1636/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1636 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1636/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (επειδή κωλύεται ο Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Δημήτριος Λοβέρδος), Δημήτριο Δαλιάνη, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε, Δημήτριο Πατινίδη και Χαράλαμπο Δημάδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 19 Μαΐου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΤΗΛΕΤΥΠΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ", νομίμως εκπροσωπουμένης, με έδρα την Αθήνα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αντώνιο Ντουρούντο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ανδρομάχη Δεληκωστοπούλου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3/5/2004 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4770/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 8358/2006 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 18/5/2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Δημάδης, ανέγνωσε την από 14/5/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της ενδίκου αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Επειδή, κατά το άρθρο 709 §1 ΑΚ "Εκείνος που δημόσια προκήρυξε αμοιβή για την εκτέλεση πράξης, ιδίως για την επίτευξη αποτελέσματος, οφείλει την αμοιβή σ' αυτόν που εκτέλεσε, και αν ακόμη αυτός ενέργησε άσχετα με την προκήρυξη". Η προκήρυξη, κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, είναι μονομερής δικαιοπραξία μη απευθυντέα προς ορισμένο πρόσωπο, κατά την οποία εκείνος που προκήρυξε την αμοιβή υποχρεούται να την καταβάλει σ' αυτόν ο οποίος εξεπλήρωσε την τεθείσα από τον προκηρύξαντα αίρεση.

Η πράξη δια την οποία έγινε η προκηρυχθείσα αμοιβή πρέπει να εκτελεσθεί το δε αποτέλεσμα να επιτευχθεί. Απαιτείται δηλαδή η εκτέλεση ορισμένης πράξεως που έχει ως αποτέλεσμα την επέλευση ορισμένου γεγονότος. Ως "επίτευξη αποτελέσματος" νοείται το επίτευγμα κάθε ανθρωπίνης ενεργείας, μη αντικειμένης στα χρηστά ήθη και την δημοσία τάξη.

Τέτοιο αποτέλεσμα αποτελεί και η επιστημονική επίδοση. Αντικείμενο της δια της προκηρύξεως γενομένης υποσχέσεως είναι η αμοιβή, που μπορεί να έχει οικονομικό χαρακτήρα (π.χ. παροχή χρημάτων) ή να είναι ηθικής φύσεως (π.χ. τιμητική διάκριση), ορισμένη δια της προκηρύξεως ή και οριστέα. Η προκήρυξη προς παραγωγή των εννόμων συνεπειών της πρέπει να γίνει "δημόσια" (π.χ.

δια του τύπου της τηλεοράσεως κ.λ.π.), δυναμένη να απευθύνεται και προς ορισμένη κοινωνική ή επιστημονική ομάδα. Συντρεχόντων των ανωτέρω όρων εκείνος που εξετέλεσε την πράξη που αποτελεί το περιεχόμενο της προκηρύξεως έχει ενοχική αξίωση κατά του προκηρύξαντος προς καταβολή της αμοιβής που αναφέρεται στην προκήρυξη.

Εξάλλου, κατά την διάταξη του άρθρου 844 ΑΚ "Από παίγνιο ή από στοίχημα δεν γεννιέται απαίτηση το ίδιο ισχύει και για την αφηρημένη υπόσχεση ή αναγνώριση τέτοιας οφειλής, ή για την έκδοση συναλλαγματικής ή άλλου χρεωστικού ομολόγου για το σκοπό αυτό". Παίγνιο κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, είναι η σύμβαση που συνομολογείται υπό δύο τυχαίες αιρέσεις αντίθετες μεταξύ τους από την πλήρωση ή μη των οποίων εξαρτάται αν και πόση παροχή θα δοθεί στον ένα ή στον άλλο από τους συμβαλλομένους, με αποκλειστικό σκοπό το κέρδος την ψυχαγωγία ή και τα δύο, ενώ στοίχημα είναι η συμφωνία κατά την οποία το κέρδος θα περιέλθει σ' εκείνον εκ των συμβαλλομένων, του οποίου ο ισχυρισμός θα αποδειχθεί αληθινός, έναντι του ισχυρισμού του αντισυμβαλλομένου του.

Οι συμβάσεις του παιγνίου ή του στοιχήματος είναι, καταρχήν, αμφοτεροβαρείς, διότι αμφότεροι οι συμβαλλόμενοι υπόσχονται ο καθένας παροχή, του ιδίου συνήθως ποσού, στον έτερο εάν κερδίσει, αντιθέτως προς την προκήρυξη, η οποία πάντοτε έχει τον χαρακτήρα της μονομερούς δικαιοπραξίας. Εκτός αυτού επί προκηρύξεως η υπόσχεση παροχής αποσκοπεί στην εκτέλεση πράξεων ή επίτευξη κάποιου αποτελέσματος, εξαρτημένου από ανθρωπίνη συμπεριφορά, όπως τούτο συμβαίνει και στα υπό της τηλεοράσεως προκηρυσσόμενα βραβεία υπέρ των επιτυχόντων σε προβαλλόμενα δημοσίως παιγνίδια επιδείξεως γνώσεων, δια της απαντήσεως σε ερωτήματα που προάγουν την έφεση προς μάθηση, ενώ επί παιγνίου ή στοιχήματος η υπόσχεση της παροχής δίδεται δια την περίπτωση επελεύσεως τυχερών γεγονότων, ή πραγματικών καταστάσεων ανεξαρτήτων από οποιαδήποτε ανθρωπίνη συμπεριφορά, η δε υπόσχεση της παροχής στην μεν περίπτωση του παιγνίου δίδεται προς ενίσχυση της επελεύσεως κάποιου τυχερού γεγονότος, στην δε περίπτωση του στοιχήματος προς ενίσχυση της αληθείας ενός ισχυρισμού.

Περαιτέρω η κατά την έννοια του εδαφίου 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου έγκειται στην ψευδή ερμηνεία ή εσφαλμένη εφαρμογή αυτού, η οποία υπάρχει όταν εφαρμόζεται κανόνας ουσιαστικού δικαίου, ενώ δεν υφίστανται οι πραγματικές προϋποθέσεις του, ή αντιστρόφως, όταν δεν εφαρμόζεται κανόνας ουσιαστικού δικαίου, ενώ υφίστανται οι προϋποθέσεις εφαρμογής του.

Και κατά την έννοια του εδαφίου 19 του ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νομίμου βάσεως της αποφάσεως ιδρύεται όταν από τις αιτιολογίες της δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν οι νόμιμοι όροι της ουσιαστικής διατάξεως που εφαρμόστηκε ή δεν συντρέχουν ώστε να αποκλείεται η εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες ελλιπείς και αντιφατικές ως προς τον νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης (ΟλΑΠ 12-13/95).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, το Εφετείο, μετ' εκτίμηση των αποδείξεων, εδέχθη, ανελέγκτως, τα εξής πραγματικά περιστατικά: "Αρχές του έτους 2003 η εναγομένη εταιρία με την επωνυμία "ΤΗΛΕΤΥΠΟΣ ΑΕ" η οποία εκμεταλλεύεται τον τηλεοπτικό σταθμό "MEGA" που είναι πανελλήνιας εμβελείας, απηύθυνε προς το κοινό, μέσω του σταθμού, με την μετάδοση τηλεοπτικών μηνυμάτων, δημόσια προκήρυξη-πρόσκληση προς το τηλεοπτικό κοινό περί υποβολής δηλώσεων συμμετοχής στο εβδομαδιαίο τηλεπαιχνίδι με την ονομασία "EXAM" που συνίστατο σε μία σειρά ερωτήσεων γνώσεως τις οποίες έθετε ο τηλεπαρουσιαστής.

Μοναδικός όρος για την τελική απόληψη του χρηματικού επάθλου που θα έφθανε έως του ποσού των 50.400 Ευρώ ήταν η επιτυχής συμμετοχή των ενδιαφερομένων στο τηλεπαιχνίδι, με την ορθή απάντηση των ως άνω ερωτήσεων εγκυκλοπαιδικών γνώσεων. Σε καμία όμως από τις τηλεοπτικώς μεταδοθείσες προσκλήσεις δεν μνημονευόταν ότι η καταβολή του χρηματικού επάθλου, τελούσε υπό την αίρεση της μεταγενέστερης τηλεοπτικής μεταδόσεως του επεισοδίου, κατά το οποίο ο συμμετέχων στο διαγωνισμό είχε κερδίσει κατά τους ειδικότερους όρους του παιχνιδιού.

Ούτε ο εν λόγω όρος εγνωστοποιείτο στους επιλεγέντες για να συμμετάσχουν στο παιχνίδι, αλλά διελαμβάνετο στο οπίσθιο φύλλο του εντύπου κειμένου "Συμφωνητικού Συμμετοχής", το οποίο παρεδίδετο στους υποψηφίους προς υπογραφή λίγο πριν την έναρξη των τηλεοπτικών γυρισμάτων στο οποίο καθένας θα συμμετείχε.

Ωστόσο οι δηλώνοντες συμμετοχή, μάλιστα μέσω τηλεφωνικής γραμμής "090" σημαντικά αυξημένου κόστους, είχαν υποχρέωση να εμφανισθούν στο χώρο του γυρίσματος και να παρακολουθήσουν ως κοινό δύο γυρίσματα, υποβάλλονταν δε σε γραπτό τεστ αξιολόγησης για την πρόκρισή τους και όσοι προκρίνονταν κλητεύονταν να συμμετάσχουν στο τηλεπαιχνίδι.

Όπως κατέθεσε ο μάρτυρας Α, που εξετάστηκε με επιμέλεια του ενάγοντος, ο οποίος έχει άμεση αντίληψη γιατί και αυτός είχε συμμετάσχει στο ίδιο παιχνίδι, χωρίς να του καταβληθεί η αμοιβή με την ίδια δικαιολογία, καθ' όλη τη διαδικασία κανείς δεν τους γνωστοποιούσε τους παραπάνω όρους συμμετοχής, παρά μόνο πριν ξεκινήσει το συγκεκριμένο επεισόδιο, όπου θα συμμετείχε ο υποψήφιος, εδίδετο σ' αυτόν το "Συμφωνητικό" προς συμπλήρωση των στοιχείων, υπό την πίεση του χρόνου για το γύρισμα του επεισοδίου και ενώ ο' υποψήφιος είχε συγκεντρωμένη την προσοχή του στο τηλεπαιχνίδι.

Ο ενάγων, υπό αυτές τις συνθήκες, επιλέχθηκε και συμμετείχε ως παίκτης με επιτυχία σε επεισόδιο που γυρίστηκε στις 28-5-03. Κατά την αναμονή δε για την έναρξη του γυρίσματος, υπέγραψε το προσκομισθέν από τους υπευθύνους της εναγομένης "συμφωνητικό συμμετοχής" χωρίς να γνωρίζει ή να έχει τα χρονικά περιθώρια να ελέγξει τους ειδικότερους όρους και καθό χρόνο βρισκόταν μάλιστα με απεσπασμένη την προσοχή του στο διαγωνισμό και σε πλήρη ετοιμότητα για την συμμετοχή του.

Πέραν του ότι είχε πλήρη εμπιστοσύνη προς την εναγομένη που αποτελούσε ένα μεγάλο τηλεοπτικό κανάλι ότι η σύμβαση δεν θα περιείχε όρους που θα αναιρούσαν το δικαίωμα του για την απόληψη του χρηματικού επάθλου, οι οποίοι και δεν θα συμπεριλαμβάνονταν στην προκήρυξη. Με τον παραπάνω όρο στο συμφωνητικό συμμετοχής αλλοιώνετο ουσιωδώς το περιεχόμενο των τηλεοπτικώς μεταδοθεισών δημοσίων προσκλήσεων δηλώσεως συμμετοχής κατά τις οποίες μοναδικός όρος για την τελική απόληψη του χρηματικού επάθλου ήταν η επιτυχής συμμετοχή.

Με την μεθόδευση αυτή η καταβολή του επάθλου τελούσε υπό την εξουσιαστική αίρεση, της κατ' επιλογή, μονομερώς της εναγομένης, μεταδόσεως ή μη του επεισοδίου συμμετοχής επιτυχόντος παίκτη, αφού από την μετάδοση του επεισοδίου, εξαρτάτο η καταβολή του επάθλου. Ο όρος αυτός επομένως, πρέπει να θεωρηθεί άκυρος ως καταχρηστικός, τεθείς κατά παράβαση των χρηστών και συναλλακτικών ηθών, χωρίς όμως και να συνεπιφέρει και τη συνολική ακυρότητα του διαγωνισμού, ο οποίος πρέπει να θεωρηθεί ότι διέπεται αποκλειστικώς από τους διαλαμβανόμενους όρους στις τηλεοπτικώς μεταδοθείσες προσκλήσεις.

Εξάλλου σύμφωνα με όσα προεξετέθησαν στην νομική σκέψη, η δήλωση προκήρυξης διαγωνισμού κατά την ΑΚ 709 αποκτά ενέργεια και δεσμεύει ενοχικώς τον δηλούντα με τη δημόσια γνωστοποίηση αυτής και την εκτέλεση της πράξης. Από το γεγονός ότι ο εφεσίβλητος συμμετείχε και σε αλλά τηλεοπτικά παιχνίδια του σταθμού της εναγομένης και ειδικότερα στις 31-10-00 στο τηλεπαιχνίδι "Ποιος θέλει να γίνει εκατομμυριούχος", καθώς και στη "Ρώσικη Ρουλέτα" και στις 22-12-01 στο παιχνίδι "Ο πιο αδύναμος κρίκος" κατά τα οποία κέρδισε αντίστοιχα τα ποσά 1.146.000 δρχ., 2.000 Ευρώ και 1.010.000 δρχ.

υπογράφοντας πανομοιότυπες συμβάσεις, δεν έπεται και ότι γνώριζε τον συμπεριλαμβανόμενο πανομοιότυπο όρο, αφού οι συνθήκες συμμετοχής του και υπογραφής του εντύπου συμφωνητικού, ήταν επίσης ίδιες όπως οι προεκτεθείσες και επιπλέον εφόσον ο εφεσίβλητος κρίθηκε επιτυχών κατά τη συμμετοχή του στο διαγωνισμό ερωτήσεων γνώσεως, και εισέπραξε το χρηματικό έπαθλο χωρίς προσκόμματα, ουδόλως διερεύνησε τους όρους του συμβολαίου, όπως για πρώτη φορά, τέθηκε θέμα στην παρούσα περίπτωση.

Συνακόλουθα, ο ισχυρισμός της εκκαλούσας ότι ορθώς δεν κατεβλήθη στον εφεσίβλητο το εκ 17.850 Ευρώ χρηματικό έπαθλο, το οποίο και συνομολογεί ότι το εδικαιούτο από την επιτυχή συμμετοχή του στο διαγωνισμό γνώσεων του τηλεπαιχνιδιού "EXAM", ως εκ του ότι το επεισόδιο στο οποίο συμμετείχε ο εφεσίβλητος δεν μετεδόθη τηλεοπτικώς, διότι η εκπομπή του συγκεκριμένου προγράμματος διεκόπη λόγω χαμηλής τηλεθέασης, ενδεχόμενο το οποίο προβλεπόταν σε όρο της σύμβασης διατυπωθέντα υπό την μορφή αιρέσεως, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος και ορθώς κρίθηκε με την αυτή αιτιολογία και από την εκκαλουμένη απόφαση.

Εξάλλου, ύστερα από σχετική καταγγελία του εφεσίβλητου προς το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, το τελευταίο με την υπ' αριθμόν 27/2005 απόφαση του που εκδόθηκε μετά την πρώτη συζήτηση της αγωγής και παραδεκτά προσκομίζεται κατ' άρθρο 529 παρ.2 ΚΠολΔ που ανακάλεσε προηγούμενη αντίθετη απόφαση του, επέβαλε στον ιδιωτικό τηλεοπτικό σταθμό MEGA Channel ιδιοκτησίας της εταιρίας Τηλέτυπος ΑΕ (εκκαλούσας) τη διοικητική κύρωση προστίμου των 20.000 Ευρώ με την αιτιολογία ότι:"ο εφεσίβλητος υπέγραψε το από 14-5-03 ιδιωτικό συμφωνητικό προς το σκοπό όπως εισπράξει το από αυτό προβλεπόμενο έπαθλο (για την περίπτωση επιτυχίας του).

Όμως το επεισόδιο στο οποίο μετείχε δεν προβλήθηκε καίτοι προβλήθηκαν επόμενα επεισόδια. Συνεπεία τούτου δεν καταβλήθηκε to συμβατικό έπαθλο. Η συμπεριφορά του τηλεοπτικού σταθμού ως εκ τούτου είναι άδικη και αναξιοπρεπής έναντι του ενάγοντος...". Ακολούθως το Εφετείο κατ' επικύρωση της εκκληθείσης πρωτοδίκου αποφάσεως, έκρινε ως κατ' ουσίαν βάσιμη την δια της αγωγής του αναιρεσιβλήτου κατά της αναιρεσειούσης ασκηθείσαν αξίωση προς καταβολή σ' αυτόν του ποσού των 17.850 Ευρώ και αντιστοιχούντος στην δια της προκηρύξεως της αναιρεσειούσης υποσχεθείσα αμοιβή δια την περίπτωση της επιτυχούς συμμετοχής του σε δημοσίως προβαλλόμενα παιγνίδι επιδείξεως γνώσεων.

Έτσι, όπως έκρινε το Εφετείο, δεν παραβίασε τις παραταθείσες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου του άρθρου 709 ΑΚ, οι οποίες, εν όψει των άνω παραδοχών ήσαν εφαρμοστέες και όχι εκείνες των άρθρων περί παιγνίου ή στοιχήματος (άρθρα 844 επ. ΑΚ). Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως κατά το δεύτερο μέρος, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, συνιστάμενος στην ευθεία παραβίαση της ουσιαστικής διατάξεως του άρθρου 709 ΑΚ, η οποία, κατά τον αναιρετικό αυτό λόγο, δεν ήταν εφαρμοστέα αλλ' εκείνη του άρθρου 844 ΑΚ, είναι αβάσιμος.

Περαιτέρω με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ προσάπτεται στην προσβαλλομένη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια της εκ πλαγίου παραβιάσεως της ουσιαστικής διατάξεως του άρθρου 281 ΑΚ, ενώ με τον ίδιο λόγο αναιρέσεως και τον δεύτερο, κατά το πρώτο μέρος, αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια από τους αριθμούς 19 και 1, αντιστοίχως, του άρθρου 559 ΚΠολΔ, για εκ πλαγίου και ευθεία παραβίαση των ουσιαστικών διατάξεων των άρθρων 178 και 179 ΑΚ.

Οι λόγοι αυτοί αναιρέσεως είναι απορριπτέοι, ερειδόμενοι επί εσφαλμένης ουσιαστικής προϋποθέσεως, γιατί, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, το Εφετείο δεν ασχολήθηκε με τις εν λόγω ουσιαστικές διατάξεις, ούτε αυτές, ενόψει των προδιαληφθεισών παραδοχών, ήσαν εφαρμοστέες. Ακολούθως προς τα ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως ως προς όλους τους λόγους.

Δικαστική δαπάνη υπέρ του αναιρεσιβλήτου δεν επιδικάζεται ελλείψει σχετικού αιτήματος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 18.5.2007 αίτηση για αναίρεση της 8358/2006 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12-6-2008.Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 14 Ιουλίου 2008.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ