1691/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1691 / 2007 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1691/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο, Ανδρέα Μαρκάκη, Ηλία Γιαννακάκη, Αθανάσιο Θεμέλη, Μάριο-Φώτιο Χατζηπανταζή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 29 Μαϊου 2007, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1.Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "HILTI ΕΛΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΕΡΕΩΣΗΣ", η οποία εδρεύει στη Λυκόβρυση Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα,

2......, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αθανάσιο Καρδαρά.

Του αναιρεσίβλητου: ....., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Κων/να Σπυρίδου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1/7/1999 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1228/2000 του ίδιου Δικαστηρίου και 1405/2001 του Εφετείου Αθηνών. Επί της τελευταίας αποφάσεως ασκήθηκε αναίρεση και εκδόθηκε η 95/2004 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αναίρεσε την απόφαση αυτή και παρέπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Αθηνών. Το Εφετείο Αθηνών εξέδωσε την 5128/2005 απόφαση, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 27/10/2005 αίτησή τους και τους από 11/12/2006 πρόσθετους λόγους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ανδρέας Μαρκάκης, ανέγνωσε την από 2/1/2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και των προσθέτων λόγων αυτής. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων, η πληρεξούσια του αναιρεσίβλητου την απόρριψή τους και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 3 παρ. 1, 2 του Ν. 2112/1920, 5 παρ. 3 του Ν. 3198/1955 και 288 ΑΚ προκύπτει ότι η ελλιπής από τον εργοδότη καταβολή της αποζημιώσεως που δικαιούται ο μισθωτός σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου αυτού δεν συνεπάγεται την ακυρότητα της καταγγελίας εάν είναι δικαιολογημένη κατά την καλή πίστη, όπως όταν οφείλεται σε συγγνωστή πλάνη του εργοδότη ως προς την έκταση των τακτικών αποδοχών του μισθωτού, βάσει των οποίων καθορίζεται το ύψος της αποζημίωσης.

Ο περί συγγνωστής πλάνης πραγματικός ισχυρισμός θεμελιώνει ένσταση του εργοδότη κατά της αγωγής του μισθωτού με την οποία διώκεται η αναγνώριση της ακυρότητας της καταγγελίας εξαιτίας καταβολής ελλιπούς αποζημιώσεως. Περαιτέρω από ης διατάξεις των άρθρων 527 και 269 Κ.Πολ.Δ., που έχουν εφαρμογή κατ' άρθρο 591 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα και επί των ειδικών διαδικασιών, είναι απαράδεκτη η για πρώτη φορά στη δευτεροβάθμια δίκη, προβολή από τον εκκαλούντα πραγματικών ισχυρισμών που αποτελούν ενστάσεις ή αντενστάσεις, εκτός αν αυτοί γεννήθηκαν μετά την τελευταία συζήτηση στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, ή συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 269 Κ.Πολ.Δ.

μεταξύ των οποίων, αν αυτοί αποδεικνύονται με δικαστική ομολογία του αντιδίκου ή αποδεικνύονται εγγράφως και το δικαστήριο κρίνει ότι ο διάδικος δεν γνώριζε ούτε μπορούσε να είχε πληροφορηθεί εγκαίρως την ύπαρξη των εγγράφων, Στην προκειμένη περίπτωση, κατά τη συζήτηση στο Εφετείο Αθηνών της αγωγής του αναιρεσιβλήτου κατά την βάση αυτής για επιδίκαση μισθών υπερημερίας λόγω ακυρότητας της καταγγελίας της σύμβασης εργασίας του από την πρώτη αναιρεσείουσα, ένεκα καταβολής ελλιπούς αποζημιώσεως, συζήτηση που έλαβε χώρα μετά την αναίρεση με την 95/2004 απόφαση του Αρείου Πάγου της 1405/2001 απόφασης του άνω δικαστηρίου με την οποία, μετ' ευδοκίμηση της έφεσης των αναιρεσειόντων κατά της πρωτόδικης απόφασης που είχε δεχθεί την αγωγή κατά την επί ακυρότητας της καταγγελίας ως καταχρηστικής θεμελιούμενη πρώτη βάση της, είχε εξετασθεί και απορριφθεί η αγωγή και κατά την εν λόγω βάση της, η άνω πρώτη αναιρεσείουσα προέβαλε με τις προτάσεις της τον ισχυρισμό ότι η ελλιπής καταβολή της αποζημίωσης δεν οφείλεται σε κακοβουλία της αλλά σε εύλογη αμφιβολία αυτής ως προς το ποσό των προμηθειών των αναιρεσιβλήτου που έπρεπε να υπολογίσει, το οποίο υπολόγισε με βάση το συμβατικό τρόπο υπολογισμού των προμηθειών και του BONUS που ίσχυε για την αναιρεσίβλητο μέχρι 31,12.1997 και όχι με τον προταθέντα από την αναιρεσείουσα και εφαρμοσθέντα μονομερώς από 1.1.1998 τρόπο υπολογισμού των προμηθειών, ενόψει του ότι ο αναιρεσίβλητος είχε αρνηθεί να αποδεχθεί τον νέο τρόπο υπολογισμού των προμηθειών και με την από 5.3.1998 αγωγή που άσκησε από κοινού με άλλους τέσσερις συναδέλφους του είχε ζητήσει ν' αναγνωρισθεί ως βλαπτική μεταβολή των όρων της σύμβασης του ο τρόπος αυτός υπολογισμού των προμηθειών και να υποχρεωθεί η εργοδότης του να εφαρμόσει τους όρους της σύμβασης εργασίας του από 1.4.1994.

Ο ως άνω καταλυτικός της ένδικης αγωγής κατά την ερευνώμενη βάση της, ισχυρισμός της πρώτης αναιρεσείουσας δεν προτάθηκε ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, όπως προκύπτει από την επισκόπηση των σχετικών προτάσεών της και δέχθηκε η παραπάνω απόφαση του Δικαστηρίου του Αρείου Πάγου, η οποία και ανήρεσε για το λόγο αυτό την 1405/2001 απόφαση του Εφετείου, αλλά για πρώτη φορά κατά την μετ' αναίρεση ενώπιον αυτού συζήτηση της υπόθεσης.

Κατά συνέπεια ο εν λόγω ισχυρισμός, είναι απαράδεκτος καθόσον προβάλλεται από την άνω αναιρεσείουσα με την ιδιότητά της ως εκκαλoύσας, αφού κατ' ευδοκίμηση της δικής της έφεσης εξετάσθηκε και απορρίφθηκε η άνω βάση της αγωγής με την αναιρεθείσα απόφαση του δικάσαντος Εφετείου και όχι με την ιδιότητα της εφεσίβλητης προς υπεράσπιση κατά της έφεσης του αναιρεσιβλήτου, δεδομένου ότι η έφεση του τελευταίου απορρίφθηκε με την άνω απόφαση και η οποία κατά το σχετικό κεφάλαιό της δεν αναιρέθηκε.

Εξάλλου, για το παραδεκτό αυτού, ανεξάρτητα από τη βραδεία προβολή του, δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 527 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., καθόσον ο ισχυρισμός αυτός δεν γεννήθηκε το πρώτο μετά την έκδοση της αναιρεθείσας εν μέρει με αριθμ. 1405/2001 απόφασης του Εφετείου. Ούτε συντρέχουν οι επικαλούμενες προϋποθέσεις του άρθρου 269 Κ.Πολ.Δ., δηλαδή ότι αυτός, κατά τα περιστατικά που τον θεμελιώνουν αποδεικνύεται με δικαστική ομολογία του αναιρεσιβλήτου περιεχόμενη στην ένδικη αγωγή και περαιτέρω εγγράφως από την ένδικη και την άνω από 5.3.1998 αγωγή αυτού, δεδομένου ότι από την επισκόπηση των αγωγών αυτών δεν προκύπτει ομολογία του αναιρεσιβλήτου στην πρώτη ούτε συνάγεται από το περιεχόμενο αμφοτέρων απόδειξη περί της βασιμότητας του εν λόγω ισχυρισμού.

Επομένως το Εφετείο που με την προσβαλλόμενη απόφαση του απέρριψε ως απαράδεκτο τον άνω ισχυρισμό δεν υπέπεσε στις πλημμέλειες του άρθρου 559 αρ. 8 και 14 Κ.Πολ.Δ., και οι σχετικοί δύο λόγοι του κυρίου δικογράφου της αναίρεσης, καθώς και ο δεύτερος λόγος του δικογράφου των προσθέτων, με τους οποίους υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι.

Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 3 παρ. 1 και 2 του Ν. 2112/1920 και 5 παρ. 1 του Ν. 3198/1955 προκύπτει ότι η αποζημίωση λόγω καταγγελίας από τον εργοδότη της σύμβασης εργασίας υπαλλήλου καθορίζεται με βάση τις καταβαλλόμενες τακτικές αποδοχές αυτού, δηλαδή το μισθό και κάθε άλλη σταθερή και μόνιμη ως αντάλλαγμα της παρεχόμενης εργασίας, χορηγούμενη παροχή κατά τον τελευταίο προ της απολύσεως μήνα, υπό καθεστώς πλήρους απασχόλησης υπό την προϋπόθεση ότι οι αποδοχές αυτές δεν υπολείπονται των συμβατικών ή νομίμων.

Στην προκειμένη περίπτωση, αναφορικά με το ύψος της οφειλόμενης στον αναιρεσίβλητο αποζημίωσης λόγω καταγγελίας της σύμβασης εργασίας αυτού το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του τα εξής : "Δυνάμει σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αόριστου χρόνου ο ενάγων προσλήφθηκε στις 8-6-1994 από την πρώτη εναγόμενη ως περιοδεύων πωλητής των προϊόντων της.

Η σύμβαση ορίσθηκε ότι θα διέπεται από τις εκάστοτε ισχύουσες συλλογικές συμβάσεις ή διαιτητικές αποφάσεις των περιοδευόντων πωλητών καθώς και από τους όρους της υπογραφείσας την ίδια ημέρα με την πρόσληψη ατομικής σύμβασης εργασίας και την προσαρτηθείσα στη σύμβαση αυτή "πολιτική απόδοσης προμηθειών".

Ειδικότερα, ως μηνιαίος μισθός ορίσθηκε ο προβλεπόμενος από τις εκάστοτε κλαδικές συλλογικές συμβάσεις ή διαιτητικές αποφάσεις, πλέον προμήθειας επί των πωλήσεων που θα πραγματοποιούνταν με τη διαμεσολάβηση του ενάγοντα και επιμισθίου (πρόσθετης αμοιβής-ΒΟNUS), ανάλογου με τις πωλήσεις και όπως αναλυτικότερα προσδιορίζονται οι πρόσθετες αυτές αμοιβές στην προαναφερθείσα "πολιτική απόδοσης προμηθειών".

Η παραπάνω σύμβαση εργασίας του ενάγοντα λειτούργησε κανονικά μέχρι τις 11-3-98, οπότε η πρώτη εναγομένη κατήγγειλε τη σύμβαση με την κοινοποίηση εγγράφου στον ενάγοντα. Κατά την απόλυση η πρώτη εναγόμενη κατέβαλε στον ενάγοντα το ποσό των 951.140 δρχ. ως αποζημίωση απόλυσης. Ενόψει του ότι η εργασιακή σχέση του ενάγοντα, από την πρόσληψη του στις 8-6-94 μέχρι την απόλυση του στις 11-3-1998, διήρκεσε τρία έτη και εννέα περίπου μήνες, αυτός δικαιούται αποζημίωση ίση με τις τακτικές αποδοχές δύο μηνών.

Οι αποδοχές του κατά τον τελευταίο πριν από την απόλυση του μήνα, όπως αποδεικνύεται από τους προσκομιζόμενους λογαριασμούς μισθοδοσίας του, ανέρχονταν στο ποσό των 447.531 δρχ. Ειδικότερα το ύψος των εν λόγω αποδοχών προσδιορίζεται ως εξής : α) 176.500 δρχ. για νόμιμο (πάγιο) μισθό, β) 191.031 δρχ. για μέσο όρο προμηθειών των μηνών Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου 1998, όπως ζητεί και ο ενάγων (προμήθειες Ιανουαρίου 1998 δρχ. 132.440 δρχ. + προμήθειες Φεβρουαρίου 1998 249.623 δρχ - 382.063 δρχ. : 2 - 191.031 δρχ.), γ) 80.000 δρχ.

για μέσο όρο BONUS (στόχος που τέθηκε για τον ενάγοντα κατά το τετράμηνο Ιανουαρίου - Απριλίου 1998 16.000.000 δρχ, BONUS για επιτυχία 100% του στόχου 320.000 δρχ. δηλ. 2% επί του ποσού του στόχου : 4 μήνες = 80.000 δρχ.) Ο στόχος που είχε τεθεί στον ενάγοντα, για το τετράμηνο Ιανουαρίου-Απριλίου 1998 θα επιτυγχανόταν σε κάθε περίπτωση, αν δεν είχε απολυθεί, αφού μέχρι την απόλυση του είχε επιτύχει ποσοστά πώλησης σε ορισμένα από τα πωλούμενα είδη άνω του 100% και είχε συγκεντρώσει, για το χρονικό διάστημα από 1-1-98 έως ή-3-98, 82 πόντους, με βάση τους οποίους δικαιούνταν το 70% του BONUS, και υπολείπονταν μόνο 18 πόντοι για την επίτευξη του στόχου, τους οποίους, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, θα συγκέντρωνε κατά το υπόλοιπο διάστημα από 12-3-98 έως 30-4-98.

Η πρo~η1θεια και το BONUS είχαν συμφωνηθεί ως αντάλλαγμα της τακτικώς και μονίμως παρεχομένης εργασίας του ενάγοντα και αποτελούσαν μισθό. Στις παραπάνω αποδοχές πρέπει να προστεθεί και η αναλογία των επιδομάτων εορτών και άδειας και έτσι οι τακτικές αποδοχές του ενάγοντα κατά τον τελευταίο πριν την απόλυση του μήνα ανήλθαν στο ποσό των 522.119 δρχ. (176.500 δρχ. + 191.031 δρχ. + 80.000 δρχ. = 447.531 δρχ. + 1/6).

Η αποζημίωση απόλυσης, που δικαιούταν να λάβει ο ενάγων ανερχόταν στο ποσό των 1.044.238 δρχ. (τακτικές μηνιαίες αποδοχές 522.119 δρχ. Χ 2 μήνες ). Αντί του παραπάνω ποσού η εναγομένη κατέβαλε στον ενάγοντα, όπως προαναφέρθηκε, το ποσό των 951.140 δρχ., δηλ. η αποζημίωση που έλαβε ο ενάγων υπολειπόταν της νόμιμης κατά το ποσό των 93.098 δρχ, με αποτέλεσμα η από 11-3-98 καταγγελία της σύμβασης εργασίας του ενάγοντα να είναι άκυρη, λόγω μη καταβολής πλήρους της νόμιμης αποζημίωσης".

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο εφάρμοσε σωστά και δεν παραβίασε τις παραπάνω διατάξεις των Ν. 2112/1920 και 3198/1955. Επομένως ο πρώτος λόγος αναίρεσης του δικογράφου των προσθέτων κατά το μέρος που αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ., λόγω παραβίασης των άνω διατάξεων, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Ο ίδιος λόγος στο μέτρο που υπό την επίκληση της άνω διάταξης προβάλλεται ότι κατά παράβαση των άνω διατάξεων το Εφετείο προέβη σε υπολογισμό της οφειλόμενης στον αναιρεσίβλητο αποζημίωσης όχι με βάση το σύστημα υπολογισμού των προμηθειών και του BONUS που προβλέπεται με την από 8.6.1994 σύμβαση εργασίας αυτού, αλλά.

με βάση το εφαρμοσθέν από την αναιρεσείουσα από 1.1.1998 σύστημα υπολογισμού των άνω παροχών, το οποίο δεν αποδέχθηκε ο αναιρεσίβλητος και άσκησε και αγωγή θεωρώντας αυτό μονομερή βλαπτική μεταβολή της σύμβασης εργασίας του, εντεύθεν δε ότι ο δι' αυτού (συστήματος) καθοριζόμενος μισθός δεν είναι συμβατικός ή νόμιμος, εφόσον λείπει η κατά τα άρθρα 189 και 192 ΑΚ αποδοχή προς κατάρτιση συμβάσεως, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος δεδομένου ότι το Εφετείο υπολόγισε, ως έπρεπε, την οφειλόμενη στον αναιρεσίβλητο αποζημίωση ανάλυσης με βάση τις καταβληθείσες σ΄ αυτόν αποδοχές κατά τον προ της απολύσεως μήνα.

Περαιτέρω ο ίδιος λόγος αναίρεσης κατά το μέρος αυτού, δια του οποίου αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η εκ του άρθρου 559 αρ. 16 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια της μη λήψης υπόψη δεδικασμένου προκύπτοντος από το μη αναιρεθέν μέρος της 1405/2001 απόφασης του Εφετείου, "περί μη καταρτίσεως συμβάσεως ως προς το νέο σύστημα υπολογισμού των προμηθειών και του BONUS και κατά συνεκδοχή ότι ο υπολογισμός των προμηθειών και του BONUS με το νέο σύστημα δεν αποτελούν συμβατικό μισθό", είναι προεχόντως αόριστος και εντεύθεν απορριπτέος ως απαράδεκτος δεδομένου ότι στο αναιρετήριο των προσθέτων λόγων δεν αναφέρεται ότι προβλήθηκε στο Εφετείο ισχυρισμός περί δεδικασμένου εκ της άνω αποφάσεως (άρθρο 562 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.).

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 68, 73 και 556 παρ. 1 και 2 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι προϋπόθεση του παραδεκτού της αναίρεσης είναι και η ύπαρξη εννόμου συμφέροντος η έλλειψη του οποίου ερευνάται και αυτεπαγγέλτως από τον Άρειο Πάγο (άρθρο 577 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.). Το έννομο συμφέρον πρέπει να προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση και να είναι ατομικό και άμεσο του διαδίκου ο οποίος υπέστη βλάβη από την απόφαση, αν δε την αναίρεση ασκεί ο νικήσας διάδικος η βλάβη του εξαρτάται από την κρίση ότι η απόφαση αναπτύσσει δυσμενείς γι' αυτόν συνέπειες.

Ενόψει αυτών η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και οι πρόσθετοι λόγοι αυτής κατά το μέρος που ασκούνται από τον δεύτερο των αναιρεσειόντων, που ενάχθηκε ως νόμιμος εκπρόσωπος της πρώτης αναιρεσείουσας για την εκτέλεση με προσωπική κράτηση αυτού του αγωγικού αιτήματος να υποχρεωθεί η πρώτη αναιρεσείουσα να απασχολήσει τον αναιρεσίβλητο, και ως προς τον οποίο η ένδική αγωγή απορρίφθηκε, είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι, για έλλειψη εννόμου συμφέροντος αυτού προς άσκησή τους.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 27.10.2005 αίτηση και τους από 11.12.2006 πρόσθετους λόγους των ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμια "HILTI ΕΛΛAΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΕΡΕΩΣΗΣ" κ.λ.π. για αναίρεση της 5128/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου τα οποία ορίζει σε επτακόσια εβδομήντα (770) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 12 Ιουνίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 3 Ιουλίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ