1676/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1676 / 2008 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1676/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Δήμητρα Παπαντωνοπούλου Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Μαϊου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ανθή Γιαννούλου.

Της αναιρεσίβλητης: Εταιρείας George Moundreas & company s.a που εδρεύει στον Παναμά και διατηρεί εγκατεστημένο γραφείο στο Πειραιά και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σταύρο Κοντόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4-12-2001 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2320/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 610/2005 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 30-9-2005 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δήμητρα Παπαντωνοπούλου ανέγνωσε την από 19-3-2007 έκθεσή του αποχωρήσαντος από την υπηρεσία Αρεοπαγίτη Νικολάου Κασσαβέτη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικα-στική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή από τις διατάξεις των άρθρων 79 ν. 5960/1933, 914 επ, 297, 298 Α.Κ. προκύπτει ότι εκείνος που εκδίδει επιταγή σε διαταγή εν γνώσει ότι δεν έχει διαθέσιμα κεφάλαια στην πληρώτρια τράπεζα είτε κατά το χρόνο της εκδόσεως είτε κατά το χρόνο της πληρωμής, ζημιώνει τον κομιστή από τη μη πληρωμή της επιταγής κατά την εμφάνιση της παρά το νόμο, δηλαδή παρά την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 79 ν. 5960/1933 που χαρακτηρίζει την πράξη του εκδότη τους ποινικό αδίκημα.

Επομένως υποχρεούται σε αποζημίωση του κομιστή, αφού η διάταξη έχει θεσπισθεί για να προστατεύσει όχι μόνο το δημόσιο, αλλά και το συμφέρον του δικαιούχου της επιταγής. Δικαιούχος της αποζημίωσης, ως αμέσως ζημιωθείς, είναι ο νόμιμος κομιστής επιταγής κατά το χρόνο της εμφανίσεως αυτής και βεβαιώσεως της μη πληρωμής, ο οποίος και νομιμοποιείται στην άσκηση της αγωγής εκ της αδικοπραξίας, αν δε εχώρησε μεταβίβαση της αξίωσης με εκχώρηση, νομιμοποιείται ο εκδοχέας.

Στοιχεία της αγωγής προς αποζημίωση είναι η ύπαρξη ζημίας του δικαιούχου, η οποία προκαλείται υπαίτια με την έκδοση επιταγής χωρίς να υπάρχουν διαθέσιμα κεφάλαια κατά το χρόνο της εκδόσεως ή της πληρωμής, όπως και ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ζημίας και της παράνομης ως άνω συμπεριφοράς του εκδότη.

Με την προσβαλλόμενη απόφαση και μετ' εξαφάνιση της αντιθέτως αποφανθείσης αποφάσεως του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, πλην άλλων, έγινε δεκτή αγωγή της αναιρεσίβλητης εταιρείας κατά του αναιρεσείοντος περί καταβολής αποζημιώσεως εξ αδικοπραξίας, συνιστάμενης στην έκδοση εκ μέρους της εταιρείας Celestial Maritime Corporation, εξουσιοδοτημένος εκπρόσωπος της οποίας ήταν ο αναιρεσείων, επιταγής σε διαταγή της αναιρεσίβλητης, μη πληρωθείσης κατά την εμφάνισή της προς πληρωμή στην πληρώτρια Τράπεζα, λόγω ελλείψεως διαθεσίμων κεφαλαίων της εκδότριας εταιρείας.

Το Εφετείο για να καταλήξει στο ως άνω αποδεικτικό του πόρισμα, δέχθηκε, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του, ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα περιστατικά: Η ενάγουσα και τώρα αναιρεσίβλητη εταιρία με την επωνυμία "GΕΟRGΕ ΜΟUΝDΡΕΑS ΑΝD CΟΜΡΑΝΥ S.Α.", υπήχθη στις διατάξεις των α.ν. 89/1967 και 378/1968 και του άρθρου 25 ν. 27/1975, με το άρθρο 1 παρ. 1 της 1241.1054/41/21163/28.12.1995 κοινής απόφασης των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Εμπορικής Ναυτιλίας (ΦΕΚ 1/12.1.1996, τεύχος Αναπτυξιακών πράξεων και Συμβάσεων), με την οποία εγκρίθηκε επίσης η εγκατάσταση γραφείου της στην Ελλάδα (πραγματικά δε αυτή εγκατέστησε και διατηρεί γραφείο στην οδό ...στον ...), με τον σκοπό να απασχολείται αποκλειστικά και μόνο με ναυλώσεις, ασφαλίσεις, διακανονισμό αβαριών, μεσιτεία ναυλώσεων ή ασφαλίσεων ή αγοραπωλησιών ή ναυτολογήσεων πλοίων με Ελληνική ή ξένη σημαία πάνω από 500 κόρους ολικής χωρητικότητας (με εξαίρεση τα επιβατηγά ακτοπλοϊκά πλοία και τα εμπορικά πλοία που εκτελούν εσωτερικούς πλόες), καθώς και με την αντιπροσώπευση επιχειρήσεων που έχουν ως αντικείμενο τις ίδιες με τις παραπάνω δραστηριότητες....

Στα πλαίσια της δραστηριότητας της αυτής αντιπροσώπευε στην Ελλάδα την εταιρεία "Αdriatic Shipyard Bijela" που διατηρεί ναυπηγοεπισκευαστική μονάδα στο ..., διαμεσολαβώντας στην εκ μέρους αυτής ανάληψη εργασιών επισκευής πλοίων που ανήκαν σε τρίτους ή τα διαχειρίζονταν τρίτοι. Εξάλλου, με το άρθρο 1 παρ. 1 της 1241.2371/8/22672/9-7-1997 παρόμοιας κοινής απόφασης των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Εμπορικής Ναυτιλίας (ΦΕΚ 143/22.7.1997 τεύχος Αναπτυξιακών πράξεων και Συμβάσεων) η εδρεύουσα στη Λιβερία εταιρεία Celestial Maritime Corporation υπήχθη επίσης στις διατάξεις των α.ν. 89/1967 και 378/1968 και στο άρθρο 25 ν. 27/1975 και εγκρίθηκε η εγκατάστασή της στην Ελλάδα (πραγματικά δε με βάση την απόφαση αυτή η ως άνω εταιρεία εγκατέστησε γραφεία της στην οδό ...

στην ...), με τον σκοπό ν' ασχολείται αποκλειστικά με την διαχείριση, εκμετάλλευση, ναύλωση, διακανονισμό αβαριών, μεσιτεία αγοραπωλησιών ή ναυπηγήσεων ή ναυλώσεων πλοίων με ελληνική ή ξένη σημαία κάτω από 500 κ.ο.χ., με εξαίρεση τα επιβατηγά ακτοπλοϊκά πλοία και τα εμπορικά πλοία που εκτελούν εσωτερικούς πλόες, καθώς και με την αντιπροσώπευση πλοιοκτητριών εταιρειών ως και επιχειρήσεων που έχουν ως αντικείμενο εργασιών τις ίδιες με τις προαναφερόμενες δραστηριότητες....Στα πλαίσια των επιχειρηματικών αυτών δραστηριοτήτων τους, περί τα τέλη του έτους 1997 η εταιρεία Celestial Maritime Corporation ήλθε σε επαφή με την ενάγουσα (και ήδη αναιρεσείουσα), ως αντιπρόσωπο της Celestial Maritime Corporation εταιρείας του ..., όπως προαναφέρθηκε και ανέθεσε σ' αυτήν, δια της ενάγουσας, την εκτέλεση εργασιών επισκευής στα ναυπηγεία αυτής (Αdriatic Shipyard Bijela) επί του με κυπριακή σημαία πλοίου .....

που διαχειριζόταν η Celestial Maritime Corporation. Μετά το πέρας των επισκευών περί τα τέλη Ιουνίου 1998 η ως άνω εταιρεία Celestial Maritime Corporation εξέδωσε το ..... τιμολόγιο στο όνομα της διαχειρίστριας του πλοίου εταιρείας Celestial Maritime Corporation για το ποσό των 787.388,33 δολλ. Η.Π.Α., το οποίο αντιστοιχούσε στην εργολαβική αμοιβή της και από το οποίο η ως άνω διαχειρίστρια είχε καταβάλει στην ναυπηγοεπισκευαστική εταιρεία Αdriatic Shipyard Bijela το ποσό των 400.000 δολ.

Η.Π.Α, αρνούμενη να καταβάλει το υπόλοιπο. Επακολούθησαν δικαστικές διαμάχες με αποκορύφωμα την επιβολή συντηρητικής κατάσχεσης στο πλοίο στην ... της ..., ύστερα από αίτηση της ως άνω ναυπηγοεπισκευαστικής εταιρείας Αdriatic Shipyard Bijela. Για την άρση της κατάσχεσης έγιναν μεταξύ Celestial Maritime Corporation και Αdriatic Shipyard Bijela και μέσω της αναιρεσίβλητης, αντιπροσώπου, όπως προαναφέρθηκε, στην Ελλάδα της εργολάβου εταιρείας (Αdriatic Shipyard Bijela) διαπραγματεύσεις, κατά τις οποίες η ως άνω διαχειρίστρια (Celestial Maritime Corporation) του πλοίου .....

πρότεινε την εξόφληση της οφειλής με την καταβολή ποσού 200.000 δολ. Η.Π.Α. την 27-1-1999, την πληρωμή ποσού 64.000 δολ. Η.Π.Α. την 10-2-1999 και τέλος την καταβολή του ποσού των 50.000 δολ. Η.Π.Α. την 26-2-1999. Όπως αποδεικνύεται από το με ημερομηνία 27-1-1999 τηλεομοιοτυπικό μήνυμα (fax) της αναιρεσίβλητης προς την διαχειρίστρια του πλοίου Celestial Maritime Corporation, αλλά και ρητά συνομολογείται, η Αdriatic Shipyard Bijela συμφώνησε τον διακανονισμό αυτό, επιφυλασσόμενη ρητά των δικαιωμάτων της, ζήτησε, όμως, προς εξασφάλιση την έκδοση, για τα ως άνω ποσά των δυο δόσεων 64.000 και 50.000 δολ.

Η.Π.Α., ισόποσων μεταχρονολογημένων επιταγών της πλοιοκτήτριας, στο όνομα της αναιρεσίβλητης αντιπροσώπου της, διαβεβαιώνοντας ότι αμέσως μετά την επιβεβαίωση από την αναιρεσίβλητη της λήψης του ως άνω ποσού και της παραλαβής των δυο επιταγών θα έδιναν την εντολή στους δικηγόρους τους στην ... να προβούν στις απαραίτητες ενέργειες για την αποδέσμευση του πλοίου.

Στα πλαίσια και σε εκτέλεση της συμφωνίας αυτής εκδόθηκε από την Celestial Maritime Corporation η με αριθ. ..... Τραπεζική επιταγή, ποσού 50.000 δολ. Η.Π.Α., σε διαταγή της αναιρεσίβλητης, πληρωτέα από την ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. από τον με αριθ. ..... λογαριασμό της σ' αυτή, με αρχική ημερομηνία 21-4-1999, την οποία μετέτρεψε σε 21-5-1999 ο πρώτος εναγόμενος.

Η επιταγή αυτή εμφανισθείσα στην πληρώτρια τράπεζα προς πληρωμή εμπρόθεσμα, δηλ. την 27-5-1999, δεν πληρώθηκε λόγω έλλειψης επαρκών διαθεσίμων υπολοίπων, κατά την επ' αυτής βεβαίωση της πληρώτριας τράπεζας, με βάση δε αυτήν στην συνέχεια εκδόθηκε για τον λόγο αυτό και ύστερα από αίτηση της αναιρεσίβλητης η 1710/1999 διαταγή πληρωμής του δικαστού του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά κατά της Celestial Maritime Corporation.....

Στην επίμαχη επιταγή και πάνω από τη σφραγίδα με την εταιρική επωνυμία (Celestial Maritime Corporation και την διεύθυνση αυτής) υπάρχουν δύο υπογραφές, από τις οποίες η μία, όπως δεν αμφισβητείται, έχει τεθεί από τον πρώτο εναγόμενο-εφεσίβλητο και ήδη αναιρεσείοντα Χ, ο οποίος κατά τον κρίσιμο χρόνο, όπως αποδεικνύεται από το με ημερομηνία 25-5-1998 πρακτικό κοινής συνεδρίασης των μετόχων και διευθυντών της εταιρείας Celestial Maritime Corporation (αλλά και δεν αμφισβητείται) είχε την εξουσία να δεσμεύει, υπογράφοντας με ένα ακόμη από τα αναφερόμενα εκεί πρόσωπα, την ως άνω εταιρεία ως προς όλους τους λογαριασμούς της στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος.

Η δεύτερη υπογραφή αποδίδεται με την αγωγή στον δεύτερο εναγόμενο-εφεσίβλητο Α, ο οποίος, όμως, αρνήθηκε ότι η υπογραφή αυτή ανήκει σ' αυτόν και έχει τεθεί από τον ίδιο, καθόσον αυτός δεν ήταν εκπρόσωπος της εταιρείας αυτής αλλά υπάλληλός της και δη προϊστάμενος του λογιστηρίου, μη έχοντος την εξουσία να δεσμεύει την εταιρεία, η επίμαχη δε αυτή δεύτερη υπογραφή έχει τεθεί από την Β, ένα από τα εξουσιοδοτημένα προς τούτο πρόσωπα....

Σύμφωνα με τα παραπάνω, συνεχίζει το Εφετείο, η αναιρεσίβλητη εταιρεία ως νόμιμη κομίστρια και δη λήπτρια της ως άνω επιταγής, αφού αυτή εκδόθηκε απευθείας σε διαταγή της και παραδόθηκε σ' αυτήν από την εκδότριά της, είναι δικαιούχος της επιταγής και επομένως δικαιούχος της αποζημίωσης ως άμεσα ζημιωθείσα από την έλλειψη αντιστοίχων διαθεσίμων κεφαλαίων της εκδότριας, καθόσον είναι φορέας αυτοτελούς εννόμου συμφέροντος, που προσεβλήθη με την ως άνω πράξη, η ζημία της δηλαδή προκλήθηκε υπαίτια με την έκδοση καθεαυτήν της ως άνω χωρίς αντίκρισμα επιταγής, νομιμοποιούμενη, ως εκ τούτου, ενεργητικά προς άσκηση της κρινομένης κατ' άρθρο 914 ΑΚ αγωγής από αδικοπραξία

προς αποκατάσταση της ισόποσης με το ποσό της επιταγής ζημίας που υπέστη από την έκδοση της ακάλυπτης ως άνω επιταγής. Με βάση δε τις ανωτέρω παραδοχές το Εφετείο, αφού έκανε δεκτή την έφεση της αναιρεσίβλητης και εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, δέχθηκε στη συνέχεια την αγωγή της αναιρεσίβλητης ως προς το μέρος της που ασκήθηκε κατά του αναιρεσείοντος. Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 79 του ν. 5960/1933, 297 και 914 ΑΚ ούτε ευθέως ούτε εκ πλαγίου, αφού, σε σχέση με την τελευταία αυτή περίπτωση, διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του πλήρη και χωρίς αντίφαση αιτιολογία ως προς το ότι η αναιρεσίβλητη ήταν η νόμιμη κομίστρια της επιταγής και ότι αυτή υπέστη ζημία και ειδικότερα ισόποση με το ποσό για το οποίο εκδόθηκε η ανωτέρω ακάλυπτη, κατά την ίδια απόφαση, επιταγή. Επομένως οι από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ λόγοι αναιρέσεως είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι.

Μετά ταύτα πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, οπότε καθίσταται άνευ αντικειμένου η αίτηση του αναιρεσείοντος περί επαναφοράς των πραγμάτων στην προ της εκτελέσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως κατάσταση (ανεξαρτήτως του απαραδέκτου υποβολής αυτής με τις μετά τη συζήτηση της υποθέσεως κατατεθείσες προτάσεις) και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων, ως ηττηθείς, στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης εταιρείας (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), που κατέθεσε έγγραφες προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 30 Σεπτεμβρίου 2005 αίτηση του Χ για αναίρεση της υπ' αριθμ. 610/2005 αποφάσεως του Εφετείου Πειραιώς.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, το ποσό των οποίων ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στις 28 Ιουλίου 2008.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 16 Σεπτεμβρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ