Supreme Court partially annuls appeal for lack of specific reasoning regarding voluntary surrender and sentencing.

Απόφαση 1642 / 2019 (Ζ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 1642/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Z' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αγγελική Αλειφεροπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημήτριο Γεώργα, Δημήτριο Τζιούβα - Εισηγητή, Ερωτόκριτο Ερωτοκρίτου και Γρηγόριο Κουτσοκώστα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 14 Μαρτίου 2018, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Χαράλαμπου Βουρλιώτη (γιατί κωλύεται η Εισαγγελέας) και της Γραμματέως Αικατερίνης Αναγνωστοπούλου, για να δικάσει την αίτηση της Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, περί αναιρέσεως της 355/2017 αποφάσεως του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Αθηνών. Με κατηγορούμενο τον Ε. Σ. του Ε., κάτοικο ... και ήδη κρατούμενο στο Κατάστημα Κράτησης …, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Δικηγόρο του Μιχάλη Δημητρακόπουλο. Με πολιτικώς ενάγοντα τον Α. Μ. του Σ., κάτοικο ... ο οποίος δεν εμφανίστηκε. Το Μικτό Ορκωτό Εφετείο Αθηνών, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και η αναιρεσείουσα Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου ζητεί τώρα την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην με αριθμό και ημερομηνία 6/8-2-2018 έκθεση αναιρέσεως, η οποία συντάχθηκε ενώπιον του Γραμματέα του Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου Γεώργιο Σωφρονιάδη και καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 202/2018.

Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή η έκθεση αναίρεσης και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του κατηγορουμένου, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 505 παρ. 2 του Κ.Ποιν.Δ., ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου μπορεί να ζητήσει την αναίρεση οποιασδήποτε αποφάσεως μέσα στην προθεσμία του άρθρου 479 παρ. 2, δηλαδή μέσα σε ένα μήνα από την καταχώρησή της καθαρογραφημένης στο ειδικό βιβλίο του άρθρου 473 παρ. 3 του Κ.Ποιν.Δ.. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει, ότι ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου δικαιούται να ασκεί αναίρεση κατά πάσης αποφάσεως, αθωωτικής ή καταδικαστικής, οποιουδήποτε ποινικού δικαστηρίου και για όλους τους λόγους του άρθρου 510 παρ. 1 του Κ.Ποιν.Δ., μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας. Επομένως, η ασκηθείσα στις 8-2-2018 με αριθμό εκθέσεως 6/2018 αίτηση αναιρέσεως της Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου για αναίρεση της υπ' αριθ. 355/2017 τελεσίδικης καταδικαστικής αποφάσεως του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Αθηνών, η οποία καταχωρήθηκε καθαρογραφημένη στο ειδικό βιβλίο στις 18-1-2018, έχει ασκηθεί νομοτύπως και εμπροθέσμως και είναι παραδεκτή.

Κατά το άρθρο 513 παρ.1 εδ. γ' του Κ.Ποιν.Δ., ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου κλητεύει τον αναιρεσείοντα και τους λοιπούς διαδίκους στο ακροατήριο του Δικαστηρίου του Αρείου Πάγου. Η κλήση αυτή γίνεται με επίδοση σύμφωνα με τα άρθρα 155-161 και μέσα στην προθεσμία του άρθρου 166, ενώ κατά την παρ. 3 του ίδιου άρθρου οι διάδικοι παρίστανται στη συζήτηση με συνήγορο.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 515 παρ. 2 εδ. α' του ίδιου Κώδικα, αν εμφανισθεί ο αναιρεσείων, η συζήτηση γίνεται σαν να είναι παρόντες όλοι οι διάδικοι, ακόμη και αν κάποιος απ' αυτούς δεν εμφανίστηκε. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από το υπό ημερομηνία 21 Φεβρουαρίου 2018 αποδεικτικό επιδόσεως του Αστ/κα Η.

Σ. Β. του Α.Τ. ..., ο πολιτικώς ενάγων Α. Μ. του Σ. κλητεύθηκε από την Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου με την υπ' αριθ. 202/2018 κλήση της, νόμιμα και εμπρόθεσμα κατά τα άρθρα 155 παρ. 2 εδ. β και 166 του Κ.Ποιν.Δ., για να εμφανισθεί στη συνεδρίαση που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης αυτής, πλην όμως αυτός δεν εμφανίσθηκε καθόλου κατ' αυτήν και την εκφώνηση της υποθέσεως ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Κατά συνέπεια, η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, μετά την εμφάνιση και νομότυπη παράσταση της αναιρεσείουσας, πρέπει να συζητηθεί σαν να ήταν παρών και ο ως άνω πολιτικώς ενάγων, αφού ο τελευταίος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα από την αναιρεσείουσα Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου και δεν εμφανίστηκε στο Δικαστήριο.

Η απαιτούμενη, από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του Κ.Ποιν.Δ., ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία της καταδικαστικής απoφάσεως, εκ της ελλείψεως της οποίας ιδρύεται ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του Κ.Ποιν.Δ., εκτείνεται όχι μόνον στην κρίση για την ενοχή, αλλά και στην κρίση για την απόρριψη των αυτοτελών ισχυρισμών.

Τέτοιοι αυτοτελείς ισχυρισμοί είναι εκείνοι που προβάλλονται στο Δικαστήριο της ουσίας, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 170 παρ. 2 και 333 παρ. 2 του Κ.Ποιν.Δ. από τον κατηγορούμενο ή το συνήγορό του και τείνουν στην άρση του άδικου χαρακτήρα της πράξεως ή στην άρση ή μείωση της ικανότητας καταλογισμού ή στην εξάλειψη του αξιοποίνου ή στη μείωση της ποινής.

Η παραδοχή ή απόρριψη ενός τέτοιου ισχυρισμού, όπως είναι και ο ισχυρισμός για την αναγνώριση ελαφρυντικής περιστάσεως, ο οποίος κατατείνει σε μείωση της ποινής κατά το μέτρο του άρθρου 83 Π.Κ., πρέπει να αιτιολογείται ιδιαιτέρως, με ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, με την προϋπόθεση βέβαια ότι αυτός προβάλλεται κατά τρόπο ορισμένο και παραδεκτώς.

Διαφορετικά ιδρύεται λόγος αναιρέσεως, για έλλειψη αιτιολογίας. Ειδικότερα, για τη στοιχειοθέτηση της ελαφρυντικής περιστάσεως της ειλικρινούς μετάνοιας του άρθρου 84 παρ. 2 περ. δ' του Π.Κ., πρέπει η μετάνοια του υπαιτίου, όχι μόνο να είναι ειλικρινής, αλλά και να εκδηλώνεται εμπράκτως, δηλαδή να συνδυάζεται με συγκεκριμένα περιστατικά, τα οποία μαρτυρούν ότι αυτός μεταμελήθηκε και για το λόγο αυτό επιζήτησε, ειλικρινά και όχι προσχηματικά, να άρει ή να μειώσει τις συνέπειες της αξιόποινης πράξης του, χωρίς να αρκεί η απλή έκφραση συγγνώμης, η δε ομολογία της πράξης του, ακόμα και αν έγινε αυθόρμητα, δεν συνιστά ειλικρινή μετάνοια.

Ακόμη, σε σχέση με τα αποδεικτικά μέσα που έλαβε υπόψη του το Δικαστήριο της ουσίας, για να καταλήξει στην αποδοχή ή στην απόρριψη του αυτοτελούς ισχυρισμού περί συνδρομής στο πρόσωπο του κατηγορουμένου της ελαφρυντικής περιστάσεως της ειλικρινούς μετάνοιας, για την ύπαρξη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας πρέπει να προκύπτει με βεβαιότητα, ότι έχουν ληφθεί υπόψη τα αποδεικτικά μέσα στο σύνολό τους και όχι ορισμένα μόνον από αυτά.

Για τη βεβαιότητα δε αυτή αρκεί να μνημονεύονται όλα, έστω κατά το είδος τους (μάρτυρες, έγγραφα, κ.λπ.), χωρίς ανάγκη ειδικότερης αναφοράς τους και μνείας του τί προέκυψε χωριστά από καθένα από αυτά, ενώ το γεγονός ότι εξαίρονται ορισμένα αποδεικτικά μέσα δεν υποδηλώνει ότι δεν λήφθηκαν υπόψη τα άλλα, εφόσον δεν εξαιρέθηκαν ρητά.

Πάντως, η αιτιολογία ως προς τα αποδεικτικά μέσα, που λήφθηκαν υπόψη από το Δικαστήριο για το σχηματισμό της κρίσεώς του, δεν μπορεί να είναι "επιλεκτική", δηλαδή να στηρίζεται μόνο σε ορισμένα πραγματικά δεδομένα της προδικασίας ή της ακροαματικής διαδικασίας, χωρίς να συνεκτιμά άλλα που εισφέρθηκαν σ' αυτή, γιατί τότε δημιουργούνται λογικά κενά και δεν μπορεί να κρίνεται μια τέτοια αιτιολογία, ως εμπεριστατωμένη.

Κατά συνέπεια, υπάρχει έλλειψη αιτιολογίας, όταν το Δικαστήριο της ουσίας δεν είναι βέβαιο ότι έλαβε υπόψη στο σύνολό τους κάποια έγγραφα ή το συνολικό περιεχόμενο μαρτυρικών καταθέσεων ή παρέλειψε να εκτιμήσει στο σύνολό της μια ιδιαίτερα σοβαρή και κρίσιμη μαρτυρική κατάθεση.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη υπ' αριθ. 355/2017 απόφαση του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Αθηνών, εκτός άλλων, ο τότε πρώτος κατηγορούμενος Ε. Σ. του Ε., κάτοικος ... και ήδη κρατούμενος στο Κατάστημα Κράτησης …, κηρύχθηκε ένοχος για ανθρωποκτονία από πρόθεση, με ενδεχόμενο δόλο, τελεσθείσα σε ήρεμη ψυχική κατάσταση και συγκεκριμένα για το ότι την 6-4-2013 στη ..., από πρόθεση, με ενδεχόμενο δόλο και ευρισκόμενος σε ήρεμη ψυχική κατάσταση σκότωσε την Ε.-Α.

Μ. του Α., χτυπώντας την με γροθιές και κλωτσιές στο κεφάλι και σε άλλα σημεία του σώματός της, εκμεταλλευόμενος την καταφανώς υπέρτερη σωματική του δύναμη, προκαλώντας της κρανιοεγκεφαλική κάκωση με υπαραχνοειδή αιμορραγία και διάχυτο εγκεφαλικό οίδημα, αιμάτωμα στον αριστερό οφθαλμό με επέκταση στο ζυγωματικό, εκδορά στη μετωπιαία δεξιά, εκδορά στο δεξιό γλουτό, εκχυμώσεις στο δεξιό μηρό-γόνατο και κάκωση στη ραχιαία επιφάνεια δεξιάς άκρας χειρός, γνωρίζοντας ότι από τα εν λόγω χτυπήματα ενδέχεται να προκληθεί ο θάνατός της και αποδεχόμενος αυτόν, συνεπεία δε των ανωτέρω σωματικών κακώσεων αυτή νοσηλεύτηκε αρχικά στο Γ.Ν.Α. ...

από την 6-4-2013 έως την 8-4-2013 και ακολούθως στην Κεντρική Κλινική …. από την 8-4-2013 και μέχρι την 19-4-2013, οπότε και απεβίωσε, αιτιωδώς και αποκλειστικά από τις ανωτέρω σωματικές κακώσεις που από πρόθεση, με ενδεχόμενο δόλο, της επέφερε ο κατηγορούμενος. Το Δικαστήριο της ουσίας, με την ως άνω απόφασή του, αναγνώρισε στον κατηγορούμενο την ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2 εδ.

δ' του Π.Κ., ήτοι του αναγνώρισε την ελαφρυντική περίσταση του ότι έδειξε ειλικρινή μετάνοια και επεδίωξε να άρει τις συνέπειες της πράξεώς του, κατά παραδοχή του προβληθέντος από το συνήγορό του σχετικού αυτοτελούς ισχυρισμού του, με την εξής, επί λέξει, αιτιολογία: "Από τα ίδια αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκε ότι ο κατηγορούμενος μόλις αντίκρυσε αναίσθητη τη Φ.

στο έδαφος συνειδητοποίησε το εγκληματικό του λάθος, την έβαλε στο αυτοκίνητό του και κατέφυγε στο σπίτι του φίλου του V. C., προκειμένου να ζητήσει βοήθεια για τη μεταφορά της σε κάποιο νοσοκομείο. Πράγματι, με τη συνδρομή του Α. Κ., ο οποίος διέθετε το αυτοκίνητό του, καθώς ο κατηγορούμενος δεν ήταν σε θέση να οδηγήσει, η κοπέλα μεταφέρθηκε στο εφημερεύον νοσοκομείο "...", όπου δηλώθηκε από τον ίδιο ότι ο τραυματισμός της προκλήθηκε από ξυλοδαρμό, ήταν φανερά τρομαγμένος και στενοχωρημένος και έλεγε στους φίλους του "τι έκανα, θα κόψω τα χέρια μου, θα αυτοκτονήσω, θα τρακάρω με διακόσια", επισκέφθηκε και την επομένη ημέρα στο νοσοκομείο το θύμα του ανήσυχος για την πορεία της υγείας της, ωστόσο αδυνατούσε οικονομικά να αναλάβει τη μεταφορά της στη ΜΕΘ της ιδιωτικής κλινικής και μετανοιωμένος έκτοτε παραδέχθηκε την πράξη του, παραδόθηκε στις αρχές όταν αναζητήθηκε και κατά την απολογία του ζήτησε ειλικρινά συγγνώμη.

Τα προαναφερόμενα περιστατικά, κατά την ομόφωνη κρίση του Δικαστηρίου, είναι ικανά να θεμελιώσουν την ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2 δ' Π.Κ., της ειλικρινούς μετάνοιας, η οποία πρέπει να αναγνωριστεί στον κατηγορούμενο". Όμως, η αιτιολογία αυτή της προσβαλλόμενης αποφάσεως δεν είναι η επιβαλλόμενη από τις ανωτέρω διατάξεις του Συντάγματος και του Κ.Ποιν.Δ.

ειδική και εμπεριστατωμένη, καθόσον, από τα παρατιθέμενα ως άνω περιστατικά, προκύπτουν ελλείψεις και ασάφεια στις παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως ως προς το αν δέχεται ότι ο κατηγορούμενος εκδήλωσε ειλικρινή ψυχοβουλητική μεταστροφή και επιδίωξε ειλικρινώς, λόγω μετάνοιας για την πράξη του, και όχι προσχηματικώς, λόγω φόβου για την ποινική του ευθύνη, να άρει τις συνέπειες της πράξεώς του.

Ειδικότερα, με τις ως άνω παραδοχές, δηλαδή ότι ο κατηγορούμενος μετέφερε την αναίσθητη από τα κτυπήματά του Ε.-Α. Μ. στους φίλους του για να την μεταφέρουν στο νοσοκομείο, ότι αυτός ήταν τρομαγμένος και στενοχωρημένος για ό,τι έκανε και ανησυχούσε για την πορεία της υγείας της, ότι όταν αναζητήθηκε από τις Αρχές παραδόθηκε σ' αυτές και ότι κατά την απολογία του ζήτησε συγνώμη, χωρίς την παραδοχή και άλλων περιστατικών και στοιχείων, που να υποδηλώνουν ειλικρινή ψυχοβουλητική μεταστροφή του κατηγορουμένου και ότι αυτός επεδίωξε ειλικρινώς, λόγω μετάνοιας για την πράξη του, και όχι προσχηματικώς, λόγω φόβου για την ποινική ευθύνη του, να άρει τις συνέπειες της πράξεώς του, η ως άνω αιτιολογία της προσβαλλόμενης αποφάσεως, ως προς την αναγνώριση της ελαφρυντικής περιστάσεως της ειλικρινούς μετάνοιας, είναι ασαφής και ελλιπής.

Επομένως, ενόψει τούτων, ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως της κρινόμενης αιτήσεως, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του Κ.Ποιν.Δ., με τον οποίο η αναιρεσείουσα Εισαγγελέας πλήττει την προσβαλλόμενη απόφαση για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, ως προς την αναγνώριση στο πρόσωπο του άνω κατηγορουμένου της ελαφρυντικής περιστάσεως της ειλικρινούς μετάνοιας, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος που το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο της ουσίας να αναγνώρισε στον προμνημονευόμενο κατηγορούμενο τη συνδρομή της ελαφρυντικής περιστάσεως της ειλικρινούς μετάνοιας του άρθρου 84 παρ. 2 περ.

δ' του Π.Κ., καθώς επίσης και ως προς την επιμέτρηση της επιβληθείσας σ' αυτόν ποινής (χωρίς να θιγεί η επί της ενοχής διάταξη) και να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 519 Κ.Ποιν.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει τη με αριθμό 355/2017 απόφαση του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Αθηνών μόνον ως προς την αναγνώριση της ελαφρυντικής περιστάσεως της ειλικρινούς μετάνοιας στον κατηγορούμενο Ε. Σ. του Ε. και την επιμέτρηση της ποινής που επιβλήθηκε σ' αυτόν. Και

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Οκτωβρίου 2018. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 21 Οκτωβρίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ