Supreme Court dismisses appeal against land use compensation decision due to insufficient reasoning regarding property rights.

Απόφαση 1640 / 2013 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1640/2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου, Γεράσιμο Φουρλάνο, και Εμμανουήλ Κλαδογένη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 20 Μαϊου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Δ. Ξ. του Κ. , 2 Ε. Ξ. του Κ., 3 Α. Ξ. του Κ., 4. Μ. Ξ. του Κ., 5 Ε. Ξ. του Κ. και 6 Ν. Ξ. του Κ., κατοίκων ... οι οποίοι παραστάθηκαν με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Ταταράκη.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, ως νομίμως εκπροσωπείται από τον Προϊστάμενο της Κτηματικής Υπηρεσίας Ν. Κυκλάδων, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Κωνσταντίνο Γεωργιάδη, πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους .

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-6-2005 ανακοπή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Νάξου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 52/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 167/2008 του Εφετείου Αιγαίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 23-3-2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Εμμανουήλ Κλαδογένης, ανέγνωσε την από 28-9-2010 έκθεσή του ήδη προαχθέντος σε Αντιπρόεδρο Αθανασίου Κουτρομάνου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων δήλωσε την αποδοχή της κατ' επανάληψη ομολογίας και ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθμ. 19 Κ.Πολ.Δ., ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία, που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νομίμου βάσεως, υπάρχει, όταν από το αιτιολογικό της αποφάσεως δεν προκύπτουν, κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με τον νόμο, είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου, που εφαρμόσθηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση (ΑΠ 1255/2004). Εξάλλου, κατά το άρθρο 115 §1 του από 11/12-11-1929 Δ/τος περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων (όπως μεταγενεστέρως τροποποιήθηκε και ισχύει): "Εις βάρος των οπωσδήποτε άνευ συμβατικής σχέσεως καρπουμένων ή ποιούμενων χρήσιν δημοσίων κτημάτων ή τοιούτων, ών την νομήν ή την χρήσιν έχει δια συμβάσεως οιασδήποτε το Δημόσιον ή η ΔΔΚ, βεβαιούται αποζημίωσις δι' ό χρονικόν διάστημα εποιήσαντο χρήσιν". Στο ίδιο άρθρο ορίζεται στη συνέχεια, ότι η αποζημίωση ορίζεται με πρωτόκολλο, κατά του οποίου ο ενδιαφερόμενος δικαιούται να ασκήσει ανακοπή, δικαζόμενη με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων. Αν δε με την ανακοπή αμφισβητείται το δικαίωμα του Δημοσίου, η σχετική δικαστική απόφαση ουδεμία ασκεί επιρροή στη δίκη για το δικαίωμα, η οποία ήθελε κινηθεί ενώπιον του αρμοδίου δικαστηρίου (βλ. ΑΠ 1265/2004).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε, με την προσβαλλόμενη απόφαση του τα ακόλουθα: "Το ακίνητο, για το οποίο εκδόθηκε, το ανακοπτόμενο με αρ. 317/185/21-2-05 πρωτόκολλο καθορισμού αποζημιώσεως αυθαίρετης χρήσης δημοσίου κτήματος του Προϊσταμένου της Κτηματικής Υπηρεσίας Κυκλάδων, κείται στην περιοχή της "..." της .., παρά την ειδικότερη θέση "..."...

Πρόκειται για την περιοχή των γκρεμνών του κόλπου της "..." που προέκυψε από τη μεγάλη ηφαιστειακή έκρηξη που χρονικά τοποθετείται στον 2° π.χ. αιώνα και γεωμορφολογικά αποτελείται από γυμνά και απόκρημνα πρανή με κατακόρυφη κλίση που καταλήγουν στη θάλασσα. Η εν λόγω περιοχή θεωρείται παγκόσμιο μνημείο μοναδικού φυσικού κάλλους και ωραιότητας και για τον λόγο αυτό τελεί υπό την προστασία του Κράτους.

Εξ αιτίας των προαναφερόμενων χαρακτηριστικών της, στη συγκεκριμένη τοποθεσία ήταν δυσχερέστατη έως εντελώς αδύνατη η διενέργεια διακατοχικών επ' αυτής πράξεων, ουδέποτε δε υπήρξαν σ' αυτή ιδιωτικές ιδιοκτησίες, σύμφωνα και με την ανέκαθεν και από παλαιότατων ετών επικρατούσα περί τούτου πεποίθηση των κατοίκων της Θήρας με την οποία μάλιστα αναγνωρίζονταν ο δημόσιος χαρακτήρας των γκρεμνών της "Καλντέρα".

Για το λόγο αυτό η συγκεκριμένη εδαφική έκταση περιήλθε ως αδέσποτη στο καθού η ανακοπή Ελληνικό Δημόσιο (άρθρα 16 νόμου της 21-6/10-7-1837 "περί διακρίσεως δημοσίων κτημάτων", 2§2 α.ν. 1539/1938 και 972 ΑΚ) (ΑΠ 532/80 ΝοΒ 28.1949). Οι ανακόπτοντες ισχυρίζονται ότι η παραπάνω εδαφική έκταση των 930 τ. μ. τυγχάνει ιδιωτική ως ανήκουσα στο ανατολικό τμήμα του μεγαλύτερης εκτάσεως της μιας θηραϊκής ζευγαριάς (ισούμενης με περίπου 14 στρέμματα) ακινήτου τους.

Το εν λόγω μεγαλύτερο και χαρακτηριζόμενο ως αγροτεμάχιο ακίνητο των ανακοπτόντων βρίσκεται στην περιοχή της κοινότητας ... του τέως δήμου …στη θέση "..." και συνορεύει σύμφωνα με τον τίτλο κτήσεως της επ' αυτού κυριότητας των ιδίων και συγκεκριμένα το υπ' αρ. .../90 συμβόλαιο γονικής παροχής της συμβολαιογράφου Θήρας Μ.

Μητροπία, με ιδιοκτησίες Δ, Μ. Ξ., Γ. Β. και οδό. Προηγουμένως το ίδιο (μεγαλύτερο) ακίνητο χρησιδέσποζαν (όπως οι ανακόπτοντες ισχυρίζονται) κατά σειρά ο άμεσος δικαιοπάροχος των ιδίων και πατέρας τους Κ. Ξ., πριν από αυτόν ο παππούς τους Ε. Ξ. και πριν από αυτόν ο προπάππος τους Μ. Ξ. Έτσι οι εν λόγω δικαιοπάροχοι των ανακοπτόντων φέρονται να έχουν καταστεί κύριοι του μεγαλύτερου ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία κατόπιν της με διάνοια κυρίου και με καλή πίστη από το έτος 1874 άσκησης επ' αυτού των διακατοχικών πράξεων της καλλιέργειας του με καρποφόρα δένδρα και άμπελο, της εξορύξεως θηραϊκής γης και ελαφρόπετρας, της κατασκευής ξερολιθιών, τοιχίων, οικιών και υδροδεξαμενών.

Επισημαίνεται ότι οι εν λόγω πράξεις νομής σύμφωνα με την κατάθεση στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο του μάρτυρα των ανακοπτόντων Κ. Β. χρονοθετούνται επί 100 τουλάχιστον έτη, δηλαδή πραγματοποιούνται από το 1905, σύμφωνα δε με την προσκομιζόμενη ένορκη βεβαίωση των τρίτων εκτός δίκης μαρτύρων, το μεγαλύτερο ακίνητο και χωρίς ειδικότερη αναφορά στην επίμαχη εδαφική έκταση "ανήκει από αμνημονεύτων ετών στην οικογένεια Ξ.".

Πλην όμως οι παραπάνω διακατοχικές πράξεις δεν πιθανολογείται ότι ασκήθηκαν και επί της εδαφικής εκτάσεως των 930 τ.μ., η οποία έχει καταγραφεί ως δημόσιο κτήμα με αρ. ΑΒΚ 451 (στην Δ.Ο.Υ. Θήρας), από κάποιον από τους προαναφερόμενους δικαιοπαρόχους των ανακοπτόντων. Ούτε πριν το έτος 1990 υπήρξε κάποιος νόμιμος τίτλος κυριότητας αυτών επί της εν λόγω εδαφικής εκτάσεως.

Επομένως εν όψει της μη πιθανολογήσεως υπερτριακονταετους νομής του συγκεκριμένου και περί του οποίου το πληττόμενο διοικητικό πρωτόκολλο ακινήτου των 930 τ.μ. εκ μέρους των προαναφερόμενων απώτερων δικαιοπαρόχων των ανακοπτόντων με τα ως άνω προσόντα και σύμφωνα με τις διατάξεις του προϊσχύσαντος βυζαντινορωμαϊκού δικαίου [ν. 8 παρ.1 Κωδ. (7.39), ν.9 παρ.1 Πανδ. (50.14), ν.2 παρ.20 Πανδ. (41.4), ν. 6 πρ.

Πανδ. (44.3), ν.76 παρ.1 Πανδ. (18.1), 7 παρ.3 Πανδ. (23.3) και 51, 64 ΕισΝΑΚ], η οποία να έχει συμπληρωθεί έως την 11.9.1915, δεν ήταν δυνατή η απόκτηση κυριότητας επ' αυτού, ώστε να μπορεί να αντιταχθεί κατά του καθ' ού η ανακοπή Ελληνικού Δημοσίου, σύμφωνα με τον ν. ΔΞΗ71912 και τα εκτελεστικά αυτού διατάγματα "περί δικαιοστασίου" σε συνδυασμό με το άρθρο 21 του ν.δ.

της 22.4/16.5.1926 "περί διοικητικής αποβολής από των κτημάτων της Αεροπορικής Αμύνης" και το άρθρο 4 §§ 1-2 του α.ν. 1539/1938 (Ολ. ΑΠ 75/87 ΕλλΔνη 32.324). Τα ίδια ειπόν και το πρωτοβάθμιο δικαστήριο με αιτιολογίες που συμπληρώνονται από τις προαναφερόμενες (Κ.Πολ.Δ. 534) δεν έσφαλε". Υπό τις παραδοχές αυτές του Δικαστηρίου, είναι εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής των εφαρμοσθεισών ως άνω διατάξεων, αφού, το Εφετείο διέλαβε στην απόφαση του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες σχετικά (και) με το (παρεπιμπόντως κριθέν) ζήτημα της επί του ακινήτου κυριότητας (βλ.Ολ.ΑΠ 1/2013), δεχθέν (κατά πιθανολόγηση και αναιρετικώς ανέλεγκτα) ότι αυτό ούτε στους τίτλους των αναιρεσειόντων εμπίπτει, ούτε άσκησαν επ' αυτού οι δικαιοπάροχοί των οποιεσδήποτε πράξεις νομής.

Κατά συνέπεια, είναι αβάσιμοι, ο δεύτερος και ο τρίτος αναιρετικός λόγος, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλομένη η ανωτέρω πλημμέλεια (κατά την εκτίμηση του νοηματικού τους περιεχομένου) και υποστηρίζονται τα αντίθετα.

Ενόψει τούτων, και αφού, κατά το ουσιαστικό δικαστήριο, οι αναιρεσείοντες δεν έχουν οποιοδήποτε δικαίωμα στην ένδικη εδαφική έκταση, προβάλλεται αλυσιτελώς ο πρώτος (εκ του άρθρου 559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ.) λόγος του αναιρετηρίου, σύμφωνα με τον οποίο το Εφετείο έκρινε ότι το αναιρεσίβλητο απέκτησε κυριότητα επί της εκτάσεως εφαρμόζοντας εσφαλμένες νομικές διατάξεις.

Τέλος, είναι αβάσιμος και ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως (εκ του άρθρου 559 αριθμ. 11 Κ.Πολ.Δ., κατά την εκτίμηση του περιεχομένου του) με τον οποίο υποστηρίζεται ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψιν συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία (έγγραφα, ένορκη βεβαίωση), τα οποία οι αναιρεσείοντες είχαν προσκομίσει για απόδειξη των ισχυρισμών τους. Τούτο δε, διότι από τη βεβαίωση του Δικαστηρίου ότι, για την διαμόρφωση του αποδεικτικού του πορίσματος, έλαβε υπόψιν τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων, συγκεκριμένη ένορκη βεβαίωση τρίτων ενώπιον συμβολαιογράφου και "όλα ανεξαιρέτως τα εκατέρωθεν επικαλούμενα και προσκομιζόμενα έγγραφα", σε συνδυασμό προς το όλο περιεχόμενο της απόφασης, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το Εφετείο συνεξετίμησε, με τις λοιπές αποδείξεις, και τα φερόμενα ως αγνοηθέντα στοιχεία.

Ακολούθως, πρέπει να απορριφθεί η κρινομένη αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 23-3-2009 αίτηση του Δ. Ξ. και των λοιπών αναιρεσειόντων για αναίρεση της υπ'αριθ.167/2008 αποφάσεως του Εφετείου Αιγαίου.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 9 Ιουλίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 29 Ιουλίου 2013.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ