Supreme Court allows appeal against tax fraud conviction due to appellate court's failure to rule on defendant's valid objection to indictment clarity.

Απόφαση 1686 / 2019 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1686/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αρτεμισία Παναγιώτου Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (σύμφωνα με την υπ'αριθμ. 194/2019 πράξη του Προέδρου του Αρείου Πάγου), Γεώργιο Αναστασάκο-Εισηγητή, Ευφροσύνη Καλογεράτου-Ευαγγέλου, Πηνελόπη Παρτσαλίδου-Κομνηνού και Σταματική Μιχαλέτου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του την 1η Οκτωβρίου 2019, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Γεωργίου Γεράκη (γιατί κωλύεται Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Σ. Μ. του Δ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Στυλιανή Μαχαίρα, για αναίρεση της υπ'αριθ. 64/2018 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Ναυπλίου.

Το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Ναυπλίου, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ'αριθ.πρωτ. 2212/18-2-2019 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 335/2019.

Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε: Α) να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση και συγκεκριμένα για τον υπο στοιχ. Ι λόγο αυτής, Β) να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση κατά το αναιρούμενο μέρος της και προς νέα επιμέτρηση ποινής, γ) να απαλειφθεί από την προσβαλλόμενη απόφαση η διάταξη περί επιβολής της παρεπόμενης ποινής της στέρησης πολιτικών δικαιωμάτων Δ) να απορριφθεί κατά τα λοιπά η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I) Η κρινόμενη από 15-2-2019 αίτηση - δήλωση (αρ.πρ.117/2212/2019) του Σ. Μ. του Δ. για αναίρεση της προσβαλλόμενης καταδικαστικής απόφασης 64/2018 του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Ναυπλίου έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα. Επομένως, είναι παραδεκτή και πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω.

Από τις διατάξεις των άρθρων 320 και 321 ΚΠΔ προκύπτει ότι ο κατηγορούμενος κλητεύεται στο ακροατήριο για να δικασθεί με επίδοση σ' αυτόν εγγράφου που περιέχει με ποινή ακυρότητας, μεταξύ άλλων, ακριβή καθορισμό της πράξεως για την οποία κατηγορείται, έτσι ώστε να ικανοποιηθεί το εκ του Συντάγματος και της ΕΣΔΑ δικαίωμα τούτου να πληροφορηθεί την κατηγορία που του αποδίδεται και να μπορέσει να προετοιμάσει την υπεράσπισή του.

Ακριβής δε είναι ο καθορισμός της πράξης όταν παρατίθενται τα πραγματικό περιστατικά που συγκροτούν την ποινικό επιλήψιμη και διωκόμενη πράξη κατά τα αντικειμενικό και υποκειμενικά στοιχεία της, όπως απαιτεί η οικεία και υποχρεωτικό παρατιθέμενη ποινική διάταξη, η οποία τυποποιεί το έγκλημα και καθορίζει τις προϋποθέσεις του αξιοποίνου της πράξεως και την απειλούμενη ποινή, χωρίς, όμως, να απαιτείται η αναφορά περιστατικών και στοιχείων που προσιδιάζουν στα χαρακτηριστικά μιας αιτιολογημένης δικαστικής αποφάσεως, με την οποία το κλητήριο θέσπισμα, ως εισαγωγικό της δίκης έγγραφο, δεν ταυτίζεται σε καμία περίπτωση.

Η ακυρότητα, όμως, από τη μη τήρηση των διατάξεων αυτών είναι σχετική κατά τη διάταξη του άρθρου 170 σε συνδυασμό με τα άρθρα 171 και 172 του ΚΠΔ, ως αναγομένη σε προπαρασκευαστικές πράξεις της κυρίας διαδικασίας, γι' αυτό και πρέπει κατά το άρθρο 174 ΚΠΔ, να προταθεί μέχρι την έκδοση οριστικής σε τελευταίο βαθμό αποφάσεως για την κατηγορία.

Διαφορετικό υπάρχει σχετική ακυρότητα, η οποία καλύπτεται, αν, εκείνος που κλητεύθηκε στη δίκη εμφανιστεί και δεν προβάλλει αντιρρήσεις στην πρόοδο αυτής (άρθρο 174 παρ.1 ΚΠΔ). Αν προβληθεί από τον κατηγορούμενο που εμφανίσθηκε στη δίκη και προέβαλε αντιρρήσεις στην πρόοδο της και η σχετική ένσταση απορριφθεί από το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, μπορεί να προβληθεί με, λόγο εφέσεως.

Τέλος, κατά το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Β του ίδιου Κώδικα, ως λόγος αναιρέσεως της αποφάσεως μπορεί να προταθεί και η σχετική ακυρότητα που επήλθε κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο (άρθρο 170 παρ.1 ΚΠΔ), εφόσον δεν καλύφθηκε σύμφωνα με τα άρθρα 173 και 174 του ίδιου Κώδικα . Ενώ, κατά το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Θ' του ισχύοντος από 1-7-19 ΚΠΔ, λόγο αναιρέσεως της καταδικαστικής αποφάσεως αποτελεί και η υπέρβαση εξουσίας.

Όπως γίνεται δεκτό η υπέρβαση εξουσίας διακρίνεται σε θετική και αρνητική. Αρνητική υπέρβαση εξουσίας υπάρχει όταν το δικαστήριο δεν ασκεί τη δικαιοδοσία του αν και συντρέχει νόμιμη περίπτωση, πράγμα το οποίο συμβαίνει και όταν δεν αποφαίνεται επί ενδίκου μέσου ή παραλείπει να αναφερθεί σε κάποιον από τους λόγους του ενδίκου μέσου που ασκήθηκε κατά αποφάσεως πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, ήτοι σε εκκληθέντα μέρη της πρωτόδικης αποφάσεως, αφού στην περίπτωση αυτή πρόκειται για παραβίαση του μεταβιβαστικού αποτελέσματος του ενδίκου μέσου.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, επισκόπηση των εγγράφων της δικογραφίας, προκύπτουν τα ακόλουθα: Με το υπ' αριθ. 30/2015 κλητήριο θέσπισμα του Εισαγγελέα Εφετών Ναυπλίου, που επιδόθηκε στον ήδη αναιρεσείοντα - κατηγορούμενο, παραπέμφθηκε αυτός στο ακροατήριο του Μονομελούς Εφετείου Κακουργημάτων Ναυπλίου, προκειμένου να δικασθεί σε πρώτο βαθμό για την κακουργηματική πράξη της φοροδιαφυγής και ειδικότερα της μη απόδοσης εκ προθέσεως φόρου προστιθέμενης αξίας (άρθρο 18 παρ.1 περ γ'του Ν. 2523//1997) .

Κατά την δικάσιμο της 29-10-2015 , ο ως άνω κατηγορούμενος εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο του προαναφερομένου Δικαστηρίου δια της συνηγόρου υπεράσπισής του Μ. Λ., η οποία προέβαλε νομίμως και εγκαίρως, δηλαδή προ πάσης ενάρξεως της αποδεικτικής διαδικασίας επί της ενοχής, ένσταση ακυρότητος του ανωτέρω κλητηρίου θεσπίσματος λόγω αοριστίας του.

Η σχετική περί ακυρότητας του κλητηρίου θεσπίσματος ένσταση του αναιρεσείοντα απορρίφθηκε από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο και στη συνέχεια κηρύχθηκε αυτός ένοχος και καταδικάσθηκε, με την απόφαση 298/2015 του ίδιου Δικαστηρίου, σε ποινή κάθειρξης 8 ετών. Επακολούθησε εκ μέρους του κατηγορουμένου άσκηση νομότυπης και εμπρόθεσμης εφέσεως κατά της πρωτόδικης αποφάσεως, η οποία παραδεκτώς επισκοπείται από τον Άρειο Πάγο, στην έκθεση της οποίας, εκτός των άλλων, ως ειδικός λόγος εφέσεως, περιέχεται και σχετική αιτίασή του, σύμφωνα με την οποία εσφαλμένα απορρίφθηκε η στρεφομένη κατά του φερομένου ως ακύρου κλητηρίου θεσπίσματος ως άνω ένστασή του, με αποτέλεσμα να μεταβιβασθεί το αντίστοιχο σκέλος της παραπάνω πρωτοδίκου αποφάσεως στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Ναυπλίου.

Όπως προκύπτει, όμως, από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο παρέλειψε να απαντήσει επ' αυτού του λόγου και προχώρησε στην κατ' ουσίαν εκδίκαση της υποθέσεως, κηρύσσοντας ένοχο τον αναιρεσείοντα τον οποίο και καταδίκασε στην ίδια ποινή . Έτσι όμως το δικάσαν δικαστήριο, με το να μην αποφανθεί επί του ως άνω λόγου εφέσεως, παραβίασε το μεταβιβαστικό αποτέλεσμα της εφέσεως και υπέπεσε σε αρνητική υπέρβαση εξουσίας, κατά παραδοχή του εκ του άρθρου 510 παρ.1 περ.

Θ' ΚΠΔ σχετικού λόγου, αναιρέσεως. Επομένως, πρέπει ν' αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από δικαστές άλλους εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως (άρθρ. 519 ΚΠΔ) ενώ παρέλκει, μετά ταύτα, η έρευνα των λοιπών λόγων αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την απόφαση 64/2018 του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Ναυπλίου.

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Οκτωβρίου 2019.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 29 Οκτωβρίου 2019.

H ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ