1682/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1682 / 2008 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1682/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Αθανάσιο Κουτρομάνο και Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Ιανουαρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΟΡΡΩΝ-ΒΙΟΣΕΡ ΑΕ", που εδρεύει στα Τρίκαλα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Απόστολο Ζιώγα.

Του αναιρεσιβλήτου: ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΤΡΩΝ- Ο ΑΓΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ", που εδρεύει στην Πάτρα και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Καρύδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16-9-2002 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 687/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 581/2006 του Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 11-9-2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δήμητρα Παπαντωνοπούλου ανέγνωσε την από 8-1-2007 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, σύμφωνα με το άρθρο 94 παράγραφος 1 του Συντάγματος, όπως ίσχυε πριν από την αναθεώρηση του έτους 2001, η εκδίκαση των διοικητικών διαφορών ουσίας ανήκει στα υφιστάμενα τακτικά διοικητικά δικαστήρια, από τις διαφορές δε αυτές, όσες δεν έχουν υπαχθεί στα δικαστήρια αυτά πρέπει να υπαχθούν υποχρεωτικά στην δικαιοδοσία τους εντός της οριζόμενης προθεσμίας πέντε ετών, που μπορεί να παρατείνεται με νόμο.

Σε εκτέλεση της συνταγματικής αυτής διάταξης εκδόθηκε ο ν. 1406/1983, με το άρθρο 1 παράγραφος 2 του οποίου υπήχθησαν στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, μεταξύ άλλων, και οι διαφορές που αναφύονται κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας των διοικητικών συμβάσεων (εδάφιο ι`), δηλαδή εκείνες οι διαφορές που προέρχονται από διοικητική σύμβαση και ανάγονται στο κύρος, την ερμηνεία και την εκτέλεση αυτής ή σε οποιαδήποτε παρεπόμενη της συμβάσεως αυτής αξίωση.

Εξ άλλου, η σύμβαση είναι διοικητική, αν ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη είναι το Ελληνικό Δημόσιο ή νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου και με τη σύναψη της συμβάσεως επιδιώκεται η ικανοποίηση σκοπού, τον οποίο ο νόμος έχει αναγάγει σε δημόσιο, το δε Ελληνικό Δημόσιο ή νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, είτε βάσει του κανονιστικού καθεστώτος που διέπει τη σύμβαση, είτε βάσει ρητρών που προβλέπονται κανονιστικώς και έχουν περιληφθεί στη σύμβαση και που αποκλίνουν από το κοινό δίκαιο, βρίσκεται, προς ικανοποίηση του εν λόγω σκοπού, σε υπερέχουσα θέση απέναντι στο αντισυμβαλλόμενο μέρος, δηλαδή σε θέση μη προσιδιάζουσα στον δυνάμει των διατάξεων του ιδιωτικού δικαίου συναπτόμενο συμβατικό δεσμό (Ολ ΑΠ 7/2001, ΣτΕ 1372/2007, 3193/2006).

Θεωρείται δε ότι παρεκκλίνουν από το κοινό δίκαιο και παρέχουν υπερέχουσα θέση στο Δημόσιο ή ν.π.δ.δ, οι διατάξεις ή οι ρήτρες εκείνες, που παρέχουν στα ανωτέρω, (Δημόσιο ή ν.π.δ.δ), τη δυνατότητα να εξασφαλίζουν τα συμφέροντα τους, επιβάλλοντας κυρώσεις για παραβάσεις της σύμβασης ή γενικότερα, επεμβαίνοντας μονομερώς προς διαμόρφωση του συμβατικού δεσμού.

Συνεπώς, για το χαρακτηρισμό μιας σύμβασης ως διοικητικής είναι απαραίτητη η σωρευτική συνδρομή και των τριών πιο πάνω κριτηρίων. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, που απέρριψε, λόγω ελλείψεως δικαιοδοσίας, την αγωγή της αναιρεσείουσας περί καταβολής οφειλομένου από το αναιρεσίβλητο ν.π.δ.δ Νοσοκομείο Πατρών τιμήματος εμπορευμάτων (ορών), τα οποία του πώλησε και του παρέδωσε, σε εκτέλεση καταρτισθεισών μεταξύ τους ατύπως διαδοχικών συμβάσεων πωλήσεως, δέχθηκε ανελέγκτως ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα περιστατικά:

Δυνάμει των αναφερομένων στην αγωγή τιμολογίων, το αναιρεσίβλητο ν.π.δ.δ "Γενικό Νοσοκομείο Πατρών-Ο ΑΓΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ" προμηθεύθηκε από την αναιρεσείουσα ανώνυμη εταιρεία παρασκευής ορών, τις αναφερόμενες ποσότητες ορών, αντί του αναφερομένου τιμήματος, για τις ανάγκες των νοσηλευομένων στο Νοσοκομείο αυτό, το τίμημα των οποίων δεν κατέβαλε αν και παρέλαβε τους ορούς αυτούς.

Οι συμβάσεις προμηθείας (πωλήσεως) των εν λόγω υλικών (ορών) δεν καταρτίσθηκαν εγγράφως, όπως ομολογεί η αναιρεσείουσα (άρθρο 84 Ν/Δ 321/1969 περί Κώδικος Δημοσίου Λογιστικού) γι' αυτό και είναι άκυρες και οι εξ αυτών απαιτήσεις της τελευταίας μπορούν να βρουν νομικό έρεισμα μόνο στις διατάξεις του αδικαιολόγητου πλουτισμού, ο οποίος στην προκειμένη περίπτωση έχει υπόβαθρο σχέση δημοσίου δικαίου, ήτοι σύμβαση προμήθειας ιατρικών ειδών για τις ανάγκες των νοσηλευομένων στο Νοσοκομείο.

Ενόψει των ανωτέρω η απαίτηση της αναιρεσείουσας αποτελεί διοικητική διαφορά ουσίας και δεν υπάγεται στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων. Με βάση δε τις παραδοχές αυτές, εξαφάνισε την αντιθέτως αποφανθείσα πρωτόδικη απόφαση και ακολούθως απέρριψε την αγωγή, λόγω ελλείψεως δικαιοδοσίας των πολιτικών δικαστηρίων.

Υπό τις ανωτέρω διαλαμβανόμενες παραδοχές, η απόφαση του Εφετείου στερείται νόμιμης βάσης, εξαιτίας ελλείψεως αιτιολογίας, αναφορικά με την συνδρομή του τρίτου εκ των σωρευτικά απαιτουμένων να συντρέχουν προαναφερθέντων κριτηρίων για το χαρακτηρισμό των επιδίκων συμβάσεων πωλήσεως ως διοικητικών και συνακόλουθα της ένδικης διαφοράς ως διοικητικής διαφοράς ουσίας, υπαγόμενης στη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων.

Ειδικότερα, ενόψει της παραδοχής του εφετείου, ότι οι επίδικες συμβάσεις πωλήσεως δεν καταρτίσθηκαν εγγράφως με αποτέλεσμα να μη διέπονται αυτές από ιδιαίτερο νομικό καθεστώς που να διαλαμβάνει εξαιρετικές ρυθμίσεις (ρήτρες) παρεκκλίνουσες από το κοινό αστικό δίκαιο υπέρ του αναιρεσιβλήτου νοσοκομείου, δεν διαλαμβάνεται στην προσβαλλόμενη απόφαση εάν περιελήφθηκαν στις επίδικες συμβάσεις ρήτρες και σε καταφατική περίπτωση το περιεχόμενο αυτών, που να παρεκκλίνουν από το κοινό δίκαιο και να δημιουργούν υπέρ του αναιρεσιβλήτου ν.π.δ.δ τη δυνατότητα να επεμβαίνει μονομερώς στη σύμβαση, έτσι ώστε να βρίσκεται σε υπερέχουσα θέση απέναντι στην αντισυμβαλλόμενή του αναιρεσείουσα εταιρεία, δηλαδή σε θέση μη προσιδιάζουσα στον δυνάμει των διατάξεων του ιδιωτικού δικαίου συναπτόμενο συμβατικό δεσμό, προϋπόθεση από την οποία, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, εξαρτάται κυρίως ο χαρακτηρισμός μιας σύμβασης ως διοικητικής.

Έτσι όμως το Εφετείο, με έλλειψη αιτιολογίας στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση και παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο και εντεύθεν κατέστησε αναιρετέα την απόφασή του, κατά παραδοχή αμφοτέρων των λόγων αναιρέσεως από τους αριθμούς 19 και 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Επομένως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη υπόθεση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο όμως από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Το αναιρεσίβλητο που νικήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε έγγραφες προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 581/2006 απόφαση του Εφετείου Πατρών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας την οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Ιουλίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Σεπτεμβρίου 2008 .

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ