Supreme Court allows appeal on jurisdictional ground, remands case to competent court and orders costs.

Απόφαση 1656 / 2013 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1656/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου, Γεράσιμο Φουρλάνο και Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Μαΐου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Γεωργιάδη.

Της αναιρεσίβλητης: Α. Μ. του Α., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-7-2007 ανακοπή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Χίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 192/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 74/2011 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά το αναιρεσείον με την από 2-11-2011 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωσήφ Τσαλαγανίδης, ανέγνωσε την από 24-4-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου της αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την .../29-10-2012 έκθεση της δικαστικής επιμελήτριας Αθηνών …, την οποία προσκομίζει και επικαλείται το αναιρεσείον, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης μαζί με κλήση για συζήτηση για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στην αναιρεσίβλητη. Αφού δε η τελευταία δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υποθέσεως στη σειρά της από το πινάκιο, πρέπει να δικασθεί ερήμην, η συζήτηση όμως θα χωρήσει ως να ήταν και αυτή παρούσα, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 2 εδ. γ' ΚΠολΔ.

Με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η 74/2011 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χίου, η οποία εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων και έκρινε τυπικώς παραδεκτή, απέρριψε δε κατ' ουσία την από 21-1-2009 έφεση του αναιρεσείοντος κατά της 192/2008 αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Χίου. Με αυτή είχε γίνει δεκτή ως ουσιαστικά βάσιμη η από 30-7-2007 ανακοπή της αναιρεσίβλητης κατά των υπ' αριθμ. .../2006 και .../2006 πρωτοκόλλων διοικητικής αποβολής και καθορισμού αποζημιώσεως για αυθαίρετη χρήση δημόσιου κτήματος, αντίστοιχα. Η αίτηση αναιρέσεως αφορά μόνο το κεφάλαιο ως προς το πρωτόκολλο καθορισμού αποζημιώσεως, ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, είναι συνεπώς παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το μοναδικό λόγο της.

Κατά την έννοια των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 115 του από 11/12-11-1929 Δ/τος "περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων", το οποίο εκδόθηκε κατ` εξουσιοδότηση του άρθρου 2 του ν. 4266/1929 και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 5 του ν. 5895/33 όπως περαιτέρω τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τα άρθρα 20 α.ν. 1540/1938, 19 α.ν. 1919/1939, 2 α.ν. 1925/1951 και 5 παρ. 4 του α.ν. 263/1968, σε βάρος εκείνων, που χωρίς συμβατική σχέση καρπώνονται ή κάνουν χρήση δημόσιων κτημάτων, βεβαιώνεται αποζημίωση για το χρονικό διάστημα που έκαναν χρήση (παρ. 1).

Η αποζημίωση ορίζεται με πρωτόκολλο το οποίο κοινοποιείται σε αυτόν που καρπώνεται ή χρησιμοποιεί το ακίνητο. Εντός μηνός δικαιούται αυτός να ασκήσει ανακοπή ενώπιον του Ειρηνοδικείου ή του Προέδρου Πρωτοδικών, αναλόγως του ποσού της αποζημιώσεως, οι οποίοι, κρίνοντες εκ των ενόντων ακυρώνουν ή επικυρώνουν το πρωτόκολλο ή περιορίζουν την αποζημίωση.

Κατά της αποφάσεως αυτής ουδέν ένδικο μέσο επιτρέπεται. Αν όμως αμφισβητείται με την ανακοπή το δικαίωμα του Δημοσίου, η απόφαση του Ειρηνοδικείου ή του Προέδρου ουδεμία ασκεί επιρροή στη δίκη για το δικαίωμα, η οποία ήθελε κινηθεί ενώπιον του αρμόδιου Δικαστηρίου. Το πρωτόκολλο αποζημιώσεως, εφόσον δεν ανακοπεί εμπροθέσμως ή εφόσον επικυρωθεί ή τροποποιηθεί, αποτελεί τίτλο διοικητικής εκτελέσεως κατά το νόμο περί εισπράξεως δημοσίων εσόδων, κατά της οποίας ουδεμία ανακοπή χωρεί από τις διατάξεις του νόμου αυτού (παρ. 2).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 3 παρ. 1 και 2 του ΕισΝΚΠολΔ, στις περιπτώσεις που ειδικοί νόμοι παραπέμπουν σε διατάξεις οι οποίες καταργούνται με το νόμο αυτό, από την εισαγωγή του ΚΠολΔ εφαρμόζονται οι αντίστοιχες διατάξεις του, ενώ στις περιπτώσεις που διατάξεις του Αστικού Κώδικα ή άλλου νόμου παραπέμπουν στην αρμοδιότητα και στην επ` αναφορά διαδικασία γενικά του Προέδρου Πρωτοδικών, από την εισαγωγή του ΚΠολΔ είναι αρμόδιο το Μονομελές Πρωτοδικείο, δικάζοντας κατά τη διαδικασία των άρθρων 686 επ.

ΚΠολΔ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά. Τέλος, κατά το άρθρο 699 ΚΠολΔ, αποφάσεις που δέχονται ή απορρίπτουν αιτήσεις ασφαλιστικών μέτρων ή αιτήσεις για ανάκληση ή για μεταρρύθμιση των μέτρων αυτών, δεν προσβάλλονται με κανένα ένδικο μέσο, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά. Από τις ως άνω διατάξεις, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 1 εδ.

ε' και στ' και 4 του ΕισΝΚΠολΔ, κατά τις οποίες καταργούνται όλες οι διατάξεις που αφορούν θέματα που ρυθμίζει ο ΚΠολΔ, εφόσον δεν συμβιβάζονται με τις διατάξεις αυτού, ή καθιερώνουν ειδικές διαδικασίες ή ειδικούς κανόνες για ορισμένες κατηγορίες υποθέσεων, προκύπτει ότι από την εισαγωγή του ΚΠολΔ αρμόδιο καθ` ύλην δικαστήριο για την εκδίκαση των ως άνω διαφορών από τη βεβαίωση με πρωτόκολλο της αποζημιώσεως που οφείλει στο Δημόσιο εκείνος ο οποίος καρπώνεται ή κάνει χρήση αυθαίρετα δημόσιου κτήματος, είναι το μονομελές πρωτοδικείο, δικάζοντας κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων.

Η προβλεπόμενη από τη διάταξη της ως άνω παρ. 2 του άρθρου 115 του Δ/τος της 11/12.11.1929 απαγόρευση ασκήσεως ένδικων μέσων κατά της αντίστοιχης αποφάσεως του ειρηνοδικείου ή του προέδρου πρωτοδικών καταργήθηκε κατά το μέρος αυτό, αφού έτσι καθιερωνόταν ειδικός κανόνας για την ορισμένη αυτή υπόθεση, η οποία υπάγεται στα πολιτικά δικαστήρια, και ρυθμιζόταν θέμα, το οποίο δεν συμβιβάζεται με τις διατάξεις του ΚΠολΔ.

Περαιτέρω, οι ως άνω διαφορές δεν αποτελούν ασφαλιστικά μέτρα με την έννοια του άρθρου 682 ΚΠολΔ, όπως είναι τα προβλεπόμενα από τα άρθρα 704 - 738, ούτε ρυθμιστικά καταστάσεως, εξομοιούμενα με αυτά, όπως είναι τα προβλεπόμενα από τα άρθρα 632 παρ. 2, 644 παρ. 2, 912 παρ. 2, 918 παρ. 5, 929 παρ. 3, 938 παρ. 3, 994, 1019 παρ. 1 ΚΠολΔ. Απλώς στις διαφορές αυτές το μονομελές πρωτοδικείο για την ταχύτερη εκδίκασή τους δικάζει κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων και, χωρίς να διατάσσει με την απόφασή του τέτοια μέτρα, τέμνει οριστικώς τις διαφορές αυτές, αφού με την οριστική του κρίση επί της σχετικής ανακοπής καθορίζει οριστικά την υποχρέωση ή μη προς αποζημίωση καθώς και το ποσό αυτής από εκείνον που καρπώθηκε ή έκανε χρήση αυθαίρετα δημόσιου κτήματος.

Κατά συνέπεια η παραπομπή για την εκδίκαση των διαφορών αυτών στη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων δεν νοείται και σε εκείνες τις διατάξεις που προσιδιάζουν αποκλειστικώς στα ως άνω ασφαλιστικά μέτρα, όπως είναι και η διάταξη του άρθρου 699 ΚΠολΔ, η οποία δεν αφορά τη διαδικασία, δηλαδή την πορεία της δίκης μέχρι την έκδοση της αποφάσεως, αλλά τα κατά της τελευταίας ένδικα μέσα.

Το μη επιτρεπτό των ένδικων μέσων που καθιερώνεται με την τελευταία αυτή διάταξη καταλαμβάνει μόνο τις αποφάσεις που δέχονται ή απορρίπτουν αιτήσεις για ασφαλιστικά μέτρα ή αιτήσεις για ανάκληση ή μεταρρύθμιση αποφάσεων περί αυτών, δηλαδή τις περιπτώσεις που η απόφαση έχει πράγματι χαρακτήρα προσωρινού, εξασφαλιστικού ή ρυθμιστικού μέτρου με προσωρινή ισχύ και δεν επηρεάζει την κύρια υπόθεση (άρθρο 695 ΚΠολΔ), οπότε μπορεί να ανακληθεί ή να μεταρρυθμιστεί κατά τα άρθρα 696 και 697 ΚΠολΔ.

Δεν καταλαμβάνει όμως η απαγόρευση αυτή και τις αποφάσεις οι οποίες εκδίδονται μεν κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, χάριν του ανωτέρω σκοπού, πλην όμως με αυτές τέμνεται οριστικώς η διαφορά. Ως εκ τούτου για τις αποφάσεις, που εκδίδονται επί ανακοπών κατά πρωτοκόλλου καθορισμού αποζημιώσεως για κάρπωση ή χρήση δημόσιου κτήματος χωρίς συμβατική σχέση δεν ισχύει η απαγόρευση από το άρθρο 699 ΚΠολΔ της ασκήσεως ένδικων μέσων αλλ` υπόκεινται αυτές στα προβλεπόμενα από τον ΚΠολΔ ένδικα μέσα της εφέσεως και της αναιρέσεως (άρθρα 511 επ.

και 552 επ. ΚΠολΔ, αντίστοιχα. (Ολ. ΑΠ 21/2002 και 38/2002, ΑΠ 409/2005). Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 18 αριθ. 2 ΚΠολΔ προκύπτει ότι στην αρμοδιότητα των πολυμελών πρωτοδικείων υπάγονται και οι εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων της περιφέρειάς του, ενώ, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 560 αριθ. 3 ΚΠολΔ, κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων ειρηνοδικείων επιτρέπεται αναίρεση και αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων ή δεν είχε καθ` ύλη αρμοδιότητα (ΑΠ 409/2005, 245/2009, 1945/2009).

Στην προκειμένη περίπτωση με το μοναδικό λόγο αναιρέσεως διατυπώνεται κατά της προσβαλλομένης αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χίου αιτίαση από την ως άνω διάταξη του άρθρου 560 αριθ. 3 ΚΠολΔ, που συνίσταται στην καθ` ύλην αναρμοδιότητα του παραπάνω Μονομελούς Πρωτοδικείου για την εκδίκαση της από 21-1-2009 εφέσεως του αναιρεσείοντος κατά της εκκαλουμένης υπ` αριθ. 192/2008 απόφασης του Ειρηνοδικείου Χίου, με την οποία ακυρώθηκε το υπ' αριθ. .../2006 πρωτόκολλο καθορισμού αποζημιώσεως αυθαίρετης χρήσης αιγιαλού, που είχε εκδώσει σε βάρος της αναιρεσίβλητης ο προϊστάμενος της Κτηματικής Υπηρεσίας του Ν.

Χίου για το ποσό των 175,63 ευρώ ως αποζημίωση για το χρονικό διάστημα από 9-9-2002 έως 9-9-2006. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Χίου με την προσβαλλόμενη απόφασή του απέρριψε την ανωτέρω έφεση, αν και ήταν σύμφωνα με την παρατεθείσα διάταξη του άρθρου 18 αριθ. 2 ΚΠολΔ, καθ' ύλην αναρμόδιο για την εκδίκασή της, αφού αρμόδιο καθ' ύλη δικαστήριο ήταν το Πολυμελές Πρωτοδικείο.

Επομένως ο εξεταζόμενος μοναδικός λόγος αναιρέσεως από τη διάταξη του άρθρου 560 αριθ.3 ΚΠολΔ, ο οποίος είναι παραδεκτός παρά το γεγονός ότι η έφεση ασκήθηκε στο ως άνω Δικαστήριο από το αναιρεσείον, ως αφορών κατά τα προεκτεθέντα τη δημόσια τάξη, προκύπτει δε από την ίδια την προσβαλλομένη απόφαση, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.

Επειδή, από τη διάταξη του άρθρου 580 παρ.2 ΚΠολΔ, κατά την οποία, αν ο Άρειος Πάγος αναιρέσει την απόφαση για παράβαση των διατάξεων των σχετικών με την αρμοδιότητα, παραπέμπει την υπόθεση στο δικαστήριο που κρίνει αρμόδιο, ερμηνευόμενη βάσει της αρχής της οικονομίας της δίκης σε συνδυασμό με τη ρυθμιστική της καταστάσεως των διαδίκων, μετά την αναίρεση της αποφάσεως, διάταξη του άρθρου 579 παρ.1 ΚΠολΔ, συνάγεται ότι μαζί με την αναιρούμενη απόφαση του σε δεύτερο βαθμό αναρμοδίως καθ' ύλην δικάσαντος Δικαστηρίου συναναιρείται και η απόφαση του σε πρώτο βαθμό επίσης αναρμοδίως καθ' ύλην δικάσαντος δικαστηρίου, (όπως συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση), έτσι ώστε να καταστεί εφικτή η παραπομπή της υποθέσεως στο δικαστήριο, που είναι αρμόδιο να τη δικάσει σε πρώτο βαθμό (Ολ.

ΑΠ 566/1986). Επομένως, πρέπει να αναιρεθούν η 74/2011 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χίου και η 192/2008 απόφαση του Ειρηνοδικείου Χίου κατά τη διάταξη τους που αφορά την ακύρωση του υπ' αριθμ. .../2006 πρωτοκόλλου καθορισμού αποζημιώσεως αυθαίρετης χρήσεως αιγιαλού της Κτηματικής Υπηρεσίας Χίου και να παραπεμφθεί η υπόθεση για εκδίκαση στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χίου σε πρώτο βαθμό.

Τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις, πρέπει να επιβληθούν σε βάρος της αναιρεσίβλητης λόγω της ήττας της (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 74/2011 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χίου και την 192/2008 απόφαση του Ειρηνοδικείου Χίου κατά την αναφερόμενη στο σκεπτικό διάταξη τους.

Παραπέμπει την υπόθεση για εκδίκαση σε πρώτο βαθμό στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χίου.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος και την ορίζει στο ποσόν των τριακοσίων (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα, στις 12 Ιουνίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 31 Ιουλίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ