Supreme Court allows appeal against traffic accident judgment, overturning dismissal of insurance company's claim for damages.

Απόφαση 1676 / 2024 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1676/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μυρσίνη Παπαχίου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη, Σωκράτη Πλαστήρα, Σταύρο Μάλαινο και Σπυριδούλα Λιάτη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Ιανουαρίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Α. Λ., για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΟΤΑ με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Γαλάνη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Του αναιρεσιβλήτου: Ν. Χ. του Β., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Μάρκου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-5-2015 αγωγή προσώπων μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 26-9-2016 προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση - παρεμπίπτουσα αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, καθώς και με την από 8-7-2015 ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση - παρεμπίπτουσα αγωγή - αναγωγή της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΓΑ", μη διαδίκου στην παρούσα δίκη. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 730/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3845/2021 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 27-5-2022 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Σπυριδούλα Λιάτη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από 27-5-2022 (με αριθμό καταθέσεως 4448/481/6-6-2022) αίτηση για αναίρεση της υπ'αριθμ. 3845/2021τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών και ειδικότερα των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο και από σύμβαση ασφάλισης αυτού (άρθρα 591 και 614 αριθ.1, 6 Κ.Πολ.Δ., όπως ισχύουν μετά την αντικατάστασή τους με το άρθρο τέταρτο του άρθρου 1 του Ν.4335/2015), έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553 παρ.1β, 556, 558, 564 παρ.3 και 566 παρ.1 ΚΠολΔ).

Επομένως, είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ.1 Κ.Πολ.Δ.)και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (αρθ. 577 παρ.3 Κ.Πολ.Δ.) Από την παραδεκτή, κατ'άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης, προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη υπ'αριθμ. 3845/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, είναι αποτέλεσμα της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής :

Ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, σε σχέση με το ένδικο τροχαίο ατύχημα που συνέβη στις 8-2-2014, ασκήθηκαν: α) η από 4-5-2015 (αριθμ. κατ. 2629/49949/4-5-2015), κύρια αγωγή, με την οποία οι ενάγοντες Π. Γ., Α. Γ., Ν. Φ. και Μ. συζ.Θ. Μ. (μη διάδικοι στην παρούσα δίκη), ισχυρίστηκαν ότι ο πρώτος εναγόμενος Ν. Χ. (ήδη αναιρεσίβλητος), οδηγώντας το υπ'αριθμ.

κυκλοφορίας ... ΙΧΦ αυτοκίνητο - απορριματοφόρο όχημα, ιδιοκτησίας του δεύτερου εναγομένου Δήμου Αθηναίων (ήδη αναιρεσείοντος), που τον είχε προστήσει στην οδήγηση αυτού και το οποίο ήταν ασφαλισμένο στην τρίτη εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία, με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΓΑ" (μη διάδικο στην παρούσα δίκη), προκάλεσε από αποκλειστική υπαιτιότητα του, τον θανάσιμο τραυματισμό της πεζής Α.

χήρας Β. Γ., μητέρας, των πρώτου και δεύτερης, γιαγιάς του τρίτου και αδελφής της τέταρτης των εναγόντων, κατά το ατύχημα που έλαβε χώρα υπό τις σ'αυτή αναφερόμενες συνθήκες. Με αυτό το ιστορικό ζήτησαν να αναγνωρισθεί η υποχρέωση των εναγομένων να τους καταβάλουν σε ολόκληρο ο καθένας, το συνολικό ποσό των 299.912 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση λόγω της ψυχικής οδύνης που υπέστησαν από τον θάνατο της ως άνω οικείου τους, β) η από 8-7-2015 (αριθμ.

κατ. 4440/82172/7-9-2015) ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση και παρεμπίπτουσα αγωγή, της τρίτης εναγόμενης στην ανωτέρω κύρια αγωγή, ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΓΑ", κατά των συνεναγομένων της στην κύρια αγωγή, Ν. Χ. και Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης με την επωνυμία "Δήμος Αθηναίων" με την οποία επικαλούμενη εξαίρεση από την ασφαλιστική κάλυψη, λόγω έλλειψης άδειας ικανότητας οδηγού στο πρόσωπο του οδηγού του ασφαλισμένου σ' αυτή πιο πάνω οχήματος Ν.

Χ., λόγω λήξεως της ισχύος της, γεγονός που ήταν σε γνώση του δευτέρου εναγομένου (ασφαλισμένου της, ήδη αναιρεσείοντος), ζήτησε, στην περίπτωση ήττας της στην κύρια αγωγή, να αναγνωρισθεί η υποχρέωση των εναγομένων (οδηγού και κυρίου αντίστοιχα του ζημιογόνου οχήματος), να της καταβάλουν σε ολόκληρο ο καθένας νομιμοτόκως κάθε ποσό που αυτή θα υποχρεωθεί να καταβάλει στους κυρίως ενάγοντες.

γ) η από 26-9-2016 (αρ.κατ.3239/502168/27-9-2016), προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση με ενωμένη παρεμπίπτουσα αγωγή (αναγωγή), του δεύτερου εναγόμενου στην κύρια αγωγή Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με την επωνυμία Δήμος Αθηναίων, ιδιοκτήτη του ζημιογόνου οχήματος, στρεφόμενη κατά του συνεναγομένου του στην κύρια αγωγή, (ήδη αναιρεσίβλητου), οδηγού του ζημιογόνου οχήματος, με την οποία (κατ' εκτίμηση του περιεχομένου της), επικαλούμενος αποκλειστική υπαιτιότητα του προστηθέντος οδηγού, στην επέλευση του ενδίκου ατυχήματος, λόγω ελλείψεως νομίμου αδείας οδήγησης, συνεπεία λήξεως της ισχύος της ενεργώντας έτσι κατά παράβαση των υπαλληλικών καθηκόντων του, ως οδηγού απορριμματοφόρου, του Δήμου Αθηναίων.

Ζητούσε δε, σε περίπτωση ευδοκίμησης της εναντίον του κύριας αγωγής, να υποχρεωθεί αυτός, ως οδηγός του ζημιογόνου οχήματος, να του καταβάλει, οποιοδήποτε ποσό θα υποχρεωθεί ο ίδιος να καταβάλει στους ενάγοντες την κύριας αγωγής ή στην ανωτέρω παρεμπιπτόντως ενάγουσα ασφαλιστική εταιρία. Επί των αγωγών αυτών, μετά από συνεκδίκασή τους εκδόθηκε η υπ'αριθμ. 730/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία κρίθηκε ότι το ένδικο ατύχημα οφείλεται στη συντρέχουσα υπαιτιότητα κατά ποσοστό 60% του πρώτου εναγόμενου οδηγού (αναιρεσίβλητου) και κατά ποσοστό 40% της θανούσας πεζής Α.

χήρας Β. Γ. και έγινε εν μέρει δεκτή η από 4-5-2015 κύρια αγωγή, ως βάσιμη κατ'ουσία, απορρίφθηκε ως κατ'ουσία αβάσιμη η από 8-7-2015 παρεμπίπτουσα αγωγή της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΓΑ", ενώ έγινε δεκτή ως κατ'ουσία βάσιμη η από 26-9-2016 παρεμπίπτουσα αγωγή (αναγωγή) του παρεμπιπτόντως ενάγοντος Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με την επωνυμία "Δήμος Αθηναίων".

Κατά της αποφάσεως αυτής άσκησαν εφέσεις: α) η εναγόμενη της κύριας αγωγής παρεμπιπτόντως ενάγουσα ασφαλιστική εταιρεία με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΓΑ", β) ο εναγόμενος της κύριας αγωγής παρεμπιπτόντως εναγόμενος και ήδη αναιρεσίβλητος Ν. Χ. και γ)ο εναγόμενος της κύριας αγωγής - παρεμπιπτόντως ενάγων Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με την επωνυμία "Δήμος Αθηναίων".

Επί των εφέσεων αυτών οι οποίες συνεκδικάστηκαν, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 3845/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, με την οποία έγιναν τυπικά δεκτές και εν μέρει κατ'ουσίαν βάσιμες οι λοιπές εφέσεις, εξαφανίστηκε η εκκαλουμένη απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, διακρατήθηκαν και δικάστηκαν α)η κύρια αγωγή του Ν.

Χ., η οποία έγινε εν μέρει δεκτή ως και κατ'ουσίαν βάσιμη και αναγνωρίστηκε η υποχρέωση των σε αυτή εναγομένων να καταβάλουν εις ολόκληρον ο καθένας στους κυρίως ενάγοντες τα στο διατακτικό αναφερόμενα χρηματικά ποσά με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής έως την εξόφληση, β)η από 26-9-2016 παρεμπίπτουσα αγωγή του Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης με την επωνυμία "Δήμος Αθηναίων", η οποία απερρίφθη ως αόριστη και γ)η από 8-7-2015 παρεμπίπτουσα αγωγή της ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΓΑ", η οποία έγινε δεκτή ως και κατ'ουσίαν βάσιμη και αναγνωρίστηκε η υποχρέωση των σε αυτή παρεμπιπτόντως εναγομένων να της καταβάλουν εις ολόκληρον ο καθένας τα στο διατακτικό αναφερόμενα χρηματικά ποσά που υποχρεώθηκε να καταβάλει στους κυρίως ενάγοντες, νομιμοτόκως από την καταβολή των ποσών μέχρι την εξόφληση οι παρεμπίπτουσες αγωγές, και απορρίφθηκε ως αόριστη η από 26-9-2016 παρεμπίπτουσα αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος Δήμου Αθηναίων.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 1 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.

ΑΠ 1/2022, Ολ.ΑΠ 4/2021, Ολ.ΑΠ2/2021). Η νομική αοριστία της αγωγής στηρίζει λόγο αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, αρθ. 559 αριθμ. 1 του ΚΠολΔ, συντρέχει δε αν το δικαστήριο, για τη θεμελίωση της αγωγής στο συγκεκριμένο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, αρκέστηκε σε στοιχεία λιγότερα ή αξίωσε περισσότερα από εκείνα που ο κανόνας αυτός απαιτεί για τη γένεση του οικείου δικαιώματος κρίνοντας αντιστοίχως νόμιμη ή μη στηριζόμενη στο νόμο την αγωγή (ΑΠ 1186/2023, ΑΠ 401/2021, ΑΠ 1529/2018, ΑΠ 1976/2017).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 4§1 του ν. ΓΠΝ/1911, για κάθε ζημία που προξενείται από αυτοκίνητο, ενέχεται σε αποζημίωση ο οδηγός, ο κάτοχος και ο ιδιοκτήτης, ο οποίος όμως (ιδιοκτήτης), σε περίπτωση που δεν είναι και κάτοχος, ενέχεται μόνο μέχρι της αξίας του αυτοκινήτου. Επίσης κατά τη διάταξη του άρθρου 9 εδ. 6 του ίδιου νόμου όταν υπάρχουν περισσότεροι υπόχρεοι, καθένας απ' αυτούς ευθύνεται, ανεξαρτήτως του άλλου, για το ποσό που καταδικάσθηκε, ο δε δικαιωθείς δεν μπορεί να λάβει απ' όλους, ποσό πλέον του ποσού της μεγαλύτερης καταδίκης, ενώ μεταξύ τούτων ισχύει το δικαίωμα αναγωγής, κατά τις αρχές του αστικού δικαίου.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 927 ΑΚ, εκείνος που κατά το άρθρο 926 του ίδιου Κώδικα κατέβαλε την αποζημίωση έχει δικαίωμα αναγωγής κατά των λοιπών. Το δικαστήριο προσδιορίζει το μέτρο της μεταξύ τους ευθύνης ανάλογα με το βαθμό του πταίσματος του καθενός. Αν δεν μπορεί να εξακριβωθεί ο βαθμός αυτός, η ζημία κατανέμεται μεταξύ όλων σε ίσα μέρη. Η αναγνωριζόμενη από το πιο πάνω άρθρο αξίωση αναγωγής πηγάζει από την εσωτερική σχέση των περισσότερων συνυποχρέων. Είναι ίδια και αυτοτελής και στηρίζεται απευθείας στο νόμο, δηλαδή στο άρθρο 927 ΑΚ. Δεν είναι αξίωση από αδικοπραξία. Η αξίωση αυτή έχει ως προϋπόθεση, αφ' ενός την ύπαρξη περισσότερων συνυποχρέων σε αποζημίωση κατά το άρθρο 926 ΑΚ και αφετέρου την καταβολή από έναν από αυτούς στον τρίτο ζημιωθέντα ολόκληρης της οφειλόμενης αποζημίωσης.

Περαιτέρω, με τις διατάξεις του άρθρου 926 ΑΚ, καθορίζονται στα πλαίσια της αδικοπρακτικής ευθύνης, οι κατηγορίες των περιπτώσεων στις οποίες αναγνωρίζεται από το νόμο ευθύνη περισσότερων προσώπων. Οι περιπτώσεις αυτές είναι τρεις: α) κοινή πράξη περισσοτέρων προσώπων, β) παράλληλη ευθύνη περισσοτέρων προσώπων και γ) περιπτώσεις διαζευκτικής αιτιότητας.

Στην πρώτη περίπτωση, η ζημία προέρχεται από κοινή πράξη περισσότερων προσώπων. Στη δεύτερη περίπτωση της παράλληλης ευθύνης, περισσότερα πρόσωπα ευθύνονται από το νόμο αυτοτελώς το καθένα, για την αποκατάσταση της ίδιας ζημίας. Η περίπτωση αυτή μπορεί να υπάρχει στο πεδίο της αντικειμενικής, αλλά και της υποκειμενικής ευθύνης.

Περισσότεροι αντικειμενικά ευθυνόμενοι, είναι μεταξύ άλλων, ο οδηγός, ο κάτοχος και ο ιδιοκτήτης του ζημιογόνου αυτοκινήτου, καθώς και ο ασφαλιστής μέχρι το ποσό του ασφαλίσματος για τη ζημία που προξένησε σε τρίτους το ασφαλισμένο αυτοκίνητο (άρθρ. 4, 9 ν. ΓΠΝ/1911, 10 παρ. 1 ν. 489/1979). Στην τρίτη περίπτωση η ζημία προήλθε από ανεξάρτητες πράξεις ή παραλείψεις περισσότερων προσώπων, οι οποίες αποτελούν όλες δυνατούς αιτιώδεις όρους επαγωγής της ζημίας, αλλά δεν μπορεί να εξακριβωθεί, ποια συγκεκριμένη πράξη προκάλεσε πράγματι τη ζημία.

Όταν συντρέχει μια από τις πιο πάνω τρεις περιπτώσεις εφαρμογής του άρθρου 926 ΑΚ, θεμελιώνεται εις ολόκληρον ευθύνη των περισσοτέρων προσώπων, δηλαδή δημιουργείται παθητική εις ολόκληρον ενοχή κατά την έννοια του άρθρου 481 ΑΚ.

Εξ άλλου, στην περίπτωση που ενάγονται περισσότεροι εις ολόκληρον ευθυνόμενοι δεν μπορούν να αντιδικούν μεταξύ τους, ούτε ως προς την ύπαρξη, ούτε ως προς την έκταση της ευθύνης τους. Στη δίκη αποζημίωσης από αυτοκινητικό ατύχημα, αν εναχθούν περισσότεροι εις ολόκληρον ευθυνόμενοι δεν μπορούν αυτοί να ζητήσουν από το δικαστήριο να τους προσδιορίσει με την απόφασή του, το βαθμό συμμετοχής τους στο ατύχημα. Αυτό θα κριθεί στα πλαίσια της δίκης αναγωγής μεταξύ των εις ολόκληρον ευθυνόμενων και είναι δυνατό, αν η αγωγή εξ αναγωγής γίνει δεκτή, να καθορισθεί χαμηλότερο το ποσό της αποζημιώσεως, το οποίο υποχρεώνεται ο εξ αναγωγής εναγόμενος να καταβάλει στον εξ αναγωγής ενάγοντα, οπότε η υπάρχουσα διαφορά θα μείνει σε βάρος του εναγομένου (στην κύρια αγωγή) και ενάγοντος (στην αγωγή εξ αναγωγής). Δηλαδή, στη δίκη αναγωγής προσδιορίζεται εκ νέου το ύψος της οφειλόμενης αποζημιώσεως, το οποίο μπορεί να είναι διαφορετικό από το ύψος της αποζημιώσεως της δίκης αποζημιώσεως. Ακολούθως, με βάση το ποσό αυτό και την κατανομή των ποσοστών ευθύνης που θα καθορισθεί από το δικαστήριο θα προσδιοριστεί η οφειλή του εξ αναγωγής υπόχρεου (ΑΠ 1186/2023, ΑΠ 1541/2023, ΑΠ 1976/2017, ΑΠ 1229/2013, ΑΠ 1370/2005).

Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τη διάταξη του άρθρου 927 ΑΚ προϋπόθεση της αναγωγής είναι ότι ο συνοφειλέτης ικανοποίησε τον ζημιωθέντα εν όλω ή εν μέρει με καταβολή, συμψηφισμό ή άλλη παροχή με απαλλακτική ενέργεια. Μπορεί όμως η αναγωγή να ασκηθεί και πριν από την καταβολή και για την περίπτωση αυτή μέσω του μηχανισμού της διάταξης του άρθρου 69 παρ. 1 περ. ε' ΚΠολΔ.

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 111 παρ. 2, 118 και 216 παρ. 1 του ΚΠολΔ, συνάγεται ότι το δικόγραφο της αγωγής πρέπει να περιέχει, με ποινή το απαράδεκτο, εκτός από άλλα στοιχεία και σαφή έκθεση των γεγονότων που τη θεμελιώνουν κατά νόμο και δικαιολογούν την άσκησή της από τον ενάγοντα κατά του εναγομένου, με ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς, σε τρόπο ώστε να παρέχεται στον μεν εναγόμενο η ευχέρεια της άμυνας, στο δε δικαστήριο η δυνατότητα ελέγχου του κατά το νόμο βασίμου της αγωγής. Από το συνδυασμό των διατάξεων που προαναφέρθηκαν, προκύπτει ότι, για τη θεμελίωση και το ορισμένο της εξ αναγωγής αγωγής του αντικειμενικά ευθυνόμενου κυρίου του ζημιογόνου οχήματος κατά του οδηγού, πρέπει να αναφέρονται οι συνθήκες του ατυχήματος, τα περιστατικά που θεμελιώνουν ευθύνη για το ατύχημα στο πρόσωπο του εναγομένου ή των εναγομένων (όπως 914, 922 ΑΚ, 4 επ. Ν. ΓΠΝ/1911), η ζημία του τρίτου και επί ικανοποίησης του τελευταίου στο πλαίσιο συμβιβασμού, τα καταβληθέντα για το λόγο αυτό από τον ενάγοντα ασφαλιστή χρηματικά ποσά (ΑΠ 1186/2023, ΑΠ 847/2015, ΑΠ 997/2014, ΑΠ 1915/2005, ΑΠ 1650/2001).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον μοναδικό λόγο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης (κατ'εκτίμηση του περιεχομένου του), αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τους αριθμούς 1 και 19 και αληθώς από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο, κρίνοντας ότι η κατωτέρω αναφερόμενη παρεμπίπτουσα αγωγή του Ο.Τ.Α.

με την επωνυμία "Δήμος Αθηναίων" είναι αόριστη, παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 4,9,13παρ.2, Ν.ΓΠΝ/1911 και 926,927 ΑΚ, τις οποίες αν και δεν αναφέρει αριθμητικά το πραγματικό τους προκύπτει από όλο το περιεχόμενο του αναιρετηρίου. (ΑΠ 657/2023,1469/2023). Ειδικότερα, με την από 26-9-2016 παρεμπίπτουσα αγωγή (αναγωγή), η οποία παραδεκτά, κατ' άρθρ. 561 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., επισκοπείται για τις ανάγκες του παραπάνω αναιρετικού λόγου, ο παρεμπιπτόντως ενάγων και ήδη αναιρεσείων "ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ", ως προς τις συνθήκες του ατυχήματος και τη ζημία των κυρίως εναγόντων, ενσωμάτωσε στο δικόγραφό της, την από 4-5-2015 κύρια αγωγή των Π.

Γ., Α. Γ., Ν. Φ. και Μ. Μ., στην οποία μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι στις 8-2-2014 στην πλατεία Βάθης Αττικής ,από αποκλειστική υπαιτιότητα του πρώτου εναγομένου Ν. Χ. (ήδη αναιρεσίβλητου), ο οποίος οδηγούσε το υπ'αριθμ. κυκλοφορίας ... ΙΧΦ αυτοκίνητο - απορριμματοφόρο ιδιοκτησίας του δεύτερου εναγομένου Δήμου Αθηναίων, που τον είχε προστήσει στην οδήγηση αυτού, προκλήθηκε αυτοκινητικό ατύχημα, που είχε ως αποτέλεσμα το θανάσιμο τραυματισμό της πεζής Α.

χήρας Β. Γ., μητέρας του 1ου και 2ης των εναγόντων, γιαγιάς του 3ου ενάγοντα και αδελφής της 4ης κυρίως εναγόντων. Ισχυρίστηκε περαιτέρω, ότι το ένδικο ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική υπαιτιότητα του προστηθέντος- παρεμπιπτόντως εναγόμενου οδηγού Ν. Χ. (ήδη αναιρεσιβλήτου), ο οποίος κατά το χρόνο του ατυχήματος (28-2-2016), οδηγώντας το υπ'αριθμ.

κυκλοφορίας ... ΙΧΦ αυτοκίνητο - απορριμματοφόρο, ιδιοκτησίας του ήδη αναιρεσείοντος, άνευ αδείας ικανότητος οδήγησης, λόγω λήξεως της ισχύος της, καίτοι όφειλε να απέχει από την οδήγηση αυτού, αφού ενέπιπτε στην άσκηση των καθηκόντων του ως υπαλλήλου - οδηγού οχήματος ιδιοκτησίας του προστήσαντος αυτόν στην οδήγησή του Ο.Τ.Α., έως το χρόνο ανανέωσης - κτήσης της αδείας οχήματος της προαναφερόμενης κατηγορίας, από έλλειψη της επιμέλειας και προσοχής την οποία όφειλε και μπορούσε ως μέσος συνετός οδηγός να καταβάλει, ώστε ανά πάσα στιγμή να ασκεί τον έλεγχο του οχήματος που οδηγούσε, ειδικότερα δε, όντας ακινητοποιημένος επί της οδού ..., στον επί της πορείας του φωτεινό σηματοδότη της διασταύρωσης της οδού με την οδό ..., που έδειχνε ερυθρό φώς κυκλικής μορφής, με την αλλαγή του ερυθρού φωτός σε πράσινο (για τα οχήματα που εκινούντο με κατεύθυνση από την πλατεία Αττικής προς την πλατεία Βάθης), εκκίνησε το όχημά του χωρίς προηγουμένως να ελέγξει το έμπροσθεν του οχήματός του τμήμα της οδού, με αποτέλεσμα να μην αντιληφθεί την κίνηση της πεζής Α.

χήρας Β. Γ., η οποία εκείνη τη χρονική στιγμή επιχειρούσε να διασχίσει καθέτως το οδόστρωμα, κινούμενη στο ρεύμα κυκλοφορίας στην οδό ..., από αριστερά προς τα δεξιά σε σχέση με την πορεία του άνω οχήματος, που εκινείτο με κατεύθυνση από την πλατεία Αττικής προς την πλατεία Βάθης, με αποτέλεσμα την παράσυρσή της και εντεύθεν τον θανάσιμο τραυματισμό της από αμέλεια του οδηγούσε το ανωτέρω απορριμματοφόρο όχημα, παρά το γεγονός ότι η άδεια ικανότητας οδήγησης που διέθετε είχε λήξει, κατά την κρίσιμη ημέρα του ένδικου ατυχήματος.

Τέλος, ισχυρίστηκε ότι κατά παράβαση των υπηρεσιακών καθηκόντων του, ο παρεμπιπτόντως εναγόμενος συνέχισε να ασκεί τα καθήκοντα του, ενώ όφειλε κατά το χρονικό διάστημα από την λήξη της επαγγελματικής άδειας οδήγησης του και μέχρι την ανανέωση αυτής, να απέχει από τις υπηρεσίες του ως οδηγός απορριμματοφόρου οχήματος, του Δήμου Αθηναίων.

Ζητούσε δε, να υποχρεωθεί ο παρεμπιπτόντως εναγόμενος να του καταβάλει κάθε ποσό που αυτός θα υποχρεωθεί να καταβάλει στους ζημιωθέντες ενάγοντες της κύριας αγωγής. Το Εφετείο, αφού παρέθεσε το ιστορικό της υπόθεσης και μείζονα σκέψη για το ορισμένο της αγωγής απέρριψε την ανωτέρω παρεμπίπτουσα αγωγή (εξ αναγωγής) ως αόριστη, με την εξής αιτιολογία: "Στην προκείμενη περίπτωση ο εκκαλών Ν.

Χ., με τον τέταρτο λόγο της έφεσής του, ισχυρίζεται ότι η εκκαλουμένη κατ'εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου απέρριψε σιγή την ένστασή του περί αοριστίας της παρεμπίπτουσας αγωγής του Δήμου Αθηναίων, ενώ όφειλε, κατ'ορθή ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου να δεχθεί αυτή και να απορρίψει την παρεμπίπτουσα αγωγή ως αόριστη.

Από την επισκόπηση του δικογράφου της από 26-9-2016 (αρ.κατ.3239/502168/27-9-2016) παρεμπίπτουσας αγωγή του 2ου εναγομένου της κύριας αγωγής, Δήμου Αθηναίων, κυρίου του ζημιογόνου οχήματος, κατά του ομοδίκου-συνεγαγομένου του στην κύρια αγωγή,1ου εναγόμενου, οδηγού του ζημιογόνου οχήματος, προκύπτει ότι ο παρεμπιπτόντως ενάγων και ήδη εφεσίβλητος Δήμος Αθηναίων για τη θεμελίωσή της επικαλείται την έλλειψη ανανεωμένης άδειας οδήγησης του οδηγού του ζημιογόνου οχήματος.

Ειδικότερα, επικαλείται ότι παρότι ο τελευταίος γνώριζε τη λήξη της άδειας οδήγησής του εκτελούσε χρέη οδηγού απορριμματοφόρου χωρίς άδεια ικανότητας οδήγησης, ενώ, όφειλε, επιδεικνύοντας την επιμέλεια του μέσου συνετού οδηγού και υπαλλήλου, από τη στιγμή λήξεως της διάρκειας της άδειας οδήγησης και μέχρι την ανανέωσή της να απέχει από την άσκηση των καθηκόντων του, μη πράξας δε αυτό είναι αποκλειστικά υπεύθυνος για οποιαδήποτε ζημία προκάλεσε στους κυρίως ενάγοντες οδηγώντας το προαναφερθέν αυτοκίνητο ιδιοκτησίας του και οποιαδήποτε εξ αυτού απορρέουσα αποζημίωση, που τυχόν επιδικασθεί σε βάρος του στα πλαίσια της κύριας αγωγής και της παρεμπίπτουσας αγωγής της εταιρίας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΓΑ".

Έτσι, όμως, ο παρεμπιπτόντως ενάγων Δήμος Αθηναίων δεν αναφέρει ποια ειδικότερη υποχρέωσή του έναντι αυτού παραβίασε ο συνεναγόμενός του οδηγός του ζημιογόνου οχήματος και ήδη εκκαλών, πέραν της γενικής υποχρέωσης που απορρέει από τη διάταξη του άρθρου 13 παρ. 2 του ΚΟΚ, όταν μάλιστα εκτελούσε ανατεθειμένη από αυτόν υπηρεσία, αν γνώριζε ο Δήμος τη λήξη της άδειας οδήγησής του δεδομένου ότι διαθέτει οργανωμένη διοικητική υπηρεσία στην οποία είναι κατατεθειμένα έγγραφα σχετικά με την υπηρεσιακή κατάσταση των εργαζομένων της όπως και οι άδειες οδήγησης αυτών, εάν η τυχόν υποχρέωσή του απορρέει από τη μεταξύ τους σύμβαση ή από άλλη αιτία και από ποια συγκεκριμένη διάταξη και ποιο είναι το περιεχόμενό της , καθώς και η απορρέουσα από αυτήν υποχρέωσή του, αν και σε ποιο μέτρο θεμελιώνει αυτή ευθύνη απέναντι στον Δήμο Αθηναίων και μάλιστα ευθύνη του προς αποζημίωσή του στην παρούσα διαφορά και σε ποια ενδεχομένως έκταση, προκειμένου να κριθεί η νομική και ουσιαστική βασιμότητα της υπό κρίση παρεμπίπτουσας αγωγής.

Επομένως, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο που με την εκκαλουμένη απόφασή του έκρινε ορισμένη την παρεμπίπτουσα αγωγή του Δήμου Αθηναίων ,ενώ έπρεπε να απορρίψει αυτήν ως αόριστη και ανεπίδεκτη δικαστικής εκτίμησης, έσφαλε και πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο συναφής τέταρτος λόγος της έφεσης του εκκαλούντος Ν.

Χ.". Με βάση τις προαναφερόμενες σκέψεις η προσβαλλομένη απόφαση έκρινε ότι η από 26-9-2019 παρεμπίπτουσα αγωγή του Ο.Τ.Α. με την επωνυμία "Δήμος Αθηναίων" ήταν απορριπτέα ως αόριστη, δέχθηκε τον τέταρτο λόγο έφεσης του εκκαλούντος Ν. Χ. ως βάσιμο κατ'ουσίαν, εξαφάνισε την πρωτοβάθμια απόφαση και απέρριψε την από 26-9-2019 παρεμπίπτουσα αγωγή του ως άνω Ο.Τ.Α.

που στρεφόταν κατά του Ν. Χ., ως απαράδεκτη, λόγω αοριστίας. Κρίνοντας όμως έτσι το Εφετείο εσφαλμένα δέχτηκε ότι η, με το παραπάνω περιεχόμενο, παρεμπίπτουσα αγωγή ήταν αόριστη και, συνεπώς, απαράδεκτη, καθόσον το δικόγραφό της περιείχε με πληρότητα και σαφήνεια όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμο για τη στήριξη του αιτήματός της, δηλαδή περιείχε με επάρκεια τα πραγματικά περιστατικά που απαρτίζουν την ιστορική βάση της αναγωγής και προσδιορίζουν το αντικείμενο της δίκης για την εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 4,9 Ν.ΓΠΝ./1911 και 926, 927 του ΑΚ (σε συνδ.

με τις διατάξεις των άρθρων 481, 482 του ΑΚ). Συγκεκριμένα, στην παρεμπίπτουσα αγωγή εξ αναγωγής εκτίθεται η αστική ευθύνη των προσώπων που συνδέονται με το ένδικο ατύχημα ,δηλαδή του ιδιοκτήτη του απορριμματοφόρου οχήματος ήδη αναιρεσείοντος, ο οποίος είχε προστήσει κατ'άρθρο 922 ΑΚ, στην οδήγηση αυτού τον οδηγό και ήδη αναιρεσίβλητο Ν.

Χ. Αναφέρονται επίσης τα θεμελιωτικά στοιχεία των ως άνω διατάξεων και ειδικότερα: ότι το επίδικο ατύχημα προκλήθηκε, από αποκλειστική υπαιτιότητα του τότε πρώτου εναγόμενου - οδηγού και ήδη αναιρεσίβλητου ο οποίος, κατά το χρόνο του ατυχήματος (28-2-2016), οδηγώντας το υπ'αριθμ. κυκλοφορίας ... ΙΧΦ αυτοκίνητο - απορριματοφόρο, ιδιοκτησίας του ήδη αναιρεσείοντος, άνευ αδείας ικανότητος οδήγησης, λόγω λήξεως της ισχύος αυτής, καίτοι όφειλε να απέχει από την οδήγηση αυτού, η οποία ενέπιπτε στην άσκηση των καθηκόντων του ως υπαλλήλου - οδηγού οχήματος ιδιοκτησίας του προστήσαντος αυτόν Δήμου Αθηναίων, έως το χρόνο ανανέωσης της αδείας οχήματος της προαναφερόμενης κατηγορίας, από έλλειψη της επιμέλειας και προσοχής την οποία όφειλε και μπορούσε ως μέσος συνετός οδηγός να καταβάλει, ώστε ανά πάσα στιγμή να ελέγχει το όχημα που οδηγούσε, ειδικότερα δε, όντας ακίνητοποιημένος επί της οδού ..., στον επί της πορείας του φωτεινό σηματοδότη, στο ύψος της διασταύρωσης της άνω οδού με την οδό ..., που έδειχνε ερυθρό φως κυκλικής μορφής, με την αλλαγή του ερυθρού φωτός σε πράσινο, εκκίνησε το όχημά του χωρίς προηγουμένως να ελέγξει το έμπροσθεν του οχήματός του τμήμα της οδού, με αποτέλεσμα να μην αντιληφθεί την κίνηση της πεζής Α.

χήρας Β. Γ., η οποία εκείνη τη χρονική στιγμή επιχειρούσε να διασχίσει καθέτως το οδόστρωμα, κινούμενη στο ρεύμα κυκλοφορίας της οδού ..., από αριστερά προς τα δεξιά σε σχέση με την πορεία του άνω οχήματος, που εκινείτο με κατεύθυνση από την πλατεία Αττικής προς την πλατεία Βάθης, με αποτέλεσμα την παράσυρσή της και εντεύθεν τον θανάσιμο τραυματισμό της.

Κατά συνέπεια, το Εφετείο, που έκρινε αόριστη την παρεμπίπτουσα αγωγή (αναγωγή) και την απέρριψε για το λόγο αυτό ως απαράδεκτη, παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων, 4,9,13 παρ.2, Ν.ΓΠΝ./1911 σε συνδυασμό με τις ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 927, 481-482 του ΑΚ, τις οποίες εσφαλμένα δεν εφάρμοσε, αν και συνέτρεχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις εφαρμογής τους, απαιτώντας περισσότερα στοιχεία από εκείνα που απαιτεί ο νόμος για τη γένεση του δικαιώματος αναγωγής του αναιρεσείοντος, ως ιδιοκτήτη του ζημιογόνου οχήματος.

Επομένως, ο εκ του αριθμού 1 του ΚΠολΔ μοναδικός λόγος αναίρεσης πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να γίνει δεκτή η από 27-5-2022 (και με αριθμό κατάθ. 4448/481/6-6-2022) αίτηση αναίρεσης και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση μόνο κατά το μέρος, που αφορά την από 26-9-2016 (και με αριθμό κατάθ. 3239/502168/27-9-2016) παρεμπίπτουσα αγωγή του αναιρεσείοντος Δήμου Αθηναίων, κατά του αναιρεσίβλητου και να παραπεμφθεί (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), κατά το ανωτέρω αναιρούμενο τμήμα της προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που την εξέδωσε, συντιθέμενο από άλλο Δικαστή, εκτός εκείνου, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Διάταξη περί παραβόλου δεν ορίζεται, διότι ο αναιρεσείων Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με την επωνυμία "Δήμος Αθηναίων" απαλάσσεται της καταβολής παραβόλου (άρθρο 275 παρ.1 του Ν.3463/2006), ενώ ο αναιρεσίβλητος, λόγω της ήττας του, πρέπει να καταδικασθεί στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), αυτά, όμως, θα οριστούν μειωμένα, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 22 Ν.3693/1957 και 281 παρ.2 Ν.3463/2006), όπως ορίζεται, ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ'αριθμ. 3845/2021 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό της παρούσας τμήμα.

Παραπέμπει προς εκδίκαση την υπόθεση, κατά το άνω αναιρούμενο τμήμα, στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλο Δικαστή, εκτός εκείνου, που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος Ο.Τ.Α., τα οποία ορίζει στο ποσό των εννιακοσίων (900) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 28 Ιουνίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Και ταύτης αποχωρησάσης από την Υπηρεσία καθώς και της αρχαιοτέρας Αρεοπαγίτου ο β'αρχαιότερος της Συνθέσεως Αρεοπαγίτης

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 12 Νοεμβρίου 2024.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ