Supreme Court allows appeal on statute of limitations suspension due to court scheduling, remanding case for retrial.

Απόφαση 1657 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1657/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (επειδή κωλύεται ο Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Δημήτριος Λοβέρδος), Δημήτριο Δαλιάνη, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε, Δημήτριο Πατινίδη και Χαράλαμπο Δημάδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Μαΐου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΚΛΙΜΑΛΕΒΗΤΕΧΝΙΚΗ ΚLΤ Α.Ε." που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται σύμφωνα με το νόμο, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Παπαφιλίππου.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Εταιρείας Περιορισμένης Ευθύνης με την επωνυμία "..... Ε.Π.Ε.", που εδρεύει στον ..... και έχει υποκατάστημα στην ...., όπως νόμιμα εκπροσωπείται, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Γερασίμου, 2) Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία SARLIS (ΣΑΡΛΗΣ) CONTAINER SERVICES (ΚΟΝΤΕΙΝΕΡ ΣΕΡΒΙΣΕΣ) S.A. (Α.Ε.) που εδρεύει στον Πειραιά, όπως νόμιμα εκπροσωπείται, η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28/11/2000 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και την από 20/7/2001 προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση μετά παρεμπίπτουσας αγωγής της 1ης των αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 9165/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου, 1226/2005 οριστική του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς και 269/2006 οριστική του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 8/12/2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Πατινίδης, ανέγνωσε την από 22-4-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της 1ης αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη από την αναιρεσείουσα .... έκθεση επιδόσεως της αρμόδιας δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Πειραιά ...... προκύπτει, ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης από 8.12.2006 αιτήσεως αναιρέσεως με την πράξη ορισμού δικασίμου για την οριζόμενη στην αρχή της παρούσας συνεδρίαση και με κλήση προς συζήτηση για τη συνεδρίαση αυτή, επιδόθηκε με επιμέλεια του πληρεξουσίου της αναιρεσείουσας Δημητρίου Παπαφιλίππου, στη δεύτερη των αναιρεσιβλήτων ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "SARLIS CONTAINER SERVICES S.A.".

Συνεπώς, εφόσον η τελευταία δεν εμφανίσθηκε κατά την προσήκουσα εκφώνηση της υποθέσεως από το οικείο πινάκιο πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της υποθέσεως παρά την ερημοδικία της απολιπομένης αναιρεσίβλητης (άρθρο 576 ΚΠολΔ).

ΙΙ. Με το ν. 2107/1992 κυρώθηκε η Διεθνής Σύμβαση των Βρυξελλών της 25-8-1924 "για την ενοποίηση ορισμένων νομικών κανόνων σχετικά με τις φορτωτικές" και τα τροποποιητικά αυτής πρωτόκολλα της 23-2-1968 και της 21-12-1979 (κανόνες Χάγης - Βίσμπυ), οι διατάξεις της οποίας άρχισαν να εφαρμόζονται στην Ελλάδα από τις 23-6-1993 και έχουν, μεταξύ άλλων, ισχύ στις θαλάσσιες μεταφορές που διενεργούνται μεταξύ λιμένων (φόρτωσης και εκφόρτωσης) διαφορετικών κρατών, εφόσον οι μεταφορές αυτές καλύπτονται από φορτωτική ή άλλο παρόμοιο έγγραφο, που αποτελεί τίτλο για την εκτέλεσή τους.

Ειδικότερα με τη διάταξη του άρθρου 3 παρ. 6 εδ. 4 της πιο πάνω Διεθνούς Σύμβασης, όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου της 23-2-1968, ορίζεται ότι ο μεταφορέας και το πλοίο θα απαλλάσσεται σε κάθε περίπτωση από οποιαδήποτε ευθύνη σχετικά με τα εμπορεύματα, εφόσον δεν έχει εγερθεί αγωγή εντός έτους από την παράδοσή τους ή από την ημερομηνία που αυτά έπρεπε να έχουν παραδοθεί.

Με την παραπάνω διάταξη καθιερώνεται ετήσια παραγραφή του δικαιώματος του παραλήπτη για αποζημίωση του απολεσθέντος ή βλαβέντος φορτίου. Η παραγραφή αυτή αρχίζει από την παραλαβή ή την παράδοση των πραγμάτων ή από την ημερομηνία που θα έπρεπε να είχαν παραδοθεί και ισχύει ενιαίως, τόσο στη συμβατική όσο και στην εξωσυμβατική ευθύνη του θαλάσσιου μεταφορέα, όχι μόνο για την απώλεια ή βλάβη εμπορευμάτων, αλλά και για τις λοιπές αξιώσεις του ενδιαφερομένου ως προς το φορτίο κατά του ως άνω μεταφορέα.

Η παραγραφή αυτή διακόπτεται, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 261 και 270 εδ. α ΑΚ, με την έγερση της αγωγής και αρχίζει εκ νέου από την τελευταία διαδικαστική πράξη των διαδίκων ή του δικαστηρίου, όταν δε οι διάδικοι απρακτούν μπορεί να συμπληρωθεί εν επιδικία, εφόσον μεταξύ δύο διαδικαστικών πράξεων συμπληρωθεί ολόκληρος ο απαιτούμενος για την παραγραφή της αξίωσης χρόνος.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 225 παρ. 1 ΑΚ, η παραγραφή αναστέλλεται για όσο χρόνο ο δικαιούχος εμποδίσθηκε από δικαιοστάσιο ή άλλο λόγο ανώτερης βίας, να ασκήσει την αξίωσή του μέσα στο τελευταίο εξάμηνο του χρόνου της παραγραφής. Ως ανώτερη βία νοούταν κάθε γεγονός απρόβλεπτο στη συγκεκριμένη περίπτωση, το οποίο ήταν αδύνατο να αποτραπεί ακόμη και με μέτρα άκρας επιμέλειας και σύνεσης.

Κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα των λόγων αναστολής της παραγραφής είναι η αντικειμενική αδυναμία του δανειστή να επιδιώξει την ικανοποίηση της απαίτησής του . Τέτοια αδυναμία όμως δεν υπάρχει κατ' αρχήν, στην περίπτωση κατά την οποία μετά την αναβολή της συζήτησης της αγωγής στο δικαστήριο σε μεταγενέστερη δικάσιμο, και μέχρι την επόμενη διαδικαστική πράξη αυτού, που είναι η συζήτηση της αγωγής κατά τη μετ' αναβολή δικάσιμο, συμπληρώνεται ο χρόνος της προβλεπόμενης από το νόμο παραγραφής, καθόσον ο δανειστής ενόψει του κινδύνου αυτού, ιδίως όταν πρόκειται για βραχυχρόνια παραγραφή, μπορεί να επιδιώξει να φέρει προς συζήτηση την αγωγή με κλήση, σε δικάσιμο πριν από τη συμπλήρωση του χρόνου της παραγραφής, ώστε να επιφέρει τη διακοπή της.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφαση, δέχθηκε ότι η αξίωση της ενάγουσας προς αποζημίωση για την ολοσχερή απώλεια των εμπορευμάτων της κατά τη θαλάσσια μεταφορά αυτών για την οποία επιμελήθηκε ως παραγγελιοδόχος μεταφοράς η πρώτη εναγομένη (πρώτη αναιρεσείουσα) και πραγματοποίησε η δεύτερη εναγομένη (δεύτερη αναιρεσείουσα) με πλοίο της εκμεταλλεύσεώς της, το οποίο βυθίστηκε, λόγω πυρκαγιάς που εκδηλώθηκε σ' αυτό, από υπαιτιότητα του πληρώματος, με αποτέλεσμα να υποστεί ζημία από 110.275.400 δραχμές από την επακολουθήσασα βύθιση του πλοίου, υπέπεσε στην προβλεπόμενη από το άρθρο 3 παρ. 6 εδ. 4 των κανόνων Χάγης - Βίσμπυ ετήσια παραγραφή, η οποία συμπληρώθηκε εν επιδικία, αφού απέρριψε ως αβάσιμους τους ισχυρισμούς (αντενστάσεις) των αναιρεσειόντων ότι η παραγραφή, κατ' άρθρο 255 ΑΚ, ανεστάλη, καθόσον η αναιρεσείουσα εμποδίστηκε από λόγους ανώτερης βίας να ασκήσει την αξίωσή της μέσα στο τελευταίο εξάμηνο του χρόνου της παραγραφής με τον ορισμό δικασίμου, εκ μέρους της πρώτης εναγομένης, της κλήσεως με την οποία φερόταν προς συζήτηση η προσεπίκληση - παρεμπίπτουσα αγωγή αυτής κατά της δεύτερης εναγομένης σε δικάσιμο πέραν του χρόνου συμπληρώσεως της παραγραφής (στις 8.4.2004), ώστε κατά τη συζήτηση της κυρίας αγωγής να ζητήσει αναβολή για τη δικάσιμο της 26-10-1004 προς συνεκδίκαση με την προσεπίκληση - παρεμπίπτουσα αγωγή, και να προκληθεί έτσι παραγραφή της αξιώσεως της κυρίας αγωγής.

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε α) τη διάταξή του άρθρου 3 παρ. 6 εδ. 4 της πιο πάνω Διεθνούς Σύμβασης, με το να δεχθεί ότι με τη διάταξη αυτή θεσπίζεται ενιαύσια παραγραφή του δικαιώματος του παραλήπτη για αποζημίωση του απωλεσθέντος ή βλαβέντος φορτίου και β) τη διάταξη του άρθρου 261 ΑΚ περί διακοπής της παραγραφής με την άσκηση της αγωγής, παραγραφή που αρχίζει και πάλι από την τελευταία διαδικαστική πράξη των διαδίκων ή του δικαστηρίου.

Όμως, προκειμένου για τη διάταξη του άρθρου 255 παρ. 1 ΑΚ περί αναστολής του χρόνου παραγραφής για όσο χρόνο ο δικαιούχος εμποδίσθηκε από λόγο ανώτερης βίας να ασκήσει την αξίωσή του μέσα στο τελευταίο εξάμηνο του χρόνου της παραγραφής, το Εφετείο δέχθηκε ότι αναστέλλεται η παραγραφή για όσο χρονικό διάστημα μέσα στο τελευταίο εξάμηνο του χρόνου ο υπόχρεος απέτρεψε με δόλο, (με δολία συμπεριφορά που αποτελεί ειδική μορφή κατάχρησης δικαιώματος) τον δικαιούχο να ασκήσει την αξίωση, διαλαμβάνοντας ότι δεν αποτελεί περίπτωση ανώτερης βίας μόνο το γεγονός του ορισμού δικασίμου της από 18.3.2003 κλήσεως, με την οποία φερόταν προς συζήτηση στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο η από 20.7.2002 προσεπίκληση- παρεμπίπτουσα αγωγή της πρώτης εναγομένης σε χρόνο πέραν του χρόνου παραγραφής της επίδικης αξίωσης, δεχόμενο ότι ο προσδιορισμός δικασίμου για τη συζήτηση της παρεμπίπτουσας αγωγής δεν εξαρτάται από τη συμπεριφορά του διαδίκου, αλλά έχει σχέση με άλλους παράγοντες αναφερομένους στην οργάνωση και λειτουργία του Δικαστηρίου.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο παραβίασε εκ πλαγίου την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 255 παρ. 1 ΑΚ, διότι διέλαβε στην απόφασή του ως προς το ουσιώδες ζήτημα της ανώτερης βίας ανεπαρκείς αιτιολογίες, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο και ειδικότερα διότι δέχθηκε ότι μόνο το γεγονός της αναβολής από το δικαστήριο της συζητήσεως της κυρία αγωγής σε χρόνο πέραν της συμπληρώσεως της εν επιδικία παραγραφής δεν συνιστά, χωρίς άλλο, λόγο ανώτερης βίας αλλά πρέπει να ερευνάται σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση εάν πράγματι εξαντλήθηκε εκ μέρους των διαδίκων κάθε δυνατότητα για την αποτροπή του ενδεχομένου της συμπλήρωσης της παραγραφής εν επιδικία χωρίς να διευκρινίζεται αν και γιατί δεν υπήρχε άλλος τρόπος αναστολής της παραγραφής και ειδικότερα αν η ενάγουσα (αναιρεσείουσα) είχε ή όχι (και στη δεύτερη περίπτωση για ποιο λόγο) δυνατότητα να επισπεύσει τη συζήτηση με επίδοση σχετικής κλήσης, σε μεταγενέστερη από τη δοθείσα, κατά τη δικάσιμο της 8.3.2003, αναβολή, ώστε να διακοπεί η παραγραφή με την επίδοση της κλήσεως μέσα στο τελευταίο εξάμηνο της παραγραφής και οπωσδήποτε πριν από τις 8.4.2004, όταν συμπληρωνόταν ο χρόνος της ενιαύσιας παραγραφής.

Συνεπώς πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ σχετικός (πέμπτος) λόγος αναίρεσης. Μετά ταύτα πρέπει, αναιρουμένης της προσβαλλόμενης απόφασης, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση, στο εκδόσαν αυτή δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους, πλην εκείνων που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητες, ως ηττώμενες, στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί τη 269/2006 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τις αναιρεσίβλητες στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 19 Ιουνίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 23 Ιουλίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ