1676/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1676 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1676/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Φεβρουαρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην …, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Θεοδώρα Καραχάλιου, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) α. Ι. Γ. του Κ., β. Δ. Γ. του Κ., γ. Γ. Γ. του Κ., που υπεισήλθαν στη θέση του αποβιώσαντος Κ. Γ. του Ι. και συνέχισαν τη δίκη ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του (...), 2) Χ. συζ. Β. Π., το γένος Ι. Π. (...), 3) α. Σ. χας Χ. Β., β. Τ. Β. του Χ., γ. Α. Β. του Χ., δ. Σ. Β. του Χ. (...), 4) Ν. Κ. του Σ. (...) και 5) α. Ε. Τ. του Α., πρώην συζ. Μ. Έ., β. Α. Α. του Α., γ. Κ. Α. του Α. (...), οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-11-2012 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης του ήδη αναιρεσείοντος (μετά την έκδοση της 4/ΑΠΛ//2012 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βέροιας που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκε με την (διά των προτάσεων) ανταίτηση των ήδη αναιρεσιβλήτων και άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη.

Εκδόθηκε η 51/2015 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 19-5-2015 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Ντάντου διάβασε την από 6-5-2016 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή αμφοτέρων των λόγων αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την υπ’ αριθμ. .../15.2.2016 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής

επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Βέροιας Μ. Α., που προσκομίζει και επικαλείται το αναιρεσείον, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αναίρεσης με την κάτω από αυτήν πράξη κατάθεσης και ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση κατά την αρχική δικάσιμο της 13.5.2016 επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον πληρεξούσιο Δικηγόρο των αναιρεσιβλήτων Κ. Μ., Δικηγόρο Βέροιας, θεωρούμενο κατά τα ανωτέρω ως αντίκλητο αυτών, λόγω της εκπροσώπησής τους κατά την τελευταία συζήτηση της υπόθεσης ενώπιον του Εφετείου Θεσσαλονίκης κατά την δικάσιμο της 24.11.2014, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, οπότε, λόγω της αποχής των Δικηγόρων από τα καθήκοντα τους, η υπόθεση αναβλήθηκε από το πινάκιο για την δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης (άρθρο 22 παρ. 4 του Ν. 2882/2001, όπως προστέθηκε με το άρθρο 131 παρ.2 του Ν. 4070/2012.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανίστηκαν ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο Δικηγόρο οι αναιρεσίβλητοι, οπότε, δεδομένου ότι η αναβολή της υπόθεσης εκ του πινακίου θεωρείται ως κλήτευση προς όλους, πρέπει, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 576 παρ.2 ΚΠολΔ, να προχωρήσει η συζήτηση της υπόθεσης παρά την απουσία αυτών.

Κατά την έννοια του αρθ. 559 αριθμός 19 ΚΠολ.Δ λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται όταν από τις αιτιολογίες της δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στην συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν οι νόμιμοι όροι της διατάξεως που εφαρμόστηκε ή δεν συντρέχουν ώστε να αποκλείεται η εφαρμογή τους καθώς και όταν η απόφαση δεν έχει αιτιολογίες ή έχει ελλιπείς ή αντιφατικές ως προς το νομικό χαρακτήρα των πραγματικών περιστατικών τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Εξάλλου σύμφωνα με την διάταξη του αρθ. 13 παρ. 4 του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ) εάν απαλλοτριωθεί τμήμα ακινήτου με αποτέλεσμα η αξία του τμήματος που απομένει στον ιδιοκτήτη να μειωθεί ή το τμήμα αυτό να γίνει άχρηστο για την χρήση που προορίζεται με την απόφαση προσδιορισμού της αποζημίωσης για το τμήμα που απαλλοτριώθηκε, προσδιορίζεται και ιδιαίτερη αποζημίωση για το τμήμα που απομένει στον ιδιοκτήτη η οποία καταβάλλεται μαζί με την αποζημίωση για το απαλλοτριούμενο.

Από την διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη με τις διατάξεις του αρθρ 17 παρ. 2 του Συντάγματος και του αρθ. 1 του πρώτου πρόσθετου Πρωτοκόλλου της από 4-11-1950 Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (Ε.Σ.Δ.Α) (ΝΔ 53/74) συνάγεται ότι για να είναι πλήρης η αποζημίωση η οποία οφείλεται ως αντάλλαγμα για τη στέρηση της ιδιοκτησίας πρέπει να περιλαμβάνει όχι μόνον την αξία του απαλλοτριουμένου τμήματος του ακινήτου αλλά και την ζημία την οποία υφίσταται ο ιδιοκτήτης επειδή το τμήμα που του απομένει μετά την απαλλοτρίωση γίνεται άχρηστο ή μειώνεται η αξία του.

Στο Π.Δ της 24/31-5-1985 (ΦΕΚ 270Δ) "τροποποίηση των όρων και περιορισμών δόμησης των γηπέδων των κειμένων εκτός των ρυμοτομικών σχεδίων των πόλεων και εκτός των ορίων των νομίμως υφισταμένων προ του έτους 1923 οικισμών" και στο αρθ. 1 αυτού ορίζεται ότι "οι όροι και περιορισμοί δόμησης των γηπέδων των κειμένων εκτός των ρυμοτομικών σχεδίων των πόλεων κωμών και οικισμών ή εκτός των ορίων των νομίμως υφισταμένων, προ του έτους 1923, οικισμών και στερουμένων ρυμοτομικού σχεδίου που καθορίστηκαν με το από 6-10-1978 ΠΔ ως ισχύει τροποποιούνται ως εξής: " 1α) ελάχιστο εμβαδόν γηπέδου 4000 τ.μ και πρόσωπο σε κοινόχρηστο δρόμο είκοσι πέντε (25) μέτρα β) για γήπεδα που έχουν πρόσωπο σε διεθνείς εθνικές επαρχιακές δημοτικές και κοινοτικέ οδούς ως και σε εγκατελελειμένα τμήματα τους και σε σιδηροδρομικές γραμμές απαιτούνται ελάχιστο πρόσωπο 45 μ.

ελάχιστο βάθος 50 μ. ελάχιστο εμβαδόν 4000 τμ 2. Κατά παρέκκλιση από την προηγούμενη παράγραφο θεωρούνται άρτια και οικοδομήσιμα τα γήπεδα: α) τα κείμενα εντός της ζώνης των πόλεων κωμών και οικισμών τα οποία είχαν κατά την 24.4.77, ημέρα δημοσίευσης του από 5-4-77 πδ/τος (ΦΕΚ 133Δ) ελάχιστο εμβαδόν 2000 τμ β) τα γήπεδα που κατά την ημέρα δημοσίευσης του παρόντος πδ/τος έχουν πρόσωπο σε διεθνείς, Εθνικές, επαρχιακές, δημοτικές και κοινοτικές οδούς καθώς και σε εγκαταλελειμμένα τμήματα αυτών και σε σιδηροδρομικές γραμμές και εφόσον έχουν αα) τα γήπεδα που υφίστανται κατά την 12-11-1962 ημέρα δημοσίευσης του από 24-10-62 βδ/τος (ΦΕΚ 142Δ) ελάχιστο πρόσωπο 10 μέτρα ελάχιστο βάθος 15 μέτρα - ελάχιστο εμβαδόν 750 τμ ββ) τα γήπεδα που υφίστανται κατά την 12-9-1964 ημέρα δημοσίευσης του από 21-7-1964 βδ/τος (ΦΕΚ 141 Δ):

Ελάχιστο πρόσωπο 20 μέτρα - ελάχιστο βάθος 35 μέτρα -ελάχιστο εμβαδόν 1200 τ.μ γγ) τα γήπεδα που υφίστανται, κατά την 17-10-1978, ημέρα δημοσίευσης του από 6-10-75 πδ/τος (ΦΕΚ 538Δ) Ελάχιστο πρόσωπο 25 μέτρα - ελάχιστο βάθος : 40 μέτρα - ελάχιστο εμβαδόν: 2000 τμ δδ) τα γήπεδα που δημιουργήθηκαν από την 17-10-1978 ημέρα δημοσίευσης του από 6-10-1978 ΠΔ (ΦΕΚ 538Δ) μέχρι την ημέρα δημοσίευσης του παρόντος πδ/τος ελάχιστο εμβαδόν 4000 τ.μ άρτια και οικοδομήσιμα γήπεδα που απομειούνται συνεπεία απαλλοτριώσεων η διανοίξεως οδών θεωρούνται άρτια και οικοδομήσιμα, εφόσον, μετά την απομείωση αυτή έχουν τα όρια της αρτιότητας και τις λοιπές προϋποθέσεις των γηπέδων των προηγούμενων περιπτώσεων α και β".

Από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει με σαφήνεια ότι προκειμένου να κριθεί ότι το εναπομείναν τμήμα ενός ακινήτου που απαλλοτριώθηκε είναι άρτιο και οικοδομήσιμο, δεν αρκεί μόνο η ύπαρξη του ορίου αρτιότητας (εμβαδόν) αλλά και οι λοιπές προϋποθέσεις των περιπτώσεων α και β ήτοι, ελάχιστο βάθος, ελάχιστο πρόσωπο επί εθνικής ή δημοτικής ή κοινοτικής οδού σε συγκεκριμένη ημεροχρονολογία.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο αναφορικά με το αίτημα καθορισμού ιδιαίτερης αποζημίωσης για τα μετά την απαλλοτρίωση εναπομείναντα τμήματα των με Α...,... απαλλοτριωθέντων ακινήτων δέχθηκε, ανελέγκτως, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Το με αριθμό ... ακίνητο, συνολικού εμβαδού 8.313,92τμ, βρίσκεται εκτός σχεδίου πόλεως και οικισμού, ήταν άρτιο και οικοδομήσιμο και προορισμένο για αγροτική καλλιέργεια.

Από αυτό απαλλοτριώνεται τμήμα έκτασης 3.743 τμ και απομένει τμήμα εμβαδού 4.570,92 τμ, το οποίο διασπάται σε δύο επιμέρους τμήματα (ένθεν κακείθεν της απαλλοτριωμένης έκτασης), εμβαδού 4.287 τμ και 283,92 τμ αντίστοιχα, από τα οποία το μεν πρώτο παραμένει άρτιο, αλλά όχι οικοδομήσιμο, λόγω της ελάχιστης προβλεπόμενης απόστασης από τα όρια της απαλλοτρίωσης και του χρόνου δημιουργίας του, το δε δεύτερο καθίσταται μη άρτιο και μη οικοδομήσιμο.

Όσον αφορά δε τη σκίαση του ακινήτου από την κατασκευή των πρανών και της γέφυρας αποδείχθηκε ότι η κατασκευή του ανισόπεδου κόμβου και η υψομετρική διαφορά του σε σχέση με το εναπομείναν τμήμα του ακινήτου δεν θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της καλλιεργητικής του απόδοσης, δεδομένου ότι, όπως προκύπτει από την από Νοέμβριο 2012 έκθεση επίδρασης σκίασης στις καλλιέργειες που έχει συντάξει η Μ.

Μ., το μέσο ετήσιο ποσοστό σκίασης του πιο πάνω ακινήτου, προσδιορίζεται σε 1,02%, ενώ, εάν αφαιρεθεί η χειμερινή περίοδος, η σκίαση κατά το υπόλοιπο χρονικό διάστημα, ανέρχεται σε ποσοστό 0,75%. Η επιτροπή του άρθρου 15 παρ 6 εκτιμά ότι η μείωση της αξίας των εναπομεινάντων τμημάτων του ακινήτου ανέρχεται για μεν το τμήμα εμβαδού 283,92 τμ σε 85%, για δε το τμήμα εμβαδού 4.278 τμ σε 35% , ενώ οι καθ’ ων - ανταιτούντες ισχυρίζονται ότι η μείωση της αξίας των εναπομεινάντων τμημάτων ανέρχεται σε ποσοστό 100%, διότι αφενός μεν θα πάψουν να είναι τα εναπομείναντα τμήματα άρτια και οικοδομήσιμα και αφετέρου λόγω του σχήματος τους θα είναι αδύνατη η γεωργική τους εκμετάλλευση, τέλος δε διότι θα καταστραφεί η στραγγιστική τάφρος.

Λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος και το σχήμα των τμημάτων του ακινήτου που απομένουν, την αρτιότητα και τη μη οικοδομησιμότητα του πρώτου τμήματος και τη μη αρτιότητα και μη οικοδομησιμότητα του δεύτερου τμήματος και τα λοιπά παραπάνω στοιχεία, η αξία των εναπομεινάντων τμημάτων αυτού του ακινήτου κατά την κρίση του Δικαστηρίου μειούται του μεν πρώτου τμήματος σε ποσοστό 30% της προαναφερόμενης τιμής μονάδος που ορίσθηκε ανά τμ για το απαλλοτριωθέν ακίνητο, του δε δεύτερου τμήματος σε ποσοστό 80% επί της πιο πάνω τιμής μονάδος. 4) Το με αριθμό ...

ακίνητο, συνολικού εμβαδού 4 .455 τμ βρίσκεται εκτός σχεδίου πόλεως και οικισμού, ήταν άρτιο και οικοδομήσιμο και προορισμένο για αγροτική καλλιέργεια. Από αυτό απαλλοτριώνεται τμήμα έκτασης 1.984 τμ και απομένει τμήμα εμβαδού 2.471 τμ, το οποίο διασπάται σε δυο επιμέρους τμήματα (ένθεν κακείθεν της απαλλοτριωμένης έκτασης), εμβαδού 2.445,42 τμ και 24,48 τμ αντίστοιχα, από τα οποία το μεν πρώτο παραμένει άρτιο, αλλά όχι οικοδομήσιμο, λόγω.

της ελάχιστης προβλεπόμενης απόστασης από τα όρια της απαλλοτρίωσης και του χρόνο δημιουργίας, συνεχίζει όμως να είναι κατάλληλο για γεωργική εκμετάλλευση, το δε δεύτερο καθίσταται μη άρτιο και μη οικοδομήσιμο, δεν υπάρχει δε πλέον καμία δυνατότητα εκμετάλλευσης ή αξιοποίησής του. Όσον αφορά δε τη σκίαση του ακινήτου από την κατασκευή των πρανών και της γέφυρας αποδείχθηκε ότι η κατασκευή του ανισόπεδου κόμβου και η υψομετρική διαφορά του σε σχέση με το εναπομείναν τμήμα του ακινήτου δεν θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της καλλιεργητικής του απόδοσης, δεδομένου ότι όπως προκύπτει από την προαναφερθείσα από Νοέμβριο 2012 έκθεση επίδρασης σκίασης στις καλλιέργειες που έχει συντάξει η Μ.

Μ., το μέσο ετήσιο ποσοστό σκίασης του πιο πάνω ακινήτου, προσδιορίζεται σε 1,34%, αν εξαιρεθεί δε η χειμερινή περίοδος η σκίαση κατά την υπόλοιπη διάρκεια του χρόνου υπολογίζεται σε 1,10%. Η επιτροπή του άρθρου 15 παρ 6 εκτιμά ότι η μείωση της αξίας των εναπομεινάντων τμημάτων του ακινήτου ανέρχεται για μεν το τμήμα εμβαδού 24, 48 τμ σε 95%, για δε το τμήμα εμβαδού 2.445,42 τμ σε 40% , ενώ οι καθ’ ων - ανταιτούντες ισχυρίζονται ότι η μείωση της αξίας των εναπομεινάντων τμημάτων ανέρχεται σε ποσοστό 100%, διότι αφενός μεν θα πάψουν να είναι τα τμήματα άρτια και οικοδομήσιμα και αφετέρου, λόγω του σχήματος τους, θα είναι αδύνατη η γεωργική τους εκμετάλλευση, καθώς επίσης διότι θα καταστραφεί η στραγγιστική τάφρος που εξυπηρετεί όλα τα ακίνητα της περιοχής και το ακίνητο τους θα μετατραπεί σε "λίμνη" υποδοχής βρόχινου ύδατος και θα καταστεί μη αξιοποιήσιμο.

Λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος και το σχήμα των τμημάτων του ακινήτου, που απομένουν, την αρτιότητα και μη οικοδομησιμότητα του πρώτου τμήματος, τη δυνατότητα γεωργικής εκμετάλλευσής του και τη μη αρτιότητα και μη οικοδομησιμότητα του δεύτερου τμήματος και τα λοιπά παραπάνω στοιχεία, η αξία των εναπομεινάντων τμημάτων αυτού του ακινήτου κατά την κρίση του Δικαστηρίου μειούται του μεν πρώτου τμήματος σε ποσοστό 30% της προαναφερόμενης τιμής μονάδος που ορίσθηκε ανά τμ για το απαλλοτριωθέν ακίνητο, του δε δεύτερου τμήματος σε ποσοστό 90% επί της πιο πάνω τιμής μονάδος. 5) Το με αριθμό ...

ακίνητο, συνολικού εμβαδού 9.893,94 τμ βρίσκεται εκτός σχεδίου πόλεως και οικισμού, ήταν άρτιο και οικοδομήσιμο και προορισμένο για αγροτική καλλιέργεια. Από αυτό απαλλοτριώνεται τμήμα έκτασης 1.699 τμ και απομένει εκτός απαλλοτρίωσης τμήμα εμβαδού 8.194,94 τμ, το οποίο χωρίζεται διαγώνια και διασπάται σε δύο επιμέρους τμήματα (ένθεν και κακείθεν της απαλλοτριούμενης έκτασης), εμβαδού 3.361,22 τμ και 4.833,72 τμ, τα οποία καθίστανται πλέον μη άρτια και μη οικοδομήσιμα (λόγω του εμβαδού τους και της ελάχιστης κατά νόμο απόστασης τους από το όριο της απαλλοτρίωσης, ενώ συνεχίζουν να είναι κατάλληλα για γεωργική εκμετάλλευση.

Όσον αφορά δε τη σκίαση του ακινήτου από την κατασκευή των πρανών και της γέφυρας αποδείχθηκε ότι η κατασκευή του ανισόπεδου κόμβου και η υψομετρική διαφορά του σε σχέση με το εναπομείναν τμήμα του ακινήτου θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της καλλιεργητικής του απόδοσης, δεδομένου ότι, όπως προκύπτει από την από την ανωτέρω αναφερθείσα από Νοέμβριο 2012 έκθεση επίδρασης σκίασης στις καλλιέργειες που έχει συντάξει η Μ.

Μ., το μέσο ετήσιο ποσοστό σκίασης του πιο πάνω ακινήτου, προσδιoρiζεται σε 9,17%, αν εξαιρεθεί δε η χειμερινή περίοδος, η σκίαση του οικοπέδου κατά την υπόλοιπη διάρκεια του χρόνου υπολογίζεται σε 10,96%. Η επιτροπή του άρθρου 15 παρ 6 εκτιμά ότι η μείωση της αξίας των εναπομεινάντων τμημάτων του ακινήτου ανέρχεται σε 35%, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα εναπομείναντα τμήματα δεν χάνουν λόγω του σχήματος και του μεγέθους τους την περαιτέρω δυνατότητα γεωργικής εκμετάλλευσής τους, ενώ ο οι καθ’ ων -ανταιτούντες ισχυρίζονται ότι η μείωση της αξίας των εναπομεινάντων τμημάτων ανέρχεται σε ποσοστό 100%, διότι αφενός μεν θα πάψουν να είναι τα τμήματα άρτια και οικοδομήσιμα και αφετέρου λόγω του σχήματος τους θα είναι αδύνατη η γεωργική τους εκμετάλλευση.

Λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος και το σχήμα των τμημάτων του ακινήτου που απομένουν τη δυνατότητα γεωργικής εκμετάλλευσης αυτών, τη μη αρτιότητα, και τη μη οικοδομησιμότητα τους, καθώς και τη σκίαση των εναπομεινάντων τμημάτων του ακινήτου, με αποτέλεσμα τη μείωση της καλλιεργητικής τους απόδοση, η αξία των εναπομεινάντων τμημάτων αυτού του ακινήτου μειούται σε ποσοστό 45% της προαναφερόμενης τιμής μονάδος που ορίσθηκε ανά τμ για το απαλλοτριωθέν ακίνητο........".

Από τις πιο πάνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα προκύπτει ότι δεν έχει νόμιμη βάση και την απαιτούμενη αιτιολογία αναφορικά με το αίτημα του καθορισμού ιδιαίτερης αποζημίωσης των μετά την απαλλοτρίωση απομενόντων τμημάτων των με Α...,... ακινήτων, καθόσον δεν έχει την απαιτούμενη αιτιολογία γιατί δεν καλύπτεται χωρίς λογικά κενά και με πληρότητα και σαφήνεια, ενώ χρειαζόταν και άλλη περαιτέρω παραδοχή το πραγματικό της ουσιαστικής διάταξης του άρθρου 13 παρ. 4 του Ν. 2882/2001, την οποία η προσβαλλόμενη απόφαση παραβίασε εκ πλαγίου. Ειδικότερα, δεν αναφέρεται στην προσβαλλόμενη απόφαση αν τα ανωτέρω απαλλοτριωθέντα ακίνητα τα οποία βρίσκονται σε περιοχή εκτός σχεδίου και εκτός ζώνης είχαν πρόσωπο σε κοινόχρηστο οδό και ποιο ούτε το βάθος και το μήκος προσώπου, δεδομένου ότι μόνο το εμβαδόν δεν αρκεί για να προσδώσει σ’ αυτά την ιδιότητα του μη άρτιου και οικοδομήσιμου, η αναφορά δε στην προσβαλλόμενη απόφαση για ύπαρξη απαλλοτρίωσης, προσώπου σε αγροτικό δρόμο δεν αρκεί για να κριθεί το ζήτημα προ και μετά την απαλλοτρίωση αρτιότητας και οικοδομησιμότητάς. Επομένως ο πρώτος από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος.

Από τις διατάξεις των άρθρων 1 παρ.1, 3 και 3 του ν. 653/1977, όπως αυτές ισχύουν, προκύπτει σαφώς, ότι προκειμένου περί διανοίξεως εκτός σχεδίου πόλεων Εθνικών Οδοί ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες κάθε πλευράς υποχρεούνται σε αποζημίωση ζώνης πλάτους 15 μέτρων με συμμετοχή τους στις δαπάνες απαλλοτριώσεως των καταλαμβανόμενων υπό των οδών τούτων ακινήτων.

Ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες θεωρούνται εκείνοι των οποίων τα ακίνητα τους αποκτούν πρόσωπο επί των διανοιγομένων οδών, ενώ προκειμένου περί ρυμοτομουμένων ακινήτων ως ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες θεωρούνται εκείνοι των οποίων τα οικόπεδα έχουν ή δύνανται να αποκτήσουν με προσκυρώσεις και τακτοποιήσεις πρόσωπο επί του χώρου, στον οποίο περιλαμβάνεται το ακίνητο που απαλλοτριώνεται Είναι προφανές, ότι με τις διατάξεις αυτές θεσπίστηκε το τεκμήριο ωφελείας ως αμάχητο σε δύο κυρίως περιπτώσεις διανοίξεως οδών α) εκτός ρυμοτομικού σχεδίου με το άρθρο 1 παρ.3 ν. 653/1977 στις απαλλοτριώσεις για τη διάνοιξη, βελτίωση, διαπλάτυνση εθνικών, επαρχιακών, δημοτικών και κοινοτικών οδών και β) εντός σχεδίου με τη διάταξη του άρθρου 3 ν. 653/1977, που αντικατέστησε την παράγραφο 3 του άρθρου 6 του ν. 5269/1931.

Περαιτέρω, με το άρθρο 33 παρ.1 του ν 2971/2001 ορίστηκε ότι το τεκμήριο ωφελείας των ιδιοκτητών κατά τις διατάξεις του ν 653/1977 είναι μαχητό και κρίνεται, μετά την κήρυξη της απαλλοτρίωσης, από το αρμόδιο για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης Εφετείο κατά την ειδική διαδικασία του παρόντος άρθρου. Από την τελευταία διάταξη συνάγεται σαφώς ότι το τεκμήριο ωφελείας και στις δύο ανωτέρω περιπτώσεις κατέστη πλέον μαχητό.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε, ανελέγκτως, ότι η παρούσα συμπληρωματική απαλλοτρίωση υπέρ του Δημοσίου για λόγους δημόσιας ωφέλειας, δεν προσέδωσε καμία ωφέλεια στα με ΑΚΠ ακίνητα και συνεπώς δεν υποχρεούνται οι ιδιοκτήτες τους σε αυτοαποζημίωση και αποζημίωση τρίτων. Ειδικότερα, έγιναν δεκτά σχετικά με το εν λόγω αίτημα τα εξής:

"... Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι η κατά προορισμό χρήση των υπ’ αριθμ ...,... ιδιοκτησιών των καθ’ ων- ανταιτούντων ήταν αγροτική πριν από την απαλλοτρίωση και τέτοια παρέμεινε και μετά απ’ αυτήν. Τα ακίνητα αυτά και πριν την απαλλοτρίωση είχαν πρόσοψη στον υφιστάμενο κόμβο, όπου συναντώνται η ΠΑΘΕ ‘ ‘ και ή Εγνατία οδός’ ‘ τμήματα δε αυτών είχαν απαλλοτριωθεί στο παρελθόν για τη δημιουργία του κόμβου αυτού και για τη διάνοιξη και διαπλάτυνση των δυο πιο πάνω οδών, η παρούσα δε απαλλοτρίωση αποτελεί "συμπληρωματική" της απαλλοτρίωσης εκείνης.

Σε κάθε περίπτωση η Εγνατία οδός, στην οποία έχουν πρόσωπο τα επίδικα, είναι περίκλειστη με μεταλλικές μπάρες και υπερυψωμένη έως 8 μέτρα και συνεπώς τα επίδικα για τους παραπάνω λόγους (υψομετρική διαφορά, μπάρες) δεν έχουν πρόσβαση στην οδό αυτή. Επιπλέον, κατά τα προαναφερθέντα τα εναπομείναντα τμήματα των πιο πάνω ακινήτων απώλεσαν την οικοδομησιμότητά τους, λόγω τήρησης των αποστάσεων από το όριο της απαλλοτρίωσης.

Ενόψει των αποδειχθέντων πιο πάνω περιστατικών το δικαστήριο οδηγείται στη κρίση ότι τα απαλλοτριωθέντα ακίνητα ουδεμία ωφέλεια αποκόμισαν από το εκτελεσθέν έργο, λαμβάνοντας υπόψη τη σημαντική διαφορά προς το χειρότερο της προσβασιμότητας σ’ αυτό και την επίπτωση που είχε το έργο στη χρήση των ακινήτων αλλά και στην οικοδομησιμότητά τους και συνεπώς οι υπό στοιχ 1α και β των καθ’ ων-ανταιτούντων, ως συνιδιοκτήτες του απαλλοτριωθέντος ακινήτου ..., η υπό στοιχ 3 ως ιδιοκτήτρια του απαλλοτριωθέντος ακινήτου ..., οι υπό στοιχ 4α, 4β, 4γ και 4δ ως συνιδιοκτήτες του απαλλοτριωθέντος ...

ακινήτου, ο υπό στοιχ 5 ως ιδιοκτήτης του απαλλοτριωθέντος ακινήτου ..., οι υπό στοιχ 11α , 11β και 11γ,

ως συνιδιοκτήτες του απαλλοτριωθέντος ακινήτου ... δεν μπορεί να θεωρηθούν κατά την έννοια του άρθρου 1 ως ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες και παρεπόμενα δεν πρέπει να συμμετάσχουν στις δαπάνες απαλλοτρίωσης του άνω έργου κατά το μέρος που η εναπομείνασα έκταση των επιδίκων απέκτησαν πρόσωπο προς την Εγνατία οδό, διότι δεν ωφελήθηκαν καθόλου από το πρόσωπο αυτό, αντίθετα μάλιστα ζημιώθηκαν. Επομένως, πρέπει, ως προς τους ανταιτούντες αυτούς, να αρθεί το τεκμήριο ωφέλειας των ιδιοκτησιών τους, να αναγνωρισθεί ότι δεν υφίσταται υποχρέωση τους προς αυτοαποζημίωση ή αποζημίωση τρίτων ιδιοκτητών, διατασσομένης της ανάλογης διορθώσεως στον οικείο πίνακα υποχρεώσεων........." Έτσι που έκρινε το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αφού δεν διέλαβε επαρκείς αιτιολογίες, δεδομένου ότι ενώ αναφέρει την πριν την συμπληρωματική ένδικη απαλλοτρίωση την προσβασιμότητα των ανωτέρω ακινήτων στον υφιστάμενο κόμβο, όπου συναντώνται η ΠΑΘΕ και η Εγναντία Οδός, στην οποία, αντίθετα, τα επίδικα επειδή υπάρχει υψομετρική διαφορά 8 μέτρων και μπάρες δεν έχουν πρόσβαση σ’ αυτή, δεν αναφέρει την απόσταση αυτών από τον άξονα της Εγναντίας Οδού και το όριο της απαλλοτρίωσης, ώστε να κριθεί η απώλεια ή μη της προσβαλλόμενης απόφασης έχουν απολέσει τα επίδικα ακίνητα. Επομένως και ο δεύτερος από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος είναι βάσιμος.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση κατά τα κεφάλαια του καθορισμού ιδιαίτερης αποζημίωσης για τα εναπομείναντα τμήματα των με Α...,... απαλλοτριωθέντων ακινήτων και της ανατροπής του τεκμηρίου ωφέλειας των με Α...,... Απαλλοτριωθέντων ακινήτων. Ακολούθως πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση, που χρειάζεται διευκρίνιση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, διότι είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλους Δικαστές, εκτός από εκείνους, που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στην δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος ελληνικού δημοσίου (άρθρα 176,183 ΚΠολΔ και άρθρο 22 παρ. 1 του Ν. 3693/1957).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 51/2015 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό κεφάλαια.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους, που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στην δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε τριακόσια (300,00) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Ιουλίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 9 Οκτωβρίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ