1691/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1691 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1691/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού, Σοφία Ντάντου και Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Σεπτεμβρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Σ. Χ. του Γ., κατοίκου ... και 2) Α.Ε.Ε.Γ.Α. με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Κουτσουλέλο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ε. χας Β. Σ., το γένος Ι. Π., κατοίκου ..., 2) Ε. Σ. του Β., συζ. Α. Λ., κατοίκου ..., προσωρινά διαμένουσας στο …, 3) Α. Σ. του Β., κατοίκου ..., 4) Ι. Σ. του Β., 5) Δ. Σ. του Β., 6) Μ. Σ. του Β., συζ. Σ. Κ., 7) Ε. Σ. του Β., κατοίκων ..., προσωρινά διαμενόντων στο …, 8) Α. Λ., κατοίκου ..., προσωρινά διαμένοντος στο …, 9) Σ. Κ. του Α., κατοίκου ..., προσωρινά διαμένοντος στο … και 10) Κ. Λ. του Α., κατοίκου ..., προσωρινά διαμένουσας στο …, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Γεωργία Σταυροπούλου - Ραυτογιάννη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24-11-2007 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αγρινίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 35/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 19/2012 του Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδος. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησαν οι ήδη αναιρεσίβλητοι με την από 18-6-2013 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η 311/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την ως άνω εφετειακή απόφαση και παρέπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Εκδόθηκε η 25/2016 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδος, όπως αυτή διορθώθηκε με την 34/2016 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 12-10-2016 αίτησή τους και τους από 25-1-2017 πρόσθετους λόγους αυτής.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και των προσθέτων αυτής λόγων, η πληρεξούσια των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από το άρθρο 569 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δικ. προκύπτει ότι οι πρόσθετοι λόγοι αναιρέσεως ασκούνται μόνο με δικόγραφο που κατατίθεται στη γραμματεία του Αρείου Πάγου και ότι για το παραδεκτό αυτών απαιτείται όχι μόνο η κατάθεση, αλλά και η επίδοση του σχετικού δικογράφου στον αναιρεσίβλητο, τριάντα ημέρες πριν από την συζήτηση που είχε αρχικά ορισθεί, στις οποίες δεν υπολογίζονται η ημέρα καταθέσεως και επιδόσεως και η ημέρα της συζητήσεως. Τυχόν μη επίδοση ή μη εμπρόθεσμη επίδοση του δικογράφου καθιστά απαράδεκτους τους πρόσθετους λόγους και το απαράδεκτο αυτό λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως. Στην προκειμένη περίπτωση, το από 25.1.2017 δικόγραφο των προσθέτων λόγων αναιρέσεως κατατέθηκε μεν στη γραμματεία του Αρείου Πάγου στις 30-1-2017, ήτοι τριάντα ημέρες πριν από την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης δικάσιμο της 22-9-2017, πλην όμως δεν προκύπτει επίδοση του δικογράφου αυτού στους αναιρεσίβλητους, αφού οι αναιρεσείοντες δεν προσκομίζουν σχετική έκθεση επιδόσεως. Επομένως, το από 25.1.2017 δικόγραφο των προσθέτων λόγων αναιρέσεως, με το οποίο προσβάλλεται η υπ' αριθμ. 34/2016 οριστική απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδας, με την οποία διορθώθηκε η υπ' αριθμ. 25/2016 τελεσίδικη απόφασή του, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτο.

Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 18 του Κ.Πολ.Δικ. ιδρύεται λόγος αναιρέσεως και όταν το δικαστήριο της παραπομπής δεν συμμορφώθηκε με την αναιρετική απόφαση ως προς τα κριθέντα από τον Άρειο Πάγο στο πλαίσιο της ίδιας δίκης νομικά ζητήματα, δικονομικής ή ουσιαστικής φύσεως, όπως υποχρεούται από την διάταξη του άρθρου 580 παρ. 4 του Κ.Πολ.Δικ.

σε συνδυασμό και με την διάταξη του άρθρου 562 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα (ΑΠ 698/2012), δηλαδή δεν ακολούθησε ως προς τα ζητήματα αυτά την λύση που δόθηκε από τον Άρειο Πάγο. Ειδικότερα, κατά την έννοια της προαναφερόμενης διατάξεως του άρθρου 580 παρ. 4 του Κ.Πολ.Δικ., ως νομικό ζήτημα θεωρείται το εννοιολογικό περιεχόμενο που προσέδωσε η αναιρετική απόφαση στον κανόνα δικαίου, στην παράβαση του οποίου θεμελιώθηκε η αναίρεση, μπορεί δε αυτός να ανάγεται είτε στο ουσιαστικό, είτε στο δικονομικό δίκαιο.

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως προσάπτεται στην προσβαλλομένη 25/2016 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδας η αιτίαση ότι, αν και με την υπ' αριθμ. 311/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου αναιρέθηκε η προηγηθείσα υπ' αριθμ. 19/2012 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδας για την αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 11 περ.

γ' του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δικ. και παραπέμφθηκε η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αποτελούμενο από άλλους δικαστές, εντούτοις το ως άνω Δικαστήριο (Τριμελές Εφετείο Δυτικής Στερεάς Ελλάδας) δεν συμμορφώθηκε στην πραγματικότητα με την αναιρετική απόφαση, αφού και στις δύο συνθέσεις του αυτού Δικαστηρίου, δηλαδή και του Εφετείου που εξέδωσε την αναιρεθείσα 19/2012 απόφασή του, αλλά και του Εφετείου που εξέδωσε, μετά την παραπομπή, την προσβαλλομένη 25/2016 απόφασή του, συμμετείχε ως ένας εκ των τριών δικαστών ο ίδιος δικαστής και συγκεκριμένα ο Εφέτης Γεώργιος Αλεξόπουλος, υποπίπτοντας έτσι στην πλημμέλεια από τον αριθμό 18 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δικ.

Όμως με τέτοιο περιεχόμενο ο λόγος αυτός της αναιρέσεως δεν αφορά, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν σε αντίστοιχη πλημμέλεια, όπως εσφαλμένα υπολαμβάνουν οι αναιρεσείοντες, εφόσον ο επικαλούμενος λόγος δεν αφορά σε μη συμμόρφωση του δικαστηρίου σε νομικό ζήτημα και είναι απαράδεκτος και απορριπτέος ως λόγος από τον ως άνω αριθμό.

Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 2 περ. α' του Κ.Πολ.Δικ. αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο δεν είχε τη νόμιμη σύνθεση. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, μη νόμιμη σύνθεση του δικαστηρίου υπάρχει αν δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις του Κ.Πολ.Δικ., του Οργανισμού Δικαστηρίων ή ειδικών νόμων για την σύνθεση αυτού και την αναπλήρωση των κωλυομένων μελών του.

Ο λόγος αυτός, συνδεόμενος με την επιταγή του Συντάγματος 8α, που επαναλήφθηκε και στο άρθρο 109 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δικ., ιδρύεται μόνον όταν η σχετική πλημμέλεια βαρύνει την σύνθεση του Δικαστηρίου που εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση (ΑΠ 1434/2007), ανεξάρτητα από την τυχόν ορθότητα της αποφάσεως. Περαιτέρω, κατά την διάταξη του άρθρου 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δικ., αν ο Άρειος Πάγος αναιρέσει την απόφαση για οποιονδήποτε άλλο λόγο, εκτός από εκείνους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 του ίδιου άρθρου, δηλαδή εκτός από τους λόγους για υπέρβαση της δικαιοδοσίας των πολιτικών δικαστηρίων και για παράβαση των διατάξεων των σχετικών με την αρμοδιότητα, παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση σε άλλο δικαστήριο ισόβαθμο και ομοειδές προς εκείνο το οποίο εξέδωσε την απόφαση που αναιρέθηκε ή στο ίδιο, αν είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές.

Από την διάταξη αυτή προκύπτει ότι στην σύνθεση του δικαστηρίου της παραπομπής, εκείνου δηλαδή που εκδικάζει την υπόθεση μετά από αναίρεση και παραπομπή σ' αυτό για περαιτέρω εκδίκαση, δεν επιτρέπεται να λάβουν μέρος δικαστές που ήταν στην σύνθεση του δικαστηρίου, το οποίο είχε εκδώσει την αναιρεθείσα απόφαση.

Η κατά παράβαση της διατάξεως αυτής του Κ.Πολ.Δικ. συμμετοχή στην σύνθεση του δικαστηρίου της παραπομπής δικαστή που ήταν μέλος της συνθέσεως του δικαστηρίου, το οποίο εξέδωσε την αναιρεθείσα απόφαση, ιδρύει τον από το άρθρο 559 αριθ. 2 περ. α' του Κ.Πολ.Δικ. προβλεπόμενο λόγο αναιρέσεως, αφού και στην περίπτωση αυτή υπάρχει μη νόμιμη συγκρότηση του δικαστηρίου της παραπομπής (ΑΠ 1566/2007), η απόδειξη δε της κακής συνθέσεως γίνεται από την απόφαση ή από τα πρακτικά, αν δεν προσβάλλονται για πλαστότητα (ΑΠ 1434/2007).

Εξ άλλου, κατά την διάταξη του άρθρου 315 του Κ.Πολ.Δικ. αν από παραδρομή κατά την σύνταξη της αποφάσεως περιέχονται λάθη γραφικά ή λογιστικά ή το διατακτικό της διατυπώθηκε κατά τρόπο ελλιπή ή ανακριβώς, το δικαστήριο που την έχει εκδώσει μπορεί, αν το ζητήσει κάποιος διάδικος ή αυτεπαγγέλτως, να την διορθώσει με νέα απόφασή του.

Από την διάταξη αυτή προκύπτει ότι αντικείμενο της διορθώσεως δεν αποτελούν διαγνωστικά σφάλματα του δικαστηρίου, που αναφέρονται στην ερμηνεία ή στην εφαρμογή ουσιαστικής διατάξεως, καθώς και στην εκτίμηση των αποδείξεων και που αίρονται μόνο με την οδό των ενδίκων μέσων, αλλά ακούσιες πλημμέλειες, που παρεισφρύουν κατά την σύνταξη ή την καθαρογραφή της αποφάσεως.

Τα ως άνω σφάλματα πρέπει να είναι πρόδηλα, δηλαδή να προκύπτουν από το κείμενο της αποφάσεως και των στοιχείων που ορίζουν το περιεχόμενο αυτής ή από τα πρακτικά ή από τις προτάσεις ή από τα δικόγραφα των διαδίκων, έτσι ώστε να αποκλείεται η διόρθωση με βάση νέα στοιχεία. Διόρθωση μπορεί να γίνει, μεταξύ άλλων, και για σφάλματα που περιέχονται στο προεισαγωγικό τμήμα της αποφάσεως, και, συνεπώς, μπορεί να διορθωθεί η απόφαση, πλην άλλων, και ως προς τα ονόματα των δικαστών της συνθέσεως, εάν από προφανή παραδρομή κατά την καθαρογραφή αυτής αναγράφηκε εσφαλμένως η σύνθεση του δικαστηρίου (ΑΠ 1/2015, ΑΠ 143/2002).

Τέλος, κατά την διάταξη του άρθρου 259 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δικ. τα πρακτικά αποτελούν πλήρη απόδειξη ως προς την συζήτηση και το περιεχόμενό της. Από την διάταξη αυτή σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 440 και 441 του Κ.Πολ.Δικ. συνάγεται ότι το διαδικαστικό έγγραφο των πρακτικών, το οποίο έχει τον χαρακτήρα δημοσίου εγγράφου, εξοπλίζεται με την αποδεικτική δύναμη που έχουν τα δημόσια έγγραφα ως προς τα γεγονότα που έλαβαν χώρα ενώπιον του συντάκτη του δημοσίου εγγράφου και, κατά συνέπειαν, αυτά αποτελούν πλήρη απόδειξη έναντι πάντων, επιτρέπεται όμως η προσβολή τους για πλαστότητα.

Στην προκειμένη περίπτωση με τον δεύτερο λόγο της αναιρέσεως προβάλλεται η αιτίαση ότι το Τριμελές Εφετείο Δυτικής Στερεάς Ελλάδας, που, ως δικαστήριο της παραπομπής, εξέδωσε την ανωτέρω, προσβαλλομένη ήδη με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, υπ' αριθμ. 25/2016 απόφαση, δεν είχε τη νόμιμη σύνθεση, επειδή μετείχε σ' αυτήν (σύνθεση) ως μέλος και ο Εφέτης του Εφετείου αυτού Γεώργιος Αλεξόπουλος, ο οποίος όμως ήταν και μέλος της συνθέσεως του ίδιου Εφετείου, που είχε εκδώσει την 19/2012 απόφαση, η οποία αναιρέθηκε με την 311/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου.

Όπως αποδεικνύεται από τα ταυτάριθμα προς την προσβαλλομένη απόφαση πρακτικά συνεδριάσεως του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδας, τα οποία δεν έχουν προσβληθεί ως πλαστά, το ως άνω Δικαστήριο, ως δικαστήριο της παραπομπής, προκειμένου να εκδικάσει περαιτέρω την υπόθεση, συγκροτήθηκε από τους Δικαστές Στεφανία Καρατζά, Πρόεδρο Εφετών και Κωνσταντίνα Ράπτη - η οποία ορίστηκε ως εισηγήτρια - και Πολυξένη Μάρκου, Εφέτες.

Με την ίδια σύνθεση έγινε η διάσκεψη για την έκδοση της αποφάσεως επί της υποθέσεως, καθώς και η δημοσίευσή της, έστω και αν από προφανή παραδρομή κατά την καθαρογραφή αυτής ανεγράφη εσφαλμένως ως μέλος της συνθέσεως του Εφετείου ο Εφέτης Γεώργιος Αλεξόπουλος αντί της Εφέτη Πολυξένης Μάρκου. Μάλιστα, τελικά με την υπ' αριθμ. 34/2016 απόφαση του ίδιου Εφετείου, όπως από αυτήν προκύπτει, αφού διαπιστώθηκε το ως άνω γραφικό λάθος, το οποίο από παραδρομή παρεισέφρησε κατά την καθαρογραφή του πρωτοτύπου της προσβαλλομένης αποφάσεως, διατάχθηκε η διόρθωση της αποφάσεως αυτής κατά το ως άνω μέρος της, η δε εν λόγω διορθωτική απόφαση σημειώθηκε στο πρωτότυπο της προσβαλλομένης αποφάσεως που διορθώθηκε, κατά την διάταξη του άρθρου 320 του Κ.Πολ.Δικ.

Η διόρθωση δε αυτή, μπορούσε, κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 315 και 319 του Κ.Πολ.Δικ., να γίνει παρά το ότι η υπόθεση βρισκόταν ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, εξαιτίας της ασκήσεως της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, έστω και αν το ένδικο αυτό μέσο στηρίζεται και επί της διορθωτέας ήδη ως άνω παραδρομής (ΑΠ 143/2002).

Επομένως, το Εφετείο δεν υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αριθμ. 2 περ. α' του Κ.Πολ.Δικ. προβλεπομένη πλημμέλεια και γι' αυτό ο από την διάταξη αυτή αμέσως πιο πάνω (δεύτερος και τελευταίος) λόγος της αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες, λόγω της ήττας τους, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, οι οποίοι κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο αίτημα των τελευταίων (άρθρα 176, 180, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δικ.), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό. Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος από τους αναιρεσείοντες παραβόλου, λόγω της ήττας τους, στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 εδ. ε' του Κ.Πολ.Δικ., όπως ισχύει και εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του ν. 4335/2015, που ισχύει, κατ' άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 και 4 αυτού, για τα ένδικα μέσα που κατατίθενται από 1.1.2016).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 12.10.2016 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως …/2016 αίτηση και τους από 25.1.2017 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως …/2017 προσθέτους λόγους για αναίρεση των 25/2016 και 34/2016 αποφάσεων του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδας, με την δεύτερη των οποίων διορθώθηκε η πρώτη τούτων.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, το ύψος των οποίων καθορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ. Και

Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος από τους αναιρεσείοντες παραβόλου στο δημόσιο ταμείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Οκτωβρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Οκτωβρίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ