1700/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1700 / 2016 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1700/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, (σύμφωνα με την υπ'αριθμ. 125/2016 πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου), Χρυσούλα Παρασκευά, Αριστείδη Πελεκάνο, Αρτεμισία Παναγιώτου και Χρήστο Βρυνιώτη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 11 Οκτωβρίου 2016, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Αθανάσιου Κατσιρώση (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και του Γραμματέα Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος-κατηγορουμένου Γ. Μ. του Ι., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αναστάσιο Προυσανίδη, για αναίρεση της υπ'αριθ. 29714/2015 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών. Mε πολιτικώς ενάγοντα τον Z. B. του F., κάτοικο ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χαράλαμπο Τριανταφυλλόπουλο.

Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων-κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ'αριθμ. πρωτ. 166/12.1.2016 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 94/2016.

Αφού άκουσε Τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων, που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά και τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή η προκείμενη αίτηση αναίρεσης και ο αυτεπάγγελτα προτεινόμενος λόγος αναίρεσης και να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη σε βάρος του κατηγορουμένου, λόγω παραγραφής.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη, από 11-1-2016 αίτηση (δήλωση) του κατηγορουμένου, Γ. Μ. του Ι., για αναίρεση της υπ'αριθ.29714/2015 αποφάσεως του, ως Εφετείου, δικάσαντος Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, με την οποία αυτός (αναιρεσείων) καταδικάσθηκε, κατ' επιτρεπτή μεταβολή της κατηγορίας, για ηθική αυτουργία σε συκοφαντική δυσφήμηση και του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης οκτώ (8) μηνών με τριετή αναστολή, ασκήθηκε νομότυπα, εμπρόθεσμα και είναι παραδεκτή.

Συνεπώς πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς τη βασιμότητα των λόγων της. Κατά τη διάταξη του άρθρου 362 ΠΚ όπως με οποιονδήποτε τρόπο ενώπιον τρίτου ισχυρίζεται ή διαδίδει για κάποιον άλλον γεγονός που μπορεί να βλάψει την τιμή ή την υπόληψή του, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών ή με χρηματική ποινή, ενώ κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 363 του ίδιου Κώδικα, αν στην περίπτωση του άρθρου 362, το γεγονός είναι ψευδές και ο υπαίτιος γνώριζε ότι αυτό είναι ψευδές τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών.

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι για την αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος της συκοφαντικής δυσφήμησης απαιτείται: 1. ισχυρισμός ή διάδοση γεγονότος ενώπιον τρίτου σε βάρος ορισμένου προσώπου, 2) το γεγονός να είναι δυνατόν να βλάψει την τιμή ή την υπόληψη και 3) το γεγονός να είναι ψευδές και ο υπαίτιος να γνώριζε ότι αυτό είναι ψευδές.

Ως ισχυρισμός θεωρείται η ανακοίνωση η οποία προέρχεται ή από ίδια πεποίθηση ή γνώμη ή από μετάδοση από τρίτο πρόσωπο. Αντίθετα διάδοση υφίσταται όταν λαμβάνει χώρα μετάδοση της ανακοίνωσης που γίνεται σε άλλον. Ο ισχυρισμός ή διάδοση επιβάλλεται να γίνεται ενώπιον τρίτου. Αυτό το οποίο αξιολογείται συμβάν του εξωτερικού κόσμου που ανάγεται στο παρόν ή το παρελθόν, το οποίο εμπίπτει στις αισθήσεις και δύναται να αποδειχθεί, αντίκειται δε στην ηθική και την ευπρέπεια.

Αντικείμενο προσβολής είναι η τιμή ή η υπόληψη του φυσικού προσώπου, η οποία θεμελιώνεται επί της ηθικής αξίας, που πηγή έχει την ατομικότητα και εκδηλώνεται με πράξη ή παράλειψη. Το γεγονός πρέπει να είναι κατάλληλο, δηλαδή πρόσφορο, ως αντιτιθέμενο στην ηθική και την ευπρέπεια, να προσβάλει την τιμή και την υπόληψή του.

Δεν αποκλείεται στην έννοια του γεγονότος να υπαχθούν η έκφραση γνώμης ή αξιολογικής κρίσεως και χαρακτηρισμοί οσάκις αμέσως ή εμμέσως υποκρύπτονται συμβάντα και αντικειμενικά εκδηλωτικά στοιχεία, τα οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση συνιστούν προσβολή της προσωπικότητας. Για τη θεμελίωση αυτού του εγκλήματος απαιτείται, εκτός των στοιχείων που απαρτίζουν την αντικειμενική του υπόσταση, και άμεσος θόλος, που περιλαμβάνει την ηθελημένη ενέργεια του ισχυρισμού ή της διάδοσης και τη γνώση ότι το διαδοθέν γεγονός είναι ψευδές.

Εξάλλου, η καταδικαστική απόφαση έχει την απαιτούμενη, κατά το άρθρο 93 παρ. 3 Συντ. και 139 Κ.Π.Δ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ίδιου Κώδικα λόγο αναιρέσεως, όταν αναφέρονται σ'αυτή με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά, τα πραγματικά περιστατικά που προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία στα οποία στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη συνδρομή των αντικειμενικών και υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, οι αποδείξεις που τα θεμελιώνουν και οι νομικές σκέψεις υπαγωγής των περιστατικών αυτών στην ουσιαστική ποινική διάταξη που εφαρμόσθηκε.

Για την ύπαρξη τέτοιας αιτιολογίας είναι παραδεκτή η αλληλοσυμπλήρωση του αιτιολογικού με το διατακτικό, που αποτελούν ενιαίο σύνολο. Η ύπαρξη του δόλου δεν είναι κατ' αρχήν αναγκαίο να αιτιολογείται ιδιαιτέρως, διότι ενυπάρχει στη θέληση παραγωγής των πραγματικών περιστατικών που συγκροτούν την αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος και εξυπακούεται ότι υπάρχει σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση από την πραγμάτωση των περιστατικών αυτών, εκτός αν ο νόμος αξιώνει πρόσθετα στοιχεία για το αξιόποινο, όπως η γνώση ορισμένου περιστατικού ή σκοπός επελεύσεως ορισμένου πρόσθετου αποτελέσματος.

Το τελευταίο συμβαίνει και στο έγκλημα της συκοφαντικής δυσφημήσεως που προβλέπεται από το ως άνω άρθρο 363 σε συνδυασμό με 362 του ΠΚ, για τη θεμελίωση της υποκειμενικής υποστάσεως του οποίου απαιτείται άμεσος δόλος. Η ύπαρξη τέτοιου δόλου πρέπει να αιτιολογείται ειδικώς στην καταδικαστική απόφαση, με παράθεση των περιστατικών που δικαιολογούν τόσο τη γνώση, όσο και το σκοπό, διαφορετικά η απόφαση στερείται της ειδικής και εμπεριστατωμένης, κατά την ανωτέρω έννοια, αιτιολογίας.

Υπάρχει, όμως, και στην περίπτωση αυτή η εν λόγω αιτιολογία, όταν, σύμφωνα με τις παραδοχές της αποφάσεως, ο σχετικός με το ψευδές γεγονός ισχυρισμός του δράστη θεμελιώνεται σε προσωπική πεποίθηση ή αντίληψη του ίδιου ή σε δική του πράξη ή παράλειψη, οπότε είναι αυτονόητη η σχετική γνώση του, χωρίς να απαιτείται παράθεση άλλων, σχετικών με τη γνώση αυτή, περιστατικών.

Στην προκειμένη περίπτωση το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, που δίκασε κατ' έφεση, δέχθηκε, ανελέγκτως, ότι από τα αποδεικτικά μέσα που έλαβε υπόψη του (αναγνωσθέντα έγγραφα, μάρτυρες, απολογία του κατηγορουμένου) ο κατηγορούμενος έχει τελέσει την πράξη της ηθικής αυτουργίας σε συκοφαντική δυσφήμηση και πρέπει να κηρυχθεί ένοχος, κατά, πιστή μεταφορά εκ του σκεπτικού διότι: "Στο Μ. στις 15.11.2007 τέλεσε την αξιόποινη πράξη της ηθικής αυτουργίας της συκοφαντικής δυσφήμησης σύμφωνα με όσα λεπτομερώς ορίζονται στο διατακτικό της παρούσης. Ειδικότερα στον ως άνω τόπο και κατά τον ως άνω χρόνο με πειθώ και φορτικότητα έπεισε τον πρώτο κατηγορούμενο, Σ. Δ. και τον Κ. Γ. να συντάξουν και υπογράψουν την από 15.11.2007 επιστολή με την οποία ανέφεραν για τον πολιτικώς ενάγοντα Z. B. τα εκτιθέμενα στο διατακτικό της παρούσας ψευδή γεγονότα, που μπορούσαν να βλάψουν την τιμή και την υπόληψή του, τελώντας εν γνώσει του ψεύδους τους".

Ακολούθως το δικαστήριο κήρυξε ένοχο τον κατηγορούμενο ηθικής αυτουργίας σε συκοφαντική δυσφήμηση κατ'επιτρεπτή μεταβολή της κατηγορίας (από συκοφαντική δυσφήμηση). Ειδικότερα ο κατηγορούμενος κηρύχθηκε ένοχος του ότι: "Ο κατηγορούμενος Μ. Γ., στο Μ. στις 15.11.2007 με πειθώ και φορτικότητα προκάλεσε στον Σ.

Δ. και Κ. Γ. την απόφαση να διαδώσουν με πρόθεση ενώπιον τρίτων ψευδή γεγονότα για κάποιον άλλο που μπορούν να βλάψουν την τιμή και την υπόληψή του, γνωρίζοντας ότι τα γεγονότα που ισχυρίσθηκαν ήταν ψευδή. Ειδικότερα, με την ιδιότητα του επιχειρηματία και υποψηφίου μεταξύ άλλων για την ανάληψη της αντιπροσωπείας των οχημάτων της εταιρείας με την επωνυμία "Μ.

Ε." μετά λύση της σύμβασης αντιπροσώπευσης της ως άνω εταιρείας με την εταιρεία με την επωνυμία "Δ. Ξ. ΑΕ" με έδρα τη … έλαβε στην κατοχή του την από 15.11.07 επιστολή των Σ. Δ. και Γ. Κ., την οποία είχαν συντάξει και υπογράψει με την ιδιότητα των μετόχων της εταιρείας με την επωνυμία "Ξ. ΑΕ" με έδρα την ... και απέστειλε στην εταιρεία με την επωνυμία "Μ.

AG" στην οποία μεταξύ άλλων αναγράφονται τα ακόλουθα: "Αθήνα 15.11.2007. Οι κάτωθι υπογεγραμμένοι Δ. Σ. και Κ. Γ. ως πρώην συνεταίροι της εταιρείας Α. Ξ. ΑΕ με Διευθύνοντα Σύμβουλο και Διαχειριστή τον Ξ. Α. κατά τη διάρκεια της συνεργασίας μας με την Ξ. ΑΕ στην περίοδο που οι αγορές των καινούργιων φορτηγών αυτοκινήτων γινόταν μέσω της Μ.

Ε. τροποποιήθηκε η μεταξύ μας συμφωνία με την Α. Ξ. 'Οσον αφορά το ποσοστό κέρδους και σαν αιτιολογία μας αναφέρθηκε από τον κύριο Ξ. Α. ότι ήταν οι προμήθειες που δίνονται στη Μ. Ε. προφανώς εννοώντας τον κύριο Z. B., προκειμένου να επιτευχθεί καλύτερη τιμή αγοράς των φορτηγών". Με τις παραδοχές, όμως, αυτές το Δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση δεν διέλαβε σ'αυτή (προσβαλλόμενη απόφαση) την απαιτούμενη από τις διαληφθείσες διατάξεις του Συντάγματος και του Κώδικος Ποινικής Δικονομίας, ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία η οποία, στην προκειμένη περίπτωση παρίσταται, ελλιπής, ιδρυομένου από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ.

Δ' σύστοιχου λόγου αναιρέσεως. Ειδικότερα το Δικαστήριο δεν προσδιορίζει όπως ώφειλε: α) αναλυτικά τα ψευδή γεγονότα που ο αναιρεσείων έπεισε τους αυτουργούς να ισχυρισθούν με την επιστολή τους β)τα αληθή που αυτός γνώριζε γ)περιστατικά από τα οποία να προκύπτει ο άμεσος δόλος τους, αλλ'απλά αναφέρεται στα στοιχεία αυτά χωρίς να τα εξειδικεύσει και να τα προσδιορίσει (ΑΠ 32/2015 - ΑΠ 1913/2008).

Κατά συνέπεια λοιπόν όσων προεκτέθηκαν από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' λόγος αναιρέσεως με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση της έλλειψης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας είναι βάσιμος.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 6 παρ. 1 του ΠΚ που ορίζει ότι οι Ελληνικοί ποινικοί νόμοι εφαρμόζονται και για πράξη που χαρακτηρίζεται από αυτούς ως κακούργημα ή πλημμέλημα και που τελέσθηκε στην αλλοδαπή από ημεδαπό, αν η πράξη αυτή είναι αξιόποινη και κατά τους νόμους της χώρας στην οποία τελέσθηκε, σαφώς προκύπτει ότι η πράξη η οποία τελέσθηκε από ημεδαπό στην αλλοδαπή, τιμωρείται κατά τον Ελληνικό νόμο, εάν κατά τις διατάξεις αυτού είναι αξιόποινη σε βαθμό κακουργήματος ή πλημμελήματος, συγχρόνως δε φέρει αξιόποινο χαρακτήρα, ο οποίος κρίνεται και κατά τις διατάξεις των νόμων της χώρας, στην οποία διαπράχθηκε αυτή, εφόσον δεν πρόκειται περί εγκλήματος από τα στο άρθρο 8 ΠΚ αναφερόμενα. Απόφαση στην οποία δεν γίνεται μνεία της συνδρομής των όρων του κατά τον αλλοδαπό νόμο αξιοποίνου της πράξεως στερείται νομίμου βάσεως και είναι αναιρετέα και αυτεπαγγέλτως, για εκ πλαγίου παραβίαση του άρθρου 6 ΠΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε'Κ.Π.Δ.

Στην προκειμένη περίπτωση που το δικαστήριο καταδίκασε τον ημεδαπό αναιρεσείοντα για το πλημμέλημα της ηθικής αυτουργίας σε συκοφαντική δυσφήμηση που τελέσθηκε στο Μ., σε βάρος αλλοδαπού, ώφειλε να αναφέρει, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν, ότι η πράξη αυτή είναι αξιόποινη και στη Γερμανία, πράγμα το οποίο δεν προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση και τα πρακτικά της.

Συνεπώς εφόσον κρίθηκε παραδεκτή η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και εμφανίσθηκε στο ακροατήριο του παρόντος δικαστηρίου, ο ασκήσας την αναίρεση πληρεξούσιος δικηγόρος του αναιρεσείοντος, Αναστάσιος Προυσανίδης, πρέπει να γίνει δεκτός, ως βάσιμος κατ'ουσία, και ο ερευνώμενος αυτεπαγγέλτως άνω λόγος κατ'άρθρο 511 Κ.Π.Δ. Κατόπιν αυτών, πρέπει να αναιρεθεί, για τους ως άνω λόγους, η προσβαλλόμενη απόφαση.

Κατά τα άρθρα 111, 112 και 113 του ΠΚ, το αξιόποινο των εγκλημάτων εξαλείφεται με παραγραφή, η οποία προκειμένου για πλημμελήματα είναι πέντε έτη και αναστέλλεται για όσο χρόνο διαρκεί η κύρια διαδικασία και έως όταν γίνει αμετάκλητη η καταδικαστική απόφαση, όχι όμως πέραν των τριών ετών. Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό με αυτές των άρθρων 310 παρ. 1 εδ.

β, 370 στοιχ. Β' και 511 Κ.Π.Δ. το άρθρο 50 παρ. 5 Ν. 3160/2003, προκύπτει ότι η παραγραφή ως θεσμός δημοσίας τάξεως, εξετάζεται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης, ακόμη και από τον Άρειο Πάγο, ο οποίος διαπιστώνοντας τη συμπλήρωσή της, που επήλθε μετά τη δημοσίευση της προσβαλλομένης αποφάσεως και την άσκηση της αναιρέσεως, υποχρεούται να αναιρέσει την προσβαλλόμενη καταδικαστική απόφαση και να παύσει οριστικώς την ποινική δίωξη κατά του καταδικασθέντος, εφόσον η αίτηση αναιρέσεως κριθεί τυπικά παραδεκτή και περιέχεται σ'αυτή, σύμφωνα με τα άρθρα 474 παρ. 2 και 509 Κ.Π.Δ.

ένας τουλάχιστον παραδεκτός λόγος αναιρέσεως από τους περιοριστικά αναφερόμενους στο άρθρο 510 Κ.Π.Δ. ο οποίος κρίθηκε βάσιμος. Στην προκειμένη περίπτωση ο αναιρεσείων καταδικάσθηκε για το πλημμεληματικής διαβάθμισης έγκλημα της ηθικής αυτουργίας σε συκοφαντική δυσφήμηση, το οποίο φέρεται ότι έχει τελεσθεί απ'αυτόν στο Μ., στις 15.11.2007, έκτοτε δε μέχρι και τη σημερινή συζήτηση της κρινομένης αιτήσεως (11.10.2016) έχει παρέλθει οκταετία, γεγονός το οποίο επάγεται την εξάλειψη του αξιοποίνου της, λόγω της επιγενόμενης μετά την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης, παραγραφής, και ενόψει της παραδοχής ως βασίμων των ως άνω λόγων (αναιρετικού και ερευνωμένου αυτεπαγγέλτως), πρέπει να παύσει οριστικά η ποινική δίωξη κατά του αναιρεσείοντος για την πράξη αυτή.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ'αριθ. 29714/2015 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου (Πλημμελημάτων) Αθηνών.

Παύει οριστικά την ποινική δίωξη κατά του αναιρεσείοντος του ότι: "Στο Μ. στις 15.11.2007, με πειθώ και φορτικότητα προκάλεσε στον Σ. Δ. και Κ. Γ. την απόφαση να διαδώσουν με πρόθεση ενώπιον τρίτων ψευδή γεγονότα για κάποιον άλλο, που μπορούν να βλάψουν την τιμή και την υπόληψή του, γνωρίζοντας ότι τα γεγονότα που ισχυρίσθηκαν ήταν ψευδή. Ειδικότερα με την ιδιότητα του επιχειρηματία και υποψηφίου μεταξύ άλλων για την ανάληψη αντιπροσωπείας των οχημάτων της εταιρείας με την επωνυμία "Μ. Ε.", μετά τη λύση της σύμβασης αντιπροσώπευσης της ως άνω εταιρείας με την εταιρεία με την επωνυμία "Δ. Ξ. ΑΕ" με έδρα τη … έλαβε στην κατοχή του την από 15.11.07 επιστολή των Σ. Δ. και Γ. Κ., την οποία είχαν συντάξει και υπογράψει με την ιδιότητα των μετόχων της εταιρείας με την επωνυμία "Δ. Ξ. ΑΕ" με έδρα τη ..., και απέστειλε στην εταιρεία με την επωνυμία "Μ. AG" στην οποία μεταξύ άλλων αναγράφονται τα ακόλουθα: "Αθήνα 15.11.2007. Οι κάτωθι υπογεγραμμένοι Δ. Σ. και Κ. Γ. ως πρώην συνεταίροι της εταιρείας Α. Ξ. ΑΕ στην περίοδο που οι αγορές των καινούργιων φορτηγών αυτοκινήτων γινόταν μέσω της Μ. τροποποιήθηκε η μεταξύ μας συμφωνία με την Α. Ξ. όσον αφορά το ποσοστό κέρδους και σαν αιτιολογία μας αναφέρθηκε από τον κύριο Ξ. Α. ότι ήταν οι προμήθειες που δίνονται στη Μ. προφανώς εννοώντας τον κύριο Z. B., προκειμένου να επιτευχθεί καλύτερη τιμή αγοράς των φορτηγών".

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 8 Νοεμβρίου 2016.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 22 Νοεμβρίου 2016.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ