1685/2006 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1685 / 2006 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1685/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Στέφανο Γαβρά, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καράμπελα, Εμμανουήλ Καλούδη, Χρήστο Αλεξόπουλο και Ειρήνη Αθανασίου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Σεπτεμβρίου 2006, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ..... , η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αλεξία Δεληγιάννη.

Της αναιρεσίβλητης: ...., δικηγόρου, ...., η οποία παραστάθηκε αυτοπροσώπως ως εκ της ιδιότητός της.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-6-2000 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 9/2001 του ίδιου Δικαστηρίου και 7614/2002 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 16-6-2005 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Καράμπελας, διάβασε την από 24-8-2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, η αναιρεσίβλητη την απόρριψή της, καθεμία δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή ο προβλεπόμενος στο άρθρο 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται, αν παραβιάστηκαν κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι κανόνες των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ για την ερμηνεία των δικαιοπραξιών και των συμβάσεων δια της αναζητήσεως της αληθινής βουλήσεως των συμβαλλόμενων, χωρίς προσήλωση στις λέξεις και όπως απαιτεί η καλή πίστη, λαμβανομένων υπόψη και των συναλλακτικών ηθών.

Οι ως άνω ερμηνευτικοί κανόνες παραβιάζονται και όταν το δικαστήριο της ουσίας, παρότι διέγνωσε -έστω και εμμέσως- ότι υπάρχει κενό ή ασάφεια στους όρους της συμβάσεως, παρέλειψε να προσφύγει στους κανόνες αυτούς για να διαπιστώσει την αληθινή βούληση των συμβαλλόμενων μερών. Εξάλλου κατά το άρθρο 281 ΑΚ η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται, αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε ότι η ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη, Δικηγόρος Αθηνών, ανέλαβε εργολαβικώς τη μέχρι τελεσιδικίας διεξαγωγή δίκης επί αγωγής περί κλήρου των εξ αίματος συγγενών της τριών εναγομένων (από τις οποίες μόνη ήδη αναιρεσείουσα είναι η δεύτερη) κατά τρίτου προσώπου, ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας και ότι στο σχετικό μεταξύ τους από 10-12-1992 εργολαβικό δίκης αναγραφόταν ότι ως αμοιβή της αναιρεσίβλητης συμφωνήθηκε ποσοστό 20% επί της ευρισκόμενης στην Πύλο Μεσσηνίας κληρονομιαίας ημιυπόγειας οικίας (επιφάνειας 70 τ.μ.), που θα περιερχόταν τελεσιδίκως σ' αυτές.

Από τις παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως συνάγεται ότι το Εφετείο δέχθηκε ότι από το περιεχόμενο του εργολαβικού προέκυπτε ευθέως ότι η αμοιβή είχε συμφωνηθεί σε ποσοστό επί της κληρονομιαίας οικίας (που αποτελούσε και το αντικείμενο της δίκης) και όχι επί της αξίας αυτής και δεν δέχθηκε -ούτε εμμέσως- ότι υπήρχε κενό ή ασάφεια στους όρους της επίδικης συμβάσεως ως προς το ζήτημα αυτό.

Αντίθετο συμπέρασμα δεν μπορεί να συναχθεί από την περαιτέρω μνεία στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι η αμοιβή είχε συμφωνηθεί σε ποσοστό επί της προαναφερόμενης οικίας (και όχι επί της αξίας αυτής), διότι αντικείμενο της δίκης ήταν η οικία, όπως αυτό προέκυπτε τόσο από το εργολαβικό δίκης όσο και από το διατακτικό της 286/1995 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας, με την οποία έγινε δεκτή η περί κλήρου αγωγή (και η οποία επικυρώθηκε με τη 272/1997 απόφαση του Εφετείου Καλαμάτας).

Άλλωστε, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δεν κατέληξε στο παραπάνω συμπέρασμα με βάση τον συνδυασμό των προαναφερόμενων δύο στοιχείων, αλλά με βάση το καθένα από αυτά αυτοτελώς, όπως μαρτυρεί η μνεία των λέξεων "τόσο" και "όσο" και συνεπώς η -πέραν του εργολαβικού δίκης- αναφορά και του διατακτικού της 286/1995 αποφάσεως έγινε ως εκ περισσού.

Επομένως δεν ήταν αναγκαίο να προσφύγει το Εφετείο στους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ, για να διαπιστώσει την αληθινή βούληση των συμβαλλόμενων μερών και πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος ο περί του αντιθέτου πρώτος λόγος της αναιρέσεως, κατά την αιτίαση από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ.

Εξάλλου το Εφετείο διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφαση πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες ως προς το προαναφερόμενο ζήτημα και επομένως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος ο περί του αντιθέτου ίδιος λόγος της αναιρέσεως, κατά την αιτίαση από τον αριθμό 19 του παραπάνω άρθρου. Περαιτέρω το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε και τα ακόλουθα:

Η προαναφερόμενη περί κλήρου αγωγή αρχικώς είχε απορριφθεί με την 43/1991 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καλαμάτας, που εξαφανίστηκε με την 104/26-2-1992 απόφαση του Εφετείου Ναυπλίου, η οποία ανέπεμψε την υπόθεση για νέα κατ' ουσίαν έρευνα στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο. Για τις μέχρι τότε - και πριν από την κατάρτιση του προαναφερόμενου εργολαβικού δίκης -δικαστικές και εξώδικες ενέργειές της η αναιρεσίβλητη είχε λάβει ως αμοιβή το ποσό των 1.200.000 δραχμών, ενώ η προσφορά ποσού 1.000.000 δραχμών, που έγινε προς αυτή, ήταν χωρίς έννομη επιρροή, αφού η επίδικη αμοιβή δεν ήταν χρηματική.

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο έκρινε ότι η άσκηση της ένδικης αγωγής δεν ήταν καταχρηστική και απέρριψε τη σχετική ένσταση της αναιρεσείουσας. Με την κρίση του αυτή δεν παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου, με ελλιπείς, ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ και επομένως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος ο περί του αντιθέτου, από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, τρίτος λόγος της αναιρέσεως.

Επειδή κατά το άρθρο 559 αριθ. 8 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και όταν το δικαστήριο παρά τον νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής πράγματα είναι οι πραγματικοί ισχυρισμοί, οι οποίοι, παραδεκτώς προτεινόμενοι, στηρίζουν αυτοτελή αίτηση ή ανταίτηση των διαδίκων, όχι δε και εκείνοι που συνιστούν αιτιολογημένη άρνηση ισχυρισμών ή αιτήσεων ή επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, που συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων (ΟλΑΠ 3/1997 και 11/1996, ΑΠ 1121/1998).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον δεύτερο λόγο της αναιρέσεως, από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο παρά τον νόμο δεν έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό της αναιρεσείουσας ότι η αμοιβή της αναιρεσίβλητης για την επίδικη εργολαβία δίκης είχε συμφωνηθεί σε ποσοστό όχι επί της κληρονομιαίας οικίας, αλλά επί της αξίας αυτής.

Ο ισχυρισμός αυτός αποτελεί άρνηση του αγωγικού ισχυρισμού ότι η αμοιβή της αναιρεσίβλητης είχε συμφωνηθεί σε ποσοστό επί της κληρονομιαίας οικίας και επομένως ο λόγος αυτός της αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, ανεξαρτήτως του ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη τον παραπάνω ισχυρισμό της αναιρεσείουσας και τον απέρριψε εκ του πράγματος, αφού δέχθηκε τον αγωγικό ισχυρισμό ότι η αμοιβή είχε συμφωνηθεί σε ποσοστό επί της κληρονομιαίας οικίας.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 16-6-2005 αίτηση της Βασιλικής Κουβέλη για αναίρεση της 7614/2002 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που ορίζει στο ποσό των επτακοσίων εβδομήντα (770) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Οκτωβρίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 31 Οκτωβρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ