1652/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1652 / 2012 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Αδικοπραξία. Προσωπικότητα. Εκδηλώσεις που γίνονται για τη διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον, όταν δεν περιέχουν τα συστατικά στοιχεία της συκοφαντικής δυσφήμησης και από τον τρόπο που έλαβαν χώρα ή από τις περιστάσεις δεν προκύπτει σκοπός εξυβρίσεως, δεν αποτελούν άδικη πράξη και δεν συνιστούν παράνομη προσβολή της προσωπικότητας. Δικονομία Πολιτική. Αναίρεση. Αβάσιμοι λόγοι αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ.1 και 19 του Κ.Πολ.Δ. Επικυρώνει ΕΑ 3999/2010

Αριθμός 1652/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Βασίλειο Φούκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (λόγω μη υπάρξεως Αντιπροέδρου στο Τμήμα), Δημήτριο Μαζαράκη, Νικόλαο Μπιχάκη, Ερωτόκριτο Καλούδη και Αργύριο Σταυράκη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 19 Σεπτεμβρίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ε. Κ. του Ι., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Βασιλακόπουλο.

Των αναιρεσβλήτων: 1) Α. Θ. του Π., κατοίκου ..., που παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αντώνιο Σιγάλα, και 2) Π. Θ. του Ι., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13/7/2004 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6419/2008 του ιδίου Δικαστηρίου και 3999/2010 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 16 Νοεμβρίου 2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Αργύριος Σταυράκης, ανέγνωσε την από 1/9/2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η από 16/11/2010 αίτηση της Ε. Ι. Κ. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 3999/2010 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Από τις διατάξεις των άρθρων 57, 59, 914, 920, 932 του ΑΚ και 363, 367 του ΠΚ προκύπτει ότι εκδηλώσεις που γίνονται για τη διαφύλαξη (προστασία) δικαιώματος ή από άλλο δικαιολογημένο ενδιαφέρον, όταν δεν περιέχουν τα συστατικά στοιχεία της συκοφαντικής δυσφήμησης και από τον τρόπο που έλαβαν χώραν ή από τις περιστάσεις δεν προκύπτει σκοπός εξυβρίσεως, δεν αποτελούν άδικη πράξη και δεν συνιστούν παράνομη προσβολή της προσωπικότητας, με αποτέλεσμα να μην οφείλεται στην περίπτωση αυτή χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Εξάλλου ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αριθ.1 του ΚΠολΔ για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου δεν δημιουργείται όταν το δικαστήριο της ουσίας εφαρμόζει κανόνα δικαίου που ήταν εφαρμοστέος στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπως και όταν δεν εφαρμόζει κανόνα του οποίου δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής, ο λόγος δε αναιρέσεως του ίδιου άρθρου 559 ριθ.19 του ΚΠολΔ για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης συνεπεία ανεπαρκών ή αντιφατικών αιτιολογιών δεν δημιουργείται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της απόφασης εκτίθενται χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά που στηρίζουν κατά νόμον το αποδεικτικό της πόρισμα και το διατακτικό της, με αποτέλεσμα να καθίσταται εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής εφαρμογής του κανόνα ουσιαστικού δικαίου.

ΙΙ. Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ότι μεταξύ της ενάγουσας (αναιρεσείουσας) και των εναγομένων (αναιρεσιβλήτων) υπήρχε σφοδρή αντιδικία από το έτος 2000 σχετικά με το δικαίωμα κυριότητας επί ενός ακινήτου, εκτάσεως 3630 τ.μ., που βρίσκεται στην κτηματική περιφέρεια του Δήμου Μαραθώνα Αττικής και για το οποίο είχαν ανοιγεί μεταξύ των διαδίκων οι αναφερόμενες πολιτικές δίκες.

Περαιτέρω δέχεται το Εφετείο τα εξής: "Παράλληλα με τις ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων δίκες υπήρξαν διάφορες καταγγελίες και ασκήθηκαν μηνύσεις εις βάρος του πρώτου εναγομένου και επακολούθησαν καταδίκες του. Στα πλαίσια της ως άνω περιγραφόμενης σφοδρής αντιδικίας μεταξύ των διαδίκων και με αφορμή ένα περιστατικό ρίψης μπάζων μέσα στο επίδικο ακίνητο, ο πρώτος εναγόμενος, στις 20-3-2001, μετέβη στο αστυνομικό τμήμα Μαραθώνα και υπέβαλε μήνυση μεταξύ άλλων και σε βάρος της ενάγουσας, για τις πράξεις της αυτοδικίας, αγροτικής κλοπής και της αγροτικής φθοράς, ισχυριζόμενος ότι η ενάγουσα εισήλθε στο ως άνω (επίδικο) ακίνητο, κατέστρεψε τα μέσα σε αυτό ευρισκόμενα οικοδομικά υλικά, δηλαδή 130 τσιμεντόλιθους, προέβη σε εκσκαφή του ακινήτου και στη φύτευση 15 ελαιοδένδρων, αφαίρεσε ξυλεία και 160 περίπου κυβικά μέτρα κηπευτικό χώμα, συνολικής αξίας 700.000 περίπου δραχμών.

Στη συνέχεια, την ίδια μέρα, μετέβη και ο δεύτερος εναγόμενος στο αστυνομικό τμήμα Μαραθώνα και υπέβαλε και αυτός έγκληση, μεταξύ άλλων και σε βάρος της ενάγουσας, για τις πράξεις της απειλής και της εξύβρισης. Την ίδια ημέρα, η ενάγουσα μετέβη στο αστυνομικό τμήμα, προκειμένου, όπως η ίδια ισχυρίζεται, να εκφράσει παράπονα για τη ρίψη των μπάζων στο επίδικο ακίνητο και, επειδή είχε εκδοθεί διαταγή αναζήτησής της, κατόπιν της έγκλησης του δεύτερου εναγομένου (...) και στα πλαίσια της αυτόφωρης διαδικασίας, συνελήφθη και κρατήθηκε μέχρι τις 22-3-2001, οπότε προσήχθη στον αρμόδιο Εισαγγελέα, ο οποίος όρισε ρητή δικάσιμο και διέταξε την άρση της κράτησης της.

Κατά τη δίκη ενώπιον του αρμόδιου ποινικού Δικαστηρίου, την 1η Ιουνίου 2005, συνεπεία των ως άνω δύο εγκλήσεων, προφανώς λόγω της επίλυσης, δια της δικαστικής οδού, του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του επίδικου ακινήτου των διαδίκων, αφού είχε εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση ήδη από το Μάρτιο του 2004 και αναμενόταν η εκδίκαση της αίτησης αναίρεσης κατά της με αριθμό 1.233/2004 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, οι μηνυτές ανακάλεσαν τις εγκλήσεις τους όσον αφορά τα διωκόμενα μόνο κατ' έγκληση αδικήματα της αυτοδικίας από κοινού, της απειλής και της εξύβρισης, για τα οποία έπαυσε η ποινική δίωξη σε βάρος της ενάγουσας, και αυτή κηρύχθηκε αθώα για τα αδικήματα της αγροτικής κλοπής και της αγροτικής φθοράς.

Από όλα τα ανωτέρω προκύπτει ότι οι εναγόμενοι, όταν καταμήνυσαν την ενάγουσα για τις προαναφερόμενες πράξεις, δεν επιδίωξαν την ποινική της δίωξη με σκοπό να προσβάλουν την προσωπικότητα της και να θίξουν την τιμή και την υπόληψη της, όπως η ίδια ισχυρίζεται, αλλά ενήργησαν μέσα στα πλαίσια της μακροχρόνιας αντιδικίας τους και προκειμένου να προασπίσουν τα συμφέροντα τους και να υπερασπίσουν το δικαίωμα της κυριότητας του πρώτου εναγομένου, το οποίο αμφισβητούσε η ενάγουσα.

Δεν αποδείχθηκε, άλλωστε, ότι τα περιστατικά που ανέφεραν στις μηνύσεις τους ήταν παντελώς ψευδή, όπως ισχυρίζεται η ενάγουσα, αφού η υπόθεση δεν υπέστη τη βάσανο της διεξοδικής εξέτασης κατά την ακροαματική διαδικασία ενώπιον του ποινικού δικαστηρίου, μετά την ανάκληση των εγκλήσεων και λόγω της, για το λόγο αυτό, τεκμαιρόμενης επιθυμίας των διαδίκων να τερματιστούν οι αντιδικίες τους, όπως συμβαίνει συνήθως σε ανάλογες περιπτώσεις, Επίσης, οι εναγόμενοι δεν ευθύνονται για το γεγονός της σύλληψης της ενάγουσας, το οποίο έλαβε χώρα λόγω της εφαρμογής της αυτόφωρης διαδικασίας και από αυτό δεν προκύπτει κάποιας μορφής υπαιτιότητα των εναγομένων για την πρόκληση στενοχώριας και ταλαιπωρίας στην ενάγουσα, από το περιστατικό της κράτησής της.

Συνεπώς, οι εναγόμενοι, κατά αντικειμενική κρίση, ενήργησαν για την προστασία των δικαιωμάτων τους και, από μόνο το γεγονός της ανάκλησης των εγκλήσεών τους, δεν προκύπτει ότι τα περιστατικά που ανέφεραν σε αυτές ήταν αναληθή. Επίσης, οι ενέργειες τους, κρίνεται ότι δεν υπερβαίνουν, στη συγκεκριμένη περίπτωση, το επιβαλλόμενο και αντικειμενικά αναγκαίο μέτρο για την άσκηση των δικαιωμάτων τους.

Συνεπώς, αυτοί δεν ενήργησαν παράνομα, ενόψει του ότι ο παράνομος χαρακτήρας τής κατά τις διατάξεις των άρθρων 57, 914 και 920 Α.Κ. αδικοπραξίας κατά της προσωπικότητας, που τελείται με την προσβολή της τιμής και της υπόληψης άλλου, αίρεται, κατά το άρθρο 367 ΠΚ, το οποίο εφαρμόζεται, όσον αφορά την παρανομία, ως συστατικό στοιχείο τής κατά τις ανωτέρω διατάξεις αδικοπραξίας.

Συνεπώς. πρέπει να γίνει δεκτή ως κατ' ουσίαν βάσιμη η ένσταση του άρθρου 367 ΠΚ, που προβλήθηκε από τους εκκαλούντες - εφεσίβλητους - εναγομένους με τους ισχυρισμούς τους ότι ενήργησαν προς προάσπιση των συμφερόντων τους και προς υπεράσπιση των δικαιωμάτων τους". Και βάσει των παραδοχών αυτών το Εφετείο δέχθηκε την έφεση των αναιρεσιβλήτων και απέρριψε κατ' ουσίαν την ένδικη αγωγή της αναιρεσείουσας για επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης ποσού 500.000 ευρώ λόγω ηθικής βλάβης την οποία είχε υποστεί η τελευταία, κατά την αγωγή, από τις ως ανωτέρω εκδηλώσεις (ενέργειες) των αναιρεσιβλήτων και την εξ αυτών προσβολή της προσωπικότητάς της και η οποία (αγωγή) είχε γίνει εν μέρει και δη δια το ποσό των 10.000 ευρώ δεκτή από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο.

Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες οι οποίες στηρίζουν το αποδεικτικό του πόρισμα και το προαναφερθέν διατακτικό της απόφασής του και επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής εφαρμογής των ειρημένων ουσιαστικών διατάξεων των άρθρων 57, 59, 914, 920, 932 του ΑΚ σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 363 και 367 του ΠΚ, τις οποίες δεν παραβίασε ούτε ευθέως, με εσφαλμένη εφαρμογή, ούτε εκ πλαγίου, με ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, αναφέροντας (το Εφετείο) μεταξύ των άλλων και ότι οι ανωτέρω ενέργειες (καταγγελίες κ.λ.π.) των αναιρεσιβλήτων αποτελούν εκδηλώσεις που έγιναν για τη διαφύλαξη (προστασία) των αμφισβητούμενων δικαιωμάτων τους επί του επίδικου ακινήτου, περί του οποίου η προηγηθείσα σφοδρή αντιδικία μεταξύ των διαδίκων, και οι οποίες ενέργειες επομένως δεν αποτελούν άδικη πράξη, αφού περαιτέρω, και κατά τις ίδιες παραδοχές του Εφετείου, δεν περιέχουν τα συστατικά στοιχεία της συκοφαντικής δυσφήμησης ούτε έγιναν προς τον σκοπό εξυβρίσεως της αναιρεσείουσας (άρθρ. 367 του ΠΚ), είναι δε αβάσιμα τα αντίθετα που υποστηρίζει η αναιρεσείουσα με τον μοναδικό, από το άρθρο 559 αρ.1 και 19 του ΚΠολΔ, λόγο, σκέλος Α' και Β' της αιτήσεώς της.

ΙΙ. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει vα απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως, και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στην αναφερόμενη στο διατακτικό δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, κατά το νόμιμο αίτημα των τελευταίων (άρθρ. 176 και 183 του ΚΠολΔ).-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 16-11-2010 αίτηση της Ε. Ι. Κ. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 3999/2010 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Οκτωβρίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 21 Νοεμβρίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ