Supreme Court dismisses appeal on gift revocation due to failure to notify donee of the declaration.

Απόφαση 1631 / 2013 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1631 /2013

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου, Γεράσιμο Φουρλάνο και Εμμανουήλ Κλαδογένη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Μαρτίου 2013, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων- καθών η κλήση: Δ. Π. του Ν., κατοίκου ... 2. Θ. Π. του Ν., κατοίκου ... ως κληρονόμοι του αποβιώσαντος Ν. Π., 3 Δ. Π. του Π., κατοίκου ... και 4. Α. θυγ. Π. Π., κατοίκου ... και 5. Λ. χήρας Π. Λ., κατοίκου ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Της αναιρεσιβλήτου- καλούσας: Μ. συζ. Κ. Μ. το γένος Β. Γ., κατοίκου ... που εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Κωνσταντίνο Γιαννούλη και Παναγιώτη Μποζιονέλου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-8-1992 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Καλαμάτας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 54/2007 του Εφετείου Καλαμάτας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησαν οι αναιρεσείοντες με την από 10-7-2007 αίτησή τους.

Εκδόθηκε η 777/2009 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση της υπόθεσης. Την υπόθεση επαναφέρει ήδη η καλούσα-αναιρεσίβλητη με την από 22-5-2011 κλήση της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσίβλητη-καλούσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Εμμανουήλ Κλαδογένης ανέγνωσε την από 25-11-2008 έκθεσή της ήδη αποχωρήσασας Αρεοπαγίτη Ελένης Σπίτσα, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Οι πληρεξούσιοι της αναιρεσίβλητης ζήτησαν την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη των αντιδίκων της στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 1,2 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι αν κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανισθεί κατά την συζήτηση της υποθέσεως ή εμφανισθεί και δεν λάβει μέρος με τον οριζόμενο από τον νόμο τρόπο, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει την συζήτηση. Αν την επισπεύσει ο απολειπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να ήσαν παρόντες όλοι οι διάδικοι.

Αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, τότε ερευνάται αν ο απολειπόμενος ή ο μη προσηκόντως παριστάμενος διάδικος κλητεύθηκε νομίμως και εμπροθέσμως και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στην συζήτηση παρά την απουσία του κλητευθέντος. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τις υπ' αριθ. ... /7-9-2011, ... /3-8-2011, ... /2-8-2011, ... /22-6-2011 και .../4-8-2011 εκθέσεις της δικαστικής επιμελήτριας Αθηνών /…, αντίγραφο της κλήσεως προς συζήτηση της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως περιέχον πράξη περί ορισμού δικασίμου και κλήση για να παραστεί κατά την ορισθείσα δικάσιμο της 16-1-2012 και, μετ' αναβολήν, κατά την παρούσα δικάσιμο, επεδόθη νομίμως και εμπροθέσμως σε κάθε ένα αναιρεσείοντα με φροντίδα της επισπευδούσης την συζήτηση αναιρεσίβλητης.

Επομένως, εφόσον οι αναιρεσείοντες δεν εμφανίσθηκαν κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από την σειρά του πινακίου, ούτε εκπροσωπήθηκαν με νόμιμο τρόπο, πρέπει να συζητηθεί η υπόθεση παρά την απουσία των. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 περ. α' ΚΠολΔ: "Αναίρεση επιτρέπεται, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου".

Εξ άλλου, όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 118 αρ. 4, 566 παρ 1 και 577 παρ 3 του ΚΠολΔ, στο έγγραφο της αναιρέσεως πρέπει να αναφέρεται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο η νομική πλημμέλεια, που αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας, το οποίο εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση, ώστε να είναι δυνατόν να διαπιστωθεί αν και ποιόν λόγο αναιρέσεως από τους περιοριστικώς αναφερομένους στο άρθρο 559 του ΚΠολΔ θεμελιώνει η προβαλλόμενη αιτίαση.

Ειδικότερα, για να είναι ορισμένος ο λόγος αναιρέσεως με τον οποίο αποδίδεται στο δικαστήριο της ουσίας παραβίαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ), πρέπει να καθορίζονται, πλην των άλλων ο συγκεκριμένος κανόνας του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκε και το αποδιδόμενο στο δικαστήριο νομικό σφάλμα περί την ερμηνεία ή εφαρμογή του ουσιαστικού νόμου, καθώς επίσης, εφ' όσον το δικαστήριο έκρινε επί της ουσίας της υποθέσεως, την ελάσσονα πρόταση του νομικού του συλλογισμού, ήτοι τα πραγματικά γεγονότα, που αυτό δέχθηκε, υπό τα οποία και συντελέσθηκε η προβαλλόμενη παραβίαση των κανόνων του ουσιαστικού δικαίου, εάν δε απέρριψε την αγωγή ή γενικώς τον ισχυρισμό ως μη νόμιμο, το περιεχόμενο της αγωγής ή του ισχυρισμού, ώστε από το αναιρετήριο να προκύπτει η προβαλλόμενη νομική πλημμέλεια, δοθέντος ότι η αοριστία του λόγου της αναιρέσεως δεν δύναται να συμπληρωθεί με παραπομπή σε άλλο διαδικαστικό έγγραφο. (Ολ.ΑΠ 32/1996).

Στην προκειμένη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες, με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως και κατά το πρώτο μέρος του, προσάπτουν στο Εφετείο την πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 1ΚΠολΔ και ειδικότερα για ευθεία παραβίαση του άρθρου 509 Α.Κ., χωρίς όμως να αναφέρουν το κατά την εκδοχή τους ερμηνευτικό ή υπαγωγικό σφάλμα και τις πραγματικές παραδοχές του Εφετείου, ήτοι τα πραγματικά περιστατικά τα οποία δέχθηκε το δικαστήριο ως θεμελιωτικά της κρίσεώς του για την βασιμότητα της αγωγής.

Επομένως ο λόγος αυτός είναι αόριστος και κατ' ακολουθίαν απαράδεκτος. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ: "Αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης".

Εξ άλλου, κατά το άρθρο 2033ΑΚ, " Ο δωρητής ανακαλεί ελεύθερα τη δωρεά αιτία θανάτου. Η δήλωση για την ανάκληση γίνεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο και γνωστοποιείται στο δωρεοδόχο? εφόσον αφορά δωρεά ακινήτου, απαιτείται και μεταγραφή. Με την ανάκληση η δωρεά αναιρείται αυτοδικαίως". Κατά τη σαφή έννοια του άρθρου αυτού, η ανάκληση της αιτία θανάτου δωρεάς, η οποία συνιστά ενάσκηση προσωποπαγούς διαπλαστικού δικαιώματος, μπορεί να γίνει μόνον από τον δωρητή, όχι δε από τους κληρονόμους του ή άλλον έχοντα έννομο συμφέρον, προς συντέλεση δε αυτής απαιτείται δήλωση του δωρητού περί ανακλήσεως ενώπιον συμβολαιογράφου και γνωστοποίησή της στον δωρεοδόχο.

Από αυτά παρέπεται, ότι η ανάκληση της αιτία θανάτου δωρεάς, η οποία αποτελεί μονομερή δικαιοπραξία απευθυντέα σε άλλο πρόσωπο, δεν ολοκληρώνεται πριν η περί αυτής ενώπιον συμβολαιογράφου δήλωση του δωρητού γνωστοποιεί στον δωρεοδόχο, δηλαδή η εν λόγω γνωστοποίηση αποτελεί όρο απαραίτητο προς συντέλεση της κατά το άρθρο 2033 Α.Κ.

ανακλήσεως. Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του τα ακόλουθα :Η εναγόμενη Τ. Κ. , η οποία απεβίωσε κατά την διάρκεια της δίκης και ειδικότερα την 6-7-1995 και την δίκη συνεχίζουν οι κληρονόμοι της, με το νομίμως μεταγραφέν υπ' αριθ. .../1-2-1962 συμβόλαιο αμετάκλητης δωρεάς αιτία θανάτου του συμβολαιογράφου Πύλου, Κων /νου Μπαλαφούτη, εδώρησε στην ενάγουσα το ισόγειο της επί της οδού …αριθμός … της … κειμένης διώροφης οικίας της, στην οποία είχε συστήσει οριζόντια ιδιοκτησία.

Περαιτέρω το Εφετείο δέχθηκε, επί λέξει και τα εξής : "...Το έτος 1972 όμως η δωρήτρια, ηλικίας τότε 64 ετών, προέβη στην ενώπιον του Συμ/φου Πύλου Αγγέλου Σκουφάκη, υπ' αρ. …/72 δήλωση ανακλήσεως της δωρεάς (αιτία θανάτου) προς την ενάγουσα, λόγω αχαριστίας ισχυριζόμενη σ' αυτή (ανάκληση) ότι η τελευταία επέδειξε αισχρή αντικοινωνική διαγωγή και συμπεριφορά αθετώντας τις προφορικά προς αυτή δοθείσες υποσχέσεις της ότι θα της παρέχει αρωγή και φροντίδα, τις οποίες είχε απόλυτη ανάγκη λόγω της ηλικίας της και της καταστάσεως της υγείας της και εγκαταλείποντας την χωρίς οιανδήποτε επικοινωνία.

Αποδείχθηκε περαιτέρω ότι καίτοι η άνω δωρήτρια ανεκάλεσε τη προς την ενάγουσα από το έτος 1962 συσταθείσα δωρεά αιτία θανάτου, εντούτοις αυτή (δωρήτρια) παρέλειψε να προβεί σε γνωστοποίηση της ανωτέρω ανακλήσεως προς τη δωρεοδόχο καθ' οιονδήποτε τρόπο, ανάκληση την οποία η. τελευταία τελείως τυχαία πληροφορήθηκε πολύ αργότερα περί το έτος 1991...

Εν όψει των προεκτεθέντων ή μη περιέλευση της ανακλήσεως της δωρεάς αιτία θανάτου στη δωρεοδόχο ενάγουσα ως πρόσθετο στοιχείο που ο νόμος απαιτεί για την έγκυρη συντέλεση αυτής (ανακλήσεως) καθιστά τη τελευταία ανίσχυρη και μη παράγουσα έννομες συνέπειες...".Με αυτά τα οποία δέχθηκε το Εφετείο, το οποίο ακολούθως δέχθηκε κατ' ουσίαν την έφεση της αναιρεσίβλητης, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, κράτησε και δίκασε την αγωγή της ιδίας, την οποία δέχθηκε κατ' ουσίαν και ανεγνώρισε εν τέλει ως ανίσχυρη την γενομένη κατά τα ανωτέρω από την εναγομένη-δωρήτρια δήλωση ανακλήσεως της δωρεάς αιτία θανάτου, δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, καθόσον περιέλαβε επαρκείς και σαφείς αιτιολογίες και ο τα αντίθετα υποστηρίζουν με το δεύτερο σκέλος του πρώτος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος.

Κατά το άρθρο 505 Α.Κ. : "Ο δωρητής έχει το δικαίωμα να ανακαλέσει τη δωρεά, αν ο δωρεοδόχος φάνηκε με βαρύ του παράπτωμα αχάριστος απέναντι στο δωρητή ή στο σύζυγο ή σε στενό συγγενή του και ιδίως αν αθέτησε την υποχρέωσή του να διατρέφει το δωρητή". Κατά δε το άρθρο 510ΑΚ: "Η ανάκληση αποκλείεται, αν ο δωρητής έδωσε συγγνώμη στο δωρεοδόχο ή αν πέρασε ένα έτος αφότου ο δωρητής, έχοντας δικαίωμα να ανακαλέσει.

Πληροφορήθηκε το λόγο της ανάκλησης. Δεν επιτρέπεται ανάκληση ύστερα από το θάνατο του δωρεοδόχου". Στην προκειμένη περίπτωση, όπως αναφέρεται ανωτέρω, το Εφετείο ανεγνώρισε ότι είναι ανίσχυρη η από την εναγομένη δωρήτρια δήλωση ανακλήσεως της αιτία θανάτου δωρεάς της, επειδή η δήλωση αυτή δεν γνωστοποιήθηκε στην ενάγουσα δωρεοδόχο, όπως απαιτεί η διάταξη του άρθρου 2033 Α.Κ.

Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως, με το οποίο αποδίδεται στο Εφετείο η πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ για ευθεία και εκ πλαγίου παραβίαση των ανωτέρω διατάξεων των άρθρων 505 και 510 Α.Κ. είναι αβάσιμος, καθόσον προτείνεται αλυσιτελώς. Ακολούθως, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10 Ιουλίου 2007 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθ. 54/2007 αποφάσεως του Εφετείου Καλαμάτας.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700)ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Μαΐου 2013

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 29 Ιουλίου 2013

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ