Supreme Court allows appeal against inconsistent reasoning in lower court judgment regarding debt offset calculations.

Απόφαση 1649 / 2013 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1649/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου, Γεράσιμο Φουρλάνο και Στυλιανή Γιαννούκου , Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Απριλίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΙΝΤΕΡΣΑΛΟΝΙΚΑ ΑΕΓΑ" που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη, και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σταύρο Κεφαλά.

Του αναιρεσιβλήτου: Θ. συζ. Α. Μ., το γένος Α. Κ., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-3-2007 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Σερρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 40/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 1231/20111 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 14-9-2011 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Κωνσταντίνος Τσόλας, ανέγνωσε την από 10-4-2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος αναίρεσης και να απορριφθεί ο δεύτερος. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη της αντιδίκου της στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1.- Επειδή, από την υπ' αριθ. .../11-7-2012 έκθεση του δικαστικού επιμελητή Σερρών .., την οποία προσκομίζει και επικαλείται η αναιρεσείουσα, η οποία επισπεύδει τη συζήτηση, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης από 14-9-2011 αίτησης για αναίρεση της 1231/2011 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης με την κάτω από αυτή πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς την αναιρεσίβλητη για να παραστεί κατά τη συζήτησή της για την ανωτέρω δικάσιμο, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στην τελευταία.

Όμως η αναιρεσίβλητη δεν εμφανίστηκε κατά την πιο πάνω δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το οικείο πινάκιο, ούτε εκπροσωπήθηκε με δήλωση πληρεξούσιου δικηγόρου της, κατά τα άρθρα 242 παρ. 2 και 573 παρ. 1 ΚΠολΔ. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία της (άρθρο 576 παρ. 2 εδ.

α' και γ' ίδιου Κώδικα). 2.- Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση προσβάλλεται η 1231/2011 τελεσίδικη απόφαση του Eφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία, αφού έγινε δεκτή η από 22-5-2008 έφεση και οι από 1-4-2011 πρόσθετοι λόγοι της ήδη αναιρεσίβλητης, εξαφανίστηκε η 40/2008 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σερρών, με την οποία είχε γίνει δεκτή η από 1-3-2007 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και υποχρεώθηκε η αναιρεσίβλητη να της καταβάλει το ποσό των 43.469,56 ευρώ.

Στη συνέχεια με την εφετειακή απόφαση η αγωγή έγινε δεκτή εν μέρει για το ποσό των 13.726,83 ευρώ. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564, 566§1 ΚΠολΔ), είναι, συνεπώς, παραδεκτή (άρθρ. 577§1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρ. 577§3 ΚΠολΔ ). 3.- Επειδή, κατά το άρθρο 416 ΑΚ η απόσβεση της ενοχής επέρχεται με καταβολή.

Ο οφειλέτης, εναγόμενος προς πληρωμή ορισμένου χρέους και ισχυριζόμενος απόσβεση αυτού με καταβολή, αρκεί να αποδείξει την καταβολή αυτή, χωρίς να είναι ανάγκη ν' αποδείξει και ότι η γενόμενη καταβολή αφορά το επίδικο χρέος, γιατί τούτο εξυπακούεται, αφού περί αυτού μόνον είναι η διαφορά. Ο δανειστής, ωστόσο, δικαιούται κατ' αντένσταση, να ισχυρισθεί και να αποδείξει ότι η προβαλλόμενη καταβολή αφορά άλλο χρέος του οφειλέτη.

Εξάλλου, κατά την έννοια του λόγου αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και υφίσταται έτσι εκ πλαγίου παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, όταν από τις παραδοχές της, που περιλαμβάνονται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της και αποτελούν το αιτιολογικό της, δεν προκύπτουν καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του για ζήτημα με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, με αποτέλεσμα έτσι να μην μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόσθηκε (ΟλΑΠ 1/1999).

Ειδικότερα αντιφατικές αιτιολογίες έχει η απόφαση, όταν τα πραγματικά περιστατικά που στηρίζουν το αποδεικτικό πόρισμά της για κρίσιμο ζήτημα, δηλαδή για ζήτημα αναφορικά με ισχυρισμό των διαδίκων που τείνει στη θεμελίωση ή στην κατάλυση του επίδικου δικαιώματος, συγκρούονται μεταξύ τους και αλληλοαναιρούνται, αποδυναμώνοντας έτσι την κρίση της απόφασης για την υπαγωγή ή μη της ατομικής περίπτωσης στο πραγματικό συγκεκριμένου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που συνιστά και το νομικό χαρακτηρισμό της ατομικής περίπτωσης.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: Η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα ήταν νόμιμη κομίστρια της υπ'αριθ. ... τραπεζικής επιταγής, ποσού 43.459,56 ευρώ, εκδόσεως της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας, η οποία, όταν εμφανίστηκε εμπρόθεσμα στην πληρώτρια τράπεζα, Συνεταιριστική Ν. Σερρών, δεν πληρώθηκε, γεγονός που βεβαιώθηκε στο σώμα της από την πληρώτρια τράπεζα.

Μετά από αίτηση της ενάγουσας εκδόθηκε σε βάρος της εναγομένης η 136/2006 διαταγή πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σερρών με την οποία υποχρεώθηκε να της καταβάλει το πιο πάνω ποσό της επιταγής. Έναντι του ποσού αυτού των 43.459,56 ευρώ κατεβλήθη στην ενάγουσα το ποσό των 20.390,99 ευρώ, ενώ η τελευταία ομολογεί ότι έλαβε, με τη διαδικασία της αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος της περιουσίας της εναγομένης, και το ποσό των 4.504,53 ευρώ για μερική εξόφληση της ένδικης οφειλής.

Περαιτέρω, το Εφετείο δέχεται, κατά το ενδιαφέρον εν προκειμένω μέρος, τα ακόλουθα, κατ' ακριβή αντιγραφή: "Ακόμη, (η εναγομένη) ισχυρίζεται ότι απεσβέσθη η εναντίον της αξίωση της ενάγουσας δια της καταβολής του ποσού των 4.837,21 ευρώ, το οποίο η τελευταία εισέπραξε από πλειστηριασμό ακινήτων της και προκύπτει από την .../2-11-2010 πράξη της συμβολαιογράφου Σερρών Σοφίας Αλατα.

Η ενάγουσα με την αντένστασή της ισχυρίζεται ότι το ποσό αυτό εισέπραξε ως έξοδα της προδικασίας της αναγκαστικής εκτελέσεως και όχι έναντι του ποσού της ενδίκου επιταγής, από δε τον υπ' αριθ. .../2006 πίνακα κατάταξης πιστωτών της αμέσως πιο πάνω συμβολαιογράφου προκύπτει ότι αυτή δεν κατετάγη, εξαιτίας του ότι προηγούνταν στην κατάταξη, όπως επί λέξει στις προτάσεις της αναφέρει "...οι δικηγόροι της εκκαλούσας για τις "αμοιβές" τους, και η προσημειούχος δανείστρια Τράπεζα...

Όμως, ναι μεν από την ανάγνωση της .../2-11-2010 πράξης εξόφλησης-πλειστηριασμός- πίνακας κατάταξης προκύπτει ότι τελικώς πλην των ως άνω εξόδων, ύψους 4.837,21 ευρώ, αυτή (ενάγουσα) κατετάγη, λόγω ασκήσεως ανακοπής της κατά του ως άνω πίνακα, η οποία έγινε δεκτή με την 26/2008 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σερρών, για το ποσό των 5.948,58 ευρώ έναντι απαιτήσεώς της, που απέρρεαν, μεταξύ άλλων, και από την 136/2006 διαταγή πληρωμής του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σερρών, η οποία (διαταγή), όπως προελέχθη, εκδόθηκε με βάση την ένδικη επιταγή, και για το οποίο (ποσό) δόθηκε από αυτή (συμβολαιογράφο) η υπ' αριθμ.

πρωτ. .../2-11-2010 έγγραφη εντολή, απευθυνόμενη προς το Γραφείο Παρακαταθηκών Α' Σερρών, να δοθεί στην εμφανισθείσα ενώπιον της Ελένη Γαργαβάνη, που ενεργούσε, δυνάμει του αναφερόμενου σ' αυτή συμβολαιογραφικού πληρεξουσίου, ως πληρεξούσια, αντιπρόσωπος, αντίκλητος και για λογαριασμό της ενάγουσας ανωνύμου ασφαλιστικής εταιρίας.

Επομένως, η αντένσταση της τελευταίας, ως προς το εν λόγω σημείο της, πρέπει να απορριφθεί ως ουσία αβάσιμη και να γίνει δεκτή η ένσταση εξοφλήσεως της εναγομένης για το ποσό των 4.837,21 ευρώ, ως μέρους του ως άνω ποσού των 5.948,58 ευρώ, αφού κατά νόμο τεκμαίρεται ότι δόθηκε σε εξόφληση μέρους της επιδίκου αξιώσεως, η δε ενάγουσα αρνείται, πλην όμως αβασίμως, την εν λόγω καταβολή.

Ο έτερος ισχυρισμός της εναγομένης περί καταβολής του ποσού των 5.948,58 ευρώ, από πλειστηριασμό ακινήτων της πρέπει να γίνει δεκτός εν μέρει για το ως άνω αναφερθέν ποσό των 4.504,53 ευρώ, το οποίο και ομολογείται, όπως προαναφέρθηκε από την ενάγουσα, ενώ κατά το υπόλοιπο ποσό των 1.444,05 ευρώ πρέπει να γίνει δεκτή ως ουσία βάσιμη η αντένσταση της τελευταίας (ενάγουσας), ότι αφορά την εξόφληση της ως άνω υπ' αριθ. 112/2006 διαταγής πληρωμής".

Με βάση τα ανωτέρω, το Εφετείο κατέληξε στο συμπέρασμα, ότι η εναγομένη οφείλει στην ενάγουσα ως υπόλοιπο (μετά τις ως άνω καταβολές) το ποσό των 13.726,83 (43.459,56 - 20.390,99 -4.504,53-4.837,21) ευρώ και για το ποσό αυτό δέχθηκε την ένδικη αγωγή. Έτσι που έκρινε το Εφετείο, αναφορικά με την καταβολή του ανωτέρω ποσού των 4.837,21 ευρώ, στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση λόγω αντιφατικών αιτιολογιών με συνέπεια να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή εφαρμογή της προαναφερθείσης ουσιαστικού κανόνα διάταξης του άρθρου 416 ΑΚ.

Τούτο γιατί, ενώ δέχεται ότι το ποσό αυτό (των 4.837,21 ευρώ), που εισέπραξε η αναιρεσείουσα αφορά έξοδα της προδικασίας της πιο πάνω αναγκαστικής εκτέλεσης, και κατά συνέπεια δεν έχει σχέση με το οφειλόμενο ποσό της επίδικης επιταγής και ότι μέρος του ποσού των 5.948,58 ευρώ για το οποίο κατετάγη η αναιρεσείουσα σε εκτέλεση της πιο πάνω 26/2008 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σερρών, με την οποία διορθώθηκε ο ως άνω .../2006 πίνακας κατάταξης πιστωτών της συμβολαιογράφου Σερρών Σοφίας Αλατά, αποτελεί το προαναφερθέν ποσό των 4.504,53 ευρώ, το οποίο, όπως προαναφέρθηκε, ομολογείται ότι εισέπραξε η αναιρεσείουσα, στη συνέχεια κατά τρόπο αντιφατικό κρίνει ότι το ποσό των 4.837,21 ευρώ αποτελεί μέρος του ποσού των 5.948,58 ευρώ, το οποίο και αφαιρεί από το οφειλόμενο ποσό της επίδικης επιταγής.

Είναι συνεπώς, βάσιμος ο συναφής πρώτος λόγος αναίρεσης, από τον αριθ.19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω η αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή, κατά παραδοχή του πιο πάνω λόγου της, η αναιρετική εμβέλεια του οποίου, καθιστά αλυσιτελή την εξέταση του άλλου (δεύτερου) λόγου, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, μόνο κατά τη διάταξή της που δέχεται την ένσταση εξόφλησης της εναγομένης, αναφορικά με το ποσό των 4.837,21 ευρώ και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές κατά την παράγραφο 3 του άρθρ. 580 ΚΠολΔ.

Η αναιρεσίβλητη πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα της τελευταίας (άρθρα 176, 183 και 191παρ.2 ΚΠολΔ),

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την 1231/2011 απόφαση του Eφετείου Θεσσαλονίκης κατά την αναφερθείσα στο σκεπτικό διάταξή της.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρω.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Ιουνίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 30 Ιουλίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ