Supreme Court partially allows appeal regarding compensation for remaining property after expropriation and technical report errors.

Απόφαση 1675 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1675/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Απριλίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "JUMBO Α.Ε.", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Οικονόμου και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Δήμου Ηρακλείου, που εδρεύει στο Ηράκλειο και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χαράλαμπο Πυροβολάκη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19/10/2006 αίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου και την από 15/1/2007 ανταίτηση της ήδη αναιρεσείουσας για καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως, που κατατέθηκαν στο Εφετείο Κρήτης και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκε η 500/2007 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την με ημερομηνία κατάθεσης 8/1/2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ευτύχιος Παλαιοκαστρίτης, ανέγνωσε την από 2/4/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την μερική παραδοχή του δεύτερου λόγου της αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθμό 11 του ΚΠολΔ και την απόρριψη των υπολοίπων.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τη διάταξη του άρθρου 20 παρ 5 του Ν.2882/2001 προκύπτει ότι η ανταίτηση για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης που ασκείται με τις προτάσεις πρέπει να αναφέρεται στο ίδιο αντικείμενο με εκείνο που έχει εισαχθεί ήδη στο Εφετείο με την εμπρόθεσμη ενώπιον του Εφετείου αίτηση του αντιδίκου του αιτούντος. 'Ετσι, αν με την αίτηση ενώπιον του Εφετείου ζητήθηκε μόνον ο καθορισμός αποζημιώσεως για το απαλλοτριωθέν ακίνητο, δεν είναι παραδεκτή η ανταίτηση με τις προτάσεις του καθού για τον καθορισμό οριστικής αποζημίωσης για το τμήμα του ακινήτου που απέμεινε μετά την απότμηση του απαλλοτριωθέντος τμήματος ή για τα συστατικά και τα επικείμενα, εφόσον είχε αποτελέσει αντικείμενο της δίκης για τον προσωρινό καθορισμό της αποζημιώσεως.

Και τούτο γιατί ως προς το κεφάλαιο αυτό, για το οποίο κανείς από τους διαδίκους δεν άσκησε εμπρόθεσμη αίτηση για τον καθορισμό οριστικής αποζημίωσης, η απόφαση του προσωρινού προσδιορισμού καθίσταται οριστική (ΑΠ 1227/2003). Επομένως ορθά το εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του απέρριψε ως απαράδεκτο το αίτημα της αναιρεσείουσας για τον προσδιορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης των εναπομεινάντων τμημάτων της ιδιοκτησίας της μετά την απαλλοτρίωση, για τον λόγο ότι αυτό υποβλήθηκε με ανταίτηση η οποία ασκήθηκε με τις προτάσεις γα τη συζήτηση αιτήσεως του αναιρεσιβλήτου, η οποία δεν περιείχε σχετικό αίτημα.

Κατά συνέπεια, το Εφετείο δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια που αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση με τον πρώτο λόγο της αναίρεσης, από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ, και ο λόγος αυτός της αναίρεσης είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί.

Με την διάταξη του άρθρου 13 παρ.1 εδ. 2 του Ν. 2882/2001 (Κ.Α.Α.Α) ορίζεται ότι ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριουμένου λαμβάνεται υπόψη ιδίως η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο τα παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριουμένου . Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, τα διαγραφόμενα κριτήρια δεν είναι αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το δικαστήριο για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριούμενου κατά τον κρίσιμο χρόνο, ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται η ως άνω διάταξη στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του ή θα λάβει υπόψη του άλλα τέτοια.

Το δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του για την πραγματική αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου, ενόψει της χρησιμοποιήσεως στην ανωτέρω διάταξη της λέξεως <ιδίως>, σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει προσηκόντως. Η δε σχετική κρίση του ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 ΚΠολΔ.

Με τον τρίτο λόγο της αναίρεσης αποδίδεται από την αναιρεσείουσα στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο προσδιόρισε την αξία των απαλλοτριουμένων χωρίς καμία σύγκριση των ποσών που είχαν προσδιοριστεί από την επιτροπή, τις τεχνικές εκθέσεις που προσκόμισε και επικαλέστηκε και την απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου, με την οποία έγινε ο προσωρινός προσδιορισμός της αποζημιώσεως.

Ο λόγος αυτός της αναίρεσης είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί, εφόσον οι αναφερόμενες παραλείψεις αφορούν την μη λήψη υπόψη κριτηρίου για τον καθορισμό της αποζημιώσεως, από τις οποίες δεν ιδρύεται λόγος αναιρέσεως κατά τα ανωτέρω.

Ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ ιδρύεται και αν από το όλο περιεχόμενο της απόφασης δεν καθίσταται αδίστακτα βέβαιο, ότι για τον σχηματισμό της δικανικής πεποίθησης του δικαστηρίου επί ενός ουσιώδους ζητήματος λήφθηκαν υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα τα οποία με επίκληση προσκομίστηκαν. Στην προκειμένη περίπτωση, από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης αποφάσεως προκύπτει ότι σε αυτήν περιέχεται η διαβεβαίωση ότι το δικαστήριο έλαβε υπόψη τις μαρτυρικές καταθέσεις των μαρτύρων και όλα τα έγγραφα τα οποία προσκόμισαν και επικαλέστηκαν οι διάδικοι, στα οποία περιλαμβάνονται και οι σχετικές τεχνικές εκθέσεις. Από το όλο όμως περιεχόμενο της απόφασης δεν προκύπτει αδίστακτα ότι λήφθηκαν υπόψη και οι δύο τεχνικές εκθέσεις που προσκόμισε και επικαλέστηκε η αναιρεσείουσα, εφόσον δεν γίνεται καμία αναφορά σε αυτές, όπως γίνεται για άλλα έγγραφα, ούτε άμεση, αλλά ούτε και έμμεση. Αντίθετα, για το 3/2004 πρακτικό της επιτροπής του π.δ. 5/86, προκύπτει ότι έχει ληφθεί υπόψη, ενώ η λήψη υπόψη του με αριθμό 1/2005 πρακτικού της ίδιας επιτροπής δεν ήταν ανεπίτρεπτη, δεδομένου ότι στη διαδικασία αυτή επιτρέπεται να ληφθούν υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι.

Συνεπώς ο δεύτερος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται στην προβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 11, είναι βάσιμος στην ουσία μόνο κατά το μέρος του που αναφέρεται στις δύο τεχνικές εκθέσεις και πρέπει να γίνει μερικά δεκτός ως προς το μέρος του αυτό, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας λόγω της ήττας του (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 500/2007 απόφαση του Εφετείου Κρήτης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ίδιου ως άνω Εφετείου Κρήτης, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσόν των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Ιουνίου 2009.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 30 Ιουνίου 2009.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ