1655/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1655 / 2012 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Πλάνη. Μπορεί να αφορά ακόμη και στο περιεχόμενο της δηλώσεως. Εξομοιώνεται και η έλλειψη γνώσης (άγνοια) της πραγματικής κατάστασης, όταν δεν είναι συνειδητή εκ μέρους του δηλούντος. Δίδαγμα κοινής πείρας. Δεν ιδρύεται λόγος αναίρεσης, όταν παραβαίνει τα διδάγματα κατά την εκτίμηση των αποδείξεων. Έννοια πραγμάτων από τον αριθμό 8 περ. β΄ - Δεν θεμελιώνεται ότι το δικαστήριο έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό και τον απέρριψε.

Αριθμός 1655 /2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασίλειο Φούκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (λόγω μη υπάρξεως Αντιπροέδρου στο Τμήμα), Δημήτριο Μαζαράκη, Νικόλαο Μπιχάκη, Ερωτόκριτο Καλούδη και Αργύριο Σταυράκη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 19 Σεπτεμβρίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ε. Μ. συζ. Γ., το γένος Α. Κ., κατοίκου ..., που παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Θεοδωρόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ε. Μ. συζ. Χ., το γένος Β. Κ., 2) Χ. Μ. του Κ., 3) Σ. Τ. του Κ. και 4) Μ. Τ. συζ. Σ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θεόδωρο Παπαγεωργίου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2/1/2007 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και των: 1) Ε. Ρ. συζ. Κ. και 2) Κ. Ρ., που δεν είναι διάδικοι στην προκειμένη δίκη, η οποία κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3472/2008 του ιδίου Δικαστηρίου και 7235/2009 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 24/1/2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Μαζαράκης ανέγνωσε την από 10/9/1012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά τα άρθρα 140 και 141 ΑΚ, αν κάποιος καταρτίζει δικαιοπραξία και η δήλωσή του δεν συμφωνεί, από ουσιώδη πλάνη, με τη βούλησή του, έχει δικαίωμα να ζητήσει την ακύρωση, όταν αναφέρεται σε σημείο τόσο σπουδαίο για την όλη δικαιοπραξία, ώστε αν το πρόσωπο γνώριζε την πραγματική κατάσταση, δεν θα επιχειρούσε τη δικαιοπραξία.

Η πλάνη αυτή μπορεί να αφορά ακόμη και στο περιεχόμενο της δηλώσεως, έστω και αν έχει σχέση με το δίκαιο, δηλαδή με το είδος της δικαιοπραξίας ή τη νομική ενέργεια κάποιου όρου ή με τις έννομες συνέπειες της δηλώσεως. Επομένως, πλάνη είναι η εσφαλμένη γνώση της απαιτουμένης για τον προσδιορισμό της βούλησης του δηλούντος πραγματική κατάσταση, προς την πλάνη δε με την παραπάνω έννοια εξομοιώνεται και η έλλειψη γνώσης (άγνοια) της πραγματικής κατάστασης, όταν δεν είναι συνειδητή εκ μέρους του δηλούντος, όταν δηλαδή αυτός δεν είναι εν γνώσει ότι αγνοεί την απαιτούμενη πραγματική κατάσταση, διότι αν έχει πλήρη επίγνωση της αγνοίας του δεν πλανάται.

Περαιτέρω, ως διδάγματα της κοινής πείρας θεωρούνται γενικές αρχές, που συνάγονται επαγωγικά από την καθημερινή παρατήρηση της εμπειρικής πραγματικότητας, τη συμμετοχή στις συναλλαγές και τις γενικές τεχνικές ή επιστημονικές γνώσεις, οι οποίες έχουν γίνει κοινό κτήμα και χρησιμοποιούνται από το δικαστήριο για την εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών και για την έμμεση απόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή την εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίστηκαν.

Εξάλλου, από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 εδάφ. β' του ΚΠολΔ, που ορίζει, ότι η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνο, αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς, προκύπτει ότι ο λόγος αυτός αναίρεσης ιδρύεται, όταν το δικαστήριο εσφαλμένα χρησιμοποίησε ή παρέλειψε να χρησιμοποιήσει διδάγματα της κοινής πείρας, προκειμένου να ανεύρει την αληθή έννοια κανόνα δικαίου ή να υπαγάγει σ' αυτόν τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς και όχι, όταν παραβαίνει τα διδάγματα αυτά κατά την εκτίμηση των αποδείξεων.

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον δεύτερο λόγο της αίτησης αναίρεσης, από το άρθρο 559 αριθμ. 1 εδάφ. β' ΚΠολΔ, προβάλλεται η αιτίαση, ότι το Εφετείο με το να δεχτεί, ότι, η υπάρχουσα χειρόγραφη παραπομπή με τη φράση "ο υπόγειος διάδρομος που φαίνεται στο σχεδιάγραμμα του υπογείου για την εξυπηρέτηση των θέσεων στάθμευσης (γκαράζ) είναι κοινόχρηστος" στην .../1986 πράξη της συμβολαιογράφου Αθηνών Ευαγγελίας Αντωνοπούλου ("δήλωση θέσεως σταθμεύσεως αυτοκινήτων" του ν. 1221/1981 Απαλλ/ση υπέρ ΟΤΑ για γκαράζ), στη σύνταξη της οποίας πράξεως παρέστη και υπόγραψε η αναιρεσείουσα, όπως και οι λοιποί διάδικοι - ιδιοκτήτες των αναφερόμενων ιδιοκτησιών, δεν είναι προϊόν πλάνης της αναιρεσείουσας, η οποία γνώριζε το περιεχόμενο και τις έννομες συνέπειες που απέρρεαν από την ως άνω συμβολαιογραφική πράξη και την παραπομπή στο περιθώριο αυτής και ότι έτσι ουδεμία διάσταση δηλώσεως και δικαιοπρακτικής βουλήσεως υπήρξε στο πρόσωπο της δικαιοπρακτούσας αναιρεσείουσας, παραβιάσθηκαν τα διαδάγματα της κοινής πείρας, τα οποία, στη συγκεκριμένη περίπτωση, συνίστανται στο ότι "ουδείς παραιτείται μονομερώς, ούτε μεταβιβάζει περιουσιακό του στοιχείο είτε κατά κυριότητα είτε κατά χρήση άνευ ανταλλάγματος, πολύ περισσότερο όταν έχει διαθέσει για την αγορά του περιουσιακού του στοιχείου τις οικονομίες μιας ολόκληρης ζωής, όταν μάλιστα επί εικοσαετία τέτοιου είδους χρήση δεν έλαβε χώρα".

Ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι η επικαλούμενη παραβίαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας δεν αφορά την ερμηνεία των ανωτέρω διατάξεων των άρθρων 140, 141 και 142 ΑΚ, που επικαλείται η αναιρεσείουσα ή την υπαγωγή σ' αυτές των πραγματικών περιστατικών, αλλά την εκτίμηση των αποδείξεων, για τις οποίες (εξακρίβωση και εκτίμηση) κρίνουν ανελέγκτως τα δικαστήρια της ουσίας (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Επειδή, ο από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 περ. β' ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται, όταν το δικαστήριο παρά το νόμο, δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως πράγματα κατά την έννοια της διάταξης αυτής νοούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, παρακώλυση ή κατάλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, το οποίο ασκήθηκε, είτε ως επιθετικό (βάση αγωγής, ανταγωγής) είτε ως αμυντικό (ένσταση, αντένσταση) μέσο, αλλά όχι και οι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής, ένστασης ή αντένστασης, ή επιχειρήματα, νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων. Δεν θεμελιώνεται, όμως, ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό που προτάθηκε και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό, έστω και αν η απόρριψή του δεν είναι ρητή, αλλά συνάγεται από το περιεχόμενο της απόφασης (Ολ.ΑΠ 11/1996).

Στην προκείμενη περίπτωση, η αναιρεσείουσα με τον πρώτο και τελευταίο εξεταζόμενο λόγο αναίρεσης, προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από το άρθρο 559 αριθ. 8 περ. β' ΚΠολΔ πλημμέλεια, ότι το Εφετείο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη τον προβληθέντα αγωγικό ισχυρισμό της, ότι "η συγκεκριμένη πραγματική κατάσταση, η οποία διαμόρφωσε τη βούλησή της, ήταν η ανάγκη εκδόσεως οικοδομικής άδειας, που επέβαλε την εμφάνιση απλώς και όχι τη δημιουργία διαδρόμου λόγω της τότε μη θεσμοθετήσεως της οδού ..., και επομένως όχι η πραγματική παραχώρηση στην κοινή χρήση ιδιόκτητου, ιδιοχρησιμοποιουμένου και αναγκαίου για τις βιοτικές της ανάγκες χώρου".

Από την προσβαλλόμενη απόφαση όμως, προκύπτει, ότι το Εφετείο έκρινε, ότι δεν αποδείχθηκε εξαπάτηση και παραπλάνηση της ενάγουσας-αναιρεσείουσας ως προς το περιεχόμενο, την αιτία και τις έννομες συνέπειες των ένδικων μεταβιβάσεων, αφού αυτή παραστάθηκε κατά τη σύνταξη της επίδικης δηλώσεως και υπέγραψε τόσο τη δήλωση αυτή όσο και την παραπομπή και γνώριζε το περιεχόμενο αλλά και τις έννομες συνέπειες που απέρρεαν από την ένδικη .../1986 πράξη της συμβολαιογράφου Ευαγγελίας Αντωνοπούλου και γι' αυτό ουδεμία διάσταση μεταξύ δηλώσεως και δικαιοπρακτικής βουλήσεως υπήρξε στο πρόσωπο της δικαιοπρακτούσας αναιρεσείουσας.

Επομένως, το Εφετείο έλαβε υπόψη τον ως άνω ισχυρισμό της αναιρεσείουσας και τον απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμο, και, συνακόλουθα, ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 24-1-2010 αίτηση της αναιρεσείουσας Ε. συζ. Γ. Μ. για αναίρεση της 7235/2009 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Οκτωβρίου 2012.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 21 Νοεμβρίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ