσείοντες, (κατοίκους Αττικής) εκπρόθεσμη και ως τοιαύτη απαράδεκτη και απορριπτέα. Εξετέρου, ως προς την τετάρτη αναιρεσείουσα, κάτοικο του ..., είναι εμπρόθεσμη και, ως παραδεκτή, περαιτέρω ερευνητέα.

II. Ο από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως, για ευθεία παράβαση κανόνος ουσιαστικού δικαίου, ιδρύεται, αν αυτός δεν εφαρμοσθεί ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, αντιστοίχως δε, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του κανόνος δικαίου για την επέλευση της απαγγελθείσης έννομης συνέπειας ή την άρνησή της.

Εξάλλου, κατά τα προβλεπόμενα με την §1 του άρθρου 368 ΚΠολΔ, το δικαστήριο μπορεί να ορίσει έναν ή περισσότερους πραγματογνώμονες, αν κρίνει ότι πρόκειται για ζητήματα που απαιτούν για να γίνουν αντιληπτά ειδικές γνώσεις επιστήμης ή τέχνης, κατά δε την § 2 του ίδιου πιο πάνω άρθρου, το δικαστήριο οφείλει να διορίσει πραγματογνώμονες, αν το ζητήσει κάποιος διάδικος και κρίνει ότι χρειάζονται ειδικές (? ιδιάζουσες) γνώσεις επιστήμης ή τέχνης.

Από τον συνδυασμό των αμέσως πιο πάνω διατάξεων προκύπτει, ότι η συμπλήρωση των αποδείξεων με τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης εναπόκειται στην κυριαρχική και μη ελεγχόμενη αναιρετικώς κρίση του διακστηρίου της ουσίας, το οποίο ελευθέρως εκτιμά την ανάγκη της χρησιμοποίησεως του αποδεικτικού αυτού μέσου, με εξαίρεση την περίπτωση κατά την οποία κάποιος από τους διαδίκους ζητήσει την διεξαγωγή πραγματογνωμοσύνης και το δικαστήριο κρίνει ότι χρειάζονται όχι απλώς "ειδικές", αλλά "ιδιάζουσες" γνώσεις επιστήμης ή τέχνης, οπότε οφείλει να διορίσει πραγματογνώμονα ή πραγματογνώμονες.

Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, περί του αν για την αντίληψη του ζητήματος ως προς το οποίο ζητείται η διενέργεια πραγματογνωμοσύνης, απαιτούνται ιδιάζουσες γνώσεις επιστήμης ή τέχνης δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου. Επομένως, αν δεν υπάρχει παραδοχή του δικαστηρίου της ουσίας, ότι πρόκειται για ζητήματα που απαιτούν για να γίνουν αντιληπτά ιδιάζουσες γνώσεις επιστήμης ή τέχνης, η μη λήψη υπόψιν ισχυρισμού του διαδίκου για ανάγκη διενέργειας πραγματογνωμοσύνης ή η απόρριψη, ρητώς ή σιωπηρώς, σχετικού αιτήματος αυτού, δεν δημιουργεί κανένα από τους προβλεπόμενους στο άρθρο 559 ΚΠολΔ λόγους αναιρέσεως.

III. Συμφώνως προς τη διάταξη του άρθρου 1721§1α Α.Κ., η ιδιόγραφη διαθήκη γράφεται ολόκληρη διά χειρός του διαθέτη, χρονολογείται και υπογράφεται από αυτόν. Από την διάταξη αυτήν, σε συνδυασμό και προς τις άλλες σχετικές διατάξεις του ιδίου περί συντάξεως διαθηκών κεφαλαίου του Α.Κ., στις οποίες προβλέπεται κατ' απόκλιση έναντι της προαναφερομένης παρεμβολή και άλλου ή άλλων προσώπων, πέραν εκείνου του διαθέτη για την έγκυρη σύνταξη διαθήκης, συνάγεται, ο επικαλούμενος ιδιόγραφη διαθήκη, ο οποίος μάχεται υπέρ του κύρους αυτής και αντλεί δικαιώματα από την ίδια, οφείλει να αποδείξει την ιδιόχειρη από μέρους του διαθέτη γραφή, χρονολόγηση και υπογραφή της εν λόγω διαθήκης.

Η κήρυξη ως κυρίας της ιδιόγραφης διαθήκης δεν παρέχει τεκμήριο γνησιότητός της υπέρ του επικαλουμένου αυτήν. Τότε μόνο αποτελεί τέτοιο τεκμήριο, μέχρι την ανταπόδειξή του, όταν από την δημοσίευση της εν λόγω διαθήκης παρήλθε πενταετία, χωρίς εν τω μεταξύ να αμφισβητηθεί η γνησιότητά της σε δίκη μεταξύ κάποιου που αντλεί δικαίωμα από αυτήν και κάποιου που βλάπτεται από την ύπαρξή της (άρθρο 1777 Α.Κ.).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 559αρ. 13ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο εσφαλμένα εφήρμοσε τους ορισμούς του νόμου ως προς το βάρος αποδείξεως. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως ιδρύεται όταν το δικαστήριο παραβίασε τους ορισμούς του νόμου αναφορικά με το ρυθμιζόμενο από την διάταξη του άρθρου 338 ΚΠολΔ βάρος αποδείξεως σύμφωνα με την οποία (διάταξη) κάθε διάδικος οφείλει να αποδείξει τα πραγματικά γεγονότα που είναι αναγκαία για να υποστηρίξει την αυτοτελή αίτηση ή ανταίτησή του.

Το βάρος αποδείξεως διακρίνεται σε υποκειμενικό και αντικειμενικό. Το υποκειμενικό προσδιορίζει τον διάδικο, στον οποίο το δικαστήριο με παρεμπίπτουσα περί αποδείξεως απόφαση θα επιβάλλει την ευθύνη προσκομιδής των αποδεικτικών μέσων, προς βεβαίωση στον απαιτούμενο βαθμό αποδείξεως των θεμελιωτικών της αξιώσεώς του πραγματικών γεγονότων.

Το πεδίον εφαρμογής του υποκειμενικού βάρους αποδείξεως έχει περιορισθεί σημαντικά μετά την κατάργηση της προδικαστικής αποφάσεως. Το αντικειμενικό βάρος προσδιορίζει τον διάδικο που φέρει τον κίνδυνο της αμφιβολίας του δικαστή ως προς την συνδρομή των θετικών προϋποθέσεων επελεύσεως της επίδικης έννομης συνέπειας.

Η εσφαλμένη κατανομή του αντικειμενικού βάρους αποδείξεως, με την έννοια εσφαλμένου προσδιορισμού, του φέροντος τον κίνδυνο της αμφιβολίας του δικαστή ως προς την συνδρομή των θετικών προυποθέσεων γέννησης της επίδικης έννομης συνέπειας διαδίκου, στοιχειοθετεί τον παρόντα λόγο αναιρέσεως. Ειδικότερα, εσφαλμένη επιβολή του αντικειμενικού βάρους υπάρχει, όταν το δικαστήριο από τις προσαχθείσες αποδείξεις δεν σχηματίζει την δικανική πεποίθηση που απαιτεί ο νόμος για την παραδοχή ορισμένου αιτήματος, δηλαδή αμφιβάλλει για την ουσιαστική βασιμότητα κάποιου ισχυρισμού, που κατά νόμο θεμελειώνει το αίτημα της αγωγής, ενστάσεως κλπ.

και που οφείλει να αποδείξει ο υποβαλών το αίτημα διάδικος, οπότε το δικαστήριο θα έπρεπε να απορρίψει το σχετικό αίτημα. Εάν δεν το απορρίψει υποπίπτει στην νομική πλημμέλεια της ανωτέρω διατάξεως.

IV. Κατά την διάταξη του άρθρου 559αρ.10ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, "αν το δικαστήριο παρά το νόμο δέχτηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη".

V. Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως η (τετάρτη) αναιρεσείουσα (ως προς την οποία και μόνον διερευνάται η υπόθεση αφού ως προς τους τρεις πρώτους αναιρεσείοντες η αίτηση αναιρέσεως είναι εκπρόθεσμη κατά τα ως άνω), υποστηρίζει ότι το Μονομελές Εφετείο Αιγαίου με την προσβαλλομένη απόφασή του υπέπεσε στην κατ' άρθρ. 559 αρ 1ΚΠολΔ πλημμέλεια, αφού, παρά την προμνησθείσα διάταξη του ΑΚ, την οποία εσφαλμένα ερμήνευσε και εφήρμοσε, μετ' απόρριψη αντιστοίχου λόγου εφέσεως της, δέχθηκε ότι η από 20-7-2003 ιδιόγραφη διαθήκη της Ε. Λ., που κηρύχθηκε κυρία με την 1/2013 διάταξη της Ειρηνοδίκη Σάμου, είναι γνήσια, χωρίς προηγουμένως να διατάξει γραφολογική πραγματογνωμοσύνη, όπως είχε η εν λόγω αναιρεσείουσα ζητήσει, υπό τα δεδομένα της μη παρελεύσεως πενταετίας από την κήρυξή της ως κυρίας και της αμφισβητήσεώς της υπ' αυτής (νυν τετάρτης αναιρεσείουσας).

VI. Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως υπό την επίκληση του άρθρου 559 αριθμού 13 ΚΠολΔ ψέγεται το Εφετείο, ότι με εσφαλμένη επιβολή του βάρους αποδείξεως, δέχθηκε τον αγωγικό ισχυρισμό της αναιρεσίβλητης (περί της γνησιότητος της διαφιλονικούμενης ιδιόγραφης διαθήκης), κρίναν, ότι η αναιρεσείουσα δεν προσκόμισε κανένα αποδεικτικό στοιχείο για την απόδειξη του προβληθέντος αντιθέτου (εν σχέσει με την μη γνησιότητα της διαθήκης) συναφούς ισχυρισμού. VII. Με τον τρίτο (τελευταίο) λόγο αναιρέσεως η (4η) αναιρεσείουσα ισχυρίζεται, ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο υπέπεσε στην κατ' άρθρ.559 αρ.10ΚΠολΔ πλημμέλεια, διότι δέχθηκε με την προσβαλλομένη αποφασή του το ουσιώδες ζήτημα της γνησιότητός της επίμαχης ιδιόγραφης διαθήκης, χωρίς απόδειξη, ως προς την γραφή και υπογραφή της άνω ως διαθέτιδος φερομένης, αφού δεν διέταξε γραφολογική πραγματογνωμοσύνη προς άρση της αμφισβητήσεως, πιστοποιουμένης έτσι της γνησιότητος. VIII.

Το περιεχόμενο της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, επιτρεπτώς επισκοπούμενο, έχει ως ακολούθως: "Από την εκτίμηση της ένορκης κατάθεσης της μάρτυρος Φ. Β. που εξετάσθηκε στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου και περιέχεται στα ταυτάριθμα με την εκκαλουμένη πρακτικά συνεδρίασης και από τα έγγραφα που οι διάδικοι προσκομίζουν και επικαλούνται απεδείχθησαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά:

Στις 31-5-2008 απεβίωσε στο ... η Ε. Λ. του Γ., κάτοικος εν ζωή ..., αδελφή της πρώτης, δεύτερου και τέταρτης των εναγομένων και θεία της τρίτης των εναγομένων, η οποία κατά το χρόνο του θανάτου της είχε στην κυριότητα, νομή και κατοχή της τα ακόλουθα περιουσιακά στοιχεία: 1) το υπό στοιχεία … διαμέρισμα του τετάρτου ορόφου πάνω από το ισόγειο πολυκατοικίας κτισμένης σε οικόπεδο που βρίσκεται στη θέση "...", ειδικότερα "..." της Δημοτικής Κοινότητας Σαμίων, της Δημοτικής Ενότητας Βαθέος, της κτηματικής περιφέρειας του Δήμου Σάμου, της Περιφερειακής Ενότητας Σάμου της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου (πρώην Δήμου Βαθέος νομού Σάμου και παλιότερα Δήμου Σαμίων νομού Σάμου), μέσα στα όρια του οικισμού "...", που στερείται εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου και επί του επαρχιακού δρόμου ..., που τώρα ονομάζεται οδός ...

επί του οποίου φέρει τον αριθμό …. Κατά τον τίτλο κτήσης, το οικόπεδο στο οποίο είναι κτισμένη η πολυκατοικία αυτή, έχει εμβαδόν χίλια ογδόντα πέντε τετραγωνικά μέτρα και πέντε εκατοστά (1085,05 τμ), φαίνεται με τα κεφαλαία αλφαβητικά στοιχεία ... στο από Νοεμβρίου 1972 τοπογραφικό σχεδιάγραμμα του πολιτικού μηχανικού Β.

Β., που προσαρτάται στο με αριθμ. .../1972 συμβόλαιο του τότε συμβολαιογράφου Σάμου Α. Γ. και συνορεύει: βορειοανατολικά με τον επαρχιακό δρόμο ..., σε πρόσοψη μήκους μέτρων τριάντα έξι (36), νοτιοανατολικά με οικόπεδο Μ. Γ., σε πλευρά μήκους μέτρων σαράντα πέντε και πενήντα εκατοστών (45,50), νοτιοδυτικά με παραλία (πλαζ ...), σε πρόσοψη μήκους μέτρων δέκα οκτώ (18) και βορειοδυτικά με ιδιοκτησία Γ.

Π., σε πρόσοψη μήκους μέτρων τριάντα εννιά και ενενήντα εκατοστών (39,90). Το υπό στοιχεία ... αριθμός ...) διαμέρισμα του τετάρτου ορόφου πάνω από το ισόγειο αποτελεί αυτοτελή και ανεξάρτητη, διαιρεμένη και διακεκριμένη οριζόντια ιδιοκτησία, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.3741/1929 και των άρθρων 1002 και 1117 ΑΚ, στις οποίες έχει υπαχθεί, καθώς και όλη η πολυκατοικία, με τη με αριθμό ...17-1-1973 πράξη σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας και κανονισμού πολυκατοικίας του παραπάνω συμβολαιογράφου Α.

Γ., που έχει μεταγραφεί νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Σάμου, στον τόμο ΝΑ με αύξοντα αριθμό 5068, όπως αυτή τροποποιήθηκε με τη με αριθμό .../9-11-1973 πράξη του ίδιου συμβολαιογράφου στον τόμο … με αύξοντα αριθμό …. Το διαμέρισμα αυτό φαίνεται με τα ίδια στοιχεία στο από Νοεμβρίου 1972 σχεδιάγραμμα κάτοψης του τέταρτου (Δ) πάνω από το ισόγειο ορόφου του πολιτικού μηχανικού Β.

Β., οι ποσοστιαίες αναλογίες του αναφέρονται στον από 7-1-1973 πίνακα κατανομής ποσοστών συνιδιοκτησίας του ίδιου μηχανικού, που προσαρτώνται στη με αριθμό ...17-1-1973 πράξη σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας και κανονισμού πολυκατοικίας του παραπάνω συμβολαιογράφου Α. Γ., αποτελείται από δύο και μισό (2,5) κύρια δωμάτια, χωλ, διάδρομο, λουτρό και κουζίνα, έχει επιφάνεια εξήντα έξι τετραγωνικά μέτρα και ενενήντα εκατοστά (66,90), όγκο ιδιόκτητο διακόσια κυβικά μέτρα και εβδομήντα εκατοστά (200,70), αναλογία όγκου κοινοχρήστων είκοσι τρία κυβικά μέτρα και πενήντα εκατοστά (23,50), δηλαδή συνολικό όγκο διακόσια είκοσι τέσσερα κυβικά μέτρα και είκοσι εκατοστά (224,20), ποσοστό συνιδιοκτησίας επί του οικοπέδου δέκα οκτώ χιλιοστά (18/1000) εξ αδιαιρέτου, που αντιστοιχούν σε δέκα εννιά τετραγωνικά και πέντε εκατοστά (19,05) εξ αδιαιρέτου, αναλογία στις δαπάνες κοινοχρήστων δέκα οκτώ χιλιοστά (18/1000), ψήφους δέκα οκτώ (18) σε σύνολο χιλίων (1000) και συνορεύει:

ανατολικά με ακάλυπτο χώρο του οικοπέδου, νότια με το υπό στοιχεία …διαμέρισμα του ιδίου ορόφου, δυτικά με το υπό στοιχεία … διαμέρισμα του ιδίου ορόφου, φρέαρ ανελκυστήρα και με φωταγωγό και βόρεια με το υπό στοιχεία … διαμέρισμα του ιδίου ορόφου, με κοινόχρηστο διάδρομο και με φωταγωγό. Το παραπάνω διαμέρισμα απέκτησε η αποβιώσασα από κληρονομιά του συζύγου της Γ.

Λ. του Σ., που πέθανε στις 28-5-1995 και με τη αριθμό .../8-2-1989 δημόσια διαθήκη του, που συντάχθηκε από το συμβολαιογράφου Χώρας Γ. Μ. και δημοσιεύτηκε με το με αριθμό 195/6-9-1995 πρακτικό του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σάμου, την οποία κληρονομιά αποδέχθηκε με την με αριθμό .../19-10-1995 πράξη δήλωσης αποδοχής κληρονομιάς του ίδιου συμβολαιογράφου, που έχει μεταγραφεί νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του υποθηκοφυλακείου Σάμου στον τόμο … με αύξοντα αριθμό ....

Στο σύζυγο της αποβιώσασας είχε περιέλθει το παραπάνω διαμέρισμα από αγορά, με το με αριθμό ...15-2-1973 συμβόλαιο του τότε συμβολαιογράφου Σάμου Α. Γ., που έχει μεταγραφεί νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Σάμου στον τόμο … με αύξοντα αριθμό ..., 2) Ελαιοχωράφιο έκτασης χιλίων τετρακοσίων τριάντα οκτώ τετραγωνικών μέτρων και ενενήντα εννιά εκατοστών (1.438,99 τμ), περιέχον ισόγεια αγροικία επιφανείας σαράντα τετραγωνικών μέτρων (40 τμ), αποτελούμενη από κουζινοτραπεζαρία, ένα υπνοδωμάτιο, καθιστικό και λουτρό, καθώς και αντλιοστάσιο επιφανείας δέκα τετραγωνικών και είκοσι δύο εκατοστών (10,22 τμ), που βρίσκεται στη θέση "..." της Τοπικής Κοινότητας …, της Δημοτικής Ενότητας Πυθαγορείου, της κτηματικής περιφέρειας του Δήμου Σάμου, της Περιφερειακής Ενότητας Σάμου, της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου (πρώην Δημοτικό Διαμέρισμα Μύλων του Δήμου Πυθαγορείου νομού Σάμου και παλιότερα Κοινότητας … νομού Σάμου),εκτός σχεδίου πόλης και εκτός ορίων οικισμού, στην Έψιλον δύο (Ε2) Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου (Ζ.Ο.Ε) Σάμου, μη άρτιο και μη οικοδομήσιμο, σύμφωνα με την υπεύθυνη δήλωση του πολιτικού μηχανικού Σ.

Λ., που σημειώνεται πάνω στο από Σεπτεμβρίου 2008 τοπογραφικό του σχεδιάγραμμα, το οποίο προσαρτάται στη με αριθμό .../16-9-2008 πράξη του συμβολαιογράφου Χώρας Γ. Μ.. Το ακίνητο αυτό φαίνεται με τα κεφαλαία αλφαβητικά στοιχεία ... στο πιο πάνω τοπογραφικό και συνορεύει: βόρεια σε πλευρά του σχεδιαγράμματος Γ-Δ μήκους μέτρων είκοσι δύο και εβδομήντα εκατοστών (22,70) με ιδιοκτησία Μ.

Π. (πρώην Ε. Σ.), νότια σε πλευρά του σχεδιαγράμματος Α-Β μήκους μέτρων είκοσι τριών και είκοσι πέντε εκατοστών (23,25) με τον επαρχιακό δρόμο ..., ανατολικά σε πλευρά του σχεδιαγράμματος Β-Γ μήκους μέτρων εξήντα τεσσάρων και εξήντα πέντε εκατοστών (64,65) με ιδιοκτησία αγνώστου και δυτικά σε πλευρά του σχεδιαγράμματος Δ-Α μήκους μέτρων εξήντα ενός και δέκα πέντε εκατοστών (61,15) με ιδιοκτησία Ι.

Α.. Το παραπάνω ακίνητο απέκτησε η αποβιώσασα από δωρεά εν ζωή από τον πατέρα της Γ. Σ. του Μ., με το με αριθμό .../31-7-1982 συμβόλαιο του παραπάνω συμβολαιογράφου Γ. Μ., που έχει μεταγραφεί νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Χώρας στον τόμο 76° με αύξοντα αριθμό 100, 3) δύο τραπεζικές καταθέσεις ύψους 19.523,44 ευρώ και 9.373,88 ευρώ αντίστοιχα με αριθμούς λογαριασμού ...

στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος. Τα ανωτέρω δεν αμφισβητούνται από τους διαδίκους. Περαιτέρω, με το με αριθμό 167/12-10-2011 πρακτικό συνεδρίασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σάμου, δημοσιεύθηκε η από 20-7-2003 ιδιόγραφη διαθήκη της αποβιώσασας, με την οποία η τελευταία κατέλειπε στην ενάγουσα ολόκληρη την κινητή και ακίνητη περιουσία της, λόγω των υπηρεσιών που της προσέφερε τα τελευταία έτη της ζωής της.

Η άνω διαθήκη φαίνεται γραμμένη ανορθόγραφα από χέρι ηλικιωμένου ανθρώπου (η διαθέτης το έτος σύνταξης της διαθήκης ήταν σχεδόν 80 ετών) και κηρύχθηκε κυρία με την υπ' αριθμ. 1/2013 Διάταξη της Ειρηνοδίκη Σάμου, ενώ δεν απεδείχθη ότι έχει δημοσιευθεί νεότερη διαθήκη που να ανακαλεί την ανωτέρω επίδικη διαθήκη.

Εξάλλου, απεδείχθη ότι οι εναγόμενοι είναι οι μόνοι συγγενείς της διαθέτιδος και συγκεκριμένα η πρώτη, δεύτερος και τέταρτη εξ αυτών είναι αδέλφια της και η τρίτη εξ αυτών είναι ανιψιά της και διέμεναν όλοι εκτός Σάμου και συγκεκριμένα οι τρεις πρώτοι στην Αθήνα και η τέταρτη στο .... Οι ανωτέρω αντιποιούνται το κληρονομικό δικαίωμα της ενάγουσας και κατακρατούν ως κληρονόμοι όλη την ανωτέρω κληρονομιαία περιουσία, αποδεχόμενοι αυτήν με την υπ'αριθμ. .../16-9-2008 δήλωση αποδοχής κληρονομιάς του συμβολαιογράφου Σάμου Γ.

Μ., που μεταγράφηκε νόμιμα. Οι εναγόμενοι με το μοναδικό λόγο έφεσής τους ζητούν τη διενέργεια γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης για να διαπιστωθεί αν η διαθήκη αυτή έχει γραφεί και υπογραφεί εξ ολοκλήρου από τη διαθέτιδα και αν είναι επομένως γνήσια. Όμως οι εναγόμενοι-εκκαλούντες δεν προσκομίζουν στο Δικαστήριο κανένα άλλο γραπτό κείμενο της διαθέτιδος, από το οποίο να προκύπτει η γραφή ή έστω η υπογραφή της σε ανύποπτο χρόνο και με δεδομένο ότι η διαθέτης διέμενε στο ...

τα τελευταία έτη της ζωής της, χωρίς να διαμένει σε δική της οικία, από όπου θα μπορούσαν ευχερώς να βρεθούν γραπτά κείμενά της, οι δε εκκαλούντες διέμεναν εκτός Σάμου, επιπλέον παρήλθαν εννέα έτη από το θάνατο της, που καθιστούν αδύνατη την εύρεση τέτοιων κειμένων, το Δικαστήριο κρίνει ότι λόγω μη προσκόμισης άλλων γραπτών κειμένων της διαθέτιδος για γραφολογική σύγκριση με την επίδικη διαθήκη, δεν είναι δυνατή η κατ' άρθρο 379 ΚΠολΔ παροχή οδηγιών σε πραγματογνώμονα γραφολόγο για την έρευνα την οποία ο τελευταίος θα καλούνταν να διεξαγάγει, ώστε να αποφανθεί για τη γνησιότητα ή μη της επίμαχης διαθήκης και συνακόλουθα κρίνεται ότι δεν μπορεί να διαταχθεί η διενέργεια γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης λόγω ελλείψεως συγκριτικών στοιχείων για μια τέτοια έρευνα.

Αντίθετα από την κατάθεση της μάρτυρος Φ. Β., φίλης και γειτόνισσας της διαθέτιδος, η οποία δεν εξαρτά συμφέρον από την έκβαση της δίκης, προκύπτει ότι η ενάγουσα ομοίως γειτόνισσα της διαθέτιδος, την φρόντιζε τα τελευταία έτη της ζωής της και προσφέρθηκε να την μεταφέρει μαζί της στον Πειραιά, όπου η ενάγουσα θα διέμενε μετά το 2004, πλην όμως η διαθέτης αρνήθηκε και παρέμεινε στη Σάμο, όπου τα τελευταία έτη της ζωής της διέμεινε στο ..., η δε σύνταξη της διαθήκης ήταν αποτέλεσμα της αγάπης και εκτίμησης που έτρεφε η διαθέτης για την ενάγουσα.

Επομένως πλήρως απεδείχθη ότι η επίδικη διαθήκη είναι γνήσια και συνακόλουθα η ενάγουσα είναι νόμιμη εκ διαθήκης κληρονόμος της αποβιώσασας Ε. Λ. και πρέπει να αναγνωριστεί το κληρονομικό της δικαίωμα".

VIV. Ο πρώτος λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτος, καθόσον το Εφετείο, κατά την διερεύνηση της γνησιότητος της γραφής και υπογραφής της επίμαχης διαθήκης επί τη βάσει των ανωτέρω μετ' επικλήσεως εκατέρωθεν προσκομισθεισών αποδείξεων, δεν διέλαβε το πόρισμά του παραδοχή, ότι πρόκειται περί ζητήματος ιδιαζουσών γνώσεων επιστήμης ή τέχνης.

Έτσι, κατέληξε στην προδιαλαμβανόμενη δικανική κρίση (γνησιότητος της διαθήκης) απ' την αξιολόγηση των τεθέντων στην διάθεσή του υπό των διαδίκων αποδεικτικών μέσων που προπαρατίθενται, χωρίς την υποχρέωση να διατάξει (γραφολογική) πραγματογνωμοσύνη. Περαιτέρω, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος, διότι, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, ο ανωτέρω αγωγικός ισχυρισμός έγινε δεκτός, όχι εξαιτίας μη (αντα)πόδειξης του αντιθέτου (αρνητικού) ισχυρισμού της αναιρεσείουσας, αλλά επειδή θεωρήθηκαν επαρκείς οι προσκομισθείσες σχετικές αποδείξεις από την αναιρεσίβλητη (ενάγουσα).

Έτι περαιτέρω αβάσιμος είναι και ο τρίτος (τελευταίος) λόγος αναιρέσεως αφού, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, το Εφετείο κατά την σύνταξη του αποδεικτικού πορίσματός του, στηρίχθηκε εφ' όλων των με επίκληση εκατέρωθεν προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων, (ένορκη κατάθεση μάρτυρος έγγραφα), έστω και αν δεν διέταξε (γραφολογική) πραγματογνωμοσύνη, η διενέργεια ή μη της οποίας αναγόταν στην κυριαρχική κρίση του, παρά τα υπό της (4ης) αναιρεσείουσας στο αναιρετήριο αντίθετα αναφερόμενα, αδοκίμως όμως, κατά τα άνω εκτιθέμενα.

VV. Κατά συνέπεια, μη υπάρχοντος προς διερεύνηση ετέρου λόγου, η αίτηση αναιρέσεως είναι (και ως προς την τετάρτη αναιρεσείουσα, εν συναρτήσει προς την οποία εδώ διερευνήθηκε) απορριπτέα. Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του καταβληθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο και να επιβληθεί η δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, κατά παραδοχή του αιτήματός της, στους ηττωμένους αναιρεσείοντες (άρθρ. 176, 183, 191§2, 495§3 ΚπολΔ), συμφώνως προς το διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 19-10-2017 αίτηση των Α. Β., Ν. Σ., Μ. χας Α. Π. και Κ. Μ. περί αναιρέσεως της 73/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αιγαίου (μεταβατικής έδρας Σάμου, διορθωθείσης υπό της 177/2017 αποφάσεως ιδίου δικαστηρίου).

Διατάσσει την εισαγωγή του καταβληθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Και

Επιβάλλει στους αναιρεσείοντες την δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, το ποσό της οποίας ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια ευρώ (2.700€).

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 5 Δεκεμβρίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 21 Δεκεμβρίου 2018.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ