Supreme Court reverses lower court ruling on contract nature, finding mutual benefit over gift due to property auction context.

Απόφαση 1687 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1687/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Φεβρουαρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Σπανουδάκη, που ανακάλεσε την από 20-2-2009 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. και παραστάθηκα αυτοπροσώπως.

Του αναιρεσιβλήτου: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Εμμανουήλ Στρατή.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-1-2005 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 612/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 505/2007 του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 22-10-2007 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ρένα Ασημακοπούλου ανέγνωσε την από 12-2-2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατ' άρθρο 496 ΑΚ η παροχή σε κάποιον ενός περιουσιακού αντικειμένου αποτελεί δωρεά, αν γίνεται κατά τη συμφωνία των μερών χωρίς αντάλλαγμα. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, για το κύρος της δωρεάς είναι απαραίτητη η συμφωνία περί υπάρξεως χαριστικής αιτίας. Αν κατά τη βούληση των μερών η παροχή δίνεται ως αντάλλαγμα πράξης ή παραλείψεις του λαμβάνοντος αυτήν, δεν υπάρχει δωρεά, αλλά αμφοτεροβαρής σύμβαση.

Και στη δωρεά, υπό τρόπο (άρθρο 503 ΑΚ), αν η περιουσιακή θυσία που υφίσταται ο δωρεοδόχος είναι ίση ή προσεγγίζει κατά πολύ την αξία του δωρούμενου πράγματος, τότε η σύμβαση, έστω και αν χαρακτηρίζεται από τους συμβαλλομένους ως δωρεά, δεν είναι πραγματική δωρεά, αλλά σύμβαση αμφοτεροβαρής, αφού δεν υπάρχει το στοιχείο του πλουτισμού του δωρεοδόχου.

Με την αγωγή, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, η αναιρεσείουσα εκθέτει ότι στις 3.5.1995 και με επίσπευση της Εθνικής Κτηματικής Τράπεζας εξετέθη σε αναγκαστικό πλειστηριασμό ακίνητό της, κείμενο στα ..., με ορισθείσα τιμή πρώτης προσφοράς το ποσόν των 20.000.000 δρχ. 'Οτι κατά το στάδιο της προδικασίας του πλειστηριασμού ο αναιρεσίβλητος ήλθε, μέσω μεσιτικού γραφείου, σε επικοινωνία με αυτήν (αναιρεσείουσα) και, κατόπιν διαπραγματεύσεων που έλαβαν χώρα στο ...

και στα ..., υποσχέθηκε ότι, σε περίπτωση που θα αποκτούσε ως υπερθεματιστής το υπό πλειστηριασμό ακίνητό της στην τιμή της πρώτης προσφοράς, θα μοιραζόταν την διαφορά μεταξύ της τιμής αυτής και της κατά το πρόγραμμα τιμής των 40.000.000 δρχ, έχοντας αναγνωρίσει ότι η αξία του ακινήτου υπερέβαινε τις 65.000.000 δρχ.

Ότι στον πλειστηριασμό αναδείχθηκε υπερθεματιστής, με την προσφορά του ποσού των 20.010.000 δραχμών, ο αναιρεσίβλητος, ο οποίος με γραπτή δήλωση, που απηύθυνε στην αναιρεσείουσα μετά τον πλειστηριασμό, υποσχέθηκε να εκπληρώσει την παροχή του μετά την λήξη της προθεσμίας υποβολής ενστάσεων ανατροπής του πλειστηριασμού και εκδίκασης αυτών, αποστέλλοντας σ' αυτήν το ποσό των 10.000.000 δραχμών.

Ότι, ενώ παρήλθε άπρακτη η προθεσμία υποβολής των ενστάσεων κατά του πλειστηριασμού, αλλά και εξάμηνο από την διενέργεια αυτού (πλειστηριασμού), ο αναιρεσίβλητος, που απέκτησε εν τω μεταξύ το ακίνητο με τη μεταγραφή της οικείας κατακυρωτικής έκθεσης της Συμβολαιογράφου Χερσονήσου Πολυτίμης Πρίφτη, δεν εξεπλήρωσε την ως άνω υπόσχεσή του, παρά τις επανειλημμένες οχλήσεις του εκ μέρους της αναιρεσείουσας.

Ζήτησε δε με την αγωγή αυτή η αναιρεσείουσα, μετά τον παραδεκτό περιορισμό του αιτήματός της, να υποχρεωθεί ο α αναιρεσίβλητος να της καταβάλει το ποσό των 26.412 ευρώ, με τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής. Με αυτό το περιεχόμενο και αίτημα η άνω αγωγή είναι νόμιμη, στηριζόμενη στο άρθρο 361 ΑΚ, αφού, υπό τα εκτιθέμενα, δεν υπάρχει συμφωνία των μερών για χαριστική αιτία, ούτε έλλειψη ανταλλάγματος εκ μέρους της αναιρεσείουσας, καθόσον τούτο (αντάλλαγμα) συνίσταται στην παράλειψη αυτής να προσβάλει τον πλειστηριασμό μέσα στις νόμιμες προθεσμίες ασκήσεως ανακοπής και εκδικάσεως αυτής, καθορίσθηκε δε μεταξύ των μερών και η αξία της περιουσιακής θυσίας της αναιρεσείουσας στο ποσό των δρχ. 10.000.000, το οποίο και συμφώνησε να της καταβάλει ο αναιρεσίβλητος.

Επομένως, το Εφετείο, που έκρινε ότι πρόκειται για σύμβαση δωρεάς, άκυρη, εξαιτίας μη τηρήσεως του κατ' άρθρ. 498 ΑΚ συμβολαιογραφικού τύπου, παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 361 και 498 ΑΚ και πρέπει, κατ' αποδοχή του σχετικού προς τούτο (μοναδικού), εκ του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ. απορρέοντος, λόγου του αναιρετηρίου, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ., η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που την είχαν δικάσει.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 505/2007 απόφαση του Εφετείου Κρήτης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που την είχαν δικάσει. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων τριακοσίων (1.300) ευρώ.

Κρίθηκε, αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 12 Ιουνίου 2009 και

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στην Αθήνα στις 6 Ιουλίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ