Supreme Court dismisses appeal on paternity challenge, ruling defendant lacks standing under Civil Code.

Απόφαση 1638 / 2010 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) ΕΛΣ.Μ.

Αριθμός 1638/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Εμμανουήλ Καλούδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Φούκα, Γεώργιο Χρυσικό, Ιωάννη Σίδερη και Αντώνιο Ζευγώλη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 4 Οκτωβρίου 2010, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος - καλούντος: Σ.Μ., ο οποίος παραστάθηκε με τους πληρεξουσίους δικηγόρους του Ιωάννη Κτιστάκι και Κων/νο Παναγιωτόπουλο .

Των αναιρεσιβλήτων - καθών η κλήση: 1) Τ.Π. του Α.Γ.και της Γ.Π., 2) Χ.Π., και 3) Γ.Π. συζ. Χ.Κ., θυγατέρα Θ. και Μ. Π., ως ειδικής προσωρινής επιτρόπου του ανηλίκου τέκνου της Τ.Π., οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν ούτε εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14 Ιουνίου 2005 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ροδόπης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 99/2005 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 71/2007 του Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 13 Φεβρουαρίου 2007 αίτησή του επί της οποίας εκδόθηκε η 1141/2008 απόφαση του Αρείου Πάγου (Α1' Πολιτικό Τμήμα) η οποία παραπέμπει τους πρώτο και τρίτο λόγους της από 13.2.2007 αιτήσεως του Σ.Μ. στην Τακτική Ολομέλεια του Δικαστηρίου τούτου επιφυλασσόμενο κατά τα λοιπά όπως ορίζεται στο σκεπτικό της παρούσας. Το Δικαστήριο του Αρείου Πάγου σε Τακτική Ολομέλεια κατά την δημόσια συνεδρίασή του στις 22-9-2009 εξέδωσε την με αριθμό 18/2009 απόφασή του το οποίο απορρίπτει τους παραπεμφθέντες στην Ολομέλεια λόγους και αναπέμπει την υπόθεση στο Α1 τμήμα του Αρείου Πάγου για να αποφασίσει κατά τα λοιπά. Την υπόθεση επαναφέρει προς συζήτηση ο καλών με την από 20 Οκτωβρίου 2009 κλήση του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αντώνιος Ζευγώλης, ανέγνωσε την από 21 Σεπτεμβρίου 2007 έκθεση του κωλομένου να συμμετάσχει στη σύνθεση Αρεοπαγίτη Ιωάννη Τέντε με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως.

Οι πληρεξούσιοι του αναιρεσείοντος ζήτησαν την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη των αντιδίκων του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 20-10-2009 κλήση του αναιρεσείοντος νόμιμα φέρεται προς περαιτέρω συζήτηση η από 13-2-2007 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 71/2007 αποφάσεως του Εφετείου Θράκης, μετά την έκδοση της υπ' αριθμ. 18/2009 αποφάσεως της Τακτικής Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, στην οποία είχαν παραπεμφθεί, οι πρώτος και τρίτος, από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, λόγοι, της άνω αιτήσεως αναιρέσεως, με την υπ' αριθμ. 1141/2008 απόφαση του Α1' Πολιτικού Τμήματος του Δικαστηρίου τούτου, προκειμένου το τελευταίο αυτό Τμήμα να αποφασίσει κατά τα λοιπά.

Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος σε αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τις υπ' αριθμ. 87575/1-2-2010, 8779δ/2-2-2010 και 8819δ/8-2-2010 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Ροδόπης Βασιλείου Αρ. Γεωργούλια, ακριβές αντίγραφο της από 20-102009 κλήσεως του αναιρεσείοντος, με πράξη ορισμού δικασίμου για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης αποφάσεως και κλήση προς εμφάνιση κατ' αυτήν, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στους αναιρεσίβλητους, στην τρίτη τούτων υπό την ιδιότητα της ως ειδικής επιτρόπου της ανήλικης θυγατέρας της πρώτης εξ αυτών. Οι τελευταίοι, όμως, δεν εμφανίσθηκαν στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του οικείου πινακίου διά πληρεξουσίου δικηγόρου, ούτε κατέθεσαν δήλωση μη παραστάσεως, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και συνεπώς, πρέπει να δικασθούν ερήμην, αλλά να προχωρήσει η συζήτηση της υποθέσεως παρά την απουσία αυτών.

Με την υπ' αριθ. 1141/2008 απόφαση του Α1' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, παραπέμφθηκαν στην Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου οι πρώτος και δεύτερος, από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, λόγοι, της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, λόγω λήψεως της (απορριπτικής) αποφάσεως του με πλειοψηφία μιας ψήφου. Με τους λόγους αυτούς, προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο, το οποίο απερρίψε τελεσίδικα την από 16-6-2005 αγωγή πατρότητος του αναιρεσείοντος ως απαράδεκτη λόγω ελλείψεως ενεργητικής νομιμοποιήσεως αυτού για την άσκηση της, παραβίασε ευθέως την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 1469 περ. 5 του ΑΚ.

Επί των άνω παραπεμφθέντων λόγων αναιρέσεως, εκδόθηκε η υπ' αριθμ 18/2009 απόφαση της Τακτικής Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, με την οποία έγιναν δεκτά, κατά την πλειοψηφούσα άποψη, τα εξής: "Κατά το άρθρο 1469 ΑΚ, την ιδιότητα του τέκνου ως γεννημένου σε γάμο (τεκμήριο καταγωγής από το γάμο-άρθρο 1465 ΑΚ), μπορούν να προσβάλλουν: 1) ο σύζυγος της μητέρας, 2) ο πατέρας ή η μητέρα του συζύγου, αν αυτός πέθανε χωρίς να έχει χάσει το δικαίωμα προσβολής, 3) το τέκνο, 4) η μητέρα του τέκνου, 5) ο άνδρας με τον οποίο η μητέρα, ευρισκόμενη σε διάσταση με το σύζυγο της, είχε μόνιμη σχέση με σαρκική συνάφεια κατά το κρίσιμο διάστημα της συλλήψεως.

Το δικαίωμα του τελευταίου αυτού προσώπου να προσβάλλει την ιδιότητα του τέκνου ως γεννημένου σε γάμο προβλέπεται στο νόμο υπό δύο προϋποθέσεις: α) η μητέρα να βρισκόταν σε διάσταση με το σύζυγο της και β) ο τρίτος να είχε μόνιμη σχέση με σαρκική συνάφεια με τη μητέρα. Και οι δύο αυτές προϋποθέσεις πρέπει να συντρέχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο συλλήψεως του τέκνου.

Ο κατά την ανωτέρω έννοια περιορισμός του δικαιώματος του τρίτου δικαιολογείται από την ανάγκη διατηρήσεως της ενότητας της οικογένειας, όταν κανένα από τα άμεσα ενδιαφερόμενα μέλη της (σύζυγος, μητέρα, τέκνο) δεν έχει διάθεση ανατροπής της υφιστάμενης καταστάσεως. Η διάταξη του άρθρου 1469 ΑΚ, απαιτώντας, στην περίπτωση 5, ως όρο εφαρμογής της την ύπαρξη διαστάσεως της μητέρας με το σύζυγο της κατά τη διάρκεια του κρίσιμου χρόνου για τη σύλληψη, άρα προϋποθέτουσα ύπαρξη γάμου κατά το χρόνο αυτό, δεν καλύπτει την περίπτωση κατά την οποία τρίτος προσβάλλει την ιδιότητα του τέκνου ως γεννημένου σε γάμο, ο οποίος τελέσθηκε μετά το κρίσιμο για τη σύλληψη χρονικό διάστημα.

Συναφώς, ενόψει του προεκτεθέντος σκοπού του νομοθέτη και του αυστηρού γράμματος της ειρημένης διατάξεως, ηθελημένα ο νομοθέτης δεν επεξέτεινε την ισχύ της ρυθμίσεως του άρθρου 1469 περ. 5 και στην προαναφερθείσα περίπτωση, ήτοι δεν χορήγησε το δικαίωμα και τη συναφή ενεργητική νομιμοποίηση στον άνδρα που είχε σαρκική συνάφεια με την άγαμη κατά τον κρίσιμο χρόνο της συλλήψεως μητέρα, η οποία κατά το χρόνο του τοκετού ήταν έγγαμη, και ως εκ τούτου δεν υφίσταται ακούσιο κενό, το οποίο θα πρέπει να καλυφθεί με ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 1469 περ. 5 ΑΚ ή έστω και διασταλτική ερμηνεία της διατάξεως αυτής.

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσείων, με την από 14-6-2005 αγωγή του ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ροδόπης, προσέβαλε την ιδιότητα του γεννηθέντος την 17-9-1999 τέκνου της πρώτης εναγομένης, ήδη αναιρεσίβλητης Τ.Π., ως γεννημένου σε γάμο αυτής με τον δεύτερο εναγόμενο, ήδη αναιρεσίβλητο, Χ.Π., επιδιώκοντας την ανατροπή του τεκμηρίου της καταγωγής του τέκνου από το γάμο αυτό, ο οποίος τελέσθηκε στις 2-5-1999.

Την αγωγή του δε στηρίζει στον ισχυρισμό ότι αυτός είναι φυσικός πατέρας του τέκνου, αφού κατά το κρίσιμο διάστημα της συλλήψεως αυτού ήτοι από τον Νοέμβριο 1998 έως και τον Μάρτιο 1999, διατηρούσε μόνιμο, διαρκή και σταθερό ερωτικό δεσμό με την μητέρα, στη διάρκεια του οποίου είχε με αυτή συχνότατες ερωτικές συνευρέσεις, εν αντιθέσει με τον μετέπειτα σύζυγο της, ο οποίος κατά το ίδιο χρονικό διάστημα δεν είχε τέτοιες συνευρέσεις.

Το Εφετείο, όπως εκ της προσβαλλόμενης αποφάσεως του προκύπτει, απέρριψε την αγωγή ως ενεργητικώς ανομιμοποίητη, δεχθέν ότι ο ενάγων δεν συμπεριλαμβάνεται στα περιοριστικώς αναφερόμενα στη διάταξη του άρθρου 1469 ΑΚ πρόσωπα που νομιμοποιούνται ενεργητικώς στη δίκη προσβολής της πατρότητας και ότι δεν συντρέχουν στο πρόσωπο του οι θεμελιωτικές του ασκουμένου δικαιώματος και της συναφούς ενεργητικής νομιμοποιήσεως του προϋποθέσεις.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, μη εφαρμόζοντας την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 1469 περ. 5 ΑΚ δεν παραβίασε αυτήν και οι περί του αντιθέτου πρώτος και τρίτος αναιρετικοί λόγοι είναι αβάσιμοι". Ενόψει της ανωτέρω αποφάσεως της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου και τις προαναφερόμενες παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης του Εφετείου, το τελευταίο δεν παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ.1, 4 παρ. 1 και 2 και 5 παρ. 1 του Συντάγματος, προς τις οποίες εναρμονίζεται πλήρως η διάταξη του άρθρου 1469 περ. 5 του ΑΚ, ενόψει μάλιστα και της διατάξεως του άρθρου 21 παρ. 1 του Συντάγματος, κατά την οποία "η οικογένεια, ως θεμέλιο της συντήρησης και προαγωγής του Έθνους, καθώς και ο γάμος, η μητρότητα και η παιδική ηλικία τελούν υπό την προστασία του Κράτους".

Επομένως, ο δεύτερος και μοναδικός πλέον προς έρευνα λόγος αναιρέσεως, από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, παρά τα αντιθέτως υποστηριζόμενα, είναι αβάσιμος.

Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, οι οποίοι παραστάθηκαν στη συζήτηση της υποθέσεως κατά τη δικάσιμο της 1ης Οκτωβρίου 2007 (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό της παρούσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 13-2-2007 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 71/2007 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Θράκης.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 18 Οκτωβρίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 6 Δεκεμβρίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ