Supreme Court annuls lower court ruling on successive fixed-term employment contracts in agricultural cooperatives.

Απόφαση 1665 / 2007 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1665/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο, Ανδρέα Μαρκάκη, Ηλία Γιαννακάκη, Αθανάσιο Θεμέλη, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 27 Φεβρουαρίου 2007, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Δευτεροβάθμιας αγροτικής συνεταιριστικής οργάνωσης με την επωνυμία "ΕΝΩΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ", που εδρεύει στο Διδυμότειχο και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Τσίχλη.

Της αναιρεσίβλητης: ..............................., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24/2/2004 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ορεστιάδος. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 54/251/16/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 521/2005 οριστική του Τριμελούς Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 28/2/2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Σπυρίδων Ζιάκας ανέγνωσε την από 13/2/2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του τρίτου λόγου αναιρέσεως και την απόρριψη των λοιπών. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από την προσκομιζόμενη με επίκληση υπ' αριθμ. 14900/14-4-2006 έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Ορεστιάδας ....................., ακριβές αντίγραφο της από 28-2-2006 αιτήσεως αναιρέσεως με την κάτω από αυτή πράξη του αρμοδίου Αντιπροέδρου με την οποία ορίζεται δικάσιμος η αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας και κλήση προς εμφάνιση κατ' αυτήν, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στην αναιρεσίβλητη. Αυτή, όμως, όπως προκύπτει από τα πρακτικά συνεδριάσεως αυτού του Δικαστηρίου, δεν εμφανίστηκε κατά την παραπάνω δικάσιμο, όταν εκφωνήθηκε η υπόθεση στη σειρά της από το οικείο πινάκιο, ούτε κατέθεσε έγγραφη δήλωση κατά το άρθρο 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. Επομένως, πρέπει να συζητηθεί η υπόθεση παρά την απουσία της αναιρεσίβλητης σαν να ήταν και αυτή παρούσα (άρθρα 568 παρ. 4 και 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.).

Με τα άρθρα α) 3 παρ. 1 εδ. α, 2 εδ. β΄και 5 εδ. β΄του κυρωθέντος με την υπ' αριθμ. 256/7 Μαϊου 1946 Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου ν. 1859/1944 "περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως του ν. 785/1943 περί καταργήσεως διατάξεων αφορωσών την νομοθεσίαν των γεωργικών συνεταιρισμών", β) 2 παρ. 1 εδ. α΄ και 3 παρ. 1, 2 και 4 εδ. β΄του από 23/30 Ιουλίου 1946 Β.

Δ/τος "περί της υπαλληλικής καταστάσεως του προσωπικού των γεωργικών συνεταιριστικών οργανώσεων", όπως το εδ. α΄ της παρ. 1 του άρθρου 3 του διατάγματος αυτού αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 παρ. 1 του Β. Δ/τος της 18 Αυγούστου/2 Σεπτεμβρίου 1953 "περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως του από 23/30-7-1946 Β.Δ. κ.τ.λ.", και γ) 1 παρ. 4, 33 και 72 παρ. 1 και 2 του Ν. 1541/1985 "περί αγροτικών συνεταιριστικών οργανώσεων", ορίζονται αντιστοίχως τα εξής: 1) "Το προσλαμβανόμενον υπό των πάσης φύσεως και παντός βαθμού γεωργικών συνεταιριστικών οργανώσεων προσωπικόν είναι μόνιμον". "Ο αριθμός των θέσεων και ο τρόπος προσλήψεως των υπαλλήλων και υπηρετών εκάστης γεωργικής συνεταιριστικής οργανώσεως και της Συνομοσπονδίας Γεωργικών Συνεταιρισμών καθορίζονται δια του εσωτερικού κανονισμού αυτών, ψηφιζομένου υπό της γενικής συνελεύσεως και εγκρινομένου κατά τας περί εγκρίσεως των καταστατικών των γεωργικών συνεταιριστικών οργανώσεων διατάξεις του παρόντος νόμου". "Αι αυταί οργανώσεις δύνανται να προσλαμβάνουν δια τας εργασίας των ημερομίσθιον έκτακτον ή επί συμβάσει εργατοτεχνικόν προσωπικόν κατά τα ειδικώτερον δια του εσωτερικού κανονισμού εκάστης οργανώσεως καθορισθησόμενα". 2) "Αι παρ' εκάστη συνεταιριστική οργανώσει μόνιμοι θέσεις ή τυχόν εις υπηρεσίας ή τμήματα υποδιαίρεσης εκάστης οργανώσεως και η ονομασία τούτων και ο αριθμός των δυναμένων να προσληφθώσιν υπαλλήλων καθορίζονται δια του εσωτερικού κανονισμού εκάστης οργανώσεως". "Το προσωπικόν το προσλαμβανόμενον εις τα υπό του κανονισμού προβλεπομένας μονίμους οργανικάς θέσεις είναι μόνιμον.

Οι το πρώτον εις μονίμους θέσεις των γεωργικών συνεταιριστικών οργανώσεων διοριζόμενοι υπάλληλοι ή υπηρέται τελούσιν υπό δοκιμασίαν, μη δυνάμενοι να μονιμοποιηθώσι προ της παρελεύσεως ενός έτους, καθ' ο αργεί η δια της μονιμότητος καθιερουμένη προστασία". "Κατά το διάστημα τούτο δύνανται οι τοιούτοι υπάλληλοι να απολυθώσι κατά την κρίσιν του κατά τον εσωτερικόν κανονισμόν αρμοδίου οργάνου της συνεταιριστικής οργανώσεως, επί τη καταβολή της αποζημιώσεως της προβλεπομένης υπό της περί καταγγελίας συμβάσεως εργασίας εκάστοτε κειμένης νομοθεσίας". "Αι αυταί οργανώσεις δύνανται να προσλαμβάνωσι δια τας εργασίας των ημερομίσθιον ή επί συμβάσει εργατοτεχνικόν προσωπικόν".

Και 3) "Συμπληρωματικά, για θέματα που δεν ρυθμίζονται από τον νόμο αυτόν, εφαρμόζονται οι κανόνες του εμπορικού και του αστικού δικαίου". "Η γενική συνέλευση, με την αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία του άρθρου 25 παρ. 2, εκδίδει εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας του συνεταιρισμού, ο οποίος καθορίζει: α) τους όρους λειτουργίας του συνεταιρισμού... 2.

Από τη δημοσίευση του παραπάνω κανονισμού στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως καταργούνται ο Ν. 1859/1944 και το Β.Δ. 23/30-7-1946, όπως τροποποιήθηκαν. Οι διατάξεις του άρθρου 3 παρ. 1 του Ν. 1859/1944 και του άρθρου 3 του Β.Δ. 23/30-7-1945 εξακολουθούν να ισχύουν". Βάσει της παραπάνω εξουσιοδοτικής διατάξεως εκδόθηκε η υπ' αριθ. 27346/17-10-1990 κοινή Απόφαση των Υπουργών Γεωργίας και Εργασίας που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ β 700/7-11-1990), με την οποία εγκρίθηκε ο Κανονισμός Υπηρεσιακής Κατάστασης Προσωπικού Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων ο οποίος ορίζει στο άρθρο 6, ότι το προσωπικό των Οργανώσεων διακρίνεται σε τακτικό (μόνιμο) και σε έκτακτο και στο άρθρο 8, ότι για την αντιμετώπιση εκτάκτων ή εποχιακών αναγκών το Διοικητικό Συμβούλιο της Οργάνωσης μπορεί να προσλαμβάνει έκτακτο προσωπικό με σύμβαση ορισμένου χρόνου διαρκείας μέχρι 12 μηνών (παρ. 1).

Μετά τη λήξη της σύμβασης ορισμένου χρόνου δεν μπορεί να συναφθεί σύμβαση ορισμένου χρόνου πριν από την πάροδο τουλάχιστον 4 μηνών από τη λήξη της. Τέλος το άρθρο 46 του Ν. 2169/1993 (ΦΕΚ Α/149) "Αγροτικές Συνεταιριστικές Οργανώσεις και άλλες διατάξεις", που ισχύει από 10-9-1993, ορίζει στην παρ. 1 ότι το προσωπικό που προσλαμβάνεται από τις Αγροτικές Συνεταιριστικές Οργανώσεις είναι α) τακτικό που καλύπτει πάγιες και διαρκείς ανάγκες της Οργάνωσης και καταλαμβάνει θέσεις οι οποίες προβλέπονται από τον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας της και β) προσωπικό με σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου που καλύπτει ειδικές, έκτακτες, εποχιακές και πρόσκαιρες ανάγκες της Οργάνωσης, και στην παρ. 2, ότι η υπηρεσιακή κατάσταση του προσωπικού των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων ρυθμίζεται με την υπ' αριθ. 27346/1990 κοινή απόφαση των Υπουργών Γεωργίας και Εργασίας, όπως τροποποιήθηκε μεταγενέστερα για όσα θέματα δεν αντίκεινται στις διατάξεις του νόμου αυτού.

Ακολούθησε ο ν. 2810/2000 "Αγροτικές Συνεταιριστικές Οργανώσεις", ο οποίος στο άρθρο 38 επαναλαμβάνει την αυτή ρύθμιση σχετικά με τη διάκριση του προσωπικού σε τακτικό και με σύμβαση ορισμένου χρόνου και επιπλέον ορίζει ότι εξακολουθεί να ισχύει η πιο πάνω κοινή απόφαση των Υπουργών Γεωργίας και Εργασίας, όπως αυτή τροποποιήθηκε μεταγενέστερα.

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών, που ρύθμιζαν τη λειτουργία των Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων κατά το κρίσιμο στην προκειμένη περίπτωση χρονικό διάστημα από 1996 έως 2003, προκύπτουν τα εξής : 1) Ότι το προσωπικό των αγροτικών συνεταιριστικών οργανώσεων διακρίνεται σε τακτικό (μόνιμο), που καταλαμβάνει τις οργανικές θέσεις που ορίζει το καταστατικό κάθε οργανώσεως και έκτακτο που προσλαμβάνεται ως ημερομίσθιο ή με σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου για την αντιμετώπιση ειδικών, εκτάκτων, εποχιακών ή πρόσκαιρων αναγκών. 2) ότι η διάρκεια της συμβάσεως του εκτάκτου προσωπικού δεν μπορεί να υπερβεί το έτος και 3) ότι δεν προβλέπεται από τις εν λόγω διατάξεις πρόσληψη προσωπικού με σύμβαση αορίστου χρόνου.

Συνεπώς, αν γίνουν διαδοχικές ανανεώσεις της συμβάσεως εκτάκτου υπαλλήλου, δεν έχει εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 8 παρ. 3 του ν. 2112/1920, κατά την οποία " οι διατάξεις του νόμου αυτού εφαρμόζονται ωσαύτως και επί συμβάσεων εργασίας με ορισμένην χρονικήν διάρκειαν, εάν ο καθορισμός της διάρκειας αυτής δεν δικαιολογείται εκ της φύσεως της συμβάσεως, αλλ' ετέθη σκοπίμως προς καταστρατήγησιν των περί υποχρεωτικής καταγγελίας της υπαλληλικής σχέσεως διατάξεων του παρόντος νόμου", ακόμη και αν η εργασία που εκτελεί ο έκτακτος υπάλληλος καλύπτει πάγιες και διαρκείς ανάγκες της οργανώσεως, η δε σύμβαση δε μετατρέπεται σε σύμβαση αορίστου χρόνου, αφού ο νόμος επιβάλλει την πρόσληψη του προσωπικού αυτού μόνο με σύμβαση ορισμένου χρόνου.

Τούτο δε δεν αντίκειται στην Οδηγία 1999/70 του Συμβουλίου της 28-6-1999, για την επίτευξη του στόχου της οποίας, που είναι η αποτροπή της καταχρήσεως να συνάπτονται διαδοχικές συμβάσεις ή σχέσεις εργασίας ορισμένου χρόνου, τα κράτη μέλη διαθέτουν ευρεία ευχέρεια επιλογής μεταξύ περισσοτέρων λύσεων για να αποτρέψουν την καταχρηστική χρησιμοποίηση των διαδοχικών συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου, χωρίς να επιβάλλεται, σε περίπτωση συνάψεως τέτοιων συμβάσεων, ο χαρακτηρισμός αυτών ως συμβάσεων αορίστου χρόνου, καθόσον τούτο προβλέπεται ως μέτρο δυνητικό (Ολ ΑΠ 20/2007).

Εξάλλου, το ΠΔ 81/2003, που αναφέρεται στους εργαζόμενους με σύμβαση ή σχέση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου που απασχολούνται στον ιδιωτικό τομέα και με το οποίο ο εθνικός νομοθέτης έχει ήδη εξειδικεύσει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες οι συμβάσεις αυτές θεωρούνται διαδοχικές και μπορούν να χαρακτηριστούν ως αορίστου χρόνου, εφαρμόζεται δε, κατά το άρθρο 5 παρ. 5 αυτού, σε συμβάσεις ή ανανεώσεις συμβάσεων ή σχέσεις εργασίας που συνάπτονται μετά την ισχύ του , η οποία αρχίζει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως δηλαδή από τις 2-4-2003, ορίστηκε, ως αντικειμενικός λόγος, που δικαιολογεί τη χωρίς περιορισμό σύναψη ή ανανέωση συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου, μεταξύ άλλων (λόγων) και αν τούτο επιβάλλεται από διάταξη νόμου ή κανονιστική διάταξη, χωρίς τούτο να αντίκειται προς την ανωτέρω Οδηγία, ενόψει της ευχέρειας που παρέχεται με αυτή στον εθνικό νομοθέτη να επιλέξει τα προς αποτροπή της καταχρήσεως να συνάπτονται διαδοχικές συμβάσεις ή σχέσεις εργασίας ορισμένου χρόνου, πρόσφορα μέτρα προσαρμογής.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο δέχτηκε ανελέγκτως με την προσβαλλόμενη απόφασή του τα ακόλουθα: Η ενάγουσα προσλήφθηκε από την αναιρεσείουσα "Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Διδυμοτείχου" με έγγραφες συμβάσεις ορισμένου χρόνου που ανανεώνονταν διαδοχικά κατά το χρονικό διάστημα από 17-10-96 έως 2-12-2003, ως τεχνολόγος φυτικής παραγωγής στο πρατήριο φαρμάκων που διατηρεί η αναιρεσείουσα στο Διδυμότειχο Έβρου και ότι οι συμβάσεις αυτές, οι οποίες καταρτίστηκαν σύμφωνα με το άρθρο 8 του έχοντος ισχύ νόμου Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως Προσωπικού Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων της αναιρεσείουσας, το οποίο επιτρέπει τη σύναψη συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου για 12 μήνες με την αναγκαία μεσολάβηση διαστήματος τεσσάρων μηνών μεταξύ των τέτοιου είδους διαδοχικών συμβάσεων εργασίας, δε δικαιολογούνταν από λόγους ανατικειμενικούς διότι η αναιρεσίβλητη κάλυπτε πάγιες και διαρκείς ανάγκες της αναιρεσείουσας η δε επιλογή των διαδοχικών συμβάσεων εργασίας ορισμένης διάρκειας έγινε προς καταστρατήγηση των δικαιωμάτων της αναιρεσίβλητης που απορρέουν από την αορίστου χρόνου σύμβαση εργασίας της .

Με την κρίση του, όμως, αυτή το Εφετείο, το οποίο χαρακτήρισε τη συνδέουσα τους διαδίκους σύμβαση ως τέτοια εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου , με τις εντεύθεν συνέπειες ως προς το κύρος της καταγγελίας της συμβάσεως αυτής από την αναιρεσείουσα, παραβίασε τις προαναφερθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 8 παρ. 3 του ν. 2112/1920, 5 του ΠΔ 81/2003, 38 του ν. 2810/2000 και 8 του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως του Προσωπικού Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων.

Έτσι, ο πρώτος από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλονται οι προαναφερόμενες αναιρετικές πλημμέλειες, είναι βάσιμος. Συνακόλουθα, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 521/2005 απόφαση του Εφετείου Θράκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, με σύνθεση από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε χίλια εκατό (1100) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 19 Ιουνίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 3 Ιουλίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ