1696/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1696 / 2014 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1696/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημήτριο Μουστάκα, Χριστόφορο Κοσμίδη, Νικόλαο Τρούσα και Ασπασία Καρέλλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Ιανουαρίου 2014, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου - Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣ ΛΑΜΙΕΩΝ" που εδρεύει στη Λαμία και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Κλεφτοδήμο και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσίβλητης: Θ. Κ. του Α., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Ζελενίτσα και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7/12/2008 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Λαμίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 177/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 42/2012 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λαμίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 18/1/2013 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Τρούσας ανέγνωσε την από 3/1/2014 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με το άρθρο 1 του Ν. 3250/2004, το Δημόσιο, οι Ο.Τ.Α. πρώτου και δευτέρου βαθμού και τα Ν.Π.Δ.Δ. επιτρέπεται να προσλαμβάνουν προσωπικό με συμβάσεις εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, μερικής απασχόλησης για την κάλυψη αναγκών που αποσκοπούν στην παροχή υπηρεσιών κοινωνικού χαρακτήρα προς τους πολίτες.

Οι ανωτέρω προσλήψεις αποβλέπουν, αποκλειστικώς στην αντιμετώπιση αναγκών συμπληρωματικής εξυπηρέτησης των πολιτών και δεν ασκούν επιρροή στην οργανική σύνθεση των υπηρεσιών των φορέων της προηγούμενης παραγράφου. Σύμφωνα με το άρθρο 2.1 η πρόσληψη γίνεται με σύμβαση εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου μερικής απασχόλησης με πρόσωπα από τις κατηγορίες κοινωνικών ομάδων και σύμφωνα με τα κριτήρια επιλογής που καθορίζονται στο άρθρο 4.2.

Ο χρόνος εργασίας, για κάθε συμβασιούχο δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τις είκοσι ώρες εβδομαδιαίως. Ακόμη σύμφωνα με το άρθρο 4.1 το προσωπικό που επιλέγεται για την παροχή υπηρεσιών μερικής απασχόλησης προέρχεται από τις ακόλουθες κοινωνικές ομάδες: α) άνεργοι, άνω των 30 ετών, που έχουν εξαντλήσει το χρόνο της τακτικής επιδότησης ανεργίας και παραμένουν εγγεγραμένοι στα μητρώα του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού (Ο.Α.Ε.Δ.) τουλάχιστον έξι μήνες μετά τη λήξη αυτής, σε ποσοστό 30%., β) άνεργοι εγγεγραμμένοι στον Ο.Α.Ε.Δ.,• που βρίσκονται στην τελευταία πενταετία πριν τη συνταξιοδότηση τους σε ποσοστό 20%, γ) άνεργοι μέχρι 30 ετών, εγγεγραμμένοι στον ΟΑΕΔ για χρονικό διάστημα τουλάχιστον δεκαοκτώ μηνών σε ποσοστό 20%........

Περαιτέρω, σύµφωνα µε το άρθρο 6.1 του ίδιου νόμου, µετά την έγκριση του επιχειρησιακού σχεδίου και τον καθορισµό των θέσεων µερικής απασχόλησης, ο φορέας της παραγράφου 1 του άρθρο 1 του παρόντος εκδίδει ανακοίνωση, στην οποία αναφέρονται υποχρεωτικώς: α) Ο αριθµός της εγκριτικής απόφασης της επιτροπής του προηγούµενου άρθρου.

β) Ο αριθµός των ατόµων που θα προσληφθούν και οι τοµείς στους οποίους θα απασχοληθούν. γ) Οι κατηγορίες κοινωνικών οµάδων και τα κριτήρια επιλογής, σύµφωνα µε τις ρυθµίσεις του άρθρο 4. δ) Η υπηρεσία στην οποία θα υποβληθούν οι αιτήσεις των ενδιαφεροµένων. ε) Η προθεσµία µέσα στην οποία θα υποβληθούν οι αιτήσεις. ......3) Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών, Δηµόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης καθορίζονται ο τρόπος δηµοσιοποίησης των ανακοινώσεων που αναφέρονται στην προηγούµενη παράγραφο, η προθεσµία υποβολής των αιτήσεων, τα δικαιολογητικά µε τα οποία αποδεικνύονται οι ιδιότητες και οι προϋποθέσεις πρόσληψης, ο τρόπος συγκρότησης της επιτροπής, η οποία είναι αρµόδια για την επιλογή των προσλαµβανόµενων, ο τρόπος δηµοσιοποίησης των πινάκων κατάταξης των υποψηφίων, η χρονική ισχύς των πινάκων κατάταξης των υποψηφίων και κάθε θέµα που σχετίζεται µε τη διαδικασία πρόσληψης.

Εξάλλου, ο γενικός κανόνας του άρθρου 904 ΑΚ, κατά τον οποίο όποιος έγινε πλουσιότερος χωρίς νόμιμη αιτία από την περιουσία ή με ζημία άλλου έχει υποχρέωση να αποδώσει την ωφέλεια, έχει εφαρμογή και επί του Δημοσίου όπως και επί των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου. Αυτό ισχύει και επί αξιώσεων κατ' αυτών από σχέση εργασίας, διότι δεν εισάγεται υπέρ αυτών εξαίρεση με τις διατάξεις του άρθρου 103 παρ. 2 και 6 του Συντάγματος, που απαγορεύουν την πρόσληψη υπαλλήλου από αυτά σε μη νομοθετημένη θέση.

Η παρά την απαγόρευση αυτή ενέργεια, η οποία συνεπάγεται την ακυρότητα της πρόσληψης, συνιστά απλά τη βασική προϋπόθεση της έλλειψης νόμιμης αιτίας, ένεκα της οποίας, εφόσον συντρέχουν οι λοιπές προϋποθέσεις του άρθρου 904 ΑΚ, το Δημόσιο ή το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου ενέχεται σε απόδοση της ωφέλειας που προήλθε από την εργασία, η οποία παρασχέθηκε σε αυτό και από την οποία αυτό κατέστη πλουσιότερο, όχι δε και λόγο αποκλεισμού της αναζήτησης της ωφέλειας από αυτόν που εργάστηκε (βλ.

Ολ. ΑΠ 218/1977). Τέλος, από το άρθρο 560 αρ. 1 του Κ.Πολ.Δ. ιδρύεται λόγος αναιρέσεως όταν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί ενώ συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένως, η παραβίαση δε αυτή εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών.

Στην προκείμενη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση, κατά παραδοχή της έφεσης της αναιρεσίβλητης (ενάγουσας στην πρωτοβάθμια δίκη) εξαφανίστηκε η απόφαση του πρωτόδικου δικαστηρίου (Ειρηνοδικείου Λαμίας), με την οποία είχε γίνει δεκτή, ως προς την επικουρική, από τις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό, βάση της (η κύρια, από τη σύμβαση εργασίας βάση αυτής είχε απορριφθεί με την ίδια απόφαση, ως μη νόμιμη) από 7.12.2008 αγωγή της αναιρεσίβλητης κατά του αναιρεσείοντος Δήμου και έγινε δεκτή η εν λόγω αγωγή κατά την κύρια βάση της από τη σύμβαση εργασίας.

Ειδικότερα το Πολυμελές Πρωτοδικείο Λαμίας, που δίκασε ως Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, δέχθηκε τα εξής ουσιώδη: "Δυνάμει της από 14-09-2006 έγγραφης σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου δεκαοχτάμηνης διάρκειας και εβδομαδιαίας απασχόλησης μέχρι είκοσι (20) ώρες, η ενάγουσα-εκκαλούσα (ήδη αναιρεσίβλητη) προσελήφθη από τον εναγόμενο - εφεσίβλητο Δήμο Λαμιέων (ήδη αναιρεσείοντα) με αντικείμενο εργασιών "Φύλακας ΔΕ για την προστασία της Δημόσιας Υγείας", οι δε αποδοχές και τα επιδόματά της, κατά τους όρους της ρηθείσας σύμβασης, θα προσδιορίζονταν με βάση το Ν. 3205/2003 και την ΚΥΑ 2/6771/0022/6-2-04 και σε αναλογία 4/7,5.

Η ενάγουσα-εκκαλούσα παρέσχε τις εργασίες της στον εναγόμενο-εφεσίβλητο Δήμο Λαμιέων με την ανωτέρω ειδικότητα (γεγονός το οποίο δεν αμφισβητεί ειδικώς ούτε αποκρούει ρητώς ο εναγόμενος εφεσίβλητος) καθ' όλο το χρονικό διάστημα από 14-9-2006 έως και 13- 3-2008, ότε και έληξε η ισχύς της μνησθείσας σύμβασης εργασίας, πλην, όμως, αυτός (εναγόμενος-εφεσίβλητος), δεν της κατέβαλε τις νόμιμες αποδοχές της, διατεινόμενος ότι δεν κάλυπτε την ενάγουσα - εκκαλούσα νόμιμη σύμβαση μερικής απασχόλησης καθότι δεν προσκόμισε τα νόμιμα δικαιολογητικά που προβλέπονταν από τη δημοσιευθείσα προκήρυξη για την πλήρωση των θέσεων αυτών και ειδικότερα διότι δεν προσκόμισε κατά την απασχόλησή της βεβαίωση ότι ήταν άνεργη (ως απαιτείτο από την προκήρυξη) και γι' αυτό δεν θεώρησε το ένταλμα της πληρωμής της ο τοπικός επίτροπος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ο οποίος ασκεί προληπτικό έλεγχο για τη νομιμότητα των δαπανών του (.....).

Εντούτοις, η πρόσληψη της ενάγουσας έγινε με έγκυρη σύμβαση εργασίας, τηρουμένων των διατυπώσεων του Ν. 3250/2004 (βλ. προσκομιζόμενη μετ' επικλήσεως από 14-09-2006 έγγραφη σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου δεκαοχτάμηνης διάρκειας και εβδομαδιαίας απασχόλησης μέχρι είκοσι (20) ώρες), χωρίς το κύρος αυτής (σύμβασης εργασίας) να επηρεάζεται από τυχόν παραλείψεις του εναγομένου-εφεσιβλήτου στη συγκέντρωση και τον έλεγχο των αιτούμενων, κατά την πρόσληψη, δικαιολογητικών.

Αποδείχθηκε, περαιτέρω, ότι ο εναγόμενος-εφεσίβλητος Δήμος Λαμιέων, στα πλαίσια της ρηθείσας σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου, δεν κατέβαλε στην ενάγουσα-εκκαλούσα τις νόμιμες, κατά τη σύμβαση, αποδοχές και συγκεκριμένα δεν κατέβαλε σε αυτήν τα ακόλουθα ποσά.......". Με την κρίση του αυτή το Πολυμελές Πρωτοδικείο παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1, 4.1, 4.2 και 6 του Ν. 3250/2004 σε συνδ.

με την κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 6 αυτού εκδοθείσα Υ.Α. 52769/ 18.10.2004 του Υφυπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, αφού δέχθηκε ότι παρά την έλλειψη της βεβαίωσης ανέργου από τον ΟΑΕΔ, η εν λόγω σύμβαση μεταξύ του αναιρεσείοντος Δήμου και της αναιρεσίβλητης ήταν έγκυρη και επιδίκασε αξιώσεις από τη σύμβαση εργασίας, ενώ έπρεπε να επιδικάσει αξιώσεις από τις διατάξεις των άρθρων 904 επ.

Α.Κ., λόγω ακυρότητας της συμβάσεως εργασίας, σύμφωνα με την επικουρική βάση της αγωγής. Επομένως, ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως, από τον αρ. 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ ( και όχι του άρθρου 559 ΚΠολΔ) είναι βάσιμος και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση. Σύµφωνα µε το άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του από το άρθρο 12 παρ. 4 του Ν. 4055/2012 και την εκ νέου αντικατάστασή του από το 65 παρ. 1 του Ν. 4139/2013 "Αν ο Άρειος Πάγος αναιρέσει την απόφαση για οποιονδήποτε άλλο λόγο, εκτός από εκείνους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, µπορεί να κρατήσει την υπόθεση και να την δικάσει, αν κατά την κρίση του, δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση".

Στην προκείμενη περίπτωση με την έφεσή της η αναιρεσίβλητη ισχυρίστηκε ότι εσφαλμένα το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο (Ειρηνοδικείο) απέρριψε την κύρια βάση της αγωγής, από τη μεταξύ αυτής και του αναιρεσείοντος Ο.Τ.Α. σύμβαση εργασίας, με την οποία (αγωγή) ζητούσε τις αναφερόμενες σ' αυτή δεδουλευμένες αποδοχές (μισθούς, επιδόματα εορτών, αποδοχές αδείας κλπ) και στη συνέχεια δέχθηκε την αγωγή της, κατά την επικουρική της βάση από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό.

Το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, δέχθηκε κατ' ουσίαν την έφεση της αναιρεσίβλητης, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση και δέχθηκε την αγωγή κατά την κύρια βάση της από τη σύμβαση εργασίας, ενώ έπρεπε να απορρίψει την έφεση αυτή ως κατ' ουσίαν αβάσιμη, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν, αφού η συνδέουσα τους διαδίκους σύμβαση ήταν άκυρη, όπως ορθά είχε δεχθεί το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο (Ειρηνοδικείο).

Με αυτά τα δεδομένα, η υπόθεση δεν απαιτεί περαιτέρω έρευνα και, µετά την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης, πρέπει ο Άρειος Πάγος να κρατήσει την υπόθεση και να τη δικάσει, να απορρίψει δε την έφεση ως ουσιαστικά αβάσιμη.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 42/2012 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Λαμίας, που δίκασε ως Εφετείο.

Κρατεί και δικάζει την υπόθεση.

Απορρίπτει την από 3-1-2011 έφεση της αναιρεσίβλητης κατά της 177/2009 οριστικής αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Λαμίας. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη - εκκαλούσα (ενάγουσα) στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος - εναγομένου Ο.Τ.Α., τα οποία ορίζει σε εξακόσια (600) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 10 Ιουνίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 18 Αυγούστου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ