163/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 163 / 2016 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 163/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Δεκεμβρίου 2015, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην … και στην προκειμένη περίπτωση από τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Μαριέττα Βλαχοπάνου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Των αναιρεσιβλήτων: Α1. 1) Α. Α. του Θ. (ΚΠ ...), 2) Α. Χ. του Θ. (ΚΠ ...), 3) Π. Α. του Π. (ΚΠ ...), 4) Ν. Ε. του Π. (ΚΠ 1329), κατοίκων ..., 5) Σ. Ι. του Γ. (ΚΠ ...), κατοίκου ..., 6) Ρ. Ε. του Χ. (ΚΠ ...α), 7) Ρ. Γ. συζ. Ε. Ρ. (ΚΠ ...), κατοίκων ..., 8) Π. Β. του Α. (ΚΠ ...), κατοίκου ..., 9) Χ. Κ. του Δ. (ΚΠ ...), 10) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "..." (ΚΠ ...), 11) εταιρίας "..." (ΚΠ …), 12) Κοινότητας ... (ΚΠ ...), που εδρεύει στην ..., 13) Π. Ν. του Π. (ΚΠ ...), 14) Π. Π. του Π. (ΚΠ ...), 15) Α. Χ. (ΚΠ…), 16) Χ. Ι. του Π. (ΚΠ…), 17) Κ. Σ. του Κ. (ΚΠ…), 18) κληρονόμων Λ. Λ. (ΚΠ…), 19) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "..." (ΚΠ…), που εκπροσωπείται νόμιμα, 20) Κ. Σ. του Κ. (ΚΠ…), 21) Λ. Δ. (ΚΠ…), 22) Λ. Λ. (ΚΠ…), 23) Φ. Μ. (ΚΠ…), 24) Π. Π. (ΚΠ ...), 25) Π. Γ. του Α. (ΚΠ…), 26) Κ. Α. - Ν. του Ν. (ΚΠ…), κατοίκου ... 27) Κ. Ν. του Α. - Ν. (ΚΠ…), κατοίκου ... 28) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Γ. Λ. Γ. - Β. Α.Ε." (ΚΠ ...), που εκπροσωπείται νόμιμα, 29) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Α. Α. - ΑΕΒΕ" (ΚΠ 16), που εκπροσωπείται νόμιμα, 30) ομόρρυθμης εταιρίας με την επωνυμία "Ζ. Κ. και Σία Ο.Ε" (ΚΠ…), που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, 31) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Αφοί Ι. και Β. Λ. Α.Ε. ..." (ΚΠ ...), που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 32) Κ. Ι. του Π. (ΚΠ ...), 33) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "... Μ. Α.Ε" (ΚΠ ...), που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 34) Σ. Ά. του Σ. (ΚΠ ...), 35) Σ. Γ. του Σ. (ΚΠ ...), 36) Σ. Α. του Σ. (ΚΠ ...) και 37) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Α.Ε..." (ΚΠ ...), που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα.

Α2. 1) Σ. Κ. του Κ., κατοίκου ..., παρεμβαίνοντος για τα ΚΠ ... και ... ακίνητα, 2) Κ. Ζ. του Ι., κατοίκου ..., 3) Α. Ζ. του Ι., κατοίκου ..., 4) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Ε.Β.Ο.Ξ. Α.Ε ... Ανώνυμος Τεχνική - Τουριστική και Εμπορική Εταιρία", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, παρεμβαινόντων για το ΚΠ … ακίνητο, 5) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Εμπορικαί και Βιομηχανικαί Επιχειρήσεις - Φ. Α.Ε", που εδρεύει στη …και εκπροσωπείται νόμιμα και 6) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Φ. Α.Ε. - Εμπορικαί και Τουριστικαί Επιχειρήσεις", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, παρεμβαινουσών για το ΚΠ … ακίνητο.

Α3. 1) Σ. Ι. του Γ. (ΚΠ ...), κατοίκου ..., 2) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "...." (ΚΠ ..., ...β), που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, 3) Π. Ν. του Π. (ΚΠ ...), 4) Π. Π. του Π. (ΚΠ ...), κατοίκων ..., 5) Α. Σ. (Χ.) (ΚΠ…), 6) Χ. Ι. του Π. (ΚΠ …), 7) Φ. Μ., το γένος Ι. Μ., κατοίκου ... (ΚΠ 9), 8) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "..." (ΚΠ 9α), που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, 9) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Γ. Λ. Γ. - ... ΑΕ" (ΚΠ ...), που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, 10) Κ. Α. - Ν. του Ν. (ΚΠ 15), 11) Κ. Ν. του Α. - Ν. (ΚΠ 15), κατοίκων ..., 12) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Α. Α. - ΑΕΒΕ" (ΚΠ 16), που εδρεύει στη …και εκπροσωπείται νόμιμα, 13) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Αφοί Ι. και Β. Λ. ΑΕ - ..." (ΚΠ 18 - 18Α), που εδρεύει στη Ν. ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 14) Κ. Ι. του Π., κατοίκου ... (ΚΠ 18), 15) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "... Μ. ΑΕ" (ΚΠ 120, 120α, 120β, 120γ, 120δ), που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 16) Σ. Ά. του Σ. (ΚΠ ...), 17) Σ. Δ., το γένος Π. Τ. (ΚΠ ...), 18) Χ. Σ. του Π. (ΚΠ ...), 19) Σ. Σ., το γένος Π. Σ. (ΚΠ ...), 20) Δ. Π., το γένος Π. Σ. (ΚΠ ...), 21) Π. Β. του Σ. (ΚΠ ...), 22) Μ. Μ., το γένος Σ. Σ. (ΚΠ ...), 23) Ζ. Π., το γένος Σ. Π. (ΚΠ ...), 24) Κ. Ζ. του Ι., κατοίκου ... (ΚΠ 18), 25) Α. Ζ. του Ι., κατοίκου ... (ΚΠ 18) και 26) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΑΕ ... Ανώνυμος Τεχνική - Τουριστική και Εμπορική Εταιρία", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα (ΚΠ…).

Β1. 1) Α. χας Γ. Π., 2) Ε. Π. του Γ. και 3) Α. Π. του Γ., κατοίκων ... (ΚΠ…).

Β2. 1) Γ. Ν. του Ι., 2) Σ. Κ. του Κ., συζ. Γ. Ν., κατοίκων ... (ΚΠ…) και 3) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Ν. Κ. ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ - Ξενοδοχιακές και Τουριστικές Επιχειρήσεις", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα (ΚΠ…).

Β3. 1) Π. Κ. του Η., 2) Α. συζ. Γ. Α., το γένος Π. Κ. και 3) Θ. συζ. Θ. Μ., το γένος Π. Κ., κατοίκων ... (ΚΠ ...).

Β4. 1) Δ. χας Π. Λ. και 2) Λ. Λ. του Π. (ΚΠ …).

Β5. 1) Ε. συζ. Α. Π., 2) Β. Π. του Α., 3) Λ. Π. του Α., 4) Μ. συζ. Δ. Κ., το γένος Α. Π., κατοίκων ... (ΚΠ ...), 5) Γ. Γ. του Α., κατοίκου ... (ΚΠ ...), 6) Ι. Γ. του Α., κατοίκου ... (ΚΠ ...), 7) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΥΙΟΙ Σ. Φ. πλακίδια, είδη υγιεινής, Οικοδομικές Επιχειρήσεις Α.Ε.", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα (ΚΠ ...) και 8) Ε. Ζ. του Α., κατοίκου ... (ΚΠ…).

Γ1. 1) Ε. Χ. Ρ. και 2) Γ. συζ. Ε. Ρ., το γένος Μ. Π., κατοίκων .... Γ2. 1) Ανώνυμης εμπορικής εταιρείας με την επωνυμία "ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ... – Φ. ΑΕ", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα και 2) ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "... ΑΕ - ΕΜΠΟΡΙΚΑΙ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα (ΚΠ…).

Γ3. 1) Ι. Σ. του Γ., κατοίκου ... (ΚΠ…, ...) και 2) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "... ...", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα (ΚΠ .., ...).

Β' Κτηματικός Πίνακας

1) Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "... ...", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα (ΚΠ ...), 2) Ν. Π. του Π., κατοίκου ... (ΚΠ ...), 3) Π. Π. του Π., κατοίκου ... (ΚΠ ...), 4) α. Σ. Α. και β. Ι. Χ., κατοίκων ... (ΚΠ…), 5) α. Γ. Ν. του Ι. και β. Σ. Κ. του Κ., συζ. Γ. Ν., κατοίκων ... (ΚΠ…), 6) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Ν. Κ. ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ - Ξενοδοχιακές και Τουριστικές Επιχειρήσεις", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικής διαδόχου, της (αναφερομένης στα Κτηματολογικά στοιχεία) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "..." (ΚΠ…), 7) Φ. χας Α. Μ., το γένος Ι. Μ. (ΚΠ … - ...), 8) α. Α. - Ν. Κ. του Ν. και β. Ν. Κ. του Α. - Ν. (ΚΠ…), 9) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Γ. Ι. Γ. - ... ΑΕ", που εδρεύει στη …και εκπροσωπείται νόμιμα (ΚΠ…), 10) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Α. Α. - ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ Α.Β.Β.Ε.", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα (ΚΠ…), 11) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΑΦΟΙ Ι. ΚΑΙ Β. Λ. ΑΕ - ... Βιομηχανία Πλεκτικής", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα (ΚΠ ...), 12) Ι. Κ. του Π. (ΚΠ ...), 13) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΜΑΡΜΑΡΑ - ΓΡΑΝΙΤΕΣ Μ. ΑΕ", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα (ΚΠ ...) και 14) α. Ά. χας Σ. Σ., το γένος Α. Κ., β. Γ. Σ. του Σ. και γ. Α. Σ. του Σ., κατοίκων ... (ΚΠ ...).

Γ4. 1) Α. Π. του Π., κατοίκου ... (ΚΠ ...), 2) Κ. Ζ. του Ι., κατοίκου ..., 3) Α. Ζ. του Ι., κατοίκου ... και 4) ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "... ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΕΧΝΙΚΗ - ΤΟΥΡΙΣΤIΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα (ΚΠ 18). Και Γ5. 1) Σ. Κ. του Κ., κατοίκου ... Θεσσαλονίκης (ΚΠ … και ...), οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-11-2002 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης του ήδη αναιρεσείοντος (μετά την έκδοση της 23590/2002 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Θεσσαλονίκης και συνεκδικάστηκε με τις αιτήσεις, τις διά των προτάσεών τους ασκηθείσες ανταιτήσεις και παρεμβάσεις των ήδη αναιρεσιβλήτων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3421/2003 προδικαστική και 561/2009 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 23-11-2009 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Σακκάς διάβασε την από 4-12-2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της από 23-11-2009 αιτήσεως για αναίρεση της 561/2009 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης ως προς το δεύτερο λόγο αναιρέσεως. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Από την από 16-9-2015 έκθεση τοιχοκόλλησης του Γραμματέα του Αρείου Πάγου Ιωάννη Ποντίκη προκύπτει ότι επικυρωμένο αντίγραφο της από 23-11-20109 αιτήσεως αναιρέσεως του Ελληνικού Δημοσίου κατά των αναιρεσιβλήτων και της 561/2009 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης με τις πράξεις ορισμού δικασίμου για την 18-12-2015 και εγγραφής στο πινάκιο τοιχοκολλήθηκε στον πίνακα δημοσιεύσεων του Αρείου Πάγου. Επίσης από τις από 16-9-2015 και 28-9-2015 εκθέσεις τοιχοκολλήσεως των υπαλλήλων των Δήμων Π. Μ. και ..., Σ. Α. και Π. Δ., αντίστοιχα, προκύπτει ότι τοιχοκολλήθηκε στον πίνακα δημοσιεύσεων των εν λόγω Δήμων, στην περιφέρεια των οποίων βρίσκονται τα απαλλοτριούμενα, επικυρωμένο αντίγραφο της άνω αιτήσεως αναιρέσεως με τις πράξεις ορισμού της ανωτέρω δικασίμου και εγγραφής στο πινάκιο. Τέλος δημοσιεύτηκε σχετική ειδοποίηση στις εφημερίδες που εκδίδονται στην Αθήνα "...", "..." "..." και στην εφημερίδα που εκδίδεται στη …"...". Επομένως, εφόσον οι αναιρεσίβλητοι, που κλητεύθηκαν νόμιμα και εμπρόθεσμα, κατά το άρθρο 22 παρ. 4 ν. 2882/2001, δεν εμφανίστηκαν κατά την άνω δικάσιμο, που εκφωνήθηκε η υπόθεση κατά τη σειρά του οικείου πινακίου, πρέπει να χωρήσει η συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία τους (άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

2. Στο άρθρο 17 παρ. 2 του Συντάγματος του 1975 ορίζεται ότι "Κανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και όπως ο νόμος ορίζει και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση που να ανταποκρίνεται στην αξία την οποία είχε το απαλλοτριούμενο κατά το χρόνο συζήτησης στο δικαστήριο για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης.

Αν ζητηθεί απ' ευθείας ο οριστικός προσδιορισμός της αποζημίωσης, λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της σχετικής συζήτησης στο δικαστήριο". Με την αναθεώρηση των Συνταγματικών διατάξεων που έγινε με το από 6-4-2001 Ψήφισμα Ζ' της Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων, στην παραπάνω παράγραφο του άρθρου 17 προστέθηκε τρίτο εδάφιο το οποίο ορίζει ότι "αν η συζήτηση για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης διεξαχθεί μετά την παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της συζήτησης για τον οριστικό προσδιορισμό".

Η διάταξη αυτή μεταφέρθηκε και στο Ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), που ισχύει από 6-5-2001 με την προσθήκη δεύτερου εδαφίου στην πρώτη παράγραφο του άρθρου 13. Κατά δε τη μεταβατική διάταξη του άρθρου 29 παρ. 2 εδ. α' και β' του τελευταίου ως άνω Ν. 2882/2001, "Απαλλοτριώσεις που κηρύχτηκαν από 1 Φεβρουαρίου 1971 και εφεξής διέπονται από τις διατάξεις του παρόντος από το σημείο στο οποίο βρίσκονται κατά την έναρξη ισχύος αυτού.

Εξαιρούνται τα θέματα εκείνα για τα οποία κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος έχει κοινοποιηθεί εισαγωγικό δικόγραφο σχετικής δίκης ενώπιον του αρμοδίου δικαστηρίου ή έχει εκδοθεί σχετική διοικητική πράξη ως προς τα οποία εφαρμόζονται μόνο οι διαδικαστικές διατάξεις του παρόντος". Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι για απαλλοτριώσεις, που έχουν κηρυχθεί από 1ης Φεβρουαρίου 1971 και εφεξής, σε περίπτωση που η συζήτηση της αιτήσεως για οριστικό προσδιορισμό της αποζημιώσεως του απαλλοτριουμένου ακινήτου ενώπιον του αρμοδίου δικαστηρίου γίνεται υπό την ισχύ των αναθεωρημένων διατάξεων της παρ. 2 του άρθρου 17 του Συντάγματος και μετά την παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου ως κρίσιμος χρόνος για τον καθορισμό της πραγματικής αξίας του ακινήτου λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος της συζητήσεως για τον οριστικό προσδιορισμό, ακόμη και αν η σχετική αίτηση είχε ασκηθεί πριν από την έναρξη ισχύος του εδ.

β' της παρ. 1 του άρθρου 13 του Ν. 2882/2001 ή και πριν από τη θέση σε ισχύ του εδ. γ' της παρ. 2 του άρθρου 17 του αναθεωρημένου Συντάγματος (ΑΠ 402/ 2007). Η λύση αυτή επιβάλλεται και από τη διάταξη του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, που κυρώθηκε με τον ν.δ. 57/1974, και έχει έναντι των κοινών νόμων αυξημένη τυπική ισχύ, κατά το άρθρο 28 του Συντάγματος (ΑΠ 721/2009, ΑΠ 997/2009, ΑΠ 895/2010).

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, δικάζοντας επί των κρινομένων αιτήσεων και ανταιτήσεων των διαδίκων μερών, που κατατέθηκαν από 5-11-2002 και εφεξής, με αντικείμενο τον καθορισμό της οριστικής αποζημίωσης των απαλλοτριωθέντων ακινήτων, δέχτηκε σχετικά με τον κρίσιμο χρόνο για τον προσδιορισμό της αξίας των απαλλοτριωθέντων, τα ακόλουθα: "Στην προκείμενη περίπτωση, το Ελληνικό Δημόσιο με τις προτάσεις της παρούσας συζήτησης ισχυρίζεται, ότι η ένδικη απαλλοτρίωση κηρύχθηκε με την αριθμ. 1000783/299/0010/25-1-2001 ΚΥΑ που δημοσιεύθηκε στο αριθμ. 77/2-2-2001 ΦΕΚ, ήτοι υπό την ισχύ του άρθρου 17 § 2 του Συντάγματος του 1975, που όριζε ότι ο κρίσιμος χρόνος είναι αυτός της συζήτησης προσωρινού προσδιορισμού της αποζημιώσεως έστω και αν κατά τη συζήτηση της αίτησης για τον οριστικό προσδιορισμό έχει μεσολαβήσει χρόνος μεγαλύτερος του έτους• ότι συνεπώς, δεν εφαρμόζεται στην κρινόμενη υπόθεση η προστεθείσα με την αναθεώρηση του Συντάγματος διάταξη του τρίτου εδαφ.

της παραγράφου 2 του άρθρου 17 του Συντάγματος. Μετά από αυτά, το Ελληνικό Δημόσιο ισχυρίζεται ότι κρίσιμος χρόνος για τον προσδιορισμό της αξίας των απαλλοτριωθέντων με την παραπάνω απόφαση ακινήτων είναι η 16-4-2002 που συζητήθηκε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσ/νίκης η αίτηση περί καθορισμού προσωρινής τιμής μονάδος αποζημιώσεως και όχι αυτός της 13-10-2003, κατά τον οποίο έλαβε χώρα ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου η συζήτηση της αίτησης του οριστικού προσδιορισμού.

Για τον λόγο αυτό το Ελληνικό Δημόσιο ζητεί την ανάκληση της μη οριστικής διάταξης της αριθμ. 3421/2003 αποφάσεως, με την οποία κρίθηκε ως κρίσιμος χρόνος η 13-10-2003. Το αίτημα αυτό είναι απορριπτέο ως μη νόμιμο. Τούτο διότι, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη, εφόσον ενώπιον του Εφετείου η συζήτηση των αιτήσεων που αναφέρονται στην αρχή, γίνεται υπό την ισχύ των αναθεωρημένων διατάξεων της παραγρ. 2 του άρθρου 17 του Συντάγματος/2001 και μετά την παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημιώσεως ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου, ως κρίσιμος χρόνος λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος της συζητήσεως για τον οριστικό προσδιορισμό έστω και αν η αναγκαστική απαλλοτρίωση κηρύχθηκε πριν από τη θέση σε ισχύ της διάταξης του εδ.

γ' της παρ. 2 του άρθρου 17 του Συντάγματος. Κατ' ακολουθία, πρέπει να απορριφθεί το σχετικό αίτημα του Ελληνικού Δημοσίου". Κρίνοντας έτσι το Εφετείο δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις ανωτέρω διατάξεις και ο αντίθετος από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

3. Από τις διατάξεις του άρθρου 18 παρ. 4 του Ν 2882/ 2001, προκύπτει ότι: α) η δικαστική δαπάνη βαρύνει τον υπόχρεο προς αποζημίωση και επιδικάζεται από το δικαστήριο με την ίδια απόφαση, β) η εκκαθάριση της δικαστικής δαπάνης γίνεται σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις, γ) το άρθρο 22 του Ν. 3693/1957 δεν εφαρμόζεται, δ) η απόφαση του μονομελούς πρωτοδικείου, με την οποία καθορίζεται η προσωρινή τιμή μονάδας, αποτελεί ως προς τη δικαστική δαπάνη τίτλο εκτελεστό εις βάρος του υπόχρεου προς αποζημίωση, εάν και οι δύο διάδικοι αποδέχθηκαν την απόφαση ή παρήλθε άπρακτη η προθεσμία άσκησης αίτησης του οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης, ε) σε περίπτωση άσκησης εμπροθέσμου αίτησης, το εφετείο αποφαίνεται ενιαίως τόσο για τη δικαστική δαπάνη της ενώπιον αυτού διαδικασίας, όσο και για τη δικαστική δαπάνη του προσωρινού προσδιορισμού της αποζημίωσης και στ) στη δίκη του προσωρινού ή οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης του απαλλοτριουμένου ακινήτου, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 18, 19 και 20 του ίδιου ως άνω νόμου, ένα είναι το αντικείμενο της δίκης, δηλαδή ο προσδιορισμός της αποζημίωσης (προσωρινός ή οριστικός) και συνεπώς μία αμοιβή του δικηγόρου ορίζεται σε ποσοστό επί της αξίας του αντικειμένου της δίκης (άρθρα 100 παρ. 1, 114 παρ. 5 Κώδικα Δικηγόρων).

Έτσι, σε περίπτωση άσκησης εμπρόθεσμης αίτησης για τον προσδιορισμό της οριστικής αποζημίωσης στο εφετείο, μετά τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης, η δικαστική δαπάνη περιλαμβάνει 1) τα γενόμενα για τη διεξαγωγή και υπεράσπιση της δίκης έξοδα που ήταν απαραίτητα (άρθρο 189 παρ. 1 ΚΠολΔ), 2) την αμοιβή του δικηγόρου του δικαιούχου για την παράστασή του ενώπιον του μονομελούς πρωτοδικείου, καθώς και την παράστασή του ενώπιον του εφετείου (άρθρα 109 και 111 Κώδικα Δικηγόρων) και 3) την αμοιβή του δικαιούχου σε ποσοστό επί της καθοριζόμενης οριστικής αποζημίωσης και ειδικότερα:

α) από ποσοστό 2% για τη σύνταξη της αίτησης ή ανταίτησης ή κύριας παρέμβασης, β) από ποσοστό 1% για τη σύνταξη προτάσεων επί της αίτησης ή της κύριας παρέμβασης και γ) 2% για την άσκηση ανταίτησης με τις προτάσεις ή κύριας παρέμβασης με τις προτάσεις ή τη σύνταξη απλών προτάσεων του καθού, κατά τις διατάξεις των άρθρων 100 παρ. 1, 103, 107 παρ. 1 και 110 παρ. 3 του Κώδικα περί Δικηγόρων.

Περαιτέρω, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αριθμός 1 εδ. α' ΚΠολΔ ο κανόνας ουσιαστικού δικαίου παραβιάζεται και έτσι ιδρύεται ο προβλεπόμενος από τη διάταξη αυτή λόγος αναίρεσης είτε με ψευδή ερμηνεία, η οποία υπάρχει όταν αποδίδεται στον κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε με μη ορθή εφαρμογή, η οποία εκδηλώνεται όταν εφαρμόζεται κανόνας ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή όταν δεν εφαρμόζεται ενώ έπρεπε να εφαρμοστεί ή όταν εφαρμόζεται εσφαλμένα (Ολ.ΑΠ 14/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, με το να καθορίσει την αμοιβή των δικηγόρων των αιτούντων, ανταιτούντων και παρεμβαινόντων δικαιούχων της αποζημιώσεως για τη σύνταξη των αιτήσεων (με αυτοτελή δικόγραφα) και των προτάσεων των δύο συζητήσεων ενώπιον του παρόντος δικαστηρίου σε ποσοστό 4% και για σύνταξη των δια των προτάσεων ασκηθεισών ανταιτήσεων και των παρεμβάσεων σε ποσοστό 3% επί του ποσού της αποζημιώσεως, αντί του ορθού 3% και 2% αντίστοιχα, παραβίασε ευθέως με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις και συνεπώς ο από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ σχετικός δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το κεφάλαιο που αφορά την επιδίκαση της αμοιβής των δικηγόρων των αιτούντων, ανταιτούντων και παρεμβαινόντων στην εφετειακή δίκη. Ακολούθως πρέπει το παρόν Δικαστήριο να κρατήσει την υπόθεση και να τη δικάσει κατά τούτο, εφόσον δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση (άρθρο 580 παρ. 3 εδ.

α' ΚΠολΔ). Τέλος πρέπει να συμψηφιστούν τα δικαστικά έξοδα λόγω μερικής νίκης και μερικής ήττας των διαδίκων (άρθρ. 22 παρ. 2β' του ν. 3693/1957).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 561/2009 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο.

Συμψηφίζει μεταξύ των διαδίκων τα δικαστικά έξοδα της παρούσας αναιρετικής δίκης.

Κρατεί την υπόθεση κατά το άνω κεφάλαιο και τη δικάζει κατά τούτο.

Καταδικάζει το Ελληνικό Δημόσιο στην πληρωμή της αμοιβής των δικηγόρων των αιτούντων, ανταιτούντων και παρεμβαινόντων δικαιούχων αποζημιώσεως, για τη σύνταξη των αιτήσεων (με αυτοτελή δικόγραφα) και των προτάσεων των δύο συζητήσεων ενώπιον του Εφετείου Θεσσαλονίκης σε ποσοστό 3% και για τη σύνταξη των διά των προτάσεων ασκηθεισών ανταιτήσεων και των παρεμβάσεων σε ποσοστό 2% επί του ποσού της αποζημιώσεως.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Ιανουαρίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Φεβρουαρίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ