1655/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1655 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1655/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Ελένη Μαραμαθά, Πλαστήρα Αναστασάκη και Παναγιώτη Παρτσιλίβα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Νοεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. ..., 2. ..., 3. ..., 4. ... και 5. ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αθανάσιο Στεφόπουλο.

Του αναιρεσίβλητου: Ν.Π.Δ.Δ., με την επωνυμία "ΙΔΡΥΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ (Ι.Κ.Α.)", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Αντώνιο Παπαγεωργίου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20 Ιουλίου 2001 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λαμίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 161/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 229/2005 οριστική του Εφετείου Λαμίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 10 Μαΐου 2006 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Παρτσιλίβας, ανέγνωσε την από 25 Οκτωβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 559 αριθ.11 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει ή παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίσθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Στην τελευταία δε περίπτωση ο αναιρετικός αυτός λογος θεμελιώνεται όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν βεβαιώνει ότι έλαβε υπόψη στα πλαίσια των άρθρων 335 και 338 έως 341 του ίδιου Κώδικα και τα έγγραφα, τα οποία προσκόμισαν και επικαλέσθηκαν οι διάδικοι, αλλά και όταν υπάρχουν αμφιβολίες περί του αν έχουν ληφθεί υπόψη από το δικαστήριο τα αποδεικτικά μέσα που προσκομίσθηκαν με επίκληση ή παρά την περί αυτού βεβαίωση δεν καθίσταται απολύτως βέβαιο από το περιεχόμενο της απόφασης ότι έχουν ληφθεί υπόψη όλα ή ορισμένα από τα εν λόγω έγγραφα.

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης οι αναιρεσείοντες προβάλλουν αιτίαση εκ του άρθρου 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ, για το λόγο ότι το Εφετείο αφενός μεν έλαβε υπόψη έγγραφο, που δεν προσκομίσθηκε και δη την "Τεχνική Έκθεση των πραγματογνωμόνων του ΙΚΑ", αφ' ετέρου δε δεν έλαβε υπόψη την προσκομισθείσα από αυτούς από 11-3-2004 τεχνική έκθεση του πολιτικού μηχανικού ...

προς απόδειξη "και φθορών" στο μίσθιο, όπως επί λέξει αναφέρουν "οι οποίες δεν είχαν τύχει της προσοχής του διορισθέντος από το Δικαστήριο Πραγματογνώμονος". Όμως προκύπτει από την επισκόπηση των προτάσεων του αναιρεσίβλητου ενώπιον του Εφετείου που κατέθεσε την 8-3-2005, πριν από τη συζήτηση της υπόθεσης ως εκκαλούν και εφεσίβλητο, ότι προσκόμισε και επικαλέστηκε ενώπιον αυτού και την ανωτέρω πρώτη τεχνική Έκθεση από δε την αναιρεσιβαλλόμενη, όπου αναφέρονται τα επί μέρους αποδεικτικά μέσα, που είχαν προσκομιστεί με επίκληση από τους διαδίκους, μεταξύ δε αυτών και όλα τα έγγραφα, σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενο της απόφασης, καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε με τις λοιπές αποδείξεις για τη διαμόρφωση του αποδεικτικού του πορίσματος και την πιο πάνω δεύτερη τεχνική έκθεση.

Επομένως ο άνω λόγος της αίτησης αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά που είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση περί της συνδρομής των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων για την εφαρμογή της διάταξης που εφαρμόστηκε ή της μη συνδρομής των όρων αυτών που αποκλείει την εφαρμογή της όπως και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Αντίθετα δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί απ' αυτές και διατυπώνεται με σαφήνεια στην απόφαση, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση του, επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση που απέρριψε το στην υπ' αριθμ. καταθ. 2411/ΜΘ 424/2001 αγωγή των αναιρεσειόντων κονδύλιο με το οποίο ζητούσαν να τους καταβάλλει το αναιρεσίβλητο, στο οποίο είχαν εκμισθώσει τη σ' αυτή πολυόροφη οικοδομή, για αποκατάσταση της φθοράς στον υδροελαιοχρωματισμό της μετά την αποχώρηση του τελευταίου από αυτή και έκανε εν μέρει δεκτό το κονδύλιο για την αποκατάσταση υδραυλικών και ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων, δεχθέν τα εξής: "Ο εναγόμενος οργανισμός κοινωνικής ασφάλισης είχε μισθώσει το κτίριο αυτό για χρονικό διάστημα περίπου τριάντα (30) ετών, για την εξυπηρέτηση των ασφαλισμένων του ΙΚΑ του Νομού Φθιώτιδας και έκαναν χρήση τούτου καθημερινά εκατόν είκοσι (120) εργαζόμενοι στο ΙΚΑ και 2000 ασθενείς και επισκέπτες τούτου προς εξυπηρέτησή τους.

Την χρήση του μισθίου από πλήθος ανθρώπων καθημερινά γνώριζαν οι ενάγοντες κατά την κατάρτιση της μισθώσεως, οι οποίοι είχαν συμφωνήσει με τον όρο 13 του από 10-4-1976 μισθωτηρίου "διαρκούσης της μισθώσεως το ίδρυμα θα έχει το δικαίωμα όπως επιφέρει εσωτερικές διαρρυθμίσεις άνευ βασικής μεταβολής του μισθίου οικήματος με την υποχρέωσή του, όπως μετά την λήξη της μισθώσεως και την απόδοση του οικήματος επαναφέρει τούτο εις την προτέρα του κατάσταση.

Η υποχρέωση αυτή του ιδρύματος επαναλήφθηκε και στον όρο 9 του από 4-6-1981 ιδιωτικού συμφωνητικού παρατάσεως μισθώσεως, ενώ με τον όρο 15δ του συμφωνητικού αυτού συμφωνήθηκε ότι η συντήρηση και η επισκευή των ζημιών και βλαβών του ανελκυστήρος θα βαρύνει κατ' αναλογία τους εκμισθωτές και τον μισθωτή του ακινήτου.

Ακολούθως το δικαίωμα του ΙΚΑ για την εκτέλεση εσωτερικών διαρρυθμίσεων και την συνακόλουθη υποχρέωσή του, μετά την αποχώρησή του να επαναφέρει το μίσθιο στην προτέρα κατάσταση, επαναλήφθηκε και στον όρο 9 του από 7-8-1991 ιδιωτικού συμφωνητικού, όπου επιπροσθέτως συμφωνήθηκε ότι "ο ιδιοκτήτης δεν αναλαμβάνει καμία υποχρέωση να προβεί στον εσωτερικό υδροελαιοχρωματισμό του κτιρίου κατά την διάρκεια της μίσθωσης, σε περίπτωση δε που το επιθυμεί το ΙΚΑ, αυτό θα γίνει με δαπάνες του Ιδρύματος".

Οι συμφωνίες αυτές επαναλήφθηκαν και στα επόμενα ιδιωτικά συμφωνητικά δεσμεύοντας τους διαδίκους. Όμως στα από 20-7-1993 και 7-8-1995 συμφωνητικά παρατάσεως της μισθώσεως και στον όρο 5 αυτών αναφέρεται "Το ΙΚΑ καμία αποζημίωση δεν θα καταβάλλει στον εκμισθωτή για τις βλάβες ή ζημίες που θα γίνουν στο κτίριο από τη συνήθη ή κακή κατασκευή αυτού ή από τυχαίο γεγονός.

Η έννοια με την οποία νοείται στην παρούσα σύμβαση βλάβη του μισθίου από την συνήθη χρήση είναι ευρύτερη από εκείνες που συμβαίνουν στις κοινές μισθώσεις". Επομένως σύμφωνα με τους ανωτέρω αναφερόμενους όρους των συμφωνητικών μισθώσεως, το ΙΚΑ οφείλει να αφαιρέσει όλες τις εσωτερικές διαρρυθμίσεις, που επέφερε στο μίσθιο, καθώς και όλες τις πρόσθετες κατασκευές, που έγιναν σ' αυτό κατά την διάρκεια της μισθώσεως, ενώ περαιτέρω όφειλε να επισκευάσει και γενικά αποκαταστήσει τις φθορές που θα παρουσιαστούν μετά τις εργασίες αποξήλωσης, προκειμένου να επαναφέρει το μίσθιο στην προηγούμενη κατάσταση.

Η επαναφορά όμως του μισθίου στην προηγούμενη κατάσταση δεν έχει την έννοια της αποκατάστασης από το εναγόμενο και των φθορών της συνήθους χρήσεως που προκλήθηκαν μετά την παραμονή τούτου στο μίσθιο επί τριάντα έτη και από την χρήση αυτού για την εξυπηρέτηση μεγάλου αριθμού διερχόμενων πολιτών της ...

και γενικά του Νομού Φθιώτιδας και από την κακή κατασκευή του μισθίου ακινήτου". Επίσης δέχθηκε ότι "σε συνήθη χρήση του μισθίου οφείλονται οι φθορές στον ελαιοχρωματισμό του κτιρίου τούτου, (τοίχους, κουφώματα, σιδεριές), δεδομένου ότι οι ενάγοντες εκμισθωτές δεν είχαν δαπανήσει επί τριάντα χρόνια οποιοδήποτε ποσό για την συντήρησή του και ελαιοχρωματισμό τούτου, αφού τούτο το είχε αναλάβει το εναγόμενο.

Άλλωστε το μίσθιο κατάστημα ήταν κατάλληλο για την συμφωνημένη χρήση και κατά τα έτη 1999 και 2000, που οι ενάγοντες με τις από 11-3-1999 και 29-3-2000 έγγραφες προσφορές τους ζητούσαν την παράταση της μισθώσεως έναντι μισθώματος 1.750.000 δραχμών και 3.300.000 δραχμών, αντίστοιχα, ενώ το τελευταίο μίσθωμα ήταν 1.260.000 δραχμές".

Ακόμη το Εφετείο, αναφορικά με την αποκατάσταση των φθορών στις υδραυλικές, αποχετευτικές και ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις δέχθηκε ότι: "Ως προς τις υδραυλικές και ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις οι οποίες έχουν υποστεί πολλές φθορές με σοβαρότερες αυτές της υδραυλικής εγκατάστασης, η οποία βρίσκεται ουσιαστικά εκτός λειτουργίας και που σύμφωνα με τους πραγματογνώμονες χρήζουν αποκατάστασης εξ ολοκλήρου, το εναγόμενο ευθύνεται μόνο στο μέτρο, που το ίδιο προέβη σε επεμβάσεις, ήτοι στην τοποθέτηση σωληνώσεων και καλωδίων και στη ρήψη στις αποχετεύσεις διαφόρων αντικειμένων, κυρίως κατά την αποχώρησή του από το μίσθιο, που συνέβαλαν στην φθορά τους και στη δυσλειτουργία τους πέραν της συνήθους χρήσεως.

Το ΙΚΑ όμως δεν βαρύνεται με την αντικατάσταση των συστημάτων αυτών με νέα με βάση τα επίσημα τιμολόγια του Α.Τ.Ο.Ε. του έτους 2003, όπως προτείνει ο πραγματογνώμονας ... και οι πραγματογνώμονες, που ορίστηκαν από τους ενάγοντες ... και ..., αφού οι εκμισθωτές δεν μπορούν να ζητήσουν την αποκατάσταση των ζημιών σε τέτοιο βαθμό, που να επαναφέρει το μίσθιο στην πριν από την μίσθωση κατάσταση ή και να βελτιώσει την κατάσταση αυτή με σύγχρονα υλικά.

Άλλωστε οι ηλεκτρολογικές και υδραυλικές εγκαταστάσεις του μισθίου ακινήτου μετά την παρέλευση τριάντα ετών και την χρήση αυτού από μεγάλο αριθμό ατόμων, όπως συμφωνήθηκε, θα υφίστατο μεγάλες φθορές και θα έπρεπε να αντικατασταθούν από τους εκμισθωτές ιδιοκτήτες τούτου και πρέπει να θεωρηθούν φθορές συνήθους χρήσεως υπό ευρεία έννοια του όρου 5 των από 20-7-1993 και από 7-8-1995 συμβάσεων παρατάσεως της μισθώσεως.

Το εναγόμενο όμως πρέπει να καταβάλει το ποσό των 5.869,41 ευρώ για την παρέμβασή του στις υδραυλικές εγκαταστάσεις και των 1.467,35 ευρώ για την παρέμβασή του στις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις". Κατόπιν αυτών επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση, που είχε επιδικάσει στους αναιρεσείοντες ως αποζημίωση το συνολικό ποσό των 29.122,06 ευρώ, απορρίψαν τις κατ' αυτής αντίθετες εφέσεις των διαδίκων.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο δεν στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, αφού διέλαβε σ' αυτή επαρκείς και σαφείς, χωρίς αντίφαση, αιτιολογίες, με αναλυτική αξιολόγηση των κατ' ιδίαν αποδεικτικών μέσων, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή των διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκαν.

Δεχθέν δε ότι σύμφωνα με συμβατικό όρο της μίσθωσης, κατά τη διάρκεια αυτής σε περίπτωση που επιθυμούσε το αναιρεσίβλητο να προβή σε χρωματισμό του μισθίου θα το έπραττε με δική του δαπάνη, ενώ μετά την αποχώρησή του από αυτό δεν βαρύνεται με την εν λόγω δαπάνη γιατί η φθορά του χρωματισμού του οφείλεται στη συνήθη χρήση και ότι το τελευταίο ευθύνεται για την αποκατάσταση των φθορών των υδραυλικών και ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων μόνο στο μέτρο που το ίδιο προέβη στις αναφερόμενες επεμβάσεις, που συνέβαλαν στη φθορά και δυσλειτουργία τους πέραν της συνήθους χρήσεως, με επάρκεια και σαφήνεια διατύπωσε το δικανικό του πόρισμα.

Ειδικότερα δε με το διαλαμβανόμενο στην προσβαλλόμενη ότι τον ελαιοχρωματισμό του μισθίου είχε αναλάβει το εναγόμενο, είναι σαφές, από τις προδιαληφθείσες παραδοχές της, ότι δέχεται ότι το τελευταίο είχε αναλάβει να προβή στον ελαιοχρωματισμό, με δαπάνες του, μόνο στην περίπτωση που το επιθυμούσε το ίδιο, σύμφωνα με τον άνω όρο 9 του πιο πάνω από 7-8-1991 ιδιωτικού συμφωνητικού, ο οποίος (όρος) εξολοκλήρου και κατά λέξη παρατέθηκε ανωτέρω, επειδή δεν ανέλαβαν τέτοια υποχρέωση οι ενάγοντες ιδιοκτήτες και ο εμπεριεχόμενος στο αναιρετήριο ισχυρισμός ότι δέχθηκε το Εφετείο ότι εβαρύνετο το εναγόμενο από τη σύμβαση για τον ελαιοχρωματισμό ερείδεται σε εσφαλμένη προϋπόθεση.

Επομένως, οι δεύτερος και τρίτος (τελευταίος) λόγοι της αίτησης αναίρεσης, με τους οποίους προσάπτεται στη προσβαλλόμενη πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι. Κατόπιν όλων αυτών, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου ΙΚΑ περιοριζόμενη κατά τις διατάξεις του άρθρου 22 παρ.1 και 3 ν.3693/1957, σε συνδ.

προς την, κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 5 παρ. 12 του ν. 1738/1987, εκδοθείσα ΥΑ. 7429/1988, όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10-5-2006 αίτηση των .... κ.λ.π., για αναίρεση της 229/2005 απόφασης του Εφετείου Λαμίας. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσίβλητου εκ τριακοσίων τριάντα (330) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 9 Μαΐου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 29 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ