1638/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1638 / 2017 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1638/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους δικαστές: Ευφημία Λαμπροπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χριστόφορο Κοσμίδη, Στυλιανή Γιαννούκου, Χαράλαμπο Μαχαίρα και Σοφία Καρυστηναίου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, στις 18 Οκτωβρίου 2016, με την παρουσία και της γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπούμενου από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιό του Σπυρίδωνα Μαυρογιάννη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσίβλητου: Κ. Π. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Κλειώση και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-1-2011 αγωγή του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1014/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2298/2014 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 27-1-2015 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Μαχαίρας, ανέγνωσε την από 4-10-2016 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αίτησης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αναιρεσείοντος στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 9 παρ. 5 του Διεθνούς Συμφώνου για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, που κυρώθηκε με το ν. 2462/1997: "Κάθε πρόσωπο, θύμα παράνομης σύλληψης ή κράτησης, έχει δικαίωμα αποζημίωσης". Περαιτέρω κατά το άρθρο 7 παρ. 4 του Συντάγματος: "Νόμος ορίζει με ποιους όρους το Κράτος παρέχει, ύστερα από δικαστική απόφαση, αποζημίωση σε όσους καταδικάστηκαν, προφυλακίστηκαν ή με άλλο τρόπο στερήθηκαν άδικα ή παράνομα την προσωπική τους ελευθερία".

Κατά την έννοια της συνταγματικής αυτής διάταξης η παροχή αποζημίωσης με δικαστική απόφαση σε αδίκως προφυλακισθέντες ή καταδικασθέντες ή στερηθέντες την ελευθερία τους προϋποθέτει τη διάγνωση από δικαστήριο του αδίκου ή παρανόμου χαρακτήρα της στέρησης της ελευθερίας του κατηγορηθέντος, ο οποίος στην συνέχεια κηρύχθηκε αθώος ή απηλλάγη από τις κατηγορίες, για τις οποίες ασκήθηκε σε βάρος του ποινική δίωξη, κατόπιν πράξεων, παραλείψεων ή εκτιμήσεων ποινικού δικαστηρίου ή συμβουλίου ή άλλου οργάνου (εισαγγελέα, ανακριτή), εντεταγμένου στη διαδικασία της απονομής της ποινικής δικαιοσύνης, σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους που καθορίζονται από τον κοινό νομοθέτη.

Στα άρθρα 533-545 Κ.Π.Δ. περιέχεται πλήρης ρύθμιση για την αποζημίωση των αδίκως καταδικασθέντων ή προσωρινά κρατηθέντων και τελικά αθωωθέντων, όπως απαιτείται από τις προαναφερθείσες διατάξεις των άρθρων 9 παρ. 5 του Διεθνούς Συμφώνου για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα και 7 παρ. 4 του Συντάγματος, ειδικότερα δε ορίζονται τα εξής: "1.

Έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν από το δημόσιο αποζημίωση: α) οι προσωρινά κρατηθέντες, που αθωώθηκαν αμετάκλητα με βούλευμα ή απόφαση δικαστηρίου, β) οι κρατηθέντες με καταδικαστική απόφαση, η οποία μετέπειτα εξαφανίσθηκε αμετάκλητα συνεπεία ένδικου μέσου και γ) οι καταδικασθέντες και κρατηθέντες, που αθωώθηκαν με δικαστική απόφαση ύστερα από επανάληψη της διαδικασίας... 2.

Όσοι κρατήθηκαν λόγω καταδίκης ή κρατήθηκαν προσωρινά κατά την παράγραφο 1 έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν αποζημίωση, και αν ακόμη έχουν απαλλαγεί επειδή, μολονότι τέλεσαν την πράξη, δεν τους επιβλήθηκε ποινή για οποιονδήποτε λόγο" (άρθρο 533). "Το δημόσιο δεν έχει υποχρέωση για αποζημίωση, αν εκείνος που καταδικάσθηκε ή κρατήθηκε προσωρινά έγινε από πρόθεση παραίτιος της καταδίκης ή της προσωρινής κράτησης" (άρθρο 535). "1.

Σχετικά με την υποχρέωση του δημοσίου για αποζημίωση αποφαίνεται το δικαστήριο που εξέδωσε την απόφαση για την υπόθεση, με ιδιαίτερη ταυτόχρονη απόφαση, ύστερα από προφορική ή γραπτή αίτηση εκείνου που αθωώθηκε και αφού προηγουμένως ο αιτών και ο εισαγγελέας ακουσθούν. 2. Σε περίπτωση που γίνει δεκτή η αίτηση εκείνου που αθωώθηκε, του επιδικάζεται κατ’ αποκοπή ημερήσια αποζημίωση συνολικά για τεκμαρτή περιουσιακή ζημία και για ηθική βλάβη, η οποία δεν μπορεί να είναι κατώτερη των 8,80 ευρώ ούτε ανώτερη των 29 ευρώ την ημέρα και της οποίας το ύψος προσδιορίζεται αφού ληφθεί υπόψη και η οικονομική και οικογενειακή κατάσταση του δικαιούχου.

Το κατώτερο και το ανώτερο όριο της αποζημίωσης μπορεί να αναπροσαρμόζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης" (άρθρο 536). "1. Εκείνος που ζημιώθηκε μπορεί να υποβάλει και αργότερα την αίτησή του για αποζημίωση στο ίδιο δικαστήριο. 2. Στην περίπτωση αυτή η αίτηση παραδίδεται στον εισαγγελέα του δικαστηρίου αυτού μέσα σε ανατρεπτική προθεσμία δέκα (10) ημερών από την απαγγελία της απόφασης στο ακροατήριο ή από την κοινοποίηση στον προσωρινό κρατούμενο του απαλλακτικού βουλεύματος ή της απαλλακτικής απόφασης που εκδόθηκε ερήμην του.

Η παραπάνω προθεσμία δεν παρεκτείνεται λόγω αποστάσεως. Η αίτηση εισάγεται στο δικαστήριο ή στο συμβούλιο, που συγκαλείται ειδικώς και εκτάκτως για την εκδίκασή της κατά το δυνατό σε μία από τις πρώτες εργάσιμες ημέρες μετά την παράδοση της αίτησης. 3. Το δικαστήριο αποτελείται κατά προτίμηση από τους ίδιους δικαστές που αποφάνθηκαν για την ποινική υπόθεση" (άρθρο 537). "Απόφαση που αναγνωρίζει υποχρέωση του δημοσίου για αποζημίωση, αν εκδόθηκε κατά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 536 και 537, είναι άκυρη" (άρθρο 538). "Αν αναγνωρισθεί από το ποινικό δικαστήριο μόνο η υποχρέωση για αποζημίωση από το δημόσιο, χωρίς να επιδικασθεί αποζημίωση, ή αν η επιδικασθείσα αποζημίωση κρίνεται από τον δικαιούχο ανεπαρκής για να καλύψει το σύνολο της ζημίας του ή από το δημόσιο υπερβολική, οι διάδικοι μπορούν να εγείρουν αγωγή στα πολιτικά δικαστήρια, κατά τη διαδικασία των άρθρων 663 επ.

του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, που δεν μπορούν να εξετάσουν πάλι την ύπαρξη αυτής της υποχρέωσης, για τον ακριβή προσδιορισμό του ποσού της αποζημίωσης. Μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί το δικαστήριο να υπερβεί το ανώτατο όριο της παραγράφου 2 του άρθρου 536" (άρθρο 539 παρ. 1). "Αντικείμενο της αξίωσης για αποζημίωση στα πολιτικά δικαστήρια είναι κάθε ζημία που προκλήθηκε από την ολική ή μερική εκτέλεση της ποινής ή της προσωρινής κράτησης στην περιουσιακή κατάσταση εκείνου που κρατήθηκε προσωρινά ή καταδικάσθηκε, κρατήθηκε και μετέπειτα αθωώθηκε και η ηθική βλάβη που αυτός υπέστη" (άρθρο 540 παρ. 1 εδ.

α). "Στις διατάξεις των άρθρων 533-542, ως δικαστήριο και απόφαση νοούνται και τα δικαστικά συμβούλια και τα βουλεύματά τους" (άρθρο 544). Στις προπαρατεθείσες διατάξεις του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας περιέχεται πλήρης ρύθμιση για την αποζημίωση των αδίκως καταδικασθέντων ή προσωρινώς κρατηθέντων που τελικώς αθωώθηκαν, όπως απαιτείται από το άρθρο 7 παρ. 4 του Συντάγματος.

Ειδικότερα, σε αρμονία προς τις συνταγματικές διατάξεις περί χωριστών δικαιοδοσιών (άρθρα 94, 95, 96), προβλέπεται ότι αρμόδιο δικαστήριο για τη διάγνωση του άδικου ή παράνομου της προσωρινής κράτησης ή φυλάκισης είναι αποκλειστικώς το ποινικό δικαστήριο (ή δικαστικό συμβούλιο) που αθώωσε ή απήλλαξε ή τιμώρησε με ελαφρότερη ποινή τον κατηγορούμενο.

Τα δε πολιτικά δικαστήρια είναι αρμόδια μόνο για τον προσδιορισμό του ύψους της ζημίας και την επιδίκαση της ανάλογης αποζημίωσης ή χρηματικής ικανοποίησης, στις περιπτώσεις που το ποινικό δικαστήριο έχει μεν αναγνωρίσει τη σχετική υποχρέωση του Δημοσίου, αλλά δεν έχει προσδιορίσει το ύψος της αποζημίωσης ή προσδιόρισε αυτή και το ύψος της δεν βρίσκει σύμφωνο το δικαιούχο ή το υπόχρεο Δημόσιο.

Εξ άλλου από τις προπαρατεθείσες διατάξεις και ιδίως από εκείνες των άρθρων 536 παρ. 2, 539 παρ. 1 εδ. β και 540 παρ. 1 εδ. α Κ.Π.Δ., προκύπτει ότι η προβλεπόμενη από την πρώτη από αυτές "κατ’ αποκοπή ημερήσια αποζημίωση", αφενός μεν συμπεριλαμβάνει την αποζημίωση και τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, αφετέρου δε δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 29 ευρώ ημερησίως συνολικά, εκτός αν το δικαστήριο δεχθεί αιτιολογημένα ότι συντρέχει εξαιρετική περίπτωση προς τούτο (Α.Π. 444/2015), το βάρος της επίκλησης και απόδειξης της οποίας έχει ο ενάγων.

Τέλος από τις ίδιες πιο πάνω διατάξεις και εκείνες των άρθρων 297, 298 Α.Κ. σαφώς προκύπτει ότι η επικαλούμενη ζημία πρέπει να τελεί σε αιτιώδη συνάφεια προς την εκτέλεση της ποινής ή την προσωρινή κράτηση του δικαιούχου. Στην προκειμένη περίπτωση με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά, κατά το μέρος που ενδιαφέρει τον αναιρετικό έλεγχο, τα εξής: "Κατά του ενάγοντος [ήδη αναιρεσιβλήτου] είχε ασκηθεί ποινική δίωξη για μεσολάβηση σε πώληση ναρκωτικών ουσιών, μετά δε την απολογία του ενώπιον του Ανακριτού Λασιθίου, διατάχθηκε η προσωρινή του κράτηση και ακολούθως, με την... 64/24-3-2005 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Κρήτης, εκδοθείσα κατ’ έφεση της... 243/2003 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Κρήτης, καταδικάσθηκε σε ποινή καθείρξεως δέκα (10) ετών και χρηματική ποινή 7.000 ευρώ.

Μετά την έκδοση της αποφάσεως αυτής, ο ενάγων προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με την από 21-1-2008 απόφαση του οποίου κρίθηκε ότι κατά τη διαδικασία αποκαλύψεως του εγκλήματος από τις αστυνομικές αρχές παραβιάσθηκαν οι διατάξεις του άρθρου 6 παρ.1 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (δίκαιος χαρακτήρας της διαδικασίας).

Στη συνέχεια με την... 1381/2008 απόφαση του Αρείου Πάγου διατάχθηκε η επανάληψη της ποινικής διαδικασίας και παραπέμφθηκε η υπόθεση προς εκδίκαση στο Πενταμελές Εφετείο Αθηνών, το οποίο με την... 47/2010 αμετάκλητη απόφασή του κήρυξε αθώο τον ενάγοντα για την αξιόποινη πράξη που του αποδόθηκε. Τέλος μετά από αίτηση του ενάγοντος εκδόθηκε η... 1688/2010 απόφαση του ιδίου δικαστηρίου, που αναγνώρισε το δικαίωμα του ενάγοντος σε αποζημίωση κατά του εναγόμενου [ήδη αναιρεσείοντος] Ελληνικού Δημοσίου και υποχρέωσε το τελευταίο να του καταβάλει κατ’ αποκοπή αποζημίωση για περιουσιακή του ζημία και χρηματική του ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, συνολικού ποσού 19.350 ευρώ.

Μέχρι την έκδοση της ως άνω αμετάκλητης απόφασης του πενταμελούς εφετείου περί απαλλαγής του ενάγοντος, ο τελευταίος είχε κρατηθεί στις φυλακές συνολικά τρία έτη, εννέα μήνες και είκοσι πέντε ημέρες, και συγκεκριμένα (όπως προκύπτει από το... ...29-5-2008 πιστοποιητικό κρατήσεως του Καταστήματος Κράτησης Κορυδαλλού) κρατήθηκε από 7-3-2002 έως 11-4-2002, ήτοι επί ένα μήνα και τέσσερις ημέρες, από 1-10-2002 έως 22-12-2002, ήτοι επί δύο μήνες και 21 ημέρες, από 26-5-2003 έως 26-9-2003, ήτοι επί τέσσερις μήνες και από 24-3-2005 έως και 23-5-2008, ήτοι επί τρία έτη και δύο μήνες.

Κατά την ως άνω ημεροχρονολογία αποφυλακίσθηκε τυπικά και εφεξής κρατήθηκε με την... 553/2007 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Κρήτης για άλλη αιτία. Κατά το χρόνο κρατήσεως του ενάγοντος στα σωφρονιστικά καταστήματα, ο τελευταίος παρουσίασε καταθλιπτική συνδρομή με ψυχωτικά συμπτώματα, νοσηλευθείς κατά τα διαστήματα από 7-4-2006 έως 12-2-2007, από 16-2-2007 έως 13-3-2007 και από 20-3-2007 έως 2-4-2007 στο Ψυχιατρείο Κρατουμένων Κορυδαλλού, έλαβε δε φαρμακευτική αγωγή.

Η ως άνω προσβολή της ψυχικής υγείας του ενάγοντος δημιουργήθηκε από την εκτέλεση της στερητικής της ελευθερίας ποινής του, καθόσον μέχρι το χρόνο εγκλείσεώς του στη φυλακή ουδέποτε είχε παρουσιάσει παρόμοια προβλήματα υγείας. Η τοιαύτη κατάσταση της υγείας του, καίτοι βελτιώθηκε μεταγενέστερα, ήταν μη αναστρέψιμη, καθόσον διατηρήθηκε και μετά το χρόνο αποφυλακίσεώς του.

Έτσι ο ενάγων με την... 1107/5-8-2008 απόφαση της Πρωτοβάθμιας Υγειονομικής Επιτροπής Λασιθίου, κρίθηκε ανίκανος προς εργασία με ποσοστό αναπηρίας άνω του 67% για μία τριετία. Προ της ποινικής εμπλοκής του ο ενάγων διατηρούσε μαζί με τη σύζυγό του δύο ομόρρυθμες εταιρείες εμπορίας ποτών με τις επωνυμίες "... Ο.Ε." και "....", στις οποίες αμφότεροι συμμετείχαν ως ομόρρυθμοι εταίροι.

Οι επιχειρήσεις αυτές διατηρήθηκαν μέχρι την 31-12-2003, οπότε διέκοψαν νόμιμα τη δραστηριότητά τους. Η ως άνω δραστηριότητα της πρώτης εκ των ανωτέρω εταιρειών ήταν ζημιογόνα από πολλών ετών και δη από το έτος 1994 μέχρι και το έτος 2000 - με εξαίρεση το 1997, που παρουσίασε κέρδη - ενώ κατά τα έτη 2001 και 2002 είχε μηδενική δραστηριότητα, ενώ σε σχέση με την οικονομική κατάσταση της δεύτερης εξ αυτών δεν προσκομίστηκε από τον ενάγοντα οποιοδήποτε στοιχείο.

Κατά συνέπεια ουδόλως αποδείχθηκε ότι η διακοπή της επιχειρηματικής δραστηριότητας του ενάγοντος συνδέεται αιτιωδώς με την κράτησή του και την συνεπεία ταύτης προσβολή της ψυχικής του υγείας και συνακόλουθα δεν αποδείχθηκε ούτε ότι ο ενάγων μετά την αποφυλάκισή του θα αποκέρδαινε από την ως άνω δραστηριότητά του κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων τα ποσά που διαλαμβάνει στην αγωγή του, ισούμενα με το διπλάσιο των αποδοχών ενός μισθωτού πωλητή που θα εργαζόταν στη θέση του στην επιχείρησή του.

Συνεπώς το σχετικό κονδύλιο περί διαφυγόντων κερδών είναι αβάσιμο κατ’ ουσίαν και απορριπτέο. Περαιτέρω ο ενάγων ισχυρίζεται ότι λόγω της κράτησής του επιβαρύνθηκε με πρόστιμα και προσαυξήσεις που επιβλήθηκαν από τον Ο.Α.Ε.Ε., στον οποίο ήταν ασφαλισμένος μέχρι 31-12-2003 και τα οποία δεν θα του είχαν επιβληθεί αν δεν είχε κρατηθεί, αφού στην τελευταία αυτή περίπτωση θα κατέβαλλε εμπροθέσμως τις ασφαλιστικές του εισφορές.

Όμως το σχετικό κονδύλιο είναι ουσιαστικά αβάσιμο, καθόσον η επιχειρηματική δραστηριότητα των εταιρειών στις οποίες συμμετείχε ο ενάγων ως ομόρρυθμο μέλος συνεχίστηκε μέχρι το χρόνο εκείνο (31-12-2003) από τη σύζυγό του, η οποία ηδύνατο να επιμεληθεί την τακτοποίηση των βαρυνουσών τον ενάγοντα ασφαλιστικών εισφορών - όπως επιμελείτο και την πληρωμή των εισφορών που βάρυναν την ίδια - και συνεπώς η επιβολή των προστίμων και προσαυξήσεων στον ενάγοντα δεν συνδέεται αιτιωδώς με την κράτησή τού.

Ομοίως σε σχέση με τις φερόμενες ως παραγραφείσες αξιώσεις του ενάγοντος από οφειλές πελατών του και αξιόγραφα, τις οποίες ισχυρίζεται ότι εμποδίστηκε να ασκήσει λόγω της κράτησής του, και αληθούς υποτιθέμενης της παραγραφής τούτων, η εντεύθεν ζημία του δεν συνάπτεται αιτιωδώς με την κράτησή του, καθόσον αφενός η δικαστική διεκδίκηση των απαιτήσεών του ηδύνατο να επιτευχθεί κατ’ εντολή της ασκούσας την επιχειρηματική δραστηριότητα των εταιρειών του συζύγου του, αφετέρου και ο ίδιος ο ενάγων κατά τη διάρκεια της κράτησής του ουδέποτε στερήθηκε της επικοινωνίας μετά των πληρεξουσίων του δικηγόρων, προς τους οποίους ηδύνατο να παράσχει τη σχετική εντολή, ενώ σε κάθε περίπτωση η κράτησή του θα μπορούσε να θεμελιώσει κατ’ αντένσταση λόγο αναστολής της παραγραφής κατ’ άρθρο 255 του Α.Κ.

Συνεπώς και το ανωτέρω κονδύλιο είναι αβάσιμο κατ’ ουσίαν. Εξάλλου ο ενάγων ισχυρίστηκε ότι δαπάνησε για τη μετάφραση των εγγράφων που χρησιμοποίησε στο Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων το ποσό των 780 ευρώ, ποσό το οποίο αποτελεί ζημία του. Όμως εξ οικείου πταίσματος ο ενάγων δεν προσκόμισε τα οικεία παραστατικά στο ως άνω δικαστήριο, προκειμένου να υπολογιστεί από αυτό το ποσό των δικαστικών του εξόδων, όπως βάσιμα επικαλέστηκε το εναγόμενο με τη σχετική ένστασή του κατ’ άρθρο 300 παρ. 1 α του Α.Κ. Σε σχέση περαιτέρω με το δικαίωμα σύνταξης γήρατος του ενάγοντος από τον Ο.Α.Ε.Ε., το οποίο ισχυρίζεται ότι απώλεσε λόγω της κράτησής του, άλλως ότι απώλεσε εν μέρει λόγω διαφοράς μεταξύ δικαιουμένης και καταβαλλομένης συντάξεως, λεκτέα τα ακόλουθα: Η γενομένη διαγραφή του ενάγοντος από τα μητρώα ασφαλισμένων του Ο.Α.Ε.Ε., την 31-12-2003, εχώρησε ταυτόχρονα με τη διακοπή της εμπορικής του δραστηριότητας (ήτοι την κατά την ίδια ημεροχρονολογία λύση των εταιρειών στις οποίες μετείχε), η οποία διακοπή όπως ήδη αναφέρθηκε δεν συνάπτεται αιτιωδώς με την κράτησή του. Ουδόλως δε αποδείχθηκε ότι ο ενάγων μετά το χρόνο εκείνο θα συνέχιζε κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων την εμπορική του δραστηριότητα στον ίδιο ή σε κάποιον άλλο τομέα, είτε ατομικά είτε με τη συμμετοχή του σε εταιρεία και με την εντεύθεν υποχρέωσή του να είναι ασφαλισμένος στον Ο.Α.Ε.Ε.

Συνεπώς η απώλεια, ολική ή μερική, του δικαιώματος σύνταξης από τον ασφαλιστικό αυτό φορέα δεν συνδέεται αιτιωδώς με την κράτησή του. Περαιτέρω ο ενάγων αιτείται την καταβολή αποζημίωσης για τα ποσά που δαπάνησε εντός των καταστημάτων κράτησής του για δαπάνες διατροφής, ένδυσης και εν γένει διαβίωσής του.

Δεν αποδείχθηκε όμως ότι τα ποσά αυτά υπερέβαιναν τα αντίστοιχα ποσά που ο ίδιος θα δαπανούσε κατά τον ίδιο χρόνο υπό καθεστώς ελευθερίας για τις ίδιες αιτίες, πολλώ δε μάλλον, όταν κατά την κοινή πείρα οι σχετικές ανάγκες οιουδήποτε προσώπου υπό καθεστώς κρατήσεως είναι σαφώς χαμηλότερου κόστους εκείνου που θα απαιτείτο να δαπανηθεί για την κάλυψή τους εκτός των καταστημάτων κράτησης.

Εξάλλου ο ενάγων, για τη διεκπεραίωση της συγκεκριμένης ποινικής υποθέσεως, δαπάνησε για έξοδα και αμοιβή των συνηγόρων του Ι. Λ. και Κ. Κ. το συνολικό ποσό των 11.760 ευρώ, ενώ τα υπόλοιπα αιτούμενα ποσά για την ίδια αιτία είναι απορριπτέα ως αβάσιμα, αφού δεν αφορούν την υπόθεση αυτή αλλά άλλες ποινικές υποθέσεις του ενάγοντος.

Τέλος ο ενάγων από την ως άνω κράτησή του υπέστη παράνομη προσβολή της ψυχικής υγείας του, στέρηση της προσωπικής του ελευθερίας επί μεγάλο χρονικό διάστημα αλλά και τρώση της τιμής και της υπόληψής του, αφού εμφανίστηκε στον κοινωνικό του περίγυρο αδίκως ως υπαίτιος εγκληματικής πράξης που ενείχε ιδιαίτερη απαξία.

Προς αποκατάσταση της ηθικής βλάβης την οποία υπέστη από την αιτία αυτή, θα πρέπει να του επιδικαστεί ως χρηματική ικανοποίηση το ποσό των 40.000 ευρώ, το οποίο μετά τη στάθμιση των κατά νόμον στοιχείων κρίνεται ως εύλογο. Λεκτέον ότι το ποσό της χρηματικής ικανοποίησης επιδικάζεται ενιαίως, καθόσον, ανεξαρτήτως των διαφορετικών αιτιών από τις οποίες επήλθε η ηθική βλάβη του ενάγοντος, αυτή είναι μία και αδιαίρετη.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω κρίνεται ότι η επιδικασθείσα στον ενάγοντα με την... 1688/2010 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών κατ’ αποκοπή αποζημίωση ύψους 19.350 ευρώ δεν επαρκεί για να καλύψει το σύνολο της ζημίας του από τη φυλάκισή του, η οποία προσδιορίζεται στο συνολικό ποσό των (40.000 + 11.760 =) 51.760 ευρώ, συντρέχουσας κατά συνέπεια εξαιρετικής περιπτώσεως για την επιδίκαση του υπολοίπου, ύψους (51.760 - 19.350 =) 32.410 ευρώ, όπως βάσιμα εν μέρει αιτείται ο ενάγων με την αγωγή του".

Με βάση αυτές τις παραδοχές το εφετείο απέρριψε την έφεση του ενάγοντος και τους πρόσθετους λόγους αυτής, δέχθηκε δε την έφεση του εναγομένου και αφού εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση (με την οποία είχε γίνει μερικώς δεκτή η αγωγή και είχε υποχρεωθεί το εναγόμενο να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 55.241,96 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής) και κράτησε την υπόθεση, δέχθηκε μερικώς την αγωγή και υποχρέωσε το εναγόμενο να καταβάλει στον ενάγοντα, πέραν του ήδη επιδικασθέντος με την απόφαση του ποινικού δικαστηρίου ποσού των 19.350 ευρώ, το ποσό των 32.410 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής.

Έτσι που έκρινε το εφετείο υπέπεσε στις αναιρετικές πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθ. 1 εδ. α και 19 Κ.Πολ.Δ. και ειδικότερα: Α) Κατ’ εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των αναφερθεισών στην προηγούμενη σκέψη διατάξεων και ιδίως εκείνων των άρθρων 536 παρ. 2, 539 παρ. 1 εδ. β και 540 παρ. 1 εδ. α Κ.Π.Δ., δέχθηκε ότι: α) η προβλεπόμενη από την πρώτη από τις διατάξεις αυτές "κατ’ αποκοπή ημερήσια αποζημίωση" δεν συμπεριλαμβάνει ενιαίως την αποζημίωση και τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης αλλά ότι μπορεί να επιδικασθεί χρηματική ικανοποίηση επί πλέον της αποζημίωσης αυτής και β) στην αποζημίωση μπορεί να συμπεριληφθούν και άλλες ζημίες που δεν προκλήθηκαν αμέσως από την εκτέλεση της ποινής ή την προσωρινή κράτηση του δικαιούχου, όπως τα ποσά που κατά τις παραδοχές της προσβαλλομένης ο αιτών κατέβαλε για αμοιβές των πληρεξουσίων δικηγόρων του κατά την παράστασή του ενώπιον των ποινικών δικαστηρίων.

Β) Στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του νόμιμης βάσης αφού διέλαβε σ’ αυτήν ανεπαρκείς αιτιολογίες σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και συγκεκριμένα δέχθηκε ότι συντρέχει εξαιρετική περίπτωση προκειμένου να επιδικασθεί υπέρ του ενάγοντος συνολικό ποσό αποζημίωσης που υπερβαίνει το ανώτατο όριο των 29 ευρώ ημερησίως [αφού για χρονικό διάστημα κράτησης (κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασής του) τριών ετών, εννέα μηνών και εικοσιπέντε ημερών, ήτοι 1.390 ημερών, για το οποίο η αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση δεν έπρεπε να υπερβαίνει τα (1.390 Χ 29 =) 40.310 ευρώ, επιδίκασε για τις αιτίες αυτές ποσό 32.410 ευρώ πλέον του ήδη επιδικασθέντος με την απόφαση του ποινικού δικαστηρίου ποσού των 19.350 ευρώ και συνολικά 51.760 ευρώ] με την τελείως αόριστη αιτιολογία ότι η επιδικασθείσα σ’ αυτόν με την απόφαση του ποινικού δικαστηρίου αποζημίωση "δεν επαρκεί να καλύψει το σύνολο της ζημίας του από τη φυλάκισή του".

Κατ’ ακολουθίαν τούτων πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, του οποίου η συγκρότηση από άλλο δικαστή είναι εφικτή (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και το οποίο με βάση το μεταβιβαστικό αποτέλεσμα της έφεσης (άρθρο 522 Κ.Πολ.Δ.) έχει την εξουσία να ερευνήσει το ορισμένο και νόμω βάσιμο της αγωγής κατά το πέραν των 29 ευρώ ημερησίως αιτούμενο ποσό αποζημίωσης αλλά και των επί μέρους κονδυλίων αυτής. Τέλος πρέπει να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος, λόγω της ήττας του, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος σύμφωνα με το σχετικό αίτημα του τελευταίου (άρθρα 176, 183 και 191 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), μειωμένη σύμφωνα με το άρθρο 22 παρ. 1 και 3 του ν. 3693/1957, που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 περ. 18 Εισ.Ν. Κ.Πολ.Δ., σε συνδυασμό και με τα άρθρα 5 παρ. 12 ν. 1738/1987 και 2 της 134423/1992 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2298/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Μαρτίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 2 Οκτωβρίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ