164/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 164 / 2016 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 164/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Δεκεμβρίου 2015, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην…, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Μαριέττα Βλαχοπάνου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Δημοτικής Κοινωφελούς Επιχείρησης Δήμου Καβάλας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα και 2) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΜΕΝΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΑΕ" και το διακριτικό τίτλο "ΟΛΚ ΑΕ", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, εκ των οποίων η 1η εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Παναγιώτη Μάζη και Παρασκευή Καρκαλέτσου - Θανόγλου και η 2η από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ηλία Χαλιακόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-10-2010 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης της ήδη 1ης αναιρεσίβλητης (μετά την έκδοση της 36/2010 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Θράκης και συνεκδικάστηκε με την από 14-10-2010 αίτηση της ήδη 2ης αναιρεσίβλητης, την από 14-3-2013 (διά των προτάσεών του) ανταίτηση του ήδη αναιρεσείοντος, καθώς και την ασκηθείσα με τις από 21-3-2013 προτάσεις αίτηση της ήδη 2ης αναιρεσίβλητης.

Εκδόθηκε η 285/2013 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 30-10-2013 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Καλαματιανός διάβασε την από 4-12-2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της 49/30-10-2013 αίτησης για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 285/2013 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θράκης.

Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι της 1ης αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται για (ευθεία) παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου αν το δικαστήριο της ουσίας, με βάση τα αναιρετικώς ανέλεγκτα γενόμενα δεκτά από εκείνο, ως αποδειχθέντα, πραγματικά περιστατικά, δεν εφαρμόσει τον συγκεκριμένο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή εφαρμόσει αυτόν, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμόσει αυτόν εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται, είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή ή μη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών στον κανόνα δικαίου (Ολ.ΑΠ 1/2013). Για να είναι ορισμένος ο από το άρθρο 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναίρεσης πρέπει να καθορίζεται στο αναιρετήριο, πλην των άλλων, η διάταξη ουσιαστικού δικαίου που φέρεται ότι παραβιάσθηκε και σε τι συνίσταται η παραβίασή της, σε περίπτωση δε που το δικαστήριο έκρινε επί της ουσίας πρέπει να αναφέρονται και τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ως θεμελιωτικά της προσβαλλόμενης κρίσης του. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση χωρεί αν η απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ανεπάρκεια αιτιολογιών, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, υπάρχει όταν δεν προκύπτουν από την απόφαση σαφώς και επαρκώς τα περιστατικά που είναι κατά νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση στη συγκεκριμένη περίπτωση της διάταξης ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή όταν η απόφαση έχει ελλείψεις, όσον αφορά το νομικό χαρακτηρισμό των κρίσιμων περιστατικών που έγιναν δεκτά. Αντιφατικότητα δε αιτιολογιών υπάρχει όταν εξ αιτίας της δεν προκύπτει ποια πραγματικά περιστατικά δέχθηκε το δικαστήριο για να στηρίξει το διατακτικό, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί αν σωστά εφάρμοσε το Νόμο. Η αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια πρέπει να έχει σχέση με ουσιώδεις ισχυρισμούς και κεφάλαια παροχής έννομης προστασίας και επιθετικά ή αμυντικά μέσα και όχι με την επιχειρηματολογία των διαδίκων ή του δικαστηρίου, ούτε την εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση αυτή διατυπώνεται σαφώς (Ολ.ΑΠ 24/1992, Ολ.ΑΠ 1/1999, ΑΠ 9/2013). Για το ορισμένο και του από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. λόγου αναίρεσης απαιτείται να αναφέρονται, μεταξύ άλλων, στο δικόγραφο της αναίρεσης ο φερόμενος ως παραβιασθείς κανόνας δικαίου (και μάλιστα ενάριθμα) και το κατά την εκδοχή του αναιρεσείοντος ερμηνευτικό ή υπαγωγικό σφάλμα, στο οποίο υπέπεσε το δικαστήριο της ουσίας, ήτοι, προκειμένου περί ανεπαρκούς αιτιολογίας, ποια στοιχεία αναγκαία για την επάρκειά της λείπουν (Ολ.ΑΠ 20/2005, ΑΠ 1401/2010). Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 18 παρ. 1 του ν. 2971/2001 "Περί Αιγιαλού και Παραλίας", "Σε κάθε παράκτια περιοχή, όπου κατά τις κείμενες διατάξεις συντρέχει λόγος δημιουργίας ή επέκτασης λιμένα, καθορίζεται έκταση ξηράς και θάλασσας, συνεχής ή διακεκομμένη στην οποία ο αρμόδιος φορέας διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένα μπορεί να εκτελέσει, σύμφωνα με τις διατάξεις περί εκτελέσεως δημοσίων έργων, τις διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας περί λιμενικών ταμείων και στα πλαίσια ανάπτυξης του λιμενικού δυναμικού της χώρας, έργα που απαιτούνται για την εξυπηρέτηση της εμπορικής, επιβατικής, ναυτιλιακής, τουριστικής και αλιευτικής κίνησης και γενικότερα της εύρυθμης λειτουργίας του λιμένα. Η έκταση αυτή καλείται Ζώνη λιμένα και διακρίνεται σε χερσαία και θαλάσσια". Κατά τη διάταξη του άρθρου 19 παρ. 1 εδ. α’ του νόμου αυτού "1. Η Χερσαία Ζώνη λιμένα αποτελείται από τον αιγιαλό και τους αναγκαιούντες συνεχόμενους παραλιακούς χώρους για την εκτέλεση των έργων που αναφέρονται στο προηγούμενο άρθρο". Σύμφωνα με το εδ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 21 του ίδιου νόμου, όπως αντικ. με το άρθρο 33 του ν. 3153/2003 "Με απόφαση του φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένα, η οποία εκδίδεται ύστερα από σύμφωνη γνώμη των Υπουργείων Εμπορικής Ναυτιλίας, Οικονομίας και Οικονομικών, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων, Πολιτισμού, του Γ.Ε.Ν. και της Γενικής Διεύθυνσης Αλιείας του Υπουργείου Γεωργίας, καθορίζεται το όριο της χερσαίας και θαλάσσιας ζώνης λιμένα". Σύμφωνα δε με την παρ. 1 του άρθρου 22 του ίδιου ως άνω νόμου "Οι χώροι και όλα εν γένει τα κτήματα, που περιλαμβάνονται στη ζώνη λιμένα είναι κοινόχρηστα δημόσια κτήματα και ανήκουν στο Δημόσιο κατά κυριότητα, η χρήση όμως και η εκμετάλλευσή τους ανήκει στον οικείο φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένα. Αν στη Ζώνη λιμένα περιλαμβάνονται ιδιωτικά κτήματα, απαλλοτριώνονται αναγκαστικά για λόγους δημόσιας ωφέλειας υπέρ του Δημοσίου με δαπάνες του αρμόδιου φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένα και σε περίπτωση αδυναμίας του με δαπάνες του Δημοσίου σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις". Επίσης, με το άρθρο 28 παρ. 1 του εν λόγω νόμου ορίζεται ότι "Ο καθορισμός των χώρων που εξομοιώνονται με Ζώνη λιμένα της παραγράφου 4 του άρθρου 2 του Ν. 2575/1998 (ΦΕΚ 23 Α’ ) γίνεται με απόφαση του οικείου φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένα κατόπιν σύμφωνης γνώμης του Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας και του Υπουργείου Οικονομικών. Οι πιο πάνω γνώμες παρέχονται μέσα σε τρεις (3) μήνες από τη λήψη της απόφασης του αρμόδιου φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένα, αλλά αν η προθεσμία αυτή περάσει άπρακτη, ο καθορισμός των χώρων του προηγούμενου εδαφίου γίνεται και χωρίς τις άνω γνώμες". Εξάλλου, κατά το άρθρο 1 παρ. 1 εδ. α’ του νόμου 2882/2001, όπως ίσχυε κατά το κατωτέρω αναφερόμενο επίμαχο χρονικό διάστημα, η αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτου, καθώς και η σύσταση εμπράγματου δικαιώματος σε βάρος αυτού, εφόσον επιτρέπεται από το νόμο, για δημόσια ωφέλεια, κηρύσσεται με απόφαση του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας στην οποία βρίσκεται το απαλλοτριωτέο ακίνητο. Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο αναίρεσης το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο διατείνεται, ότι το Εφετείο, το οποίο με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε εν μέρει τις υπ’ αρ. εκθ. κατ. 63/14-10-2010 και 64/15-10-2010 αιτήσεις, την πρώτη της α’ κατά της β’ αναιρεσίβλητης και την δεύτερη της β’ κατά της α’ αναιρεσίβλητης, στρεφόμενες αμφότερες και κατά του αναιρεσείοντος, καθώς και την ασκηθείσα δια των προτάσεων ανταίτηση του τελευταίου και καθόρισε την οριστική τιμή μονάδας ακινήτου της πρώτης αναιρεσίβλητης, που απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά για λόγους δημόσιας ωφέλειας υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου και με δαπάνες της δεύτερης αναιρεσίβλητης, εσφαλμένως και παρά το νόμο, άλλως με ανεπαρκείς αιτιολογίες, δεν απέρριψε ως απαράδεκτες τις δύο αιτήσεις των αναιρεσιβλητων, δεδομένου ότι, κατά την άποψή του, δεν υπήρξε νόμιμη κήρυξη της απαλλοτρίωσης, αφού στις αποφάσεις του Γ.Γ. της Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας και Θράκης, με τις οποίες φέρεται ως κηρυχθείσα η εν λόγω απαλλοτρίωση, δεν διαλαμβάνεται πανηγυρική έκφραση περί της κήρυξης αυτής ούτε μνημονεύονται οι σχετικές διατάξεις του ν. 2882/2001, αλλά μόνο του ν. 2971/2001. Με τον λόγο αυτό προσάπτονται, αληθώς, μόνο οι πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., όχι δε και εκείνη από τον αριθμό 14 του ίδιου άρθρου, την οποία επίσης επικαλείται το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, αφού δεν προβάλλει κάποια δικονομική ακυρότητα, αλλά διατείνεται ότι έλαβε χώρα παραβίαση διάταξης ουσιαστικού δικαίου.

Το Εφετείο, αναφορικά με το παραδεκτό των αιτήσεων, που αμφισβητήθηκε από το Ελληνικό Δημόσιο, διέλαβε την κατωτέρω αιτιολογία: "Οι εν λόγω αιτήσεις αρμόδια και παραδεκτά εισάγονται για συζήτηση ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου (άρθρο 20 παρ. 1 του Ν. 2882/2001), κατά την ειδική διαδικασία του άρθρου 20 του Ν. 2882/2001, καθόσον α) οι με αριθμούς .../3-1-2007 και .../30-3-2009 αποφάσεις του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας, που δημοσιεύθηκαν νόμιμα, με τις οποίες επικυρώνονται οι υπ’ αριθμ. ...21-12-2006 και ...24-2-2009 αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρίας "Οργανισμός Λιμένος Καβάλας Α.Ε." ως φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης του λιμένος Καβάλας, με το διάγραμμα για τα όρια της χερσαίας ζώνης λιμένος, που τις συνοδεύει, αποτελούν τις πράξεις κήρυξης της απαλλοτρίωσης υπέρ του Δημοσίου για λόγους δημόσιας ωφέλειας για το τμήμα ιδιώτη - της αιτούσας της Α’ αίτησης - που περιλαμβάνεται στην οριογραμμή καθορισμού χερσαίας ζώνης του λιμένος ..., μετά την οποία ακολουθεί η οριζόμενη από το Σύνταγμα διαδικασία καθορισμού αποζημίωσης, χωρίς να απαιτείται η παρεμβολή άλλης διοικητικής πράξης με περιεχόμενο την κήρυξη της απαλλοτρίωσης, απορριπτόμενου ως αβασίμου του περί του αντιθέτου ισχυρισμού του πρώτου των καθών η Α’ αίτηση και δευτέρου των καθών η Β’ αίτηση, Ελληνικού Δημοσίου, β) ως προς το σκέλος τους κατά το οποίο ασκούνται κατά του Ελληνικού Δημοσίου, υπέρ του οποίου κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση, συντρέχει εν προκειμένω, κατά τα εκτιθέμενα στην προηγηθείσα μείζονα πρόταση, η διαδικαστική προϋπόθεση της παθητικής νομιμοποίησής του, ερευνώμενη και αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης (άρθρα 68 και 73 ΚΠολΔ) και απορριπτομένου του συναφούς ισχυρισμού του τελευταίου περί απαραδέκτου των κρινομένων αιτήσεων κατά το σκέλος αυτό". Στη συνέχεια το Εφετείο δέχθηκε κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του, ως αποδειχθέντα, σχετικά με το προβληθέν με τον ως άνω λόγο αναίρεσης ζήτημα, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Με την υπ’ αριθμ. .../21-12-2006 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του "ΟΛΚ ΑΒ", η οποία μετά παρέλευση άπρακτης της τρίμηνης προθεσμίας που προβλέπεται στο άρθρο 28 του Ν. 2971/2001 για τη χορήγηση σύμφωνης γνώμης, εγκρίθηκε με την υπ’ αριθμ. .../3-1-2007 απόφαση του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας, νομίμως δημοσιευθείσης στο ΦΕΚ 78/2-3-2007 Δ’ τεύχος, καθορίστηκε ο χώρος που εξομοιώνεται με χερσαία ζώνη Λιμένα στο Εμπορικό Λιμάνι ... "... " στη Ν. Καρβάλη, όπως ορίσθηκε ως χερσαία ζώνη στο δυτικό κρηπίδωμα του Νέου Λιμανιού ... με την υπ’ αριθμ. ...11-6-2001 πράξη της Λιμενικής Επιτροπής Ν. Καβάλας, ο οποίος περικλείεται από τη γραμμή αιγιαλού από το σημείο Α μέχρι το σημείο Θ και από τη συνεχή πράσινη γραμμή που διέρχεται από τα σημεία Α-Β-Γ-Δ-Ε-Ζ-Η-Θ, όπως εμφαίνεται στο από Ιανουάριο 2001 τοπογραφικό διάγραμμα επανακαθορισμού της ζώνης αιγιαλού και παραλίας του Νέου Λιμένα Καβάλας, που συντάχθηκε από τον τοπογράφο μηχανικό

Π. Δ. σε μία πινακίδα και υπογράφεται από την αρμόδια επιτροπή καθορισμού ορίων αιγιαλού και παραλίας. Ακολούθως, με την υπ’ αριθμ. ...24-2-2009 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του "ΟΛΚ ΑΕ", που επικυρώθηκε με την υπ’ αριθμ. .../30-3-2009 απόφαση του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας, νομίμως δημοσιευθείσης στο ΦΕΚ 278/16-6-2009 Δ’ τεύχος, συμπληρώθηκαν τα στοιχεία του ως άνω από Ιανουάριο 2001 τοπογραφικού διαγράμματος, που συνοδεύει την ανωτέρω ...21-12-2006 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του "ΟΛΚ ΑΕ" α) με τον ΚΑΕΚ της έκτασης που εξομοιώθηκε με χερσαία ζώνη λιμένα και των όμορων αυτής ακινήτων, β) τον κτηματολογικό πίνακα με τους ΚΑΕΚ των ακινήτων και τους εικαζόμενους ιδιοκτήτες και γ) την προς απαλλοτρίωση επιφάνεια εμβαδού 74.123,82 τ.μ., τμήμα του ακινήτου με ΚΑΕΚ ... και τις συντεταγμένες των ορίων της, όπως εμφαίνονται στο από Αύγουστο 2008 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Π. Δ., που συνοδεύει την υπ’ αριθμ. ...24-2-2009 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του "ΟΛΚ ΑΕ" και κατά τα λοιπά ταυτίζεται με το παραπάνω από Ιανουάριο 2001 τοπογραφικό διάγραμμα. Δυνάμει των ανωτέρω αποφάσεων με τον καθορισμό χερσαίας ζώνης λιμένος απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου και με δαπάνες της εταιρίας με την επωνυμία "Οργανισμός Λιμένος ... ΑΕ" ως φορέα διαχείρισης και εκμετάλλευσης για λόγους δημόσιας ωφέλειας και συγκεκριμένα για την εξυπηρέτηση της δημιουργίας και των αναγκών λειτουργίας του Εμπορικού Λιμένος ... "... ", τμήμα του με κωδικό αριθμό κτηματολογίου (ΚΑΕΚ) ... ακινήτου, έκτασης 74.123,82 τετραγωνικών μέτρων, το οποίο βρίσκεται στη θέση "..." του Δήμου ... και εμφαίνεται στο παραπάνω από Αύγουστο 2008 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Π. Δ. υπό στοιχεία ...". Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν παραβίασε, ούτε ευθέως ούτε εκ πλαγίου τις ανωτέρω διατάξεις ουσιαστικού δικαίου, που αφορούν στη νόμιμη κήρυξη της απαλλοτρίωσης για λόγους δημόσιας ωφέλειας, ήτοι για τον καθορισμό ζώνης του λιμένα ..., τις οποίες ερμήνευσε και εφάρμοσε ορθώς, ενώ διέλαβε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς, χωρίς αντιφάσεις ή λογικά κενά αιτιολογίες, ως προς τα ζητήματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, οι οποίες καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των ως άνω διατάξεων και συνεπώς δεν στερείται νόμιμης βάσης.

Συνεπώς, δεν υπέπεσε στις προβλεπόμενες από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλειες, και πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος ο πρώτος λόγος, ως προς την πρώτη και τρίτη αιτίασή του. Περαιτέρω, δεχόμενο ως παραδεκτές τις αιτήσεις δεν παρέλειψε παρά το νόμο να κηρύξει απαράδεκτο και είναι αβάσιμος ο ως άνω λόγος του αναιρετηρίου, ως προς την τρίτη αιτίαση αυτού από τον αριθμό 14 του ίδιου άρθρου.

Το έννομο συμφέρον όπως και η νομιμοποίηση του διαδίκου, αποτελούν, σύμφωνα με το άρθρο 68 Κ.Πολ.Δ., ουσιαστικές προϋποθέσεις για την παροχή δικαστικής προστασίας.

Συνεπώς, η εσφαλμένη κρίση του δικαστηρίου ότι συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις αυτές ιδρύει τον αναιρετικό λόγο από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 και όχι εκείνον του αριθμού 14, ο οποίος ανακύπτει μόνον όταν στο δικόγραφο της αγωγής δεν εκτίθενται τα στοιχεία που θεμελιώνουν τη νομιμοποίηση και δικαιολογούν το έννομο συμφέρον για την άσκησή της (Ολ.ΑΠ 25/2008). Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 14 παρ. 1 του ν. 2882/2001 (Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων (ΚΑΑΑ), ενδιαφερόμενοι, οι οποίοι δύνανται να ζητήσουν δικαστικώς τον προσωρινό ή οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης, είναι α) ο υπόχρεος να καταβάλει την αποζημίωση, β) ο υπέρ ού κηρύχθηκε η αναγκαστική απαλλοτρίωση και γ) όποιος αξιώνει κυριότητα ή άλλο εμπράγματο δικαίωμα στο απαλλοτριούμενο. Εκ της διατάξεως αυτής συνάγεται ότι ο υπόχρεος προς καταβολή της αποζημιώσεως δεν ταυτίζεται αναγκαίως προς τον υπέρ ού κηρύχθηκε η αναγκαστική απαλλοτρίωση, κάθε δε ενδιαφερόμενος (κατά την έννοια του ως άνω άρθρου 14 παρ. 1), που δεν κλητεύτηκε νόμιμα ή καθόλου να παραστεί κατά τη συζήτηση της αίτησης έχει δικαίωμα να παρέμβει στη δίκη και να γίνει διάδικος (ΑΠ 2126/2014, ΑΠ 1178/2010). Με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης αποδίδονται στην αναιρεσιβαλλομένη, αληθώς, οι πλημμέλειες από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. (και όχι εκείνη του αριθμού 14, η οποία δεν ιδρύεται επί εσφαλμένης κρίσης περί την νομιμοποίηση διαδίκου), με την αιτίαση ότι, κατά ευθεία άλλως εκ πλαγίου παραβίαση των άρθρων 14 παρ. 1 του ν. 2882/2001 και 22 παρ. 1 εδ. β’ του ν. 2971/2001, απέρριψε τον ισχυρισμό του Ελληνικού Δημοσίου περί έλλειψης παθητικής νομιμοποίησής του, επειδή δεν είναι υπόχρεο προς αποζημίωση. Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, αφού, όπως προαναφέρθηκε, διάδικος στη δίκη οριστικού καθορισμού αποζημίωσης είναι τόσο ο υπόχρεος όσο και ο υπέρ ού η απαλλοτρίωση.

Συνεπώς δε, εφόσον η απαλλοτρίωση έγινε υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου, το Εφετείο με το να απορρίψει τον ισχυρισμό του εν λόγω αναιρεσείοντος περί απαραδέκτου των αιτήσεων, καθ’ όσο μέρος στρέφονταν κατ’ αυτού, δεχόμενο με πλήρη και σαφή αιτιολογία ότι συντρέχει η ουσιαστική προϋπόθεση της παθητικής νομιμοποίησής του, δεν παραβίασε ούτε ευθέως ούτε εκ πλαγίου τις ως άνω διατάξεις.

Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο στα δικαστικά έξοδα εκάστης των αναιρεσίβλητων, που εκπροσωπήθηκαν από διαφορετικούς πληρεξουσίους, τα οποία ορίζει μειωμένα κατ’ άρθρο 22 παρ. 1 ν. 3693/1957, δοθέντος ότι η αποκλείουσα την εφαρμογή του εν λόγω άρθρου διάταξη του άρθρου 18 παρ. 4 του ν. 2882/2001 δεν έχει εφαρμογή στην δίκη της αναίρεσης κατ’ απόφασης εφετείου περί οριστικού προσδιορισμού αποζημίωσης, στην οποία εφαρμόζονται, όσον αφορά στη δικαστική δαπάνη, οι διατάξεις των άρθρων 173 έως 193 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (άρθρο 22 παρ. 3 ν. 2882/2001).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την υπ’ αρ. εκθ. κατάθεσης 49/30-10-2013 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της 285/2013 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θράκης. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα της αναιρετικής δίκης των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ για καθεμία εξ αυτών.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Ιανουαρίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Φεβρουαρίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ