Supreme Court dismisses appeal on statute of limitations and insufficient grounds for appeal regarding civil liability.

Απόφαση 1666 / 2008 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1666/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Μαϊου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Χ1, 2. Χ2 και 3. Χ3, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Μπαρμπάτση.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Μαρία Σταθάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31-10-1998 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιά. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1275/2000 μη οριστική, 2769/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 980/2006 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 2-1-2007 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 15-5-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ, ιδρύονται, αντιστοίχως, λόγοι αναιρέσεως: αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου και αν η απόφαση δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Εξάλλου, κατά το άρθρο 937 παρ. 1 εδ. α' ΑΚ: "η απαίτηση από αδικοπραξία παραγράφεται μετά πενταετία, αφότου ο παθών έμαθε τη ζημία και τον υπόχρεο σε αποζημίωση." Θεωρείται δε -κατά την έννοια της τελευταίας διατάξεως- ότι ο παθών ή ο εν γένει δικαιούχος της αποζημιώσεως γνωρίζει τον υπόχρεο, όταν αυτός γνωρίζει τόσα περιστατικά, ώστε βάσει αυτών να μπορεί να εγείρει αγωγή εναντίον ορισμένου προσώπου με ελπίδες επιτυχίας? αν μπορούν να διαπιστωθούν το όνομα και η διεύθυνση του υποχρέου σε αποζημίωση προσώπου, τότε ο παθών θεωρείται ότι γνωρίζει το πρόσωπο του υποχρέου σε αποζημίωση, κατά το χρόνο που αυτός ερευνώντας θα μπορούσε να το πληροφορηθεί (βλ. ΑΠ 141/2007).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε, με την προσβαλλόμενη απόφασή του τα ακόλουθα: "Οι ενάγοντες είναι συγκύριοι κατά ιδανικά μερίδια μιας διώροφης οικοδομής... ...... Ο πρώτος εναγόμενος (σημ. που δεν είναι διάδικος στην αναιρετική διαδικασία) έχει στην αποκλειστική του κυριότητα... το όμορο προς δυσμάς οικόπεδο...

και προκειμένου ν' ανεγείρει σ' αυτό πενταόροφη πολυκατοικία, για την οποία είχε λάβει την υπ' αριθμ. ..... άδεια της Πολεοδομίας Πειραιά, ανέθεσε στον τρίτο εναγόμενο (σημ: τον εδώ αναιρεσίβλητο), πολιτικό μηχανικό, την μελέτη και επίβλεψη όλων των εργασιών για την κατασκευή του οπλισμένου σκυροδέματος (όπως, επίσης, ανέθεσε στον δεύτερο εναγόμενο -που δεν είναι εδώ διάδικος -αρχιτέκτονα μηχανικό, την αρχιτεκτονική μελέτη και γενική επίβλεψη όλων των εργασιών).

Κατά τη διάρκεια των εργασιών... προξενήθηκαν σοβαρές ρηγματώσεις στον φέροντα οργανισμό και στους τοίχους πληρώσεως της οικοδομής των εναγόντων. Οι βλάβες αυτές προξενήθηκαν εξαιτίας της κατασκευής της θεμελίωσης της όμορης οικοδομής του πρώτου εναγομένου χωρίς την κατάλληλη τεχνική πρόβλεψη από μέρους του υπεύθυνου μηχανικού, τρίτου εναγομένου, ο οποίος δεν φρόντισε, όπως επέβαλλαν οι κανόνες της τέχνης και της επιστήμης ενόψει της σαθρότητας του εδάφους της περιοχής, που είναι προσχωσιγενές, να αντιστηρίξει τα πρανή της εκσκαφής με τη μέθοδο των "ντουλαπιών", με συνέπεια τη διαφορική καθίζηση...

Τα δυσμενή όμως αυτά αποτελέσματα στην, κατασκευής 1962, οικοδομή των εναγόντων εξαιτίας της ανέγερσης της γειτονικής οικοδομής με ευθύνη του τρίτου εναγομένου είχαν εμφανιστεί κατά την ολοκλήρωση της κατασκευής της τελευταίας, η άδεια οικοδομής της οποίας θεωρήθηκε, προκειμένου να συνδεθεί αυτή με το δίκτυο της ΔΕΗ, στις 21.4.1992.

Οι συνέπειες αυτές ήταν ήδη γνωστές στους ενάγοντες τουλάχιστον από την 8η Ιουλίου 1992, κατά την οποία ενημερώθηκαν από το μηχανικό τους, δεδομένου ότι αυτό επιβεβαιώνεται κι απ' το ότι, όπως επικαλείται ο τρίτος εναγόμενος και αποδείχθηκε, κατ' εντολή τους, ο πολιτικός μηχανικός Α, συντάξας τη μελέτη, με βάση την οποία είχε εκδοθεί η οικοδομική άδεια της οικοδομής τους, εξέτασε τις ζημίες και πραγματικά αυτή την ημερομηνία έχει η τεχνική έκθεση (σημείωμα) που συντάχθηκε από τον πολιτικό μηχανικό αυτόν και δεν αμφισβητήθηκε η γνησιότητά της και που σ' αυτή αναφέρονται οι ζημιές και η προέλευσή τους και, αντιπαραβαλλόμενη (η έκθεση αυτή) με την προαναφερθείσα έκθεση επικινδύνου οικοδομής, σημειώνει τις ίδιες ακριβώς ζημιές και στην ίδια έκταση με την τελευταία και σε μερικά σημεία σε μεγαλύτερη έκταση (διόγκωση των πλακιδίων επένδυσης στο λουτρό του ισογείου, ρηγματώσεις και σε υποστηλώματα στο ύψος του ισογείου και του ορόφου, ρωγμές του δαπέδου του διαδρόμου και της βεράντας του ισογείου).

Άλλωστε οι ίδιες ζημιές στην οικοδομή των εναγόντων διαπιστώθηκαν και στην από 14 Οκτωβρίου 1994 τεχνική έκθεση των πολιτικών μηχανικών Β και Γ όπου, μάλιστα, σημειώνεται ότι αυτές (ζημιές) διαπιστώθηκαν δυο τουλάχιστον φορές, σε επισκέψεις των συνταξάντων την έκθεση στην οικοδομή των εναγόντων ύστερα από πρόσκλησή τους, με χρονική διαφορά μεγαλύτερη του έτους μεταξύ τους, η πρώτη δηλαδή των οποίων πραγματοποιήθηκε το αργότερο τον Οκτώβριο του 1993.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, από τον προαναφερθέντα χρόνο της γνώσης των παθόντων εναγομένων, ενόψει, μάλιστα, του ότι, όπως προαναφέρθηκε, ως γνώση της ζημιάς νοείται η γνώση των επιζήμιων συνεπειών της πράξης, όχι δε και η έκταση της ζημιάς κατά ποσό, όπως και η γνώση της μέλλουσας ακόμη ζημιάς από το ζημιογόνο γεγονός, εφόσον η μέλλουσα ζημιά συνδέεται αιτιωδώς με το ζημιογόνο γεγονός και ο παθών γνωρίζει τα σύνδεσμο αυτό, μέχρι την άσκηση της κρινόμενης αγωγής, η οποία επιδόθηκε στον τρίτο εναγόμενο στις 9 Δεκεμβρίου 1998 (βλ.

την υπ' αριθμ. ..... έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών .....), παρήλθε ο νόμιμος χρόνος παραγραφής των πέντε ετών και γι' αυτό η ένδικη απαίτησή τους απέναντι στον εναγόμενο αυτόν αποσβέστηκε.

Συνεπώς, η αγωγή αυτή, στο μέρος που στρέφεται κατά του εναγομένου αυτού, πρέπει ν' απορριφθεί. Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω, η εκκαλούμενη απόφαση, κατά το μέρος της που αφορά τον τρίτο εναγόμενο, με τις ίδιες κατά βάση σκέψεις, απέρριψε αυτή την αγωγή, κατά παραδοχή της ένστασης παραγραφής, ως και κατ' ουσία βάσιμης και, γι' αυτό, δεν έσφαλε και, επομένως, τα αντίθετα που υποστηρίζουν οι εκκαλούντες, με τους σχετικούς λόγους των κρινομένων εφέσεων, είναι κατ' ουσία αβάσιμα και, γι' αυτό απορριπτέα".

Με τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες σχετικώς με όλα τα στοιχεία του πραγματικού της διατάξεως του ως άνω άρθρου 937 παρ. 1 εδ. α' ΑΚ. Δεν είναι δε βάσιμος ο δεύτερος αναιρετικός λόγος (εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 ΚΠολΔ) με τον οποίο υποστηρίζεται ότι στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν διαλαμβάνεται καθόλου (άλλως διαλαμβάνεται ανεπαρκής) αιτιολογία σχετικά με την εκ μέρους των αναιρεσειόντων (εναγόντων) γνώση του αναιρεσιβλήτου (τρίτου εναγομένου) ως προσώπου υπαιτίου της ζημίας τους και υποχρέου προς αποζημίωσή του. Τούτο δε διότι, ως εκ της φύσεως του πράγματος, πρέπει να θεωρηθεί δεδομένο ως αυτονόητο ότι- κατά την έννοια των διαλαμβανομένων στην απόφαση του Εφετείου- στην εκ μέρους των αναιρεσειόντων γνώση (εντός του έτους 1992): ότι η κατοικία υπέστη ορατές και εκτεταμένες βλάβες και ότι αυτές οφείλονταν σε αστοχίες κατά την θεμελίωση όμορου οικοδομήματος, εμπεριέχεται και η γνώση, ότι υπαίτιο για το αποτέλεσμα αυτό και υπεύθυνο για αποζημίωσή τους πρόσωπο ήταν ο επιβλέπων την κατασκευαστική εκείνη φάση του έργου μηχανικός, ο οποίος έτσι καθίστατο "γνωστός" στους ζημιωθέντες, υπό την εκτεθείσα ανωτέρω έννοια.

Αβάσιμος είναι επίσης ο πρώτος αναιρετικός λόγος (εκ του άρθρου 559 αριθμ. 8 ΚΠολΔ) με τον οποίο προβάλλεται η αιτίαση, ότι το Εφετείο έλαβε υπ' όψιν τον ισχυρισμό, ότι οι αναιρεσείοντες γνώριζαν "την ύπαρξη του αναιρεσιβλήτου και την ανάμιξή του ως υπευθύνου μηχανικού στην ανέγερση της ζημιογόνας πολυκατοικίας", ενώ αυτός δεν είχε προβληθεί από τον αναιρεσίβλητο (και τους ομοδίκους του) με τις προτάσεις του κατά την πρώτη συζήτηση της υποθέσεως στο Πρωτοδικείο.

Τούτο δε, διότι, από την επισκόπηση των οικείων προτάσεων των εναγομένων, προκύπτει, ότι δεν αναφέρεται μεν ρητώς το όνομα του εξ αυτών αναιρεσιβλήτου (επιβλέποντος μηχανικού) ως γνωστού στους ενάγοντες από το έτος 1992 για την ευθύνη του προς αποζημίωσή τους, διαλαμβάνονται όμως στις προτάσεις εκείνες τέτοια πραγματικά περιστατικά, από τα οποία, κατά την κοινή πείρα και λογική, συνάγεται ότι ο αναιρεσίβλητος εκλαμβάνεται ως πρόσωπο "γνωστό" στους αναιρεσείοντες (από το 1992) υπό την προαναφερθείσα έννοια.

Ενδεικτικά είναι τα ακόλουθα αποσπάσματα των από 14-1-2000 προτάσεων των εναγομένων, τρίτος των οποίων είναι ο εδώ αναιρεσίβλητος (πολιτικός μηχανικός) : "Οι ζημιές που κατά τους ενάγοντες προκλήθηκαν στην οικοδομή τους έλαβαν χώραν από 1989 έως 21-4-1992. Κατά συνέπεια κατά την άσκηση της κρινόμενης αγωγής έχουν παρέλθει πλέον των 5 ετών (κατάθεση 23-11-1998 επίδοση 9-12-1998, ως εκ τούτου έχει παραγραφεί το δικαίωμά τους.....

Ο α' από εμάς οικοπεδούχος ανέθεσε την ανέγερση πενταόροφης πολυκατοικίας στον β' από εμάς, η ανέγερση δε έγινε σύμφωνα με την μ' αριθ. ..... άδεια της Πολεοδομίας Πειραιώς ...... Ο β' από μας όρισε ως επιβλέποντα μηχανικό τον γ' από μας. 'Ομορη οικοδομή της ανωτέρω είναι η οικοδομή των εναγόντων.... Οι εργασίες τελείωσαν την 21-4-1992, όπως προκύπτει από την σφραγίδα της Πολεοδομίας στην άδειά μας....

Σημαντική δε ομολογία και απόδειξη περί της αναλήθειας των ισχυρισμών των εναγόντων μας είναι η με χρονολογία 1992 έκθεση του μηχανικού τους κ. Α, στην οποία ρητά αναφέρεται ότι μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής της πολυκατοικίας δεν διεπίστωσε προβλήματα καθίζησης των πεδίλων της οικοδομής των εναγόντων....

Το σημείωμα Α συντάχθηκε μετά από μακροσκοπικό μόνο έλεγχο, δηλαδή οπτικά, δίχως αποκάλυψη του φέροντος οργανισμού με υποθέσεις π.χ. "αν είναι οι ρωγμές μεγάλου εύρους.... Αποδεικνύεται ότι το 1992 ε'ιχαν εμφανισθεί οι "ζημιές" .... Έχουν ήδη μπει στο σπίτι, απ' το δε ισόγειο δεν έφυγαν ποτέ.....".

Τέλος, πρέπει να απορριφθεί, και δη, προεχόντως, ως ερειδόμενος σε εσφαλμένη προϋπόθεση, ο τρίτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο (υπό την επίκληση του άρθρου 559 αριθμ. 8 και 14 ΚΠολΔ) προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο θεώρησε αναμφισβήτητης γνησιότητας έγγραφο την φερόμενη με ημερομηνία 8-7-192 "τεχνική έκθεση (σημείωμα)" του πολιτικού μηχανικού Α, παρόλο που οι αναιρεσείοντες είχαν, δια των προτάσεών τους, αμφισβητήσει την γνησιότητα αυτού. Τούτο δε, διότι, από την επισκόπηση των προτάσεων των αναιρεσειόντων στα ουσιαστικά δικαστήρια, προκύπτει, ότι αυτοί, ενώ αναφέρθηκαν πολλάκις και δια μακρών στο ρηθέν έγγραφο, ουδόλως αμφισβήτησαν στη γνησιότητά του.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2-1-2007 αίτηση των Χ1, Χ2 και Χ3 για αναίρεση της 980/2006 αποφάσεως του Εφετείου Πειραιώς.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στα χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 24 Ιουνίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 28 Ιουλίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ