1689/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1689 / 2012 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1689/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Πατινίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντώνιο Αθηναίο, Δημήτριο Μουστάκα, Νικόλαο Τρούσα και Αγγελική Αλειφεροπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 25 Σεπτεμβρίου 2012, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Σ. Ζ. του Θ., κατοίκου ..., 2) Α. Β. του Ν., κατοίκου ..., 3) Α. Φ. του Κ., κατοίκου ..., 4) Γ. Τ. του Ν., κατοίκου ..., 5) Γ. Ρ. του Σ., κατοίκου ..., 6) Χ. Κ. του Ι., κατοίκου ..., 7) Γ. Τ. του Α., κατοίκου ..., 8) Χ. Θ. του Θ., κατοίκου ..., 9) Ι. Λ. του Θ., κατοίκου ..., 10) Κ. Χ. του Α., κατοίκου ..., 11) Α. Κ. του Ν., κατοίκου ..., 12) Γ. Κ. του Κ., κατοίκου ..., 13) Π. Β. του Ι., κατοίκου ..., 14) Ε. Ζ. του Ι., κατοίκου ..., 15) Ι. Π. του Σ., κατοίκου ..., 16) Β. Χ. του Ν., κατοίκου ..., 17) Ι. Μ. του Β., κατοίκου ..., 18) Δ. Κ. του Χ., κατοίκου ..., 19) Σ. Σ. του Θ., κατοίκου ..., 20) Π. Κ. του Ν., κατοίκου ... . Οι υπό στοιχεία 1-5, 7, 9-12, 14-20 αναιρεσείοντες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Σπύρου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις. Οι υπό στοιχεία 6, 8, 13 αναιρεσείοντες δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών και τους Υπουργούς Εσωτερικών και Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, κατοικοεδρεύοντες στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Νικόλαο Δημητρακόπουλο, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5/11/2004 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ροδόπης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 136/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 451/2007 του Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 1/6/2010 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αγγελική Αλειφεροπούλου ανέγνωσε την από 26/9/2011 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του παρόντος δικαστηρίου Αρεοπαγίτη Γρηγορίου Κουτσόπουλου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη όλων των λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το αρθρ. 62 εδ. α Κ.Πολ.Δ., όποιος έχει την ικανότητα να είναι υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων έχει και την ικανότητα να είναι διάδικος. Η ικανότητα αυτή, που, ως διαδικαστική προϋπόθεση, εξετάζεται, κατά το αρθρ. 73 Κ.Πολ.Δ., αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης, παύει να υπάρχει για το φυσικό πρόσωπο με το θάνατο του (αρθρ. 35 Α.Κ.). Εξάλλου, κατά το αρθρ. 313 παρ.1 εδ.δ Κ.Πολ.Δ., η απόφαση που εκδόθηκε σε δίκη διεξαχθείσα στο όνομα ανύπαρκτου φυσικού προσώπου, όπως είναι και αυτό που αποβίωσε, δεν έχει υπόσταση και ρητά χαρακτηρίζεται και αυτή ως ανύπαρκτη. Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται, ότι διαδικαστική πράξη, που ασκήθηκε στο όνομα προαποβιώσαντος προσώπου, είναι απαράδεκτη και πρέπει αυτή να ασκηθεί από τους κληρονόμους του, όπως για την αναίρεση ειδικότερα ορίζει το άρθρ. 556 παρ.1 Κ.Πολ.Δ.

Συνεπώς, αίτηση αναίρεσης, η οποία ασκήθηκε στο όνομα διαδίκου, που έχει αποβιώσει κατά το χρόνο της άσκησης της, είναι απορριπτέα, ως απαράδεκτη, για έλλειψη απαραίτητης και αυτεπαγγέλτως λαμβανόμενης υπόψη διαδικαστικής προϋπόθεσης, δηλαδή του ίδιου του υποκειμένου της διαδικαστικής πράξης.- Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της δικογραφίας, μεταξύ των οποίων και η επικαλούμενη και προσκομιζόμενη υπ' αριθ. 139/Θ/16.10.2008 ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Φιλίππων Καβάλας, ο 6ος των αναιρεσειόντων, Χ. Κ. του Ι., απεβίωσε στις 15-10-2008, δηλαδή σε χρόνο προγενέστερο της άσκησης της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης, η οποία κατατέθηκε στη γραμματεία του Εφετείου Θράκης, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, στις 7-6-2010. Επομένως, ως προς αυτόν, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί, ως απαράδεκτη.

Από τις διατάξεις του άρθρου 568 παρ. 2, 3 και 4 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει, μεταξύ άλλων, ότι για τον προσδιορισμό δικασίμου οποιασδήποτε υπόθεσης ενώπιον του Αρείου Πάγου η γραμματεία του Αρείου Πάγου υποβάλλει χωρίς καθυστέρηση τα έγγραφα που κατατέθηκαν στον Πρόεδρο του Αρείου Πάγου, ο οποίος ορίζει το αρμόδιο τμήμα και ο Πρόεδρος του τμήματος με απλή σημείωση στο αντίγραφο της αναίρεσης που έχει κατατεθεί ορίζει δικάσιμο σε χρόνο που παρέχει επαρκή προθεσμία για την επίδοση και την προπαρασκευή της συζήτησης της υπόθεσης, καθώς και την προθεσμία, μέσα στην οποία πρέπει να επιδοθεί η κλήση για συζήτηση αυτής, που πρέπει να είναι τουλάχιστον εξήντα ημέρες πριν από τη δικάσιμο, αν όλοι οι διάδικοι που καλούνται διαμένουν στην Ελλάδα και τουλάχιστον ενενήντα ημέρες, αν κάποιος από τους διαδίκους διαμένει στο εξωτερικό ή η διαμονή του είναι άγνωστη.

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 108, 110 παρ.2, 498 παρ.1, 568 παρ.1, 2, 4 και 576 παρ.1 έως 3 Κ.Πολ.Δ., προκύπτει ότι, αν κατά τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί και δεν μετάσχει με τον προσήκοντα τρόπο σ' αυτήν κάποιος διάδικος, το Δικαστήριο ερευνά αυτεπαγγέλτως ποιος από τους διαδίκους επέσπευσε τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης και, αν μεν τη συζήτηση της επέσπευσε εγκύρως ο απολειπόμενος διάδικος κλητεύοντας νόμιμα και εμπρόθεσμα τους λοιπούς ή κλητεύθηκε ο ίδιος νόμιμα και εμπρόθεσμα από τον επισπεύδοντα τη συζήτηση άλλο διάδικο, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι, διαφορετικά, αν δηλαδή δεν προκύπτει έγκυρη επίσπευση της συζήτησης ή δεν μπορεί να διαπιστωθεί ποιος διάδικος επέσπευσε τη συζήτηση, αυτή κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς όλους τους διαδίκους (εφόσον στη δίκη για την αναίρεση συμμετέχουν περισσότεροι) και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήση.

Περαιτέρω, κατά τις διατάξεις του άρθρου 226 παρ.4 εδ. α', γ' και δ' Κ.Πολ.Δ., που έχουν γενική εφαρμογή, αν η συζήτηση αναβληθεί, ο γραμματέας οφείλει αμέσως μετά το τέλος της συνεδρίασης να μεταφέρει την υπόθεση στη σειρά των υποθέσεων που πρέπει να συζητηθούν κατά τη δικάσιμο που ορίσθηκε, κατά την οποία δεν χρειάζεται νέα κλήση του διαδίκου προς εμφάνιση και η αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων.

Ωστόσο, κατά την έννοια των τελευταίων αυτών διατάξεων, η αναβολή της υπόθεσης και η αναγραφή της στο πινάκιο του Δικαστηρίου για τη μετ' αναβολή δικάσιμο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων για τη δικάσιμο αυτή και, επομένως, δεν χρειάζεται νέα κλήση του απολειπόμενου κατ' αυτήν διαδίκου, εφόσον αυτός είτε είχε επισπεύσει ο ίδιος τη συζήτηση της υπόθεσης κατά την αρχική δικάσιμο είτε είχε νόμιμα κλητευθεί να παραστεί κατά την αρχική δικάσιμο είτε είχε, σε κάθε περίπτωση, παραστεί με τον προσήκοντα τρόπο κατ1 αυτήν, οπότε, με τη νόμιμη παράσταση του χωρίς να εναντιωθεί, καλύφθηκε η τυχόν ακυρότητα της κλήτευσης του για την αρχική δικάσιμο.

Διαφορετικά, η αναβολή της υπόθεσης και η αναγραφή της στο πινάκιο του Δικαστηρίου, για τη μετ' αναβολή δικάσιμο, δεν ισχύει ως κλήτευση του απολειπόμενου κατ' αυτήν διαδίκου. Σύμφωνα, τέλος, με τις διατάξεις των άρθρων 94 παρ.1 και 96 παρ.1,3 Κ.Πολ.Δ., οι διάδικοι έχουν υποχρέωση να παρίστανται στα πολιτικά Δικαστήρια με πληρεξούσιο δικηγόρο, στον οποίο η πληρεξουσιότητα, κατά τη διαδικασία ενώπιον του Αρείου Πάγου, δίνεται είτε με συμβολαιογραφική πράξη είτε με προφορική δήλωση του εκπροσωπούμενου απ' αυτόν διαδίκου, που καταχωρίζεται στα πρακτικά του Δικαστηρίου ή στην τυχόν έκθεση του εισηγητή ή εντεταλμένου για τις αποδείξεις Δικαστή, ενώ επί εργατικών διαφορών, ήδη, η πληρεξουσιότητα αυτή μπορεί να δίνεται και με ιδιωτικό έγγραφο, το οποίο φέρει βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής του διαδίκου από Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών ή οποιαδήποτε άλλη δημόσια, δημοτική ή κοινοτική αρχή (αρθρ. 665 παρ.2 εδ.

γ' Κ.Πολ.Δ., που προστέθηκε με το άρθρο 15 παρ.6 Ν. 4055/2012), η έλλειψη δε της αναγκαίας πληρεξουσιότητας εξετάζεται, κατά το αρθρ. 104 του ίδιου Κώδικα, αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης, με συνέπεια να θεωρείται δικονομικά απών ο διάδικος, που εκπροσωπήθηκε στον Άρειο Πάγο από δικηγόρο στερούμενο της αναγκαίας πληρεξουσιότητας, ως μη νομίμως παριστάμενος.

Στην προκειμένη περίπτωση, η υπό κρίση αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθ. 451/2007 τελεσίδικης απόφασης του Εφετείου Θράκης, που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, προσδιορίστηκε, κατά το αρθρ. 568 παρ.2 και 3 ΚΠολΔ, να συζητηθεί αρχικά κατά τη δικάσιμο της 11.10.2011, κατά την οποία οι αναιρεσείοντες (20 τον αριθμό), όπως προκύπτει από τα πρακτικά συνεδρίασης του Δικαστηρίου, εκπροσωπήθηκαν από το δικηγόρο Ανδρέα Ματθαίου και η υπόθεση αναβλήθηκε για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας απόφασης δικάσιμο της 25.9.2012.

Κατά την εν λόγω δικάσιμο, όπως και πάλι προκύπτει από το σχετικό πινάκιο και τα πρακτικά συνεδρίασης του Δικαστηρίου τούτου, δεν εμφανίστηκαν ούτε εκπροσωπήθηκαν με οποιοδήποτε νόμιμο τρόπο, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης στη σειρά της από το πινάκιο, οι 8ος και 13ος των αναιρεσειόντων (Χ. Θ. και Π. Β., αντίστοιχα), ενώ παρέστησαν α) οι λοιποί αναιρεσείοντες (με εξαίρεση τον αποβιώσαντα 6° τούτων, Χ.

Κ., για τον οποίο έγινε λόγος στην προηγούμενη παράγραφο της παρούσας), εκπροσωπούμενοι δια δηλώσεως, κατ' άρθρ. 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ., από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Σπύρου, ο οποίος προσκόμισε σχετικά, μόνον όσον αφορά τους παραστάντες κατά την παρούσα δικάσιμο εντολείς του, τα επικαλούμενα στις κατατεθείσες έγγραφες προτάσεις τους έγγραφα πληρεξουσιότητας, καθώς και β) το αναιρεσίβλητο, Ελληνικό Δημόσιο, εκπροσωπούμενο, ομοίως δια δηλώσεως, κατά τα άνω, από τον Νικόλαο Δημητρακόπουλο, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Αντίθετα, δεν υπάρχουν στο φάκελο της δικογραφίας πληρεξούσια των ήδη απολειπόμενων 8ου και 13ου των αναιρεσειόντων προς το δικηγόρο Ανδρέα Ματθαίου, που παρέστη για λογαριασμό τους κατά την αρχική δικάσιμο της 11.10.2011, οι οποίοι, ως εκ τούτου, δεν εκπροσωπήθηκαν νόμιμα ούτε προκύπτει από τα στοιχεία της δικογραφίας ποιος από τους διαδίκους επέσπευσε τη συζήτηση της υπόθεσης κατά τη δικάσιμο εκείνη, ενώ ουδείς εκ των παραστάντων διαδίκων επικαλείται ούτε αποδεικνύει κλήτευση των απόντων διαδίκων για την αρχική δικάσιμο, οπότε, εξαιτίας των ως άνω ελλείψεων, η αναβολή της υπόθεσης κατά την αρχική δικάσιμο της 11.10.2011 και η αναγραφή της στο πινάκιο του Δικαστηρίου για τη μετ' αναβολή δικάσιμο δεν ισχύει ως κλήτευση των απολειπόμενων κατά την τελευταία αναιρεσειόντων.

Για την κλήτευση των πιο πάνω δύο απολειπόμενων αναιρεσειόντων, Χ. Θ. και Π. Β., οι λοιποί νομίμως παριστάμενοι, κατά τα άνω, αναιρεσείοντες, που ήδη εγκύρως επισπεύδουν τη συζήτηση, ως έχοντες παράσχει και την απαιτούμενη πληρεξουσιότητα στο δικηγόρο τους Νικόλαο Σπύρου, επικαλούνται και προσκομίζουν τις 6079Γ/2012 και 6080Γ/2012 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Ξάνθης ..., από τις οποίες προκύπτει, ότι αντίγραφα της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης, για την κοινοποίηση της οποίας ο Πρόεδρος του οικείου τμήματος του Αρείου Πάγου είχε ορίσει με πράξη του, επί του αντιγράφου αυτής, προθεσμία εξήντα (60) ημερών πριν από τη δικάσιμο, μαζί με τις αναφερόμενες βεβαιώσεις της Γραμματέως του Αρείου Πάγου, περί αναβολής της συζήτησης της αίτησης αυτής από την αρχικώς προσδιορισθείσα δικάσιμο της 11-10-2011 για την παρούσα δικάσιμο της 25-9-2012, επιδόθηκαν, αντίστοιχα, στους ανωτέρω απολειπόμενους αναιρεσείοντες στις 23-8-2012 χωρίς, όμως, να τηρηθεί η, κατά τα άνω, νομίμως ορισθείσα προθεσμία κλήτευσης αυτών, αφού από την προς εκείνους κοινοποίηση των ανωτέρω διαδικαστικών εγγράφων (23-8-2012) μέχρι τη συζήτηση της υπόθεσης (25-9-2012) δεν παρήλθαν εξήντα (60) ημέρες.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, αφού δεν υφίσταται εμπρόθεσμη κλήτευση των 8ου και 13ου των αναιρεσειόντων, οι οποίοι δεν παρέστησαν κατά την ως άνω νόμιμη δικάσιμο της υπόθεσης, όταν αυτή εκφωνήθηκε κατά τη σειρά της από το πινάκιο και συζητήθηκε, πρέπει, σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 576 παρ.3 Κ.Πολ.Δ., να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης γι' αυτούς και για τους λοιπούς διαδίκους, με εξαίρεση τον 6° των αναιρεσειόντων, ως προς τον οποίο η αίτηση είναι απορριπτέα, ως απαράδεκτη, κατά τα εκτεθέντα στην αρχή της παρούσας.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 1-6-2010 αίτηση για αναίρεση της 451/2007 απόφασης του Εφετείου Θράκης, κατά το μέρος που ασκείται από τον 6° των αναιρεσειόντων, Χ. Κ..

Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της ανωτέρω αίτησης, των Σ. Ζ. κλπ, ως προς τους λοιπούς διαδίκους.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Νοεμβρίου 2012.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Νοεμβρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ