1660/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1660 / 2012 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Δικονομία Πολιτική. Αναίρεση. Λόγοι. Λόγος αναιρέσεως που πλήττει αιτιολογία της απόφασης που δεν στηρίζει το διατακτικό της είναι απορριπτέα ως αλυσιτελής. Πότε ιδρύεται ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 20 του Κ.Πολ.Δ. για παραμόρφωση του περιεχομένου εγγράφου (Επικυρώνει Εφ.Ιω. 121/2009)

Αριθμός 1660/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασίλειο Φούκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (λόγω μη υπάρξεως Αντιπροέδρου στο Τμήμα), Δημήτριο Μαζαράκη, Νικόλαο Μπιχάκη, Ερωτόκριτο Καλούδη και Αργύριο Σταυράκη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 19 Σεπτεμβρίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Ό. Π. χας Ν., το γένος Θ. Τ., 2) Ε. Π. του Ν., 3) Β. Π. του Ν., κατοίκων ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Αγιασοφίτη, και 4) Α. Π. του Ν., κατοίκου ..., που παραστάθηκε με τον ίδιο ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο του.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Χ. Μ. του Κ. και 2) Ι. Μ. του Κ., αμφοτέρων κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Χιωτέλη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8/8/2005 αγωγή του αρχικού διαδίκου Ν. Π., δικαιοπαρόχου των αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 428/2007 του ιδίου Δικαστηρίου και 121/2009 του Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 10/9/2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αργύριος Σταυράκης ανέγνωσε την από 5/10/2011 έκθεση του κωλυομένου να μετέχει στη σύνθεση Αρεοπαγίτη Κωνσταντίνου Τσόλα, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη των αντιδίκων τους στη δικαστική δαπάνη τους.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Ο λόγος αναιρέσεως που πλήττει αιτιολογία της απόφασης που δεν στηρίζει το διατακτικό της είναι απορριπτέος ως αλυσιτελής, αφού και υπό την εκδοχή της τυχόν βασιμότητάς του δεν οδηγεί στην ανατροπή (αναίρεση) της προσβαλλόμενης απόφασης.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλομένη, το Εφετείο που την εξέδωσε δέχθηκε τα ακόλουθα: "Με το .../5-3-1947 συμβόλαιο ανταλλαγής ακινήτων (...) που μεταγράφηκε νόμιμα ο Ε. Γ. Π. απέκτησε την κυριότητα, νομή και κατοχή, πλην άλλων και των 688, 694, 695 και 697 κληροτεμαχίων της οριστικής διανομής του αγροκτήματος Νεοκαισάρειας Ιωαννίνων έτους 1934, ενώ ήταν ήδη κύριος, νομέας και κάτοχος και του 698 κληροτεμαχίου του ίδιου αγροκτήματος.

Μόλις απόκτησε τα παραπάνω ακίνητα, προέβη, το ίδιο έτος 1947, στην περίφραξη καθενός τούτων. Με την περίφραξη αυτή, περιέλαβε στα όμορα 688 και 694 κληροτεμάχια τμήμα εμβαδού 552,09 τετ. μέτρων από τη δυτική πλευρά του ανατολικά τούτων, ομόρου τους, 693 κληροτεμαχίου και έτσι η έκταση του τελευταίου αυτού κληροτεμαχίου μειώθηκε από 3.888 τετ.

μέτρα, που αναγραφόταν στα οικεία στοιχεία διανομής, σε 3.335,91 τετ. μέτρα. Επίσης, με την ίδια περίφραξη, περιέλαβε στο 698 κληροτεμάχιο τμήμα εμβαδού 1.233,50 τετ. μέτρων από τη βόρεια πλευρά του όμορου 697 κληροτεμαχίου, με συνέπεια η έκταση του τελευταίου αυτού ακινήτου να μειωθεί από 6.710 τετ. μέτρα, που αναγραφόταν στα οικεία στοιχεία διανομής, σε 5.476,50 τετ.

μέτρα. Τέλος, με την ίδια περίφραξη, χώρισε το 694 κληροτεμάχιο σε δυο τμήματα, το βόρειο και το νότιο, από τα οποία το νότιο τμήμα είχε έκταση 1.156,84 τετ. μέτρα. Από τότε συνεχώς μέχρι και σήμερα τα παραπάνω ακίνητα είναι διαχωρισμένα και καθένα έχει την έκτασή του, όπως ο διαχωρισμός και η έκτασή τους προέκυψαν από την ανωτέρω περίφραξή τους.

Οι εκάστοτε κύριοι των ανωτέρω 693, 688, 694, 697 και 698 κληροτεμαχίων γνώριζαν και γνωρίζουν ότι καθένα των ακινήτων αυτών έχει πραγματική έκταση εκείνη που προέκυψε από την παραπάνω περίφραξη και έχουν αυτά στη νομή και κατοχή τους σ' όλο το παραπάνω χρονικό διάστημα ως προς την έκταση αυτή, την οποία θεωρούν και ως την κανονική έκτασή τους.

Έτσι, εξαιτίας των παραπάνω ενεργειών, μειώθηκε το εμβαδόν των ανωτέρω 693 και 697 κληροτεμαχίων σε σχέση με εκείνο που αναφέρεται στα στοιχεία της οικείας διανομής, ως προς τις παραπάνω, αντίστοιχα, εκτάσεις τους, που ενσωματώθηκαν στο όμορα κληροτεμάχια, όπως τα στοιχεία αυτά εκτέθηκαν ειδικότερα παραπάνω, ενώ το 694 κληροτεμάχιο χωρίστηκε σε δύο αυτοτελή τμήματα, έκτασης του νοτίου από τα εν λόγω τμήματα 1.156,84 τετ.

μέτρων. Το έτος 1975 ο ανωτέρω Ε. Γ. Π. μεταβίβασε κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή, με αιτία την πώληση και παρέδωσε έκτοτε στον εφεσίβλητο το νότιο τμήμα του ανωτέρω 694 κληροτεμαχίου, καθώς επίσης και το 697 κληροτεμάχιο, όπως η έκταση, το σχήμα και η μορφή των ακινήτων αυτών είχαν διαμορφωθεί από την παραπάνω κατά το έτος 1947 περίφραξή τους και ως προς τα οποία τα εν λόγω ακίνητα είχαν παραμείνει αμετάβλητα μέχρι τότε.

Ο εφεσίβλητος έβλεπε και γνώριζε, ότι τα παραπάνω ακίνητα που αγόραζε είχαν τη συγκεκριμένη, κατά το χρόνο της αγοράς τους, έκταση και σχήμα και αγόρασε αυτά στην έκτασή τους αυτή και στο σχήμα τους τούτο, όπως δηλαδή αυτά είχαν διαμορφωθεί και υφίσταντο από το έτος 1947. Με άλλα λόγια, σκοπός των συμβαλλομένων στην ανωτέρω σύμβαση ήταν, να πουλήσει ο πρώτος και να αγοράσει ο δεύτερος τα παραπάνω ακίνητα, όπως αυτά είχαν στην πραγματικότητα στο χρόνο της αγοράς τους.

Για τη σύμβαση αυτή συντάχτηκε το .../17-6-1975 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Ιωαννίνων Ελευθερίου Φαρμάκη, που έχει μεταγραφεί νόμιμα (...). Στο συμβόλαιο, όμως, αυτό, ως προς την έκταση του 697 κληροτεμαχίου, δεν γράφηκε η ανωτέρω πραγματική έκταση του των 5.476,50 τετ. μέτρων, που πούλησε ο Ε. Γ. Π. και αγόρασε ο εφεσίβλητος, κατά την πραγματική βούλησή τους, αλλά η μεγαλύτερη έκταση που προέκυπτε από τα οικεία στοιχεία διανομής και, συγκεκριμένα, 6.740 τετ.

μέτρα, αντί, από παραδρομή, των 6.710 τετ. μέτρων, που αναφέρεται στα στοιχεία αυτά. Επίσης, ως προς την έκταση του νοτίου τμήματος του 694 κληροτεμαχίου που πουλήθηκε, δεν γράφηκε η πραγματική έκταση .των 1.156,84 τετ. μέτρων, που, κατά την πραγματική βούλησή τους, πούλησε ο πρώτος και αγόρασε ο δεύτερος από τους παραπάνω συμβαλλομένους, αλλά η μεγαλύτερη έκταση των 2.000 τετ.

μέτρων. Αργότερα, το έτος 1982, ο εφεσίβλητος αγόρασε από την Ε. Ν. και απέκτησε έκτοτε κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή και το ανωτέρω 693 κληροτεμάχιο, πλην, όμως και αυτό στην έκταση των 3.335,91 τετ. μέτρων, το σχήμα και τη μορφή που είχε τότε, όπως δηλαδή τα στοιχεία αυτά είχαν προκύψει από την περίφραξη, στην οποία, σύμφωνα με τα παραπάνω, είχε προβεί ο Ε.

Γ. Π., τα οποία στοιχεία και γνώριζε και στα οποία απέβλεψε με την αγορά του εν λόγω ακινήτου ο εφεσίβλητος. Για την τελευταία αυτή πώληση, συντάχτηκε το .../8-12-1982 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Ιωαννίνων Ελευθερίου Φαρμάκη, που έχει μεταγραφεί νόμιμα (...). Πλην όμως και στο συμβόλαιο αυτό, ως προς την έκταση του ακινήτου που πουλήθηκε, δεν αναγράφηκε η πραγματική έκτασή του, εκείνη δηλαδή των 3.335,91 τετ.

μέτρων, που πραγματικά και σύμφωνα με τη βούληση των συμβαλλομένων πουλήθηκε, αλλά η μεγαλύτερη έκταση των 3.888 τετ. μέτρων, που προέκυπτε από τα οικεία στοιχεία διανομής και αναφερόταν στα στοιχεία αυτά. Από το έτος 1947 συνεχώς μέχρι και σήμερα, τα παραπάνω τμήματα των 693 και 697 κληροτεμαχίων, τα οποία ενσωματώθηκαν στα όμορα κληροτεμάχια 688 και 694 του πρώτου και 698 του δευτέρου, όπως και το μέρος του νοτίου τμήματος του 694 κληροτεμαχίου που προαναφέρθηκε, εκείνου δηλαδή που υπολείπεται της έκτασης των 2.000 τετ.

μέτρων του εν λόγω τμήματος, τα έχουν στη νομή και κατοχή τους οι εκάστοτε κύριοι των 688 και 698 κληροτεμαχίων και του βορείου τμήματος του 694 κληροτεμαχίου, οι οποίοι και ασκούν σ' αυτά όλες τις σύμφωνες με τη φύση και τον προορισμό τους πράξεις νομής και κατοχής με τη θέληση τους να είναι κύριοι αυτών, καλλιεργώντας τα με διάφορα προϊόντα, κυρίως, όμως, με τη χρήση τους ως βοσκοτόπων και, συγκεκριμένα, ο ανωτέρω Ε.

Γ. Π. μέχρι το θάνατο του στις 25-10-1975, στη συνέχεια η χήρα του Ό., στην οποία περιήλθαν μαζί με τα παραπάνω κληροτεμάχια, μέχρι το θάνατο της στις 21-7-2000 και από τότε μέχρι και σήμερα οι εκκαλούντες, στους οποίους έχουν περιέλθει. Επίσης, ο εφεσίβλητος από τότε που απέκτησε τα παραπάνω ακίνητα μέχρι και το θάνατό του και στη συνέχεια οι κληρονόμοι του μέχρι και σήμερα, έχουν τα εν λόγω ακίνητα στη νομή και κατοχή τους μόνο ως προς την παραπάνω έκτασή τους που είχαν κατά το χρόνο της αγοράς τους και ουδέποτε άσκησαν κάποια πράξη νομής ή κατοχής στα τμήματα αυτών, τα οποία, σύμφωνα με όσα προεξετέθησαν, είχαν αποσπαστεί με την ανωτέρω περίφραξη και είχαν ενσωματωθεί στα όμορα ακίνητα που προαναφέρθηκαν.

Το έτος 2005 ο εφεσίβλητος προέβη με μηχανικό σε μέτρηση της έκτασης των ανωτέρω 693 και 697 κληροτεμαχίων, όπως και του νοτίου τμήματος του 694 κληροτεμαχίου που είχε αγοράσει. Από τη μέτρηση αυτή προέκυψε, ότι η έκταση των ανωτέρω ακινήτων δεν ήταν εκείνη που αναγραφόταν στα παραπάνω συμβόλαια αγοράς τους από τον εφεσίβλητο, δηλαδή εκείνη που αναφερόταν στα στοιχεία διανομής, αλλά η μικρότερη έκταση που προαναφέρθηκε, λόγω της, κατά τα παραπάνω, απόσπασης των ανωτέρω τμημάτων τους και της ενσωμάτωσης αυτών με την παραπάνω περίφραξη στα όμορα τους κληροτεμάχια.

Μετά από αυτά, ο εφεσίβλητος, στηριζόμενος στα όσα αναγράφονται στα συμβόλαια αγοράς ως προς την έκταση των ακινήτων που αγόρασε, άσκησε την παραπάνω αγωγή, διεκδικώντας την έκταση των ακινήτων αυτών, η οποία είχε ενσωματωθεί με την παραπάνω περίφραξη στα όμορα ακίνητά τους. Ο εφεσίβλητος, εκτός των όσων προαναφέρθηκαν ως προς τη γνώση του, γνώριζε, ότι τα τμήματα που διεκδικεί στην πραγματικότητα δεν του πουλήθηκαν, ότι γι' αυτά δεν είχε καταβάλει τίμημα, ότι αυτά αποτελούσαν στην πράξη τμήματα των ανωτέρω ομόρων ακινήτων, ότι είχαν τα εν λόγω τμήματα στη νομή και κατοχή τους για ολόκληρο το παραπάνω χρονικό διάστημα τα ανωτέρω πρόσωπα και ότι ουδέποτε ο ίδιος είχε τα τμήματα αυτά στη νομή και κατοχή του (...).

Σύμφωνα μ' αυτά, αφού οι παραπάνω επίδικες εκτάσεις ούτε πουλήθηκαν, ούτε μεταβιβάστηκαν, ούτε παραδόθηκαν ποτέ στον εφεσίβλητο, παρά τα όσα, σύμφωνα με τα ανωτέρω, αναγράφονται στα παραπάνω συμβόλαια, ως προς την έκταση των ακινήτων που αφορούν τα εν λόγω συμβόλαια, ούτε αυτός έλαβε ποτέ τα επίδικα ακίνητα στη νομή και κατοχή του ή άσκησε ποτέ οποιαδήποτε πράξη νομής και κατοχής σ' αυτά, δεν απέκτησε με τα παραπάνω συμβόλαια την κυριότητα των επιδίκων".

και βάσει των παραδοχών αυτών το Εφετείο δέχθηκε την έφεση των ήδη αναιρεσιβλήτων-εναγομένων κατά της πρωτόδικης απόφασης, που είχε δεχθεί τα αντίθετα, και απέρριψε (το Εφετείο) ως αβάσιμη την ένδικη αγωγή του δικαιοπαρόχου των αναιρεσειόντων, με την οποία ο τελευταίος ζητούσε να αναγνωρισθεί κύριος των επίδικων τμημάτων, εμβαδού 552,09 τ.μ., 843,16 τ.μ.

και 1.233,50 τ.μ., αντίστοιχα, των υπ' αριθμ. 693, 694 και 697 κληροτεμαχίων και να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, που τα νέμονται, να τα αποδώσουν σ' αυτόν (ενάγοντα). Από τις προπαρατεθείσες παραδοχές του Εφετείου προκύπτει σαφώς ότι το δικαστήριο απέρριψε την ανωτέρω αγωγή με την αιτιολογία ότι δεν αποδείχθηκε η κτήση κυριότητας του ενάγοντος επί των επιδίκων τμημάτων με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο και δη ούτε με παράγωγο (αγορά από κύριο) ούτε με πρωτότυπο (χρησικτησία), όπως είχε ισχυρισθεί ο ενάγων στην αγωγή του, όχι δε κατά παραδοχήν της ενστάσεως ιδίας κυριότητος που είχαν προβάλει οι εναγόμενοι και την οποία (απορριφθείσα πρωτοδίκως) δεν εξέτασε το Εφετείο.

Με τον πρώτο και υπό την επίκληση των αριθμών 1 και 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ λόγο του αναιρετηρίου (στοιχ. Ι και ΙΙΙ) προσάπτεται η αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε με τις ανωτέρω παραδοχές του τις διατάξεις των άρθρων 79§2 του Αγροτικού Κώδικα και 1§1 του α.ν. 431/1968 με τις οποίες απαγορεύεται η κατάτμηση και κατά την νομή τους των κληροτεμαχίων της οριστικής διανομής "αφού έτσι (με τις παραδοχές αυτές) ευθέως αναγνωρίζεται ότι ο δικαιοπάροχος των αντιδίκων και οι αντίδικοι νόμιμα νέμονται και κατέχουν τμήματα κληροτεμαχίων".

Παρεκτός του ότι στην αναιρεσιβαλλομένη δεν περιέχεται κρίση για το αν οι αναιρεσίβλητοι (και ο δικαιοπάροχός τους) νέμονται και κατέχουν νόμιμα τα επίδικα τμήματα κληροτεμαχίων, ο εξεταζόμενος αυτός πρώτος λόγος αναιρέσεως δεν προσβάλλει την κατά τα ανωτέρω αιτιολογία της απόφασης που στηρίζει το διατακτικό της, κατά συνέπειαν δε και σύμφωνα με την προηγηθείσα μείζονα σκέψη ο λόγος αυτός της αναίρεσης είναι αλυσιτελής και εντεύθεν απορριπτέος.

ΙΙ. Ο λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ για παραμόρφωση του περιεχομένου εγγράφου ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας υπέπεσε σε διαγνωστικό λάθος, που ανάγεται δηλαδή στην ανάγνωση του εγγράφου, με την παραδοχή ότι περιέχει περιστατικά προδήλως διαφορετικά από εκείνα που πράγματι περιλαμβάνει, όχι δε και όταν από το περιεχόμενο του εγγράφου, το οποίο σωστά διέγνωσε, συνάγει αποδεικτικό πόρισμα διαφορετικά από εκείνο που ο αναιρεσείων θεωρεί ορθό. Στην τελευταία αυτή περίπτωση πρόκειται για παράπονο που αναφέρεται στην εκτίμηση πραγματικών γεγονότων, η οποία εκφεύγει από τον αναιρετικό έλεγχο, σύμφωνα με το άρθρο 561§1 του ΚΠολΔ.

Εν προκειμένω οι αναιρεσείοντες με τον δεύτερο και υπό την επίκληση του αριθμού 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ λόγο του αναιρετηρίου (στοιχ. Ι και ΙΙΙ) υποστηρίζουν ότι το Εφετείο παραμόρφωσε το περιεχόμενο των υπ' αριθμ. .../1975 και .../1982 ως άνω αγοραπωλητηρίων συμβολαίων με το να δεχθεί ότι η πωληθείσα με τα συμβόλαια αυτά προς τον δικαιοπάροχό τους έκταση ήταν 5476,50 και 1156,84 τ.μ., με το πρώτο και 3335,91 τ.μ., με το δεύτερο, αντί της αναγραφομένης στα εν λόγω συμβόλαια εκτάσεως των 6740 και 2000 τ.μ., και 3888 τ.μ., αντίστοιχα. Όπως όμως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση και το προπαρατεθέν περιεχόμενό της, το Εφετείο ανέγνωσε σωστά, ως έχουν, τα έγγραφα αυτά ως προς την αναγραφόμενη έκταση των πωλουμένων, πλην όμως μετά την εκτίμηση και των λοιπών αποδείξεων κατέληξε στο αποδεικτικό πόρισμα ότι η πραγματική έκταση που πωλήθηκε με τα ειρημένα συμβόλαιο ήταν μικρότερη της αναγραφομένης και δη αυτή των 5476,50 και 1156,84 τ.μ., και 3335,91 τ.μ., αντίστοιχα, την οποία και δέχθηκε ως πωληθείσα το Εφετείο. Επομένως ο δεύτερος και τελευταίος αυτός λόγος του αναιρετηρίου είναι αβάσιμος και απορριπτέος.

ΙΙΙ. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει ν' απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως, και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στην αναφερόμενη στο διατακτικό δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, κατά το νόμιμο αίτημα των τελευταίων (άρθρ. 176 και 183 του ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10-9-2009 αίτηση των Ό. Π. κ.λ.π. για αναίρεση της υπ' αριθμ.121/2009 απόφασης του Εφετείου Ιωαννίνων.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 23 Οκτωβρίου 2012.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 21 Νοεμβρίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ