Supreme Court remands for retrial due to insufficient reasoning on compensation reduction criteria under forced expropriation law.

Απόφαση 1672 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1672/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Ελένη Μαραμαθά, Πλαστήρα Αναστασάκη και Αντώνιο Παπαθοεδώρου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Σεπτεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ :

Του αναιρεσείοντος : Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπουμένου από τον Υπουργό των Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Χρήστο Μητκίδη, Πάρεδρο Ν.Σ.Κ., με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., χωρίς να καταθέσει προτάσεις

Των αναιρεσιβλήτων : ....., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11-11-2002 αίτηση-προσφυγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης επί αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, που κατατέθηκε στο Τριμελές Εφετείο Θράκης. Εκδόθηκε η 239/2003 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 15 Μαϊου 2004 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνον το αναιρεσείον, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Πλαστήρας Αναστασάκης ανέγνωσε την από 24 Αυγούστου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των λόγων της αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις προσκομιζόμενες και επικαλούμενες από το αναρεσείον Ελληνικό Δημόσιο υπ΄ αριθμούς 1553/16-3-2006, 1550/15-3-2006, 1566/16-3-2006, 1564/16-3-2006, 1567/16-3-2006, 1568/16-3-2006, 1562/16-3-2006, 1561/16-3-2006, 1560/16-3-2006, 1559/16-3-2006, 1552/16-3-2006, 1556/16-3-2006, 1557/16-3-2006, 1555/16-3-2006, 1569/16-3-2006, 1573/16-3-2006, 1578/16-3-2006, 1577/16-3-2006, 1576/16-3-2006, 1579/16-3-2006, 1571/16-3-2006, 1572/16-3-2006, 1563/16-3-2006, 1565/16-3-2006, 1575/16-3-2006, 1574/16-3-2006, 1570/16-3-2006, 1549/16-3-2006, 1551/16-3-2006, 1548/16-3-2006, 1554/16-3-2006 και 1558/16-3-2006, εκθέσεις επιδόσεως του αρμόδιου δικαστικού επιμελητή του πρωτοδικείου Ροδόπης Δημητρίου Σανιδά προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης από 15-4-2004 αιτήσεως αναιρέσεως με την πράξη ορισμού δικασίμου για την οριζόμενη στην αρχή της παρούσας συνεδρίαση και με κλήση προς συζήτηση για τη συνεδρίαση αυτή με επιμέλεια του πληρεξουσίου του Ελληνικού Δημοσίου Χρήστου Μητκίδη επιδόθηκαν νομίμως και εμπροθέσμως στους αναιρεσιβλήτους (άπαντες), με τη σειρά που αναγράφονται στην αίτηση και ανωτέρω αντίστοιχα. Συνεπώς, εφ΄ όσον αυτοί δεν εμφανίσθηκαν κατά την προσήκουσα εκφώνηση της υποθέσεως από το οικείο πινάκιο, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της υποθέσεως παρά την ερημοδικία των απολειπομένων αναιρεσιβλήτων (άρθρ. 576 ΚΠολΔ) μετά την προσκομιζόμενη και επικαλούμενη υπ΄ αριθ. 885/2004 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 13 παρ. 4 του Ν. 2882/2001, Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων "εάν απαλλοτριωθεί τμήμα ακινήτου με αποτέλεσμα η αξία του τμήματος που απομένει στον ιδιοκτήτη να μειωθεί ή το τμήμα αυτό να γίνει άχρηστο για τη χρήση που προορίζεται, με την απόφαση προσδιορισμού της αποζημίωσης για το απαλλοτριούμενο τμήμα προσδιορίζεται και ιδιαίτερη αποζημίωση για το τμήμα που απομένει στον ιδιοκτήτη, η οποία καταβάλλεται μαζί με την αποζημίωση για το απαλλοτριούμενο".

Εξάλλου κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται, όταν από τις αιτιολογίες της δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν οι νόμιμοι όροι της διατάξεως που εφαρμόσθηκε ή δεν συντρέχουν, ώστε να αποκλείεται η εφαρμογή τους καθώς και όταν η απόφαση δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες ελλιπείς ή αντιφατικές ως προς το νομικό χαρακτήρα των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (Ολ.

ΑΠ 608/1976). Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, εκτιμώντας τις αποδείξεις, δέχτηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του αναφορικά με το ζήτημα του καθορισμού ιδιαίτερης, με βάση τη διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 13 του Ν. 2882/2001, αποζημίωσης για τα εναπομείνοντα τμήματα των υπ΄ αριθμούς : 240, 249, 257, 272 Α 2) 244, 246, 268, 271 Α, 275, 279, 281, 286, 1004 3) 272, 280 Α, 282, 283 Α1, Α, 4) 241, 280, 284, 285 Α2, Β, Γ1 ιδιοκτησιών που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά για λόγους δημόσιας ωφέλειας με την υπ΄ αριθ. 1090884/9556/0010/14-10-1999 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων ΄Εργων και ειδικότερα για την κατασκευή της Εγνατίας οδού από Ν.

Καρβάλη έως Κομοτηνή (από χ.θ. 9 + 618 έως χ.θ. 11 + 136,50) που, κατά την εν λόγω απόφαση, φέρονται ότι ανήκουν στους αναιρεσίβλητους, σύμφωνα με τον οικείο κτηματολογικό πίνακα, ότι αποδείχτηκε ότι αυτά (εναπομείναντα τμήματα) "υπέστησαν εκ της απαλλοτριώσεως σημαντική μείωση της αξίας τους εκ της ελαττώσεως της επιφανείας τους και της εντεύθεν αδυναμίας προς πλήρη εκμετάλλευση αυτών όπως προηγουμένως εν σχέσει με τα προαναφερθέντα είδη καλλιεργειών των" (βαμβάκι, καπνό, καλαμπόκι και τεύτλα).

Με βάση τη παραδοχή του αυτή το Εφετείο στη συνέχεια δέχθηκε ως ουσιαστικά βάσιμη την αίτηση των αναιρεσιβλήτων και κατά το μέρος που αυτοί ζητούσαν τον καθορισμό ιδιαίτερης, με βάση τη διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 13 του Ν. 2882/2001, αποζημίωσης για τα παραπάνω τμήματα που απέμειναν σ' αυτούς μετά την απαλλοτρίωση των προαναφερομένων ιδιοκτησιών που φέρονται ότι ανήκουν σ΄ αυτούς, προσδιορίζοντας την ιδιαίτερη αυτή αποζημίωση καθ' ομάδας ιδιοκτησιών με βάση το ποσοστό μειώσεως της αξίας εκάστου εναπομείναντος τμήματος σε σχέση με την αξία του απαλλοτριωθέντος τμήματος του ακινήτου.

Τα περιστατικά όμως αυτά που δέχτηκε το Εφετείo δεν είναι αρκετά για να κριθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν οι όροι εφαρμογής της πιο πάνω διατάξεως του άρθρου 13 παρ. 4 του Ν. 2882/ 2001, όπως δέχεται με την προσβαλλόμενη απόφασή του το εν λόγω δικαστήριο, διαλαμβάνοντας έτσι qνεπαρκείς αιτιολογίες επί του σχετικού ζητήματος που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Επομένως καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή εφαρμογή της διατάξεως της παρ. 4 του άρθρ. 13 του Ν. 2882/2001. Ειδικότερα δεν καθορίζονται ιδίως: α) η όλη έκταση την οποία είχε κάθε μία από τις απαλλοτριωθείσες ιδιοκτησίες πριν από την απαλλοτρίωση β) τα κριτήρια (εiδος της καλλιέργειας, τρόπος με τον οποίο γινόταν αυτή μέχρι την απαλλοτρίωση όπως και εκείνος με τον οποίο θα πρέπει να γίνεται στο μέλλον η καλλιέργεια των τμημάτων που απέμειναν) με βάση τα οποία το δικαστήριο που δίκασε εχώρησε στον καθορισμό της αξίας των τμημάτων που απέμειναν μειωμένης στο ποσοστό που αναφέρεται σ' αυτήν (80% - 20%) σε σχέση με την αξία του απαλλοτριωθέντος τμήματος εκάστης ιδιοκτησίας.

΄Ετσι όμως το Εφετείο υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ προβλεπόμενη πλημμέλεια και επομένως είναι βάσιμος ο δεύτερος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο προβάλλεται η αιτίαση της έλλειψης νόμιμης βάσης της προσβαλλόμενης απόφασης λόγω ανεπαρκούς αιτιολογίας επί του αμέσως ανωτέρω αναφερομένου ζητήματος.

Κατ΄ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω συζήτηση στο ίδιο Εφετείο του οποίου είναι δυνατή η συγκρότηση από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 239/2003 απόφαση του Εφετείου Θράκης, κατά το μέρος που αναφέρεται στο σκεπτικό της παρούσας.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει στο ποσό των εννιακοσίων εβδομήντα (970) ΕΥΡΩ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 11 Οκτωβρίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 26 Οκτωβρίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ