1665/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1665 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1665/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Μαρτίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "..." (πρώην ... ..." και το διακριτικό τίτλο "...", που εδρεύει στην …και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Ποσνακίδη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "..." και το διακριτικό τίτλο "...", που εδρεύει στην …και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-5-2010 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης της ήδη αναιρεσίβλητης (μετά την έκδοση της 286/2009 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αιγίου που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Πατρών και συνεκδικάστηκε με την από 27-2-2013 (διά των προτάσεων) κύρια παρέμβαση - ανταίτηση της ήδη αναιρεσείουσας, καθώς και με τις αιτήσεις, ανταιτήσεις και παρεμβάσεις άλλων φυσικών προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη.

Εκδόθηκε η 195/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πατρών, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 6-4-2015 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αλεξάνδρα Κακκαβά διάβασε την από 9-3-2017 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου της από 6-4-2015 αιτήσεως για αναίρεση της υπ' αριθμ. 195/2014 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Πατρών.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 576 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ, προκύπτει, ότι αν κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανίσθηκε κατά τη συζήτηση της υποθέσεως ή εμφανίσθηκε και δεν έλαβε μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, τότε ερευνάται αν ο απολειπόμενος ή ο μη παριστάμενος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος διάδικος, κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί, ενώ σε καταφατική περίπτωση, κηρύσσει την συζήτηση απαράδεκτη.

Στην προκείμενη περίπτωση, από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά, προκύπτει, ότι κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του οικείου πινακίου κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσης, δεν εμφανίσθηκε η αναιρεσίβλητη και δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο. Από την προσκομιζόμενη και επικαλούμενη από την αναιρεσείουσα υπ' αριθμ. ...

έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητού του Εφετείου Αθηνών Π. Κ., προκύπτει, ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης δικάσιμο, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα προς την αναιρεσίβλητη, η οποία όμως δεν παραστάθηκε κατά τα ανωτέρω.

Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία της.

Κατά το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ, υπάρχει λόγος αναιρέσεως, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως αναφέρεται σε ακυρότητες, δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό μόνο δίκαιο. Εξ άλλου, κατά το άρθρο 20 παρ. 5 του Ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ) εάν ασκηθεί παραδεκτώς αίτηση, εκείνος κατά του οποίου στρέφεται, δύναται να ασκήσει με τις προτάσεις, που κατατίθενται, με ποινή απαραδέκτου, πέντε τουλάχιστον ημέρες πριν από τη συζήτηση, αντίθετη αίτηση για τα ίδια ακίνητα, για τα οποία ζητείται με την αίτηση ο οριστικός προσδιορισμός της αποζημίωσης.

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει σαφώς ότι, για να είναι παραδεκτή η αντίθετη αίτηση, πρέπει να αναφέρεται στα ίδια ακίνητα που αναφέρεται και η αίτηση προσδιορισμού της οριστικής μονάδας αποζημίωσης και όχι απαραιτήτως σε κεφάλαια της δίκης απαλλοτρίωσης. Έτσι όταν το Ελληνικό Δημόσιο ζητεί τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης των απαλλοτριωθέντων ακινήτων και των επικειμένων τους, μπορεί, με αντίθετη αίτηση, που κατατίθεται με τις προτάσεις, εντός της ανωτέρω προθεσμίας των πέντε ημερών πριν τη συζήτηση, να ζητηθεί ο καθορισμός τιμής μονάδος αποζημίωσης για απαλλοτριωθέν ακίνητο, για το οποίο δε ζητείται με την αίτηση του Δημοσίου, εφόσον ζητείται με αυτή ο καθορισμός τιμής μονάδας αποζημίωσης των επικειμένων σ' αυτό.

Επίσης μπορεί να ζητηθεί να αναγνωρισθεί ο ανταιτών δικαιούχος της αποζημίωσης του απαλλοτριωθέντος ακινήτου, αν το Δημόσιο ζητούσε τον καθορισμό της οριστικής τιμής αποζημίωσης για το απαλλοτριωθέν ακίνητο. Και τούτο διότι σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, οι αντίθετες αιτήσεις αναφέρονται στο ίδιο ακίνητο, που αναφέρεται στην κυρία αίτηση του Δημοσίου.

Αντίθετη ερμηνεία της ανωτέρω διατάξεως παραβιάζει το άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, διότι εμποδίζει το δικαίωμα ελεύθερης πρόσβασης στο δικαστήριο (ΑΠ 877/2015, απόφαση 6.12.2011 ΕΔΔΑ υπόθεση Α. κατά Ελλάδας). Στην προκείμενη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), προκύπτουν τα ακόλουθα:

Με την από 20-5-2010 αίτησή της προς το Εφετείο Πατρών η αναιρεσίβλητη ζήτησε να καθορισθεί η οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως των αναφερομένων σ' αυτή ακινήτων και των επικειμένων τους, που βρίσκονται εντός του Δήμου ... και απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά για λόγους Δημόσιας ωφέλειας υπέρ του ΟΣΕ και με δαπάνες της και ειδικότερα για την κατασκευή νέας διπλής σιδηροδρομικής γραμμής κανονικού πλάτους και υψηλών ταχυτήτων μεταξύ Κορίνθου - Πατρών στο τμήμα από Χ.Θ. 85 + 400 (τέλος Νέου Σ.

Σ. Αιγίου) έως Χ.Θ. 89 + 500 (Μεγανίτης ποταμός), με την υπ' αριθμ. 57829/4521/14-8-2008 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδος που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ 378/Τ.Α.Α./15-8-2008) και για τα οποία έχει προσδιορισθεί προσωρινή τιμή μονάδος με την υπ' αριθμ. 286/31-12-2009 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αιγίου, στα αναφερόμενα στην αίτηση μικρότερα ποσά από την προσωρινή τιμή μονάδος, ήτοι:

α) για ιδιοκτησίες εσωτερικές ... και … έως ….σε 130 ευρώ ανά τ.μ., για τις ιδιοκτησίες με πρόσωπο επί της οδού … ... έως …σε 200 ευρώ ανά τ.μ. και για τα επικείμενα, κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στην αίτηση. Κατά τη συζήτηση της ως άνω αιτήσεως η αναιρεσείουσα άσκησε εμπρόθεσμα την από 27-2-2013 κύρια παρέμβαση για το με ...

ακίνητο και τα επικείμενά του, με την οποία ζητούσε να καθορισθεί οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως για το εδαφικό τμήμα του απαλλοτριωθέντος ακινήτου μεγαλύτερη από αυτή που ορίσθηκε με την υπ' αριθμ. 286/31-12-2009 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αιγίου και για τα επικείμενά του στις αναφερόμενες σ' αυτή τιμές, να καθορισθεί ιδιαίτερη αποζημίωση για τα εναπομείναντα τμήματα εμβαδών 1.519,18 τ.μ.

και 7.754,58 τ.μ., λόγω απομείωσης της αξίας τους σε ποσοστό 80%, να αναγνωρισθεί ότι για το ακίνητο αυτό δεν έχει ωφέλεια από τα εκτελούμενα έργα και δεν έχει υποχρέωση αυτοαποζημιώσεως και τέλος να αναγνωρισθεί δικαιούχος αποζημιώσεως του απαλλοτριωθέντος ακινήτου επιφανείας 4.862,21 τ.μ., αυτό της αναφερόμενης στον κτηματολογικό πίνακα, εμβαδού 2.278,96 τ.μ., καθόσον για τη διόρθωση είχε υποβάλει σχετικό αίτημα στο Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας.

Επί των ως άνω αιτήσεων και ανταιτήσεων που συνεκδικάσθηκαν, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 195/2014 απόφαση του Εφετείου Πατρών, με την οποία απορρίφθηκε η ανταίτηση ως προς τον καθορισμό ιδιαίτερης αποζημιώσεως για τα εναπομείναντα εδαφικά τμήματα και ως προς το αίτημα της αναγνωρίσεως της ανυπαρξίας ωφέλειας από την απαλλοτρίωση, διότι δεν αναφερόταν στο ίδιο αντικείμενο όπου είχε εισαχθεί με την κύρια αίτηση, αλλά αποτελούσε διαφορετικό κεφάλαιο από εκείνο του οριστικού προσδιορισμού της αποζημιώσεως.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο, αφού η κύρια αίτηση της αναιρεσίβλητης αφορούσε τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως και για το ακίνητο της αναιρεσείουσας. Επομένως, σύμφωνα και με όσα στη νομική σκέψη διαλαμβάνονται, παραδεκτώς ασκήθηκε η αντίθετη αίτηση της τελευταίας, με την οποία ζητούσε, εκτός άλλων και τον καθορισμό ιδιαίτερης αποζημιώσεως για τα εναπομείναντα εδαφικά τμήματα του απαλλοτριωθέντος ακινήτου της και την αναγνώριση ότι τα εναπομείναντα αυτά τμήματα ουδεμία ωφέλεια αποκτούν από την απαλλοτρίωση και δεν υποχρεούται σε αυτοαποζημίωση, έστω και αν δεν περιείχοντο στην αίτηση της αναιρεσίβλητης αντίστοιχα αιτήματα.

Έτσι το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 14 ΚΠολΔ και ο μοναδικός συναφής λόγος της αναιρέσεως, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος, καθώς και η αναίρεση. Μετά από αυτά πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο Δικαστήριο προς περαιτέρω εκδίκαση, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), να διαταχθεί η απόδοση στην καταθέσασα, των παραβόλων που κατατέθηκαν για την άσκησή της και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Δέχεται την από 6.4.2015 αίτηση της αναιρεσείουσας για αναίρεση της υπ' αριθμ. 195/2014 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Πατρών.

Αναιρεί την ανωτέρω απόφαση.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως.

Διατάσσει την απόδοση στην καταθέσασα, των παραβόλων που κατατέθηκαν για την άσκηση της αναιρέσεως. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Ιουλίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Οκτωβρίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ